Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar DeepSeek. Het Chinese AI-model heeft de afgelopen weken veel stof doen opwaaien. Wat maakt DeepSeek zo bijzonder en wat betekent het voor de wereldwijde AI-race?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – tijdelijk al vanaf €1,50 per maand – op 360 Magazine.
Wat maakt DeepSeek zo bijzonder?
De Chinese startup DeepSeek, die zich richt op chatbots en AI-technologieën die vergelijkbaar zijn met OpenAI’s ChatGPT en Google’s Gemini, zorgde op 20 januari voor een ongekende doorbraak. ‘De lancering van een nieuw AI-model veroorzaakt normaal gesproken niet veel opschudding buiten de technologiesector, noch schrikt het beleggers genoeg af om 1 miljard dollar van de aandelenmarkt weg te vagen’, aldus Technology Review. Toch kreeg DeepSeek het voor elkaar.
In de afgelopen jaren heeft het bedrijf verschillende grote taalmodellen uitgebracht. Dus wat maakte deze doorbraak zo bijzonder? ‘Toen DeepSeek zijn DeepSeek-V3-model introduceerde, evenaarde het de capaciteiten van de beste chatbots van Amerikaanse bedrijven zoals OpenAI en Google. Dat was al indrukwekkend, maar het team achter het nieuwe systeem onthulde later een nog grotere troef’, schrijft The New York Times. DeepSeek zegt dat ze slechts een fractie hebben gebruikt van de computerchips die altijd nodig werden geacht. Waar ’s werelds beste bedrijven hun chatbots trainen met supercomputers die zestienduizend chips of meer gebruiken, hadden de ontwikkelaars van DeepSeek er slechts tweeduizend nodig. Aandelen van de chipfabrikant Nvidia kelderden door deze onthulling met 17 procent, aldus BBC. Later die week herstelde de koers zich gedeeltelijk.
‘Mogelijk hebben Amerikaanse pogingen om China’s AI-sector te beperken bijgedragen aan DeepSeeks doorbraak’
‘Ironisch genoeg hebben Amerikaanse pogingen om China’s AI-sector te beperken mogelijk bijgedragen aan DeepSeeks doorbraak’, schrijft Financial Times. Doordat Washington vanaf 2022 exportcontroles oplegde aan geavanceerde Amerikaanse chips, werd het bedrijf gedwongen innovatieve manieren te vinden om meer voordelen te halen uit minder geavanceerde chips. De oprichter van DeepSeek, Liang Wenfeng, heeft naar verluidt een voorraad Nvidia-A100-chips aangelegd voordat de exportcontroles ingingen. Sommige experts geloven dat hij deze chips heeft gecombineerd met goedkopere, minder geavanceerde chips, wat resulteerde in een veel efficiënter trainingsproces. DeepSeek gebruikt ook minder geheugen en minder energie dan zijn rivalen, schrijft BBC.
De kosten van het AI-model zijn dus revolutionair laag. ‘DeepSeek slaagde erin om een zeer krachtig AI-model te maken met veel minder geld dan veel AI-experts voor mogelijk hielden’, schrijft The New York Times. De ontwikkelaars beweren dat het 6 miljoen dollar (4,8 miljoen euro) kostte om het model te trainen, een fractie van het bedrag van ‘meer dan 100 miljoen dollar’ dat OpenAI-baas Sam Altman ooit heeft neergeteld.
Welke kritiek krijgt DeepSeek?
Het is de eerste keer dat een Chinees AI-model zoveel populariteit heeft gegenereerd, en de snelle opkomst van DeepSeek roept verschillende vragen op.
Net als veel andere Chinese AI-modellen – Baidu’s Ernie of Doubao van ByteDance – is DeepSeek getraind om politiek gevoelige vragen te vermijden, aldus de BBC. ‘Toen de BBC de app vroeg wat er op 4 juni 1989 op het Tiananmenplein, ook wel bekend als het Plein van de Hemelse Vrede, was gebeurd, gaf DeepSeek geen details over het bloedbad. Het is een taboeonderwerp in China, dat onderhevig is aan overheidscensuur.’
Volgens Sean Thomas in The Spectator is censuur van AI-modellen niet eigen aan China. ‘Alle toonaangevende AI’s zijn bevooroordeeld. Ze censureren, negeren en ontwijken allemaal lastige vragen – ze verschillen alleen in wat ze precies gevoelig vinden liggen, afhankelijk van de cultuur waarin ze zijn gecreëerd.’ Westerse AI-modellen censureren volgens hem op andere manieren. ‘Toen Gemini begin vorig jaar opnieuw werd gelanceerd, was het zo woke dat het bleef volhouden dat de helft van de Amerikaanse Founding Fathers zwart was. Dat is ook misleidend.’
‘Als we Chinese AI in het Westen laten floreren, lopen we het risico dat we de privacy of veiligheid ondermijnen’
Bovendien zijn er zorgen over de cybersecurity omtrent DeepSeek. ‘Omdat het een Chinees bedrijf is, bepaalt de wet van het land dat alle gegevens die worden gedeeld op mobiele en webapps toegankelijk zijn voor de Chinese inlichtingendiensten. Dat baart enige zorgen over de nationale veiligheid’, legt Euronews uit. Ross Burley van de Britse ngo Centre for Information Resilience waarschuwt: ‘Als we Chinese AI in het Westen laten floreren, lopen we niet alleen het risico dat we de privacy of veiligheid ondermijnen; het zou onze samenlevingen fundamenteel kunnen veranderen.’
Soortgelijke zorgen hebben al tot concrete acties geleid: Taiwan, Nederland, Zuid-Korea, Australië en de Amerikaanse staat New York hebben DeepSeek verboden voor ambtenaren. De Belgische, Ierse en Franse gegevensbeschermingsautoriteiten hebben expliciet gevraagd om meer inzicht over hoe DeepSeek omgaat met persoonlijke informatie van gebruikers.
Er zijn ook vragen over de ontwikkelmethoden van het Chinese AI-model. OpenAI beweert bewijs te hebben dat DeepSeek is getraind op de output van OpenAI’s eigen modellen – iets wat volgens de gebruiksvoorwaarden niet is toegestaan, hoewel het volgens Financial Times een praktijk is die ook door Amerikaanse bedrijven wordt toegepast.
Hoe verandert DeepSeek het AI-landschap?
Sinds eind 2022, toen OpenAI de AI-revolutie ontketende, was de algemene overtuiging dat krachtige AI-systemen alleen gebouwd kunnen worden met miljarden dollars aan investeringen in specialistische chips. Dit zou betekenen dat alleen de grootste techbedrijven – Microsoft, Google en Meta, allemaal gevestigd in de VS – de middelen hadden om toonaangevende AI te ontwikkelen. ‘Het is nu duidelijk geworden dat ook andere bedrijven, niet alleen grote spelers als OpenAI, dit soort systemen kunnen bouwen,’ verklaart Tim Dettmers, onderzoeker bij het Allen Institute for Artificial Intelligence en hoogleraar computerwetenschappen aan Carnegie Mellon University, in The New York Times. ‘DeepSeek gebruikte methoden die iedereen kan reproduceren.’
Wei Sun, hoofdanalist AI bij Counterpoint Research, bevestigt dit op de BBC: ‘DeepSeek heeft aangetoond dat geavanceerde AI-modellen ontwikkeld kunnen worden met beperkte rekenkracht. Dit zet OpenAI, met een waardering van 157 miljard dollar, onder druk: kunnen zij hun voorsprong behouden en het hoge prijskaartje rechtvaardigen zonder substantiële inkomsten?’
Volgens Acemoglu is de vraag nu of de Amerikaanse industrie andere, ‘nog gevaarlijkere’ blinde vlekken heeft
Deze ontwikkeling heeft dus vooral de Amerikaanse AI-sector wakker geschud. ‘Misschien was dat ook wel nodig’, schrijft Daron Acemoglu in Project Syndicate: ‘Vóór 20 januari hielden Amerikaanse bedrijven vast aan hun traditionele aanpak van grote taalmodellen.’ Ze focusten zich volgens hem vrijwel uitsluitend op chatbots en systemen die menselijke taken moesten nabootsen en waren niet bereid alternatieven te overwegen voor de manieren waarop het AI-model werd getraind. Hoewel DeepSeeks benadering vergelijkbaar is, gebruikt het bedrijf slimmere en efficiëntere technieken. Volgens Acemoglu is de vraag nu of de Amerikaanse industrie andere, ‘nog gevaarlijkere’ blinde vlekken heeft. ‘Zien de toonaangevende Amerikaanse techbedrijven bijvoorbeeld een kans over het hoofd om modellen te maken waarin de belangen van de mens centraler staan? Ik vermoed van wel, maar de tijd zal het leren.’
Volgens Foreign Policy valt er weinig definitiefs te zeggen over een technologierace die zich zo snel ontwikkelt. ‘De efficiëntiewinst van DeepSeek daagt bestaande aannames over de wereldwijde AI-race uit en kan de concurrentieverhoudingen onverwacht veranderen.’ Het tijdschrift verwacht dat zowel Amerikaanse als regionale spelers zich snel in de strijd zullen mengen, wat zal leiden tot meer concurrentie en meer innovatie. ‘Met meer modellen en prijspunten dan ooit is één ding zeker: de wereldwijde AI-race is nog lang niet voorbij, en veel kronkeliger dan iedereen dacht.’
