Gerecenseerd

Oprecht portret lhbt-gemeenschap

FILM – ‘Ben jij papa’s kleine voetbalmeisje?’ klinkt de stem van vader Thomas in de homevideo als hij zijn pasgeboren dochter, Emma, toespreekt voor een belangrijke wedstrijd eind jaren tachtig. ‘Alles ademt de heteronormatieve, provinciale idylle van het Deense gezin in deze scène van Malou Reymanns uitstekende autobiografische speelfilmdebuut A Perfectly Normal Family, dat met weinig middelen maar op intense wijze het
ontroerende verhaal vertelt van een klein meisje dat plotseling helemaal alleen met een enorme verandering in haar leven moet omgaan,’ schrijft Jyllands-Posten.

Ook Variety prijst de keuze om met homevideobeelden te beginnen, maar is kritischer over de uitwerking: ‘Misschien hint het script te veel naar wat er in het verschiet ligt, met opmerkingen als “winnen is niet alles” en het benadrukken van het belang iemand te leren kennen voordat je een oordeel velt.’

Deze en andere vermeende gebreken aan de film – het gebrek aan vrienden van de twee dochters, aan inzicht in de moeder en aan ontwikkeling bij de oudste zus – schaart het tijdschrift onder de noemer beginnersfouten. ‘A Perfectly Normal Family [is] een boeiend en oprecht portret van goede mensen die zich zo goed mogelijk op onbekend terrein begeven.’

Recensenten zijn het erover eens dat deze film van belang is voor de lhbt-gemeenschap, al kreeg Reymann enige kritiek dat ze de rol van Thomas / Agnete niet liet spelen door een transvrouw maar door een man, aldus Screen Daily. Reymanns verweer: voor een transvrouw kan het traumatisch zijn om een personage te spelen dat oorspronkelijk man was.

Het Britse filmmagazine kenmerkt het debuut als ‘een film over hoe kinderen van hun ouders kunnen houden en hun beslissingen respecteren, en tegelijkertijd lijden onder de gevolgen daarvan’.

Vanaf 9 juli in de bioscoop

Laura Weeda

Surrealistische werkelijkheid

Mali Aruns tuin der lusten
TENTOONSTELLING – ‘U kunt eten van alle bomen in de tuin; maar u zult niet eten van de boom van kennis van goed en kwaad, want God weet dat de dag dat u daarvan eet, uw ogen geopend zullen worden en dat u zult zijn als goden, goed en kwaad kennend.’

Aldus wordt Paradisus ingeleid, de korte film van de Franse Mali Arun, die hiervoor afreisde naar het Krka in Kroatië en vastlegde hoe ‘toeristen het landschap massaal “consumeren”, alsof het een pretpark is’, aldus ArtReview. ‘Statisch, zonder trucs of uitgebreide artistieke ingrepen, registreert de camera eenvoudig het ongemak en de afstandelijkheid waarmee de moderne mens zich verhoudt tot zijn eens zo natuurlijke leefomgeving.’ Naarmate de film vordert, krijgt hij een steeds benauwender ondertoon. ‘De overweldigende natuurlijke schoonheid verandert geleidelijk in het decor voor wat steeds meer doet denken aan een apocalyptisch doemscenario.’

De vergelijking met Bosch’ Tuin der lusten ligt voor de hand. Waren afbeeldingen van ‘Het paradijs’ in bepaalde culturen lange tijd verboden, stipt Artdoc aan, nu zijn ze dankzij de eindeloze selfiesticks, iPads, iPhones en camera’s reproduceerbaar en toegankelijk voor iedereen. Het verschil met Bosch, schrijft het fototijdschrift, is dat deze situatie geen verbeelding is van de kunstenaar, maar een directe documentatie van de werkelijkheid.

Toch lijkt zelfs de werkelijkheid surrealistisch in het werk van Arun, volgens Artstalkmagazine. De enige bewerking in Paradisus is het gebruik van een infrarood UV-filter, dat het beeld ‘solariseert’ (een proces waarbij lichte en donkere tinten door overbelichting deels worden omgedraaid) en zorgt voor een ‘griezelige en futuristische’ ondertoon. LW

Tot 30 september in Foam, Amsterdam

Werk Richier onterecht over het hoofd gezien?

Nieuwe belangstelling voor Franse beeldhouwer
KUNST – Onder de Franse naoorlogse vrouwelijke beeldhouwers werd Germaine Richier, met haar angstaanjagende sculpturen, wel het meest ondergewaardeerd, schrijft Mostafa Heddaya in Hyperallergic. Daarin komt verandering dankzij de inspanningen van enkele galeries die een tentoonstelling organiseerden die momenteel in Nederland is te zien. Volgens Heddaya is het werk van Richier (1902-1959), die zich onder andere liet inspireren door Auguste Rodin en Louise Bourgeois, hedendaags, met haar ‘focus op menselijke, dierlijke en arche-typische onderwerpen die traditionele details ontstijgen’. ‘Wat de beeldhouwkunst kenmerkt,’ schreef ze zelf, ‘is de manier waarop ze afstand doet van de volledige, vaste vorm.’ In de woorden van Heddaya: ‘Richiers virtuoze spel met lijnen en perspectieven onthult de formele ernst van haar levenswerk.’

Roberta Smith van The New York Times is een heel andere mening toegedaan. In deze tijd waarin niemand over het hoofd mag worden gezien, schrijft ze, is er gelukkig ook ruimte ontstaan voor kunstenaars die niet westers, wit en man zijn en de kunstacademie hebben gedaan. ‘Maar het idee dat een kunstenaar die over het hoofd werd gezien per definitie een belangrijk kunstenaar is, is soms meer gebaseerd op wishful thinking dan op daadwerkelijk kijken.’ Zoals in het geval van Richier, volgens Smith. ‘Hoezeer ik de vastberadenheid van iedere vrouw die het in de kunstwereld weet te maken ook bewonder, haar onbekendheid rijmde voor mij altijd met haar verdienste, en de nieuwe tentoonstellingen brengen hier voor mij geen verandering in.’ LW

Tot 6 september in Museum Beelden aan Zee, Den Haag

Munir Hachemi’s Molotovcocktail

Een boek dat leest als een daad van verzet
LITERATUUR – Munir reist met drie vrienden naar Zuid-Frankrijk, waar ze die zomer als dagloners willen gaan werken. Ze zijn jong en dit wordt hun eerste baan. Maar bij het bereiken van hun bestemming, Aire sur l’Adour, blijkt er geen oogst te zijn. Wel kunnen ze andere werkzaamheden verrichten, de klusjes binnen de voedingsindustrie die niemand anders wil doen en die ‘achtereenvolgens hun twijfel, onbehagen en walging opwekken’, aldus Fantastisc Mag. ‘Levende dingen [Cosas vivas] zou het typische verhaal kunnen zijn van de overgang van adolescentie naar volwassenheid, maar de omgeving is zo gewelddadig dat ook deze overgang iets gewelddadigs en onnatuurlijks krijgt.’

Munir Hachemi gaf eerder twee boeken uit in eigen beheer. De reden dat hij dit keer bij een ‘echte’ uitgeverij publiceert, verklaart El País, is dat dit boek als een ‘bom op de literaire markt’ moest inslaan. ‘… het is een molotovcocktail tegen het systeem (…). Het is een roman die problemen oproept, die ideologisch pijn doet’, aldus de auteur. Hoewel hij niet gelooft dat literatuur de werkelijkheid kan veranderen, omdat ze er deel van uitmaakt, wil hij met deze roman de linkse strijd blootleggen: veganisme, de transbeweging, milieubewustzijn, feminisme… Zijn bom is bedoeld voor de vleesindustrie. ‘Op een dag zal de samenleving zich die industrie als ondraaglijk herinneren.’

De nieuwssite Granada Hoy noemt het lezen van zijn werk ‘een daad van verzet, een stille revolutie tegen een vraatzuchtig en kapitalistisch systeem’. ‘Levende dingen behandelt het grootste kwaad van onze eeuw zonder ook maar één enkele pagina af te remmen.’ LW

Verschijnt begin juli bij Nieuw Amsterdam in een vertaling van Nadia Ramer