Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week gaan we dieper in op de vraag waarom de aardbeving in Turkije zo veel doden en schade tot gevolg kon hebben.
Dit artikel verscheen eerder als nieuwsbrief, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Welke impact heeft de aardbeving in Turkije gehad?
‘Ingestorte flatgebouwen, puin in de straten, gezinnen in tenten in een voetbalstadion’, zo beschrijft The New York Times de gevolgen van de aardbeving van 6 februari in de Zuid-Turkse stad Kahramanmaras. Maras, zoals de stad van 400.000 inwoners kortweg genoemd wordt, bevond zich haast op het epicentrum van de beving. ‘De stank van dode lichamen hangt in de straten’, aldus Al Jazeera.
Bijna duizend gebouwen zijn ingestort in Maras en meer dan zeshonderd doden zijn bevestigd. Er liggen echter nog veel dode lichamen begraven onder het puin. ‘De gebouwen die nog overeind staan in de stad zijn ook niet meer veilig om in te wonen, waardoor veel overlevenden de strenge winter in de open lucht moeten trotseren’, vervolgt het Qatarese nieuwsnetwerk. In heel Turkije zijn inmiddels meer dan 35.000 doden gemeld.
Bekijk op de site van CNN de voor- en nabeelden van de aardbeving om een idee te krijgen van de ernstige verwoestingen in het getroffen gebied.
‘In deze regio komen aardbevingen vaker voor, dus waarom was deze zo vernietigend?’, vraagt CNN zich af in een videoreportage. Met een kracht van 7,8 op de schaal van Richter was de recente aardbeving de sterkste in honderd jaar tijd. Daarna volgde een serie van naschokken, de grootste met een magnitude van 7,5 – bijna net zo krachtig als de aanvankelijke beving.
Doordat de aardbeving zo vroeg in de ochtend plaatsvond, lagen de meeste mensen thuis in hun bed te slapen. In het gehele rampgebied, dat zo groot is als heel Frankrijk, zijn duizenden woningen ingestort. Volgens schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zouden er in Turkije en Syrië zo’n 23 miljoen mensen geraakt zijn door de natuurramp.
In veel afgelegen gebieden is de hulp nog nauwelijks op gang gekomen, schrijft The New York Times in een reportage vanuit het dorp Kayabasi. ‘In Zuid-Turkije hebben overlevenden van de aardbeving nog steeds behoefte aan onderdak, dekens en toiletten. De nood lijkt vooral acuut op het platteland.’
Terwijl families rouwen om het verlies van hun dierbaren, groeit de woede onder getroffenen en wordt er gezocht naar schuldigen voor de omvangrijke ramp, schrijft CNN in een artikel over de nasleep.
Waarom hebben voorzorgsmaatregelen niet gewerkt?
Hoewel meteorologen rampen zoals orkanen of overstromingen kunnen voorspellen, kunnen seismologen dat bij aardbevingen nog niet. Er zijn wel apparaten die een aardbeving kunnen detecteren, maar die geven hooguit een minuut van tevoren een waarschuwing af en zijn duur in onderhoud, aldus The Economist. Vaak geven ze mensen hooguit de tijd om hun woning uit te vluchten.
Na de verwoestende aardbeving van 1999, waarbij duizenden mensen omkwamen, zijn de regels voor gebouwen in aardbevingsgebieden aangescherpt. Toch zijn meer dan zesduizend gebouwen in Turkije ingestort, volgens het rampenagentschap van het land. Met zoveel schade is de vraag welke rol de infrastructuur van gebouwen kan hebben gespeeld in de tragedie.
Veel Turken hebben het gevoel dat hun regering de bevolking onvoldoende heeft beschermd tegen een aardbeving, schrijft CNN in een artikel over de mogelijkheden van wederopbouw.
‘Wat vooral opvalt is het type instortingen – wat wij de pannenkoekinstorting noemen. En dat is het type instorting dat wij ingenieurs niet graag zien,’ zei Mustafa Erdik, hoogleraar aardbevingstechniek aan de Bogazici-universiteit in Istanboel tegen CNN. ‘Dergelijke instortingen maken het werk van de zoek- en reddingsteams erg moeilijk.’ Hoewel Erdik gelooft dat veel van de ingestorte woningen voor 1999 gebouwd zijn, denkt hij dat er ook veel moderne gebouwen bijzaten die niet aan de regels voldeden.
Hoewel seismologen, geofysici en stedenbouwkundigen de afgelopen jaren en vooral de laatste maanden hebben gewaarschuwd voor het zeer hoge risico op aardbevingen, met name in de regio Kahramanmaraş, lijken er geen bijzondere maatregelen te zijn genomen. De autoriteiten hadden hier beter op in moeten spelen, aldus een deel van de Turkse pers.
In de wijk Saraykint in Antakya, een van de zwaarst getroffen steden, wezen bewoners op het slechte vakmanschap van een pas gebouwd luxe gebouw van veertien verdiepingen met ongeveer negentig appartementen, dat compleet is ingestort. ‘Het beton is net zand,’ zei een man tegen The New York Times, toen hij bij het gebouw stond en naar de reddingswerkers keek. ‘Het is te snel gebouwd.’
De Turkse krant Cumhuriyet sprak met overlevenden van de aardbeving in Kahramanmaras, die ook wijzen op het aantal nieuwe gebouwen dat is ingestort. ‘Ze zeiden ons dat deze plaats zou worden zoals Adana [de naburige grote stad, 200 kilometer verderop, die welvarender is], en dit is het resultaat.’ In de stad is 95 procent van de gebouwen ingestort of zeer zwaar beschadigd.
Een van de zwaarst getroffen wijken is Onikisoebat. Hier is men pas twee dagen na de aardbeving begonnen met de reddingsoperaties. ‘Waar is de regering? Waar is Recep Tayyip Erdogan, die kritiek had op [de slechte aanpak van] de aardbeving van 1999 [waarbij 17.000 mensen omkwamen in het gebied rond Istanboel en die de publieke verontwaardiging tegen de toenmalige regering aangewakkerde en bijdroeg aan Erdogans opkomst in 2002]? Zijn ze ons vergeten of wat?’ aldus een bewoner tegen de Turkse krant.
Ook hekelen de inwoners van Kahramanmaras het gebrek aan informatie. ‘Na de eerste aardbeving hadden de autoriteiten een oproep moeten doen aan de mensen om niet terug te keren naar hun huizen. Maar er werd niets gedaan. Sommige mensen keerden terug naar hun huizen en stierven bij de tweede aardbeving. Dat is te wijten aan onzorgvuldigheid en incompetentie van de autoriteiten.’
Afad, het Turkse orgaan dat verantwoordelijk is voor de coördinatie van de reactie op natuurrampen, is het doelwit van critici, die de vertraging en het gebrek aan organisatie van reddingsoperaties aan de kaak stellen. Een probleem van budgettaire prioriteiten, vindt het linkse dagblad Birgün, dat erop wijst dat de regering de begroting van de instelling in 2023 met 33 procent, oftewel 150 miljoen euro, heeft gekort en dat de totale begroting van Afad zeven keer lager is dan die van het ministerie van Religie.
‘Waren de miljarden aan belastinggeld die na 1999 in het kader van het aardbevingsrisico werden geïnd maar goed gebruikt’, schrijft het onlinemedium T24. ‘We kregen zogenaamde existentiële dreigingen voorgeschoteld, waartegen we bommen en vliegtuigen moesten kopen en produceren, waarvoor we huurlingen moesten betalen en gevechtsdrones fabriceren, terwijl de eigenlijke dreiging onder onze voeten lag.’
Cumhuriyet stelt de laksheid van de autoriteiten aan de kaak, die regelmatig ‘amnestie’ verlenen om het bouwen zonder vergunning te legaliseren. Zo zouden er alleen al in 2018 in de regio Gaziantep 76.605 en in de regio Hatay 71.738 gebouwen pas achteraf zijn goedgekeurd.
Volgens The New York Times prees Erdogan tijdens de campagne van 2019 de wetgeving die zijn politieke partij had doorgedrukt, waardoor eigenaren van gebouwen bouwovertredingen werden vergeven zonder dat ze hun gebouwen hoefden aan te passen.
De Turkse krant merkt op dat in de stad Malatya een enorm luxe wooncomplex, Asur Konutlari, dat slechts zes maanden geleden werd opgeleverd, is ingestort. ‘De website van de projectontwikkelaar adverteerde dat de gebouwen “conform de aardbevingsnormen met materialen van topkwaliteit” zijn gebouwd.’
Lees ook deze reportage van The New York Times met beelden van de instorting van Asur Konutlari.
Welke gevolgen zal deze kritiek hebben voor Erdogan?
De aardbeving kan een gamechanger zijn voor de politieke carrière van president Erdogan, schrijft CNN. Hoewel Erdogan de getroffen gebieden bezocht, slachtoffers troostte en beloofd heeft de duizenden ingestorte huizen weer op te bouwen, is de onvrede over zijn optreden groot, vooral in de regio’s die het hardst geraakt zijn.
Het handelen van de Turkse president in de wederopbouw zal bepalend zijn voor de presidentsverkiezingen van 14 mei. ‘Erdogan is zich daar waarschijnlijk van bewust’, aldus CNN. Vorige week woensdag erkende hij ‘tekortkomingen’ in de vroege reactie van de regering. De volgende dag herinnerde hij de Turken aan de inspanningen van de regering bij eerdere rampen, beloofde hij huizen in minder dan een jaar te herbouwen en beloofde hij slachtoffers te steunen met 10.000 lira (597 euro) per persoon.
Of deze beloften zijn kans op herverkiezing zullen redden is onduidelijk. De meeste door de aardbeving getroffen provincies in het zuiden van Turkije zijn sociaal conservatief en bolwerken van Erdogans islamistisch georiënteerde AK-partij, aldus Sinan Ulgen, een voormalige Turkse diplomaat en voorzitter van de in Istanboel gevestigde denktank EDAM. ‘De gemiddelde prestaties van de AK-partij in die provincies liggen boven het nationale gemiddelde’, zei hij tegen CNN.
Verlies van steun in de getroffen gebieden zou dus desastreus zijn voor Erdogan, die midden in de campagne zit voor een derde termijn als president. Voor de Turkse machthebbers hebben bevingen in het verleden een grote rol gespeeld. Zo is Erdogan zelf aan de macht gekomen na onvrede over de wederopbouw na de aardbeving van 1999. Ook de Turkse oppositie spreekt zich al uit over de vermeende tekortkomingen van de regering bij de aanpak van de tragedie.
Het regeringsgezinde dagblad Sabah blijft in ieder geval achter de president staan: ‘Is het mogelijk om in één jaar tien nieuwe steden te bouwen? Het is moeilijk te geloven, maar ik vertrouw hem, ik weet zeker dat het kan. Turkije heeft in het verleden ook aardbevingen meegemaakt en het heeft zich daarvan hersteld. Erdogan en Turkije komen altijd sterker uit de crises die ze doormaken’, aldus de krant in het hoofdredactioneel commentaar. ‘Erdogan heeft ons niet teleurgesteld.’
Lees ook:
