In Moskou wordt het Noordpoolgebied gezien als een strategische regio met groot economisch potentieel. De Russische pers doet uitvoerig verslag van de plannen van de staat om de scheepvaart in zijn noordelijke wateren te intensiveren.
‘In de recente geschiedenis heeft ons land geen project van een dergelijke omvang en betekenis gekend’, verklaarde eind december Nikolaj Patroesjev, voorzitter van het Maritiem College van Rusland, in het institutionele dagblad Rossiïskaja Gazeta. ‘Ik ben ervan overtuigd dat de uitvoering ervan zal zorgen voor een effectieve strategische aansturing van de sociaaleconomische ontwikkeling van de Russische Arctische zone, om de nationale belangen veilig te stellen en de doelstellingen van de president te verwezenlijken.’
In de officiële Russische pers is de ontwikkeling van het Noordpoolgebied de afgelopen jaren uitgegroeid tot een hoofdthema. De beheersing van deze vijandige regio wordt voorgesteld in termen die doen denken aan grootschalige Sovjetprojecten, zoals de campagne voor de ‘Ontginning van de Maagdelijke Gronden’ in Kazachstan onder Nikita Chroesjtsjov. Afgelopen herfst berichtte Izvestia over een van de speerpunten: ‘een grootschalige modernisering van de haveninfrastructuur’ langs de noordelijke zeekust van het land. Het project omvat tien havens, van Moermansk – de dichtstbevolkte stad ter wereld boven de poolcirkel, vlak bij Noorwegen – tot het eiland Sachalin, ten noorden van Japan.
‘In augustus 2025 keurde de ministerraad een integraal plan goed voor de ontwikkeling van transport-, energie-, telecom- en sociale infrastructuur tot 2036. Dit plan voorziet onder meer in de bouw van zeventien terminals in zeehavens’, schreef Rossiïskaja Gazeta, dat ook de mogelijke opbrengsten van deze Arctische expansie belicht. ‘Het zal Rusland in staat stellen zijn export naar Azië te vergroten en de handelsbetrekkingen met China, India en andere partnerlanden te versterken’, aldus Dmitri Tortev, lid van het expertcomité voor mededingingsbescherming van de Doema, het lagerhuis van het Russische parlement.
‘Als men naar de opbrengsten kijkt in plaats van naar de kosten, lijken de investeringsvolumes redelijk’
Volgens analist Vladimir Tsjernov komen daar nog bij: ‘een toestroom van investeringen in de noordelijke regio’s, nieuwe banen, een bredere fiscale basis en minder logistieke beperkingen voor bedrijven’.
Deze nieuwe strategische as wordt in Rusland aangeduid als de Noordelijke Zeeroute. Vergeleken met 2014 is het vrachtverkeer op deze route – ‘volledig onder Russische controle’ – met meer dan een factor negen toegenomen, meldt Rossiïskaja Gazeta in een ander artikel. Het volume zou inmiddels bijna 4 miljoen ton bedragen. Hoewel de krant wijst op de belangstelling van Aziatische landen, met name China en Zuid-Korea, erkent zij ook het grootste obstakel: ‘De route is niet het hele jaar bevaarbaar.’
Maria Nikitina, expert bij het Moskouse Stolypininstituut, legt uit dat door het lage niveau van technische infrastructuur ‘de kosten van goederenvervoer hoger liggen dan via traditionele routes, zoals het Suezkanaal of over land’.
Hoewel het Noordpoolgebied Rusland ‘de kans biedt om niet alleen een transitpunt te worden, maar ook een brug tussen continenten’, plaatst geograaf Aleksandr Piljasov kanttekeningen in het economisch tijdschrift Monocle. ‘Een gunstige geografische ligging volstaat niet om zeeroutes te creëren. Noch de Middellandse Zee, noch de Atlantische of de Stille Oceaan zijn wereldwijde snelwegen geworden omdat ze gemakkelijk te bevaren waren; ze boden regelmaat, voorspelbaarheid, infrastructuur en marktvertrouwen. Precies op die punten blijft het Noordpoolgebied het meest complexe terrein voor de wereldhandel.’
In een taal die bol staat van stereotypen, typerend voor de Russische politieke elite, noemt minister van Ontwikkeling van het Verre Oosten en het Noordpoolgebied Aleksej Tsjekoenkov het Noordpoolgebied ‘een zeer winstgevend project voor het land’, waarvoor ‘de Noordelijke Zeeroute moet worden ingericht, ijsbrekers gebouwd en havens gemoderniseerd’. ‘Als men naar de opbrengsten kijkt in plaats van naar de kosten, lijken de investeringsvolumes redelijk’, stelt hij in Rossiïskaja Gazeta.
Momenteel zijn er acht kernijsbrekers gelijktijdig actief op deze zeeroute, verklaarde eind december Aleksej Lichatsjov, directeur van Rosatom, geciteerd door Monocle. Om de scheepvaart verder te vergemakkelijken begon Rusland vorig decennium met de bouw van zeven nieuwe ijsbrekers. Vladimir Poetin presideerde onlangs zelf de kiellegging van de Stalingrad, de laatste in deze reeks, en presenteerde Rusland daarbij als ‘het enige land ter wereld dat in serie krachtige en betrouwbare kernijsbrekers kan produ- ceren – en dat met uitsluitend eigen, nationale technologie’.
