Er worden steeds meer stukken van de Turkse kust opgekocht door particuliere eigenaren om privéstranden te openen. Inwoners en milieuactivisten zijn het zat.
Er zijn nu vrijwel geen plekken meer over waar je gratis kunt zwemmen aan de stranden van Turkije, vooral langs de Egeïsche kust. Naarmate het aantal nieuwe hotels en particuliere bedrijven dat de kustlijn bezet toeneemt, nemen ook de protesten toe. De leuze luidt: ‘De stranden zijn van het volk!’
Hoewel de kustwetgeving kusten definieert als open ruimtes voor vrij en gelijk gebruik door iedereen, is in veel toeristische gebieden een aanzienlijk deel van de kustlijn steeds meer ingenomen door strandclubs, privéinrichtingen, betaalde ligweiden (sezlong in het Turks, een woord geïnspireerd op het Frans) en gesloten lodges.
Deze situatie heeft de druk op de weinige overgebleven gratis openbare stranden vergroot. Geconfronteerd met exorbitante toegangsprijzen gaan mensen op zoek naar een plekje op de openbare stranden, die jaar na jaar kleiner worden.
Ook aan de Egeïsche kust, waar vroeger iedereen gratis kon zwemmen, is de situatie veranderd.
Een strand met entreegeld
Van Çesme tot Bodrum, van Ayvalik tot het eiland Cunda, overal rekenen strandtenten entreegeld of hanteren ze een minimumbesteding voor het gebruik van de faciliteiten. Op sommige stranden kost een dagje strand vele malen meer dan een minimumloner per dag verdient.
In Çeşme bijvoorbeeld [niet ver van de stad Izmir, tegenover het Griekse eiland Chios] variëren de bestedingslimieten van 2500 Turkse lira (50 euro) tot 5000 lira (100 euro) per persoon. Sommige accommodaties vragen zowel een entreegeld als een verplichte consumptie. Prijzen voor privélodges, afgezonderd van andere vakantiegangers, kunnen oplopen tot 9750 lira (195 euro).
In Bodrum [een luxe bestemming aan de Egeïsche kust] adverteren sommige chique strandtenten hun prijzen nu rechtstreeks in euro’s. In andere gevallen kan de toegangsprijs voor één persoon oplopen tot 230 euro. De menuprijzen zijn al even exorbitant: voor een simpele portie lahmacun [een dun platbrood met vlees, tomaten en uien, in Nederland alom bekend als een Turkse pizza] betaal je maar liefst 30 euro.
Een dagje strand kost soms vele malen meer dan een minimumloner per dag verdient
In Bodrum ontstond een conflict tussen vakantiegangers die hun handdoeken op het strand wilden uitspreiden om te zwemmen en de beheerders van de accommodatie die het terrein bezette en beweerde dat het gebied onder hun beheer viel.
Een badgast die voor de Eid al-Adha-feestdagen (die dit jaar eind mei plaatsvonden en het zomerseizoen in Turkije inluidden) naar het strand van Çesme kwam vertelde over een aanvaring met het personeel van een etablissement: ‘We worden gedwongen te betalen om te kunnen zwemmen. Dit strand is van iedereen, maar het lijkt erop dat alleen degenen die het zich kunnen veroorloven toegang krijgen.’
Een andere gast, die met zijn gezin op vakantie is in Datça, legt uit dat de vrije ruimte steeds kleiner wordt: ‘We zoeken een rustige plek om met de kinderen naar zee te gaan. De zogenaamde “openbare” stranden zitten overvol en overal elders staan ligstoelen en moet je entree betalen,‘ is zijn beklag.
Ook milieuactivisten hekelen de transformatie van de kustlijn tot een bron van inkomsten
De aandacht richt zich nu op een soortgelijke mobilisatie die enkele jaren eerder in Griekenland plaatsvond en als voorbeeld wordt aangehaald. De ‘handdoekenbeweging’, ontstaan op het Griekse eiland Paros, verspreidde zich in 2023 snel over het hele land. Burgers organiseerden acties tegen de illegale activiteiten van stranduitbaters en tegen de bezetting van gebieden die de wettelijk toegestane grenzen overschreden.
De staat kijkt niet alleen weg, maar participeert ook actief in de commercialisering van de kustlijn. In de regio Mugla gebeurt dit bijvoorbeeld via het semipublieke bedrijf Muçev, dat is opgericht door het ministerie van Milieu en de regionale overheid. Hoewel opgericht door overheidsinstanties, haalt dit particuliere bedrijf zijn inkomsten uit het directe beheer of de verhuur van stranden.
En niet alleen strandgangers klagen. Ook milieuactivisten hekelen de transformatie van de kustlijn tot een bron van inkomsten voor bedrijven en particuliere exploitanten.
Al deze partijen betreuren het feit dat het principe dat de kusten van het volk zijn, slechts een belofte op papier blijft, terwijl op de stranden de toegangsprijzen en consumptiedrempels de wet bepalen.
