Op 20 november begint het WK voetbal in Qatar. ‘Het hele toernooi is een gigantische middelvinger naar de wereld,’ stelt Jonathan Liew. ‘Hoeveel menselijk bloed is er vergoten, hoeveel olie en gas is er verbrand, hoeveel dure lobbyisten zijn er ingehuurd?’
Klik hier om het artikel te beluisteren via Blendle.
Onlangs werd bekend dat de organisatoren van het Wereldkampioenschap voetbal in Qatar hebben besloten de reusachtige bewegende spin van het Glastonbury Festival te huren. Hiermee willen ze de 1,5 miljoen voetbalfans gaan vermaken die in november worden verwacht. De spin, die maar liefst 15 meter hoog is en vanuit zijn mechanische, spinachtige borst grote vuurpluimen de woestijnlucht in zal stoten, zal het middelpunt vormen van het ‘Arcadia Spectacular’-fanfestijn, een dancespektakel dat een maand duurt. Kaartjes kosten zo’n 85 euro per dag.
Ach ja, eerlijk gezegd, waarom ook niet? Nu de nieuwscyclus intenser wordt in aanloop naar de aftrap op 20 november, is een van de meer verwarrende aspecten van Qatar 2022 het gemak waarmee zowel het serieuze als het triviale worden vermeden tot aan het punt waarop het onmogelijk is om te zeggen wat nu precies wat is. Sterfgevallen onder gastarbeiders. Chaos vanwege aanpassingen in de Premier League. Een pint Budweiser voor ruim 17 euro. Speciale ‘ontnuchteringstenten’ voor beschonken fans om hun roes uit te slapen van die Budweiser van 17 euro. Wat doet er echt toe, en wat niet?
Zowel innerlijke monologen als gesprekken met andere journalisten die het toernooi zullen bijwonen, vervallen al snel in het absurde. Kunnen we daar drinken? Kunnen we vapen? Hoe zien de rijen voor de accreditatie eruit? Waar moeten we hardlopen in een land zonder trottoirs? Is dit eigenlijk nog wel bedoeld om leuk te zijn? Ben ik schandelijk bevoorrecht, omdat ik waag dat zelfs maar te vragen? Hoeveel menselijk bloed is er vergoten, hoeveel olie en gas is er verbrand, hoeveel dure lobbyisten zijn er ingehuurd, alleen maar zodat ik het voorrecht heb om met een duf plastic sleutelkoordje om naar Canada tegen Marokko te kijken?
Er is nog steeds geen duidelijkheid over de vraag of homoseksuele fans zullen worden gearresteerd als ze elkaars hand vasthouden
En dat terwijl we ons al met zoveel dingen op nieuw terrein bevinden: het eerste wereldkampioenschap in de winter, het eerste wereldkampioenschap dat in zo’n klein land wordt gehouden, het eerste gastland van het WK sinds 1934 die zich nooit voor een eerder toernooi wist te kwalificeren. Niemand weet in de verste verte wat er zal gebeuren als een land met 3 miljoen mensen in één keer nog eens 1,5 miljoen mensen moet absorberen. Het is gewoon nog nooit eerder gebeurd.
Wat interessant is, is de mate waarin Qatar ervoor gekozen heeft deze ambivalentie te omarmen, de chaos te aanvaarden en te doen alsof dit toernooi iets anders is dan volslagen absurd. Voor de organisatoren was de onzekerheid lange tijd een merkwaardige bron van kracht. Immers, als er geen regels zijn, kunnen conventies en verwachtingen – en prijskaartjes – gewoon worden verzonnen tijdens de voorbereidingen.
Ondertussen werden de vele vragen die het organiseren van een mondiaal voetbaltoernooi in een conservatief moslimland oproept, constructief omzeild. Er is nog steeds geen duidelijkheid over de vraag of homoseksuele fans zullen worden gearresteerd als ze elkaars hand vasthouden, of het verbod op een ontbloot bovenlijf zal worden gehandhaafd in hete stadions, of slachtoffers van verkrachting zullen worden opgesloten of publiekelijk worden gegeseld omdat ‘buitenechtelijke seks’ een misdrijf is, zoals buitenlandse toeristen in het verleden hebben ervaren.
Gigantische middelvinger
Al die ambiguïteit is voor het grootste deel geheel opzettelijk: het gaat om bureaucratische ondoordringbaarheid die niet alleen is bedoeld om de pure machteloosheid van het individu tegenover de staat te onderstrepen, maar ook om ruimte te creëren waarbinnen het regime gewoon kan doen wat het wil, wanneer het wil, met wie het wil.
De hele gebeurtenis is een soort machtsvertoon, een gigantische middelvinger naar de wereld in het algemeen. Worstelt u met uw energierekening? Bent u bezorgd over de aflossing van uw hypotheek? We hebben zojuist zo’n 230 miljard euro uitgegeven aan een wegwerpfeestje – het is betaald van uw benzineverbruik. Een geschenk van ons, aan ons, via jullie. En voor de rest: go f*ck yourselves.
Het land heeft er geen enkel belang bij om mensen samen te brengen om de vreugde over voetbal te delen
Gezien alle paniekverhalen die voorafgaand aan elk WK altijd in overvloed de ronde doen, is dit in ieder geval iets nieuws en verkwikkends. Zelfs het Rusland van Poetin van vier jaar geleden hield op zijn minst de schijn op van openheid en verbondenheid en voedde het idee dat het spektakel op de een of andere manier nog steeds van iedereen was. Wat dat betreft is Qatar daarentegen heel duidelijk: dit is niet voor iedereen. Het land heeft er geen enkel belang bij om mensen samen te brengen om de vreugde over voetbal te delen. Het maakt niet uit wat je ervan denkt. Jouw beleving van het WK wordt grotendeels bepaald door jouw plek in hun wereldbeeld, door jouw vermogen om te betalen en verder je mond te houden.
Wat kunnen we tegen dit alles inbrengen? Praten over boycots of berekenende terechtwijzingen voelt zinloos. Voelde de triomf van Engeland op het WK van 1966 enigszins besmet omdat de meeste landen uit Afrika voorafgaand het toernooi boycotten? Natuurlijk niet; je wist het waarschijnlijk niet eens. Ondertussen is de ‘One Love’-armband die door de meeste Europese teams – waaronder Engeland – zal worden gedragen, onzinnig geworden door zijn eigen vaagheid: het is een protest zonder protest, het elastieke equivalent van een demonstratiebord met de tekst ‘Pas nu op, hoor’ of ‘Weg met dit soort dingen’.
Op een bepaalde manier zijn we ook niet echt boos op die kleine afgelegen enclave in de Golf, maar op onszelf. Op de manier waarop we hebben toegestaan dat deze kwaadaardige, kannibalistische tirannie kon binnendringen in onze instellingen, in onze steden en dorpen, in onze politiek en onze monarchie, in onze favoriete sport. Het is een gruwel dat dit toernooi plaatsvindt. Zijn bestaan is een beschuldiging aan het adres van iedereen die bij de opzet ervan betrokken was en van iedereen die het had kunnen tegenhouden. Daarop wijzen voelt goed, noodzakelijk en louterend. Maar het verandert niets. Ik zet mijn geld in op een finale tussen Spanje en Brazilië. Tot ziens in november. We spreken af onder de gigantische metalen spin.
Lees ook:
