Agenda

EXPOSITIE | Steentje ketsen

Francis Alÿs, Children’s Games
T/m 8 maart, EYE Filmmuseum, Amsterdam, eyefilm.nl

Het werk van de Belgisch-Mexicaanse kunstenaar Francis Alÿs (1959) is behalve speels en poëtisch ook geëngageerd – fantasievol én politiek geladen, een zeldzame combinatie. In Mexico-Stad schoof hij een ijsblok voor zich uit, net zolang tot het gesmolten was. Maar ook liep hij er rond met een doorgeladen pistool, net zolang totdat hij werd aangehouden door de politie (na elf minuten). Voor The Green Line (2004) wandelde hij met een lekkende pot groene verf dwars door Jeruzalem, om de grenslijn van 1949 tussen Israël en Palestina zichtbaar te maken. Sinds 1999 documenteert Alÿs overal ter wereld kinderspelletjes, van hinkelen tot vliegeren en steentjes ketsen over het water. Alle Children’s Games die hij tot nog toe filmde, achttien stuks, zijn nu samen te zien in een heerlijke installatie in het EYE Filmmuseum. Hier zie je Nepalese kinderen met steentjes dobbelen (Knucklebones, 2017), Afghaanse kinderen die met stokjes hoepels heen en weer laten racen (Hoop and Stick, 2010) en keurige Franse kinderen die elastieken (Elastic, 2008). Stuk voor stuk bieden ze een kort, hartverwarmend inkijkje in hun levens. Alÿs volgt de kinderen geduldig, beweegt mee met hun bewegingen, maar neemt niet deel aan hun spel. Het enige geluid dat je hoort is dat van de vogels, de krekels, de wind, en het geschater van de kinderen.

Alÿs filmde in gewone steden en dorpen, maar ook daar waar conflict en spanning overheersen – zoals in Afghanistan of een jezidisch vluchtelingenkamp in Irak. Toch zijn de spelletjes, en het plezier, vaak universeel herkenbaar.

Arjan Reinders

EXPOSITIE | Innovatief icoon

Dora Maar
T/m 15 maart, Tate Modern, Londen, tate.org.uk

Dora Maar stond lang bekend als ‘muze van Picasso’, met wie ze een turbulente relatie had waarvan ze nooit volledig herstelde. Ze stond model voor een van Picasso’s bekendste en meest gekwelde portretten, La femme qui pleure (1937). Maar nu is er de tentoonstelling Dora Maar in Tate Modern, een zorgvuldige herwaardering van haar eigen lange en innovatieve kunstenaarscarrière. Maar werd in 1907 geboren als Henriette Markovitch, veranderde haar naam in 1932 en opende een studio in Parijs met artdirector Pierre Kéfer. Ze kwam al gauw in contact met toonaangevende artistieke figuren van die tijd: van Brassaï, met wie ze een donkere kamer deelde, tot Man Ray en de surrealisten. Met name door haar fotomontages uit de jaren dertig werd ze een gevierd icoon van het surrealisme. Maar ze maakte meer: modefotografie, erotische portretten, straatfotografie, landschapsschilderijen en ze flirtte zelfs met abstracte, cameraloze fotografie. Politiek betrokken was ze ook. De tentoonstelling Dora Maar is fascinerend en constant verrassend – het werd tijd.

AR

EXPOSITIE | Innovator

Van Eyck. Een optische revolutie
Museum voor Schone Kunsten, Gent, 1 februari t/m 30 april

Een ‘once in a lifetime ervaring’, zo wordt deze tentoonstelling aangekondigd. Terecht, want wereldwijd zijn er slechts twintig werken van Jan van Eyck bewaard gebleven, en zeker de helft daarvan zal te zien zijn in Gent. De Vlaamse oude meester (ca. 1390-1441) was de belangrijkste innovator van de olieverfschilderkunst en gold al tijdens zijn leven als een fenomeen.

Zijn op de waarneming gebaseerde weergave van de zichtbare werkelijkheid en uiterst verfijnde manier van schilderen vonden in heel Europa navolging. Een aantal van de werken in de tentoonstelling is bovendien vers gerestaureerd, zoals de buitenpanelen van Het Lam Gods uit 1432 en Portret van Boudewijn van Lannoy (rond 1438-40), afkomstig uit de Berlijnse Gemäldegalerie. Ook is er de unieke kans om de twee versies van de Madonna bij de fontein (uit 1439 en 1440) naast elkaar te zien. In Gent worden ze samen-gebracht met werken uit Van Eycks atelier en kopieën van intussen verdwenen schilderijen, plus meer dan honderd andere topstukken uit de late middeleeuwen.

AR

Spiegels
T/m 5 februari, Westergasterrein, Amsterdam

SKALAR is een enorme kunstinstallatie van hangende ronde spiegels, lichtstralen en sound-scapes, die harmonieus op elkaar reageren. In Berlijn trok het spektakel al duizenden bezoekers.

Duurzaam

Een duurzaam januarinummer van de Italiaanse Vogue: zonder fotoreportages in verre oorden, maar met paginavullende illustraties van befaamde illustratoren. Het blad stunt vaker met maatschappelijke statements, maar dit keer is het resultaat wel erg fraai. Nu in de winkel, vogue.it

Onsterfelijk
V.a. 15 januari (première 27 januari)

In dit Beethovenjaar speelt Floris Kortie met pianist Vera Kooper Het jaar 250 na Beethoven. Ze willen laten zien én horen hoe Beethoven de wereld heeft veranderd. Een verhaal over onsterfelijke liefde, onsterfelijke idealen en onsterfelijke muziek.