Dankzij de snelle ontwikkeling van AI en de nieuwste AirPods kunnen gesprekken simultaan worden vertaald. Volgens techjournalist Brian X. Chen breekt daarmee een nieuw tijdperk aan waarin taalbarrières misschien wel voorgoed verdwijnen. Maar twee taalwetenschappers waarschuwen dat vertalen niet hetzelfde is als een taal begrijpen.
Nee: ‘Deze AI-technologie is écht bruikbaar voor een groot publiek’
‘Ik raakte laatst aan de praat met een kennis. Hij vertelde me dat hij met zijn vriendin op bezoek was geweest bij familie in Arizona. Zijn nichtje had hem meegesleept naar de bioscoop en hij werkte sinds kort bij een start-up. Hij vertelde dit allemaal in het Spaans, een taal die ik nooit heb geleerd, maar ik verstond elk woord’, schrijft techjournalist Brian X. Chen in The New York Times.
Chen kon hem verstaan omdat hij de AirPods Pro 3 droeg. De Apple-oortjes gebruiken kunstmatige intelligentie en kunnen een gesprek vertalen terwijl je het voert. ‘Dit is het beste voorbeeld dat ik tot nu toe heb gezien van AI-technologie die niet alleen naadloos werkt, maar ook écht bruikbaar is voor een groot publiek.’ Volgens Chen kan de technologie bijvoorbeeld helpen op vakantie. Zo kunnen toeristen taxichauffeurs, hotelpersoneel en luchthavenmedewerkers verstaan, ook als ze elkaars taal niet spreken.
Ook in zijn persoonlijke leven ziet hij voordelen: ‘Veel immigranten in mijn omgeving, waaronder mijn oppas en schoonmoeder, voelen zich meer op hun gemak als ze in hun moedertaal spreken, maar ze vinden het niet erg als ik in het Engels antwoord. Als ik hen ook zou kunnen begrijpen, zou dat een wereld van verschil maken.’
‘Je hoeft slechts een gebaar te maken om de digitale tolk te activeren’
Vertaalapps zoals Google Translate en Microsoft Translator bestaan al meer dan tien jaar. Gebruikers richten daarvoor de microfoon van hun telefoon op de ander en wachten tot de vertaling verschijnt of wordt uitgesproken. ‘Als je de AirPods draagt, hoef je slechts een gebaar te maken om de digitale tolk te activeren,’ jubelt de techjournalist.
‘Voor een echt vloeiend gesprek is het ideaal als beide personen AirPods dragen,’ tipt Chen. ‘Gezien de populariteit van de Apple-oordopjes – wereldwijd zijn er al honderden miljoenen verkocht – denk ik dat dat binnenkort heel gewoon wordt.’
Brian X. Chen is techjournalist bij The New York Times. Hij schrijft onder andere de rubriek Tech Fix, waarin hij ingaat op de maatschappelijke gevolgen van technologische ontwikkelingen.
Ja: ‘Humor, toon en lichaamstaal bepalen wat iemand écht bedoelt – en of die boodschap aankomt’
‘Wat ooit sciencefiction leek, is werkelijkheid geworden’, schrijven hoogleraar Taalwetenschappen Gabriel Guillén en hoogleraar Taalkunde Thor Sawin aan het Middlebury College in The Conversation. Dankzij AI, zoals de vertaalfunctie in Apples nieuwe AirPods, lijkt het leren van een vreemde taal steeds minder noodzakelijk. Zonde, vinden de taalwetenschappers. ‘We hebben onze carrières gewijd aan dit vakgebied omdat we geloven in de toegevoegde waarde van het leren en spreken van een vreemde taal.’
Het is niet de eerste keer dat technologie het taalonderwijs op zijn kop zet. Apps zoals Duolingo probeerden door middel van gamificatie het leren van een taal toegankelijker te maken, maar volgens Guillén en Sawin slagen zulke platforms er nog altijd niet in het sociale karakter van taal volledig na te bootsen. AI is daar volgens hen evenmin toe in staat.
Volgens de hoogleraren is de vertaaltechnologie vooral nuttig bij korte, praktische interacties. Denk aan uitchecken in een hotel, een treinkaartje kopen of de weg vragen aan een local. Elke combinatie van talen, gebaren of AI-hulpmiddelen kan daarbij helpen, schrijven ze.
‘Iemand die de moeite neemt om een taal te leren, straalt respect en betrokkenheid uit’
Maar volgens Guillén en Sawin gaat menselijke interactie in veel gevallen over meer dan alleen woorden. Een gesprek met je schoonfamilie of een belangrijke presentatie op je werk draait niet alleen om informatieoverdracht, maar ook om vertrouwen, sociale codes en context. ‘Humor, toon en lichaamstaal bepalen wat iemand écht bedoelt – en of die boodschap aankomt. Bovendien straalt iemand die de moeite neemt om een taal te leren respect en betrokkenheid uit.’
Daarnaast wijzen de onderzoekers op de cognitieve voordelen van meertaligheid, zoals meer mentale flexibiliteit, creatiever denken en het hebben van minder vooroordelen. ‘Het leren van een taal ontwikkelt precies de vaardigheden die in het AI-tijdperk steeds belangrijker worden.’
Gabriel Guillén is hoogleraar Taalwetenschappen en Thor Sawin is hoogleraar Taalkunde aan Middlebury College in Vermont.
