Swansea, de tweede stad van Wales, kende ooit een bloeiende scheepvaartindustrie, maar ligt er nu verlopen bij. De hoop voor de toekomst is gevestigd op een duurzame waterkrachtcentrale.
Swansea is geen fraaie stad. Als je van de trein stapt, beland je in een winkelstraat vol dichtgespijkerde of ingegooide etalages. Naar het westen strekt zich een lang strand uit, maar de huizen op de helling van Swansea Bay zijn van het strand afgesneden door parkeerterreinen, een drukke verkeersweg en het gemeentehuis, een betonnen kolos in brutalistische stijl. En juist deze in het slop geraakte stad van 240.000 inwoners in Zuid-Wales, ooit het centrum van een welvarende scheepsbouw- en metaalindustrie, gaat pionieren met een nieuwe vorm van duurzame energie.
Swansea heeft schreeuwend behoefte aan een project dat investeringen aantrekt
De combinatie van sterke getijden-verschillen en een grote behoefte aan stadsvernieuwing heeft geleid tot een project om alle huishoudens in de stad straks van stroom te voorzien uit getijdenenergie. Het plan is om ’s werelds eerste waterkrachtcentrale in een kunstmatige lagune te bouwen. Met een ringdijk van opgespoten zand en rotsblokken wordt straks 11,5 vierkante kilometer zee omsloten. In de zeewering worden 16 turbines van 8 meter doorsnee geplaatst. Als de poorten worden opengezet, stroomt het water langs de turbines en wordt er energie opgewekt. Dat gebeurt iedere keer als het niveauverschil van het water aan weerszijden van de dijk op zijn hoogst is, dus viermaal per dag: bij eb en bij vloed telkens eenmaal in beide richtingen.
120 jaar energie
Volgens Tidal Lagoon Power, het bedrijf dat is opgezet om een aantal van deze projecten uit te voeren, levert dit genoeg energie op voor 155.000 huishoudens. Dat is 90 procent van het particuliere stroomverbruik in de stad. Voor een project van meer dan een miljard pond (bijna anderhalf miljard euro) is dat een bescheiden opbrengst. Maar er zijn nog andere voordelen, zoals de lange levensduur: de lagune is ontworpen om diezelfde hoeveelheid energie 120 jaar lang te blijven leveren. Een ander pluspunt is de grote voorspelbaarheid: wind en zonlicht zijn wisselvallig, de getijden bewegen in vaste en zeer voorspelbare patronen.
Een andere reden voor dit project heeft meer te maken met de wensen van de regio maar is daarom niet minder urgent: Swansea heeft schreeuwend behoefte aan een project dat investeringen aantrekt. Het stadsbeeld van deze in de oorlog verwoeste en in de jaren zestig herbouwde gemeente wordt gedomineerd door beton en dichtgespijkerde winkels. De stad trekt nauwelijks bezoekers. Door onhandige stadsplanning is het prachtige strand afgesneden van het stadshart. En slechts weinigen wagen zich de zee in, omdat de stadsriolering op de baai uitkomt. Vanaf het strand kijk je uit op de schoorstenen van de staalfabriek in Port Talbot, verderop langs de kust.
De definitieve vergunning voor de aanleg van de ringdijk moet nog worden afgegeven, maar na vierenhalf jaar ontwikkeling heeft Tidal Lagoon Power al 200 miljoen pond aan kapitaal bij elkaar gekregen. Het is nu bezig met behulp van infrastructuurfonds Macquarie voor 800 miljoen aan schuldfinanciering rond te krijgen. In oktober 2014 werd verzekeraar Prudential als hoofdinvesteerder genoemd en afgelopen februari sloot vermogensbeheerder InfraRed zich daarbij aan. Beide hebben niet officieel bekendgemaakt hoeveel ze in het project investeren, maar het zou rond de 100 miljoen pond zijn. Een waterkrachtcentrale in een getijdenlagune is iets nieuws, deelname van grote investeerders aan zo’n project niet. En in een tijd waarin staatsobligaties uitzonderlijk weinig opbrengen, kan een waterkrachtcentrale die meer dan honderd jaar geld blijft opbrengen een aantrekkelijke investering zijn. Om het draagvlak voor het project te verhogen, is ook bijna een half miljoen pond opgehaald met de uitgifte van aandelen voor inwoners en lokale bedrijven.
Kosten
De kosten per megawattuur energie zijn hoger dan bij andere energiebronnen: naar schatting 168 pond. Energie uit fossiele brandstoffen kost doorgaans nog geen 100 pond, en zelfs bij windmolens in zee, de duurste vorm van groene energie, kost de stroom maar zo’n 140 pond per megawattuur.
Duurzame energie is, net als kernenergie en andere vormen van energiewinning, afhankelijk van overheidsgeld om de investeringskosten te dekken. Kosten die bij de consument terechtkomen in de vorm van hogere energieprijzen. Het onafhankelijke adviesorgaan Citizens Advice heeft al gezegd dat het project ‘ontstellend’ weinig opbrengt en roept de betrokken ministers op om er een stokje voor te steken. Er kleeft één heel groot ‘maar’ aan het hele project: ook volgens de ontwikkelaars zelf is het economisch onrendabel als er maar één lagune wordt aangelegd. Daarom wil men er nog vijf aanleggen. Met twee lagunes in Cardiff en Newport erbij zegt Tidal Lagoon Power alle huishoudens in Wales langer dan een eeuw van stroom te kunnen voorzien voor een prijs die vergelijkbaar is met die van kernenergie. Verder hebben ze plannen voor nog drie andere lagunes in Wales, en als ze alle zes worden gerealiseerd, kunnen ze uiteindelijk voorzien in 8 procent van de totale Britse energiebehoefte.
Er is elders ter wereld wel ervaring opgedaan met getijdenenergie, maar dan in iets andere vorm. Bij het Koreaanse Sihwa-meer is een waterkracht-centrale verwerkt in een zeewering die oorspronkelijk was aangelegd om overstromingen tegen te gaan. En de Franse waterkrachtcentrale van Rance (geen lagune maar een stuwdam) is al sinds 1966 in bedrijf. Bovendien is de technologie nog veel ouder.
Volgens een adviesorgaan brengt het project ‘ontstellend weinig’ op
Volgens Simon Boxall van Southampton University, gespecialiseerd in fysische oceanografie, wordt er al heel lang graan mee gemalen. ‘Getijdenmolens zijn hier al honderden jaren in gebruik, en in andere landen al duizenden jaren,’ zegt hij. ‘En die werken volgens hetzelfde principe als de geplande getijdencentrale in Swansea Bay.’ Stroom opwekken door getijdenenergie is volgens hem ‘volkomen logisch’ en had al veel eerder moeten gebeuren. Omdat het veel stabieler is dan andere duurzame energiebronnen en daarom bij uitstek bruikbaar als basisvoorziening waar je als land van afhankelijk bent.
Groene toekomst
Critici zijn bang dat de lange dam in het water het uitzicht zal bederven. Voorstanders zeggen dat de dam eerder bezoekers zal aantrekken dan wegjagen. Tidal Lagoon Power schat dat er zo’n honderdduizend dagjesmensen per jaar op af zullen komen. Er zijn plannen voor een boulevard, een fietspad, een bezoekerscentrum en een restaurant. Met het waterbedrijf van Wales is afgesproken dat rioolwater niet langer in de baai zal worden geloosd, zodat de lagune geschikt wordt om te zeilen, te kanoën en te zwemmen. Een oesterkwekerij kan bijdragen aan het herstel
van de gedecimeerde oesterpopulatie. Er zijn plannen voor een kreeftenkwekerij en de verbouw van zeegroenten als bruinwier en zeekraal. Op een groot videoscherm in het centrum van Swansea komt af en toe een promofilmpje van Tidal Lagoon Power langs, met meeslepende muziek en flitsende computeranimaties. Maar het scherm staat voor de McDonald’s op een uitgestorven plein, omringd door wegwerkzaamheden. Sommigen zien in het laguneproject een utopisch visioen van een groene toekomst. Voor de lokale bevolking betekent het 2000 banen voor de aanleg van de dam en 180 banen voor langere duur, alsmede een manier om meer investeerders naar Swansea te trekken.
Cassie Werber
