Terwijl president Zelensky zijn belofte niet heeft kunnen waarmaken en de oorlog doorwoedt, leven Oekraïners elke dag met grote maar ook meer onbeduidende zorgen, zoals het gebrek aan vertrouwd zout uit Donbas.
‘Het verbaast me niets dat ze het ministerie van Onderwijs opdoeken,’ vertelde mijn goede vriendin Dima. ‘Te oordelen naar wat Steve Witkoff zei bij Fox, krijgen ze in Amerika niet eens geschiedenis of aardrijkskunde op school.’ Oekraïners zijn geschokt door de energieke, maar opzettelijk verkeerd gerichte pogingen van het kabinet Trump om het onderhandelingsproces te versnellen. Elke dag geeft het Witte Huis opnieuw blijk van hun incompetentie, en bij uitspraken als ‘Poetin is geen slechterik’ of ‘ik denk dat hij vrede wil’ kunnen we enkel nog onze schouders ophalen.
Het deed mij denken aan wat president Volodymyr Zelensky zei na de verkiezingen in 2019, toen hij beloofde dat hij binnen twaalf maanden een vredesverdrag zou sluiten met Poetin, en anders zou aftreden. Noch de vrede, noch zijn aftreden zijn gerealiseerd. Er brak een grootschalige oorlog uit en na drie jaar vechten is het niet langer Zelensky maar Witkoff, de Amerikaanse afgezant voor het Kremlin, die vrede in Poetins ogen ziet. De ogen van Poetin zijn klein en je moet ze aandachtig bekijken om er überhaupt iets in te bespeuren. De Oekraïners zijn al lang geleden opgehouden de Russische dictator te doorgronden.
Tijdens de ‘vredesgesprekken’ worden Oekraïense steden met de dag intensiever gebombardeerd
Tijdens de ‘vredesgesprekken’ worden Oekraïense steden met de dag intensiever gebombardeerd, met nieuwe tactieken en zogeheten ‘Geranium’-drones: grote, zware gevaartes die op een hoogte van ongeveer 2 kilometer vliegen. De verwoesting en het aantal slachtoffers per aanval is hiermee enorm gestegen. Ook nieuw is een techniek waarbij een groot aantal drones zich tijdens een aanval op hetzelfde doelwit richt. Onlangs voerden meer dan twaalf drones een nachtaanval uit op Chmelnitski. Daarna was Odessa aan de beurt, en daarna Kyiv. Net als veel andere inwoners van Kyiv bracht mijn gezin die nacht door in de gang, waar we luisterden we naar de explosies en het afweergeschut.
Chef Marco Cervetti, promotor van Italiaans eten in Oekraïne, slaapt niet op de gang. Het is te onaangenaam. De gang in zijn huurappartement is klein en Marco is twee meter lang, dus gaat hij naar de schuilkelder onder in zijn flatgebouw. Hierdoor heeft hij zijn buren goed leren kennen. Soms neemt hij een fles Sangiovese mee om samen op te drinken.
Controleposten
Marco kookt graag pastagerechten voor zijn vrienden en spreekt graag met ze af, maar hij mag thuis niemand uitnodigen. Lang geleden, voor februari 2022, verhuisde hij naar een appartement in een oud gebouw naast het presidentiële kantoor, in het hart van het regeringskwartier. Alleen mensen die daar wonen of werken hebben toegang; het leger laat verder niemand langs de controleposten. Dus nu kookt Marco bij zijn vrienden thuis, of in een café. Zijn laatste vriendendiner, in café Torf, tien minuten bij mij vandaan, heb ik helaas moeten missen, maar in april krijg ik een herkansing bij mij thuis.
Het is gek, maar de laatste tijd denk ik steeds vaker over de toekomst. Ik bereid me al voor op reizen in de zomer en in de herfst. Dit betekent overigens niet dat ik geloof dat het einde van de oorlog in zicht is. De oorlog is voor iedereen in Oekraïne een soort Russisch roulette. Je weet nooit wanneer een raket of een drone dichtbij zal ontploffen. Elke dag en nacht worden mensen verminkt of vermoord, worden huizen verwoest en auto’s met passagiers en al in de as gelegd. Je moet bezig blijven en je kan er niet bij stil blijven staan. Je gaat door, je leeft voorzichtig, en luistert aandachtig naar elk geluid.
Tijdens een oorlog lijkt het misschien absurd om te gaan kibbelen over zoutproductie, maar dit is hoe het is
Soms merk je dat je je zorgen maakt over een of ander klein, onbeduidend probleem. Ik denk bijvoorbeeld vaak aan de smaak van het Artemovsk-zout uit Donbas. Ik gebruik al mijn hele leven dat grove, wittige zout met stukjes gruis erin. Toen Rusland de stad bezette waar de mijn zich bevindt, waren er door heel Oekraïne nog enkele reserves beschikbaar, maar op den duur raakte de voorraad op. Nu hebben we geen Artemovsk-zout meer en hebben we het met Turks en Pools importzout te doen, met beide een eigenaardige smaak, heel anders dan het zout waar ik tijdens mijn lange leven aan gewend ben geraakt. Mijn oplossing is dat ik helemaal niet meer kook met zout. Af en toe gebruik ik sojasaus.
Laatst kwam ik te weten dat er in Transkarpatië een zoutmijn staat die volledig gereed is om zout aan heel Oekraïne te leveren, maar dat deze niet in gebruik is omdat de co-eigenaren ruzie hebben. Tijdens een grootschalige oorlog lijkt het misschien absurd om te gaan kibbelen over zoutproductie, maar dit is hoe het is. Ik kan enkel hopen dat ze het snel weer bijleggen, zodat de productie weer op gang kan komen. Zal het net zo smaken als het zout uit Donbas? In dat geval hoef ik me daar in ieder geval geen zorgen meer over te maken.
