Wereldnieuws: oude mensen en oude schildpadden

Een kunstenaar bouwt een discobal op het strand, Japan kampt met oversterfte & meer

Nieuw gedrag bij olifanten gespot

De winnaar van de wedstrijd Wildlife Photographer of the Year 2026 heeft zelden waargenomen gedrag bij olifanten vastgelegd, dat de complexiteit van hun gevoelsleven blootlegt.

In september 2025 was fotograaf Federico Veronesi in de Namibische woestijn getuige van een hartverscheurend tafereel: een vrouwelijke olifant die een doodgeboren kalfje met zich meedroeg. De pootjes waren om haar slurf geslagen en het slappe lichaampje bungelde in de lucht. ‘Het kalfje was nog helemaal intact en zacht. Het was nog niet stijf, dus het was duidelijk die nacht, of misschien enkele uren daarvoor, geboren,’ aldus Veronesi.

Later bleek het kalfje niet haar eigen kind te zijn. Het vrouwtje verloor twee jaar geleden haar eigen kalf. Sindsdien is ze al vier keer gezien terwijl ze de doodgeboren kalfjes van andere olifanten met zich meedroeg. Het is de eerste keer dat dit gedrag in het gebied is gedocumenteerd.

Het geheim van een goede ouderdom

Schildpad Jonathan, geboren op de Seychellen en woonachtig op Sint-Helena, is met zijn 194 jaar het oudste bekende landdier. Hij is blind, maar heeft nog een uitstekend gehoor en kan zich zonder al te veel moeite voortbewegen.

Een team van tweeëntwintig experts analyseerde hem om het geheim van zijn ouderdom te achterhalen. Ze onderzochten de genen die betrokken zijn bij DNA-reparatie, ontstekingsreacties, insulineregulatie en tumoronderdrukking. Met name degenen die de mitochondriale functie reguleren – de cellulaire energieproducenten die essentieel zijn voor een goede stofwisseling – bleken nog uitstekend te werken.

De resultaten ondersteunen een aanwijzing die in 2025 naar voren kwam: onderzoek bij een 117-jarige vrouw toonde toen een ‘uitzonderlijk efficiënte mitochondriale functie’ aan.

Oversterfte is in Japan een bedrijfsmodel

In Japan speelt de vergrijzing een steeds grotere rol. Door het groeiende aantal sterfgevallen kunnen crematoria de vraag nauwelijks aan. Families moeten soms wel twee weken wachten voordat hun overleden dierbare gecremeerd kan worden.

Bedrijf Nichiryoku speelt hierop in met Lastel, een bijzonder hotel in Yokohama waar overledenen tijdelijk in gekoelde doodskisten verblijven.
Het hotel is niet alleen een praktische oplossing voor het tekort aan capaciteit, maar sluit ook aan bij de veranderende behoeften van nabestaanden. In het moderne Japan wonen familieleden vaak ver uit elkaar en hebben ze weinig tijd om afscheid te nemen.

Tegelijkertijd verandert de uitvaartindustrie door financiële omstandigheden. Traditionele, uitgebreide begrafenissen met veel gasten worden steeds vaker vervangen door kleinere en goedkopere ceremonies. De coronapandemie heeft deze ontwikkeling versterkt. Ook de lage geboortecijfers spelen een rol: enigskinderen moeten vaak alleen de uitvaartkosten van hun ouders betalen.

Nichiryoku probeert daarom op nieuwe manieren inkomsten te genereren. Hotelmanager Masayuki Onoue organiseert gratis bijeenkomsten over shukatsu: de voorbereiding op het levenseinde. Senioren krijgen er advies over onder meer betaalbare uitvaarten, het vooraf regelen van kosten en het kiezen van een doodskist. Zo kunnen ze hun wensen vastleggen en hun nabestaanden ontlasten.

Daarnaast opende het bedrijf een café tegenover het hotel. Bezoekers kunnen er goedkoop eten en drinken, maar ook steun vinden bij het rouwproces. De onderneming wil mensen op een laagdrempelige manier met de dood in contact brengen.

Het verhaal van Nichiryoku laat zien hoe een vergrijzende samenleving en veranderende financiële omstandigheden de uitvaartsector dwingen tot vernieuwing. Door de dood bespreekbaar te maken en praktische oplossingen aan te bieden, probeert Nichiryoku niet alleen een zakelijke kans te benutten, maar ook nabestaanden meer ruimte te geven om afscheid te nemen.

Discobal

Tijdens Miami Art Week, van 1 tot en met 6 december dit jaar, gebruikt de Amerikaanse kunstenaar Christopher Joshua Benton het strand van Miami Beach voor zijn kunstwerk A Lore Supreme: een gigantische discobal die half in het zand is weggezakt. Het kinetische beeld is ruim 8 meter hoog en zo’n 13 meter breed, en bedekt met 7000 spiegelende facetten die het licht vangen en met de wind meebewegen. Op het oppervlak is een abstracte kaart te zien, als eerbetoon aan de landen en diaspora’s die de culturele identiteit van Miami hebben gevormd. Ingebouwde speakers spelen stemmen af die zijn opgenomen tijdens gesprekken met lokale muzikanten, dj’s, producers en docenten.

Hoe een vulkaanuitbarsting leidde tot de eerste fiets

Als gevolg van de uitbarsting van de vulkaan Tambora op het Indonesische eiland Sumbawa, die begin april 1815 tienduizenden mensen het leven kostte, ging 1816 in Europa de boeken in als ‘het jaar zonder zomer’ en 1817 als ‘het hongersnoodjaar’. Oogsten mislukten en paarden moesten worden geslacht wegens voedselgebrek. Hoe dramatisch deze jaren ook waren, juist deze omstandigheden droegen bij aan de populariteit van de eerste fiets, de zogeheten ‘draisine’.

Deze tweewieler, uitgevonden in 1813 en in 1817 gepatenteerd door Karl von Drais, was een door mensen aangedreven rijmachine met stuur. In het jaar zonder zomer waren de wegen modderig en waren er geen paarden beschikbaar. Met de draisine kon je je sneller en op smallere wegen verplaatsen dan te voet, zodat het apparaat een sensatie werd.

Dorp op Sardinië telt tientallen honderdplussers, voornamelijk vrouwen

Het geheim van een lang leven is vrouw zijn – en dan specifiek een vrouw uit een bepaald deel van Sardinië. Dat is de conclusie van een onderzoek naar honderdplussers in een klein bergdorp op het Italiaanse eiland.

Sardinië verwierf in 1999 bekendheid als een plek waar mensen uitzonderlijk oud worden – vooral mannen – toen een groep afgelegen dorpen op de hellingen van de centrale en oostelijke provincies werd aangemerkt als een van de vijf ‘blue zones’ ter wereld, oftewel geografische gebieden met een hoge concentratie honderdplussers.

Nu blijkt Bolotana in Centraal-Sardinië een nieuwe potentiële kandidaat te zijn, aldus onderzoekers. Er komen hier elk jaar honderdplussers bij, een trend die vooral door vrouwen wordt aangevoerd.Volgens onderzoek wordt 13,8 procent van de vrouwen in het dorp die de leeftijd van zeventig bereiken honderd jaar oud. Hiermee staat het dorp wereldwijd op de tweede plaats wat betreft de levensduur van vrouwen.

Vorig jaar telde Bolotana twaalf honderdplussers op een bevolking van 2266 inwoners – ongeveer twaalf keer het Sardijnse gemiddelde. Hoewel alom bekend is dat vrouwen om biologische redenen langer leven, ‘is het bijzondere dat de levensduur van de vrouwen in Bolotana drie keer zo hoog is als die van de meeste westerse vrouwen’, aldus hoofdonderzoeker Giovanni Mario Pes.