Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week gaan we dieper in op de aanklacht tegen de voormalig Amerikaanse president Donald Trump. Wat betekent het proces voor zijn politieke toekomst?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Waarvoor is Donald Trump aangeklaagd?
Dinsdag meldde oud-president Donald Trump zich in Miami bij een federale rechtbank. Daar is hij formeel aangehouden voor het illegaal achterhouden van informatie over de nationale veiligheid en het belemmeren van de rechtsgang. Tijdens de hoorzitting heeft Trump op alle zevenendertig aanklachten onschuldig gepleit, aldus CNN.
‘Het was opnieuw een historische dag’, schrijft El País. Voor het eerst in de geschiedenis van de Verenigde Staten verscheen een voormalig Amerikaanse president voor een federale rechtbank, beschuldigd van overtredingen die hem naar de gevangenis kunnen sturen – ‘voor wel vierhonderd jaar’, berekende het Spaanse dagblad. CNN spreekt van een eventuele gevangenisstraf van enkele jaren.
Eenendertig aanklachten tegen Trump hebben betrekking op het opzettelijk achterhouden van informatie over de nationale veiligheid, een aanklacht die niet afhangt van de vraag of de documenten geheim verklaard zijn of niet. Hij zou hiermee in overtreding zijn van de Spionagewet. Naast de beschuldiging dat hij heeft samengezworen om justitie tegen te werken, staan hem ook vier aanklachten te wachten met betrekking tot het verbergen van de documenten en een aanklacht wegens het afleggen van valse verklaringen, aldus CNN.
De documenten die de FBI in augustus vorig jaar in beslag nam in Trumps resort in Mar-a-Lago, bevatten ‘informatie over de defensie- en wapencapaciteiten van zowel de Verenigde Staten als van buitenlandse landen; Amerikaanse nucleaire programma’s; potentiële kwetsbaarheden van de Verenigde Staten en hun bondgenoten bij een militaire aanval; en plannen voor mogelijke vergelding in geval van een buitenlandse aanval. De ongeoorloofde openbaarmaking van deze geheim verklaarde documenten kan een risico vormen voor de nationale veiligheid van de Verenigde Staten, voor de buitenlandse betrekkingen, de veiligheid van het leger en derden’, aldus de rechtbank in een van de aanklachten, gepubliceerd door The New York Times.
Wat zijn de kansen dat Trump veroordeeld wordt?
‘De hoorzitting van dinsdag is het begin van wat waarschijnlijk een lange, dramatische rechtsgang zal worden, met strafrechtelijke en beroepsprocedures die jaren kunnen duren’, aldus CNN. Districtsrechter Aileen Cannon van de rechtbank in West Palm Beach, waar Trump is aangeklaagd, heeft de zaak toegewezen gekregen. Dat is opmerkelijk, want zij dankt haar baan aan Trump, die haar tijdens zijn presidentschap heeft voorgedragen. Ook kreeg zij hevige kritiek toen ze vorig jaar besloot dat een derde partij een onafhankelijk onderzoek moest doen naar de huiszoeking van de FBI in Mar-a-Lago, een beslissing die uiteindelijk werd verworpen in hoger beroep.
‘Er zijn maar weinig mensen machtiger dan een districtsrechter in een federale zaak,’ zegt Alan Rozenshtein, rechtenprofessor aan de Universiteit van Minnesota tegen CNN. ‘Ze zou – als ze dat zou willen – enorme problemen kunnen veroorzaken voor de aanklagers. Zouden dat existentiële problemen zijn? Waarschijnlijk niet.’
‘Het is Trumps nieuwste stresstest voor de Amerikaanse democratie: kan de staat een voormalig president ter verantwoording roepen en het recht toepassen?’ schrijft David Smith van The Guardian. ‘Het Witte Huis weet dat het zich geen misstap kan veroorloven.’
Trump heeft altijd beweerd dat het justitiële onderzoek een politiek gemotiveerde ‘heksenjacht’ is. ‘Hij zal waarschijnlijk aanvoeren dat hij selectief wordt vervolgd, door te verwijzen naar het feit dat president Joe Biden en voormalig vicepresident Mike Pence niet zijn aangeklaagd nadat werd ontdekt dat beide mannen geheime documenten bewaarden na hun ambtstermijn’, schrijft persbureau Reuters in een analyse. De documenten van Biden stammen uit zijn tijd als vicepresident en senator.
‘De advocaten van Trump zeggen dat de selectieve vervolging deel uitmaakt van een breder patroon van wangedrag van het Openbaar Ministerie, hoewel ze weinig details hebben gegeven buiten de bewering dat de onderzoekers het ambtsgeheim van advocaten hebben geschonden, door privégesprekken tussen Trump en zijn advocaat in hun aanklacht op te nemen.’
Volgens Reuters is het voor Trumps verdediging moeilijk hard te maken dat er sprake is van vooringenomenheid en selectieve vervolging: ‘verdachten moeten bewijzen dat ze opzettelijk zijn uitgekozen om willekeurige redenen en dat aanklagers hebben geweigerd om anderen in soortgelijke omstandigheden aan te klagen’.
Trump beweert dat hij de documenten openbaar heeft verklaard voordat hij ze meenam, aldus Reuters. Presidenten hebben de bevoegdheid om documenten openbaar en geheim te verklaren, maar dit wordt meestal schriftelijk vastgelegd en via de gevestigde kanalen gedaan. Trump en zijn bondgenoten zeggen dat hij een ‘permanent bevel’ had om documenten die hij meenam van de Oval Office naar het woongedeelte van het Witte Huis openbaar te verklaren. Maar ook hier heeft Trump geen bewijs van geleverd, schrijft Reuters.
‘Wat betreft obstructie zou Trump kunnen aanvoeren dat hij gewoon handelde op advies van zijn advocaten en dat hij daarom geen criminele bedoelingen had. Hij zou ook kunnen proberen de schuld af te schuiven op ondergeschikten of hen ervan beschuldigen op eigen houtje te handelen’, concludeert het persbureau.
Volgens The Economist worden in de praktijk alleen mensen vervolgd voor de verkeerde omgang met geheime informatie als ze de documenten ‘in hun bezit weigeren terug te geven of de rechtsgang belemmeren; en als ze ze niet veilig opbergen of met anderen delen. Trump zou zich schuldig hebben gemaakt aan alle drie de vergrijpen.’
‘Deze beschuldigingen zijn zo ernstig dat het niet aanklagen van Trump zou betekenen dat hij een speciale behandeling krijgt’, vervolgt het Britse tijdschrift. ‘Als Trump zijn fout had erkend en alle dossiers had teruggegeven, zou het moeilijk zijn om hem nog te vervolgen. Bill Barr, de voormalig minister van Justitie onder Trump, vertelde Fox News dat de aanklacht “zeer, zeer vernietigend” is en concludeerde dat “als ook maar de helft waar is, hij er is geweest”.’
Kan Trump de rechtszaak inzetten in zijn campagne?
Na zijn aanhouding hield Donald Trump zich verre van op de achtergrond en was hij strijdlustiger dan ooit. Hij maakte van de gelegenheid gebruik om zijn aanhang te verzamelen en zijn Democratische tegenstander, president Joe Biden, frontaal aan te vallen. ‘Vandaag waren we getuige van het meest gruwelijke geval van machtsmisbruik in de geschiedenis van ons land,’ vertelde hij zijn aanhangers ’s avonds vanaf zijn golfbaan in Bedminster, New Jersey. ‘Het is erg triest om te zien hoe een corrupte president zijn tegenstander laat arresteren op basis van valse en verzonnen beschuldigingen,’ voegde hij eraan toe, geciteerd door CNN.
De toespraak van de miljardair – wiens ‘gebrek aan energie’ een journalist van The New York Times ‘opviel’ – was het hoogtepunt van een ongekende dag, die van minuut tot minuut werd gevolgd door de Amerikaanse en internationale media. Volgens Miami Herald probeerde de miljardair ‘van de dag van de aanklacht een campagnedag te maken, en hij slaagde daar aardig in’. Onder het motto dat ‘slechte publiciteit niet bestaat, probeerde hij van zijn optreden een spektakel te maken – of op zijn minst een middel om kiezers te bereiken’. Maar Trump wilde vooral ‘de aandacht afleiden van het enorme gewicht van de beschuldigingen tegen hem’, aldus de krant.
‘Hoewel niemand precies weet hoe Trump zich tegen de ernstige aanklacht die hem ten laste werd gelegd zal verweren, zijn zijn opties om het rechtssysteem te gebruiken om de zaak te vertragen, er een politiek circus van te maken of zichzelf af te schilderen als slachtoffer van federale aanklagers talrijk en gevarieerd’, schrijft The New York Times in een ander artikel.
De uitspraak zal daarom waarschijnlijk pas plaatsvinden na de verkiezingen. En als Trump wint, zou hij ervoor kunnen zorgen dat zijn nieuwe minister van Justitie de zaak laat vallen of zou hij zelfs zichzelf gratie kunnen verlenen. Maar ‘de aanklacht – en een eventuele veroordeling – weerhoudt Trump er niet van om zich kandidaat te stellen’, schrijft Charlie Savage in een commentaar voor de Amerikaanse krant. ‘Toch zou het uitzonderlijk zijn als iemand die aangeklaagd is, laat staan veroordeeld voor een misdrijf, kandidaat zou zijn voor een belangrijke partij.’
Een voorproefje van hoe Trump de rechtszaak zal inzetten voor zijn campagne kregen we dinsdag al, toen hij na de aanklacht een Cubaans restaurant bezocht. Daar ‘werd hij begroet als een volksheld die onrecht is aangedaan. Aanhangers verzamelden zich om hem heen en baden voor hem. Iemand riep: “Jezus houdt van je!” Trump glimlachte en zwaaide en verklaarde: “Zijn jullie er klaar voor? Eten voor iedereen!” De menigte barstte uit in applaus en gejuich. Iemand schreeuwde: “Blijf vechten, meneer!”’ schetst David Smith van The Guardian de situatie.
‘Hij was weer in zijn element, speelde voor de camera’s en deed zich voor als de populistische kampioen die het verhaal vorm kan geven en de toon kan zetten,’ concludeert Smith.
Lees ook:
