Is het nog wel verstandig om naar populaire vakantiebestemmingen te reizen?

In Praag dringen grote menigten zich door de oude binnenstad, in Zuid-Tirol staan er wachtrijen voor sommige wandelpaden en op Mallorca gaat de lokale bevolking zelfs de straten op om hun onvrede over het massatoerisme te uiten. Moeten vakantiegangers populaire bestemmingen vermijden om overtoerisme tegen te gaan? Twee redacteuren van Süddeutsche Zeitung gaan hierover in debat.

Ja: ‘Reizen is geen morele tekortkoming – en een drukke plek bezoeken is niet per se een daad van vernietiging’

‘Het moet mogelijk blijven om favoriete plekken te bezoeken’, schrijft Jochen Temsch in Süddeutsche Zeitung. Naarmate de welvaart wereldwijd toeneemt, kunnen ook steeds meer mensen zich een vliegreis veroorloven. De Verenigde Naties voorspellen ongeveer 1,8 miljard toeristen in 2030, van wie een groot deel in Europa neerstrijken. Het aanbod aan iconische bestemmingen groeit echter niet mee: ‘Er is geen andere plek zoals het Canal Grande, de Mona Lisa of de Gotische wijk, en wie de hele nacht wil dansen in Berlijn of een liter bier wil drinken in München, zal niet naar Mannheim gaan.’ Het moet volgens de journalist dan ook mogelijk blijven om populaire bestemmingen te bezoeken. ‘Reizen is geen morele tekortkoming – en een drukke plek bezoeken is niet per se een daad van vernietiging’, schrijft hij. 

Temsch vindt het oneerlijk dat sommige mensen neerkijken op toeristen die uitsluitend populaire bestemmingen bezoeken. ‘Ja, sommige toeristen komen misschien gewoon omdat ze foto’s op Instagram hebben gezien. Ook dat is legitiem. Iedereen mag zelf beslissen of ze de afgelegen Marmolada in Zuid-Tirol opzoeken of uren in de rij staan ​​voor een selfie met de Geisler-pieken op de achtergrond.’ Volgens de journalist is het bovendien problematisch om reizen af te meten aan een morele maatstaf. ‘Het doet mij denken aan de achttiende eeuw, toen de zogeheten Grand Tour uitsluitend was weggelegd voor jonge edellieden en welgestelde burgers met voldoende tijd, geld en opleiding om verre reizen te maken.’

‘Overtoerisme is een teken van onderbeheer’ 

Volgens de auteur kunnen individuele toeristen bovendien weinig doen tegen de problemen van massatoerisme. Al zit er volgens hem wel degelijk verschil tussen een tripje met een goedkope vlucht, uitbundige feestjes, selfiestops en een spoor van afval, en een respectvol, rustig verblijf bij een gastgezin dat bijdraagt ​​aan de lokale economie. ‘Of de lokale bevolking ook daadwerkelijk iets terugziet van de inkomsten van de toerismesector, is een cruciale factor om te bepalen of ze in protest komen’, schrijft hij. ‘De kern van het probleem is namelijk niet de populariteit van een plek, maar het gebrekkige beheer ervan. Overtoerisme is een teken van onderbeheer.’ 

Beleidsmakers moeten volgens Temsch ervoor zorgen dat toerisme niet ten koste gaat van de leefbaarheid voor de lokale bevolking. Hij noemt enkele voorbeelden van maatregelen die al zijn ingevoerd: Wie de Mona Lisa wil zien, moet vooraf een tijdslot reserveren voor het Louvre. In Dubrovnik mogen slechts twee cruiseschepen per dag de haven binnenvaren. Barcelona beperkt het aantal vakantiewoningen via een vergunningenstelsel. Amsterdam heeft geïnvesteerd in de marketing van de buitenwijken om toeristen weg te lokken van het stadscentrum. En in Zuid-Tirol geldt een moratorium op nieuwe hotelboekingen. ‘Als dergelijke maatregelen succesvol zijn en de toeristen en de lokale bevolking bovendien op gelijke voet met elkaar omgaan, profiteert iedereen: zowel de gasten als de gastheren.’

Jochen Temsch is chef van de weekendredactie van Süddeutsche Zeitung. 

Nee: ‘Er zijn genoeg prachtige plekken die nog niet worden overspoeld met toeristen’

‘Waarom zou iemand het zichzelf aandoen? Naar Sardinië gaan in de zomer, waar de prachtige witte zandstranden volledig overspoeld zijn met mensen en het kristalheldere turquoise water bedekt is met een laagje zonnebrandcrème? Voeg daar de meedogenloze hitte, de lange wachttijden in restaurants en de exorbitante prijzen aan toe. En dat allemaal alleen maar om het gesnurk en het bulderende gelach van veel te veel medegasten te moeten verdragen? Nee, bedankt’, schrijft Hans Gasser in Süddeutsche Zeitung.

Op veel populaire bestemmingen ondervindt de lokale bevolking grote nadelige gevolgen van massatoerisme. Gasser noemt bijvoorbeeld Zuid-Tirol, een regio die al decennia populair is, maar de laatste jaren steeds populairder wordt. In tegenstelling tot Sardinië kent de regio nauwelijks nog een laagseizoen. ‘Natuurlijk verdienen mensen goed aan het toerisme; velen worden er zelfs rijk van. Maar 38 miljoen overnachtingen per jaar, plus het groeiende aantal dagtoeristen dat alleen komt om foto’s te maken van plekken als de Geisler-pieken of het meer van Prags, hebben negatieve gevolgen voor de lokale bevolking en het milieu’, schrijft hij. 

‘Massatoerisme veroorzaakt veel stress en vermindert de levenskwaliteit van de lokale bevolking’

De wegen zijn altijd druk, straten raken overvol en voor sommige wandelpaden staan lange wachtrijen. Bovendien stijgen de prijzen voor boodschappen, restaurants en vooral woningen zo sterk door de grote vraag dat de gemiddelde inwoner het zich nauwelijks meer kan veroorloven. ‘Dit veroorzaakt veel stress en vermindert de levenskwaliteit. Hoewel de situatie in Zuid-Tirol nog niet zo erg is als op Mallorca, in Barcelona of op de Griekse eilanden, waar inwoners demonstreren met borden als “Toeristen, ga naar huis”, wordt ook hier de druk steeds groter.’

Maatregelen om simpelweg het aantal toeristen te beperken hebben vaak niet het gewenste effect. ‘Deze regels worden vaak gedwarsboomd door brancheorganisaties en flink afgezwakt. Uiteindelijk wint hebzucht het meestal.’ Maar gelukkig heeft Gasser een heel eenvoudige oplossing: ‘Ga ergens anders heen. Er zijn genoeg prachtige plekken die nog niet worden overspoeld met toeristen.’

Om ze te vinden kun je volgens de journalist het beste de hoeken van Instagram en TikTok mijden die alleen draaien om het snelle bewijskiekje van een trendy plek. ‘Het is beter om af te gaan op persoonlijke aanbevelingen, goede reisgidsen te raadplegen en kranten te lezen, of gewoon een kaart te pakken en op pad te gaan. Ga eens op ontdekking buiten de gebaande paden.’ Het is een win-winsituatie, schrijft Gasser. ‘Je zal prachtige plekken ontdekken, minder betalen en waarschijnlijk meer ontspannen.’

Hans Gasser is redacteur en verslaggever voor Süddeutsche Zeitung.

Lees ook: