Elke week pluist de redactie van 360 een nieuwsgebeurtenis uit de internationale pers voor je uit. Deze week gaan we dieper in op de recente vondst van een grote hoeveelheid zeldzame aardmetalen in Zweden. Deze grondstoffen worden gebruikt voor het maken van elektrische auto’s en windmolens – en zijn dus essentieel voor de energietransitie.
Dit artikel verscheen woensdag in de tweede editie van de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €4 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wat is er precies gevonden en waar kan dit voor worden voor gebruikt?
In Zweden is de grootste hoeveelheid zeldzame aardmetalen in Europa gevonden, maakte het Zweedse mijnbouwbedrijf LKAB onlangs bekend in een persbericht. ‘Dit is niet alleen goed nieuws voor LKAB, de regio en Zweden, maar ook voor Europa en het klimaat’, beweert het bedrijf dat nabij de vindplaats een ijzerertsmijn exploiteert. Waar zijn deze beweringen op gebaseerd?
Volgens Euronews betreft de vondst de zeldzame aardmetalen neodymium en praseodymium. Die metalen worden gebruikt om de geavanceerde magneten te produceren die nodig zijn voor de bouw van onder andere elektrische voertuigen en windturbines. Er is op dit moment geen grootschalige winning van zeldzame aardmetalen in de Europese Unie, deels omdat het moeilijk is nieuwe mijnen en installaties te creëren voor de verwerking van de metalen.
Ook zijn het cruciale grondstoffen voor defensiematerieel, schrijft South China Morning Post. Zo worden zeldzame aardelementen op grote schaal gebruikt in magneten voor raketgeleiding, motoren met schijfaandrijving in vliegtuigen en tanks, en voor satellietcommunicatie en radarsystemen.
Waarom is deze vondst zo belangrijk?
Volgens LKAB, een Zweeds staatsbedrijf, ligt er in de Per Geijer-mijn in Lapland meer dan een miljoen ton aan zeldzame aardmetalen in de grond. Momenteel maakt Europa zich zorgen over zijn afhankelijkheid, met name van China, de grootste producent ter wereld, voor de levering van deze mineralen, schrijft Le Monde.
De EU heeft het streven naar grotere zelfvoorziening op het gebied van grondstoffen bovenaan haar agenda geplaatst, schrijft Financial Times. In het huidige geopolitieke klimaat probeert Europa zijn afhankelijkheid van China en Rusland te beperken. Zodoende is de ambitie om groene technologieën van eigen bodem te stimuleren gegroeid. Het gaat dan onder andere om windenergie en batterijen voor elektrische auto’s.
De zorg bestaat dat de dominante positie van China Beijing macht geeft over de prijs van de metalen en over de mogelijkheid om de levering aan rivalen in te perken, aldus The New York Times. In 2010 legde China de uitvoer van zeldzame aardmetalen naar Japan voor twee maanden stil vanwege een geschil over de visserij.
‘De elektrificatie van de EU, zelfvoorziening en onafhankelijkheid van Rusland en China beginnen in de mijn’, verklaarde de Zweedse vicepremier en minister van Economische Zaken en Energie Ebba Busch. De Europese Unie heeft, als onderdeel van haar inspanningen om de opwarming van de aarde tegen te gaan, vorig jaar afgesproken om de verkoop van nieuwe benzine- en dieselauto’s vanaf 2035 stop te zetten.
De vondst in Noord-Zweden ‘zou een zeer groot deel van het Europese verbruik voor een aantal jaren kunnen verzekeren’, aldus geoloog Erik Jonsson tegen Sveriges Television.
Wat betekent de vondst voor de afhankelijkheid van China?
Vorige maand erkende Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, op het World Economic Forum in Davos dat Europa voor ‘98 procent’ afhankelijk is van China wat betreft essentiële mineralen voor de energietransitie. Daaronder vallen ook kobalt, nikkel en lithium.
China is op dit moment goed voor 60 procent van de gedolven zeldzame aardmetalen wereldwijd, aldus South China Morning Post. En meer dan 80 procent van de wereldwijde verwerkingscapaciteit voor zeldzame aardmetalen bevindt zich in het land. De vraag naar de metalen die in motoren van elektrische auto’s en windturbines worden gebruikt, zal tegen 2030 vervijfvoudigd zijn, voorspelt Financial Times.
De Zweedse vondst zou een rol kunnen spelen in het Europese streven naar ‘strategische autonomie’, oftewel het streven minder afhankelijk te zijn van onbetrouwbare partners als het aankomt op essentiële grondstoffen.
Maar dat deze grote voorraad aardmetalen gevonden is, betekent niet dat de schop meteen de grond in kan. LKAB wil de cruciale grondstoffen graag delven, maar schat dat het tien tot vijftien jaar kan duren voordat er daadwerkelijk mijnbouw kan plaatsvinden. Eerst moeten de nodige vergunningen worden verkregen.
En dat is een behoorlijke uitdaging, schrijft Expressen. Zo is er een aantal zaken om rekening mee te houden, zoals de rendierhouderij in de omgeving, het feit dat de grondstoffen zich in beschermd natuurgebied bevinden en de mogelijke schadelijke milieueffecten. Een groot voordeel van de nieuwe ontdekking is dat de metalen zich bevinden in het gebied waar LKAB al ijzererts ontgint, aldus een woordvoerder van het bedrijf tegen de Zweedse krant. ‘Dit betekent dat er geen speciale infrastructuur nodig is voor de zeldzame aardmetalen.’
Mocht LKAB toestemming krijgen om te beginnen met graven, dan nog duurt het enige tijd voordat de zeldzame metalen uit Lapland in een elektrische auto terechtkomen. ‘Afzettingen van zeldzame aardmetalen zijn – in tegenstelling tot wat de naam suggereert – vrij algemeen in verschillende geografische gebieden. De winning van de mineralen is een stuk lastiger, vanwege de complexe verwerking en de verregaande milieueffecten’, schrijft Financial Times.
LKAB wil naast de mijn een installatie bouwen om de zeldzame metalen te verwerken. Om dat doel te bereiken is het bedrijf de grootste aandeelhouder geworden in het Noorse REEtec, dat gespecialiseerd is in het splitsen van zeldzame aardmetalen. Het plan is dat REEtec uiteindelijk een fabriek in Zweden gaat bouwen, bericht The New York Times.
Volgens Patrik Andersson, analist bij het Zweedse Nationale China Centrum, is dan ook de verwerking van zeldzame aardmetalen de bottleneck voor de Europese industrie. ‘De Chinese dominantie wordt groter naarmate je verder in de toeleveringsketen komt’, verklaart hij tegen South China Morning Post.
Een andere analist, Françoise Nicolas van het Franse Instituut voor Internationale Betrekkingen, noemt de vondst in SCMP een ‘game changer’, omdat hij de EU helpt om haar afhankelijkheid van China te verkleinen. ‘Het is de moeite waard hier te benadrukken dat het niet gaat om loskoppeling van China, enkel om verbetering van de huidige situatie. Te grote afhankelijkheid zorgt voor kwetsbaarheid’, zegt ze tegen het dagblad uit Hongkong.
Lees ook:
