Leven bij 48°

In het zuidwesten van Australië zijn temperaturen van tegen de 50 °C ’s zomers geen uitzondering. Een journalist sprak met bewoners van Walpeup, die met deze hitte leerden leven.

Welkom in Walpeup, een gehucht van honderdacht zielen in de regio Mallee in het zuidwesten van Australië. Aan het eind van deze middag is er geen kip op straat. Nogal logisch. Buiten lopen is geen pretje op deze 27ste januari, de dag dat Walpeup het warmterecord van de staat Victoria heeft gebroken: om half vier ’s middags was het 48,9 °C.

Walpeup is niet alleen de warmste plaats van de regio, maar op dat moment zelfs de warmste plek op aarde. Een uur eerder was in Renmark, in de naburige staat Zuid-Australië, nog een temperatuur van 49,6 °C gemeten. Het vorige hitterecord voor de staat Victoria stond op 48,8 °C en werd in 2009 gevestigd in de kustplaats Hopetoun.

Op deze dinsdag was zelfs een paar minuten in de zon al riskant. Nadat ik de dag had doorgebracht in de omgeving van Walpeup en Ouyen en met inwoners had gesproken, had ik weinig zin om nog langer buiten te blijven. In Ouyen, dat met 1383 inwoners beduidend groter is dan Walpeup, was het al net zo heet. Ik begon de dag in de relatieve koelte van de vroege ochtend met Linton Hahnel, een boer die op zijn bedrijf in Ouyen bezig was zijn schapen van voldoende drinkwater te voorzien. Hij legde uit dat werken op het land onmogelijk was, behalve vroeg in de ochtend.

Ouyen had al verscheidene dagen met temperaturen boven de 40 °C achter de rug. Volgens de weersverwachting zou de hitte pas in het weekend afnemen. ‘Deze hittegolf duurt uitzonderlijk lang,’ zegt Linton Hahnel. ‘Hij houdt waarschijnlijk aan tot zaterdag, dus we hebben nog drie of vier dagen te gaan. Het is vermoeiend.’

Tegen het einde van de middag is de hitte meestal op haar hevigst, vertelt hij. Bovendien staat de zon dan laag, waardoor de stralen onder de rand van je hoed en zelfs onder de veranda door schijnen. ‘Er is geen ontkomen aan. Zodra je opkijkt, schijnt de zon recht in je gezicht. Dat is het zwaarste moment van de dag. Het enige wat erop zit, is een duik in het meer nemen.’

Haarföhn

Aan het begin van de middag stijgt de temperatuur tot boven de 47 °C. Ik loop de straten van Ouyen in, die letterlijk in een sauna zijn veranderd. In de schaduw is het nog enigszins uit te houden, maar in de zon is het een marteling. Binnen enkele minuten is mijn mond kurkdroog en mijn hoofd oververhit.

Op de weg brandt het plaveisel zo erg door de zolen van mijn wandelschoenen heen dat ik van de ene voet op de andere moet springen om de schaduw te bereiken. Mijn lichaamstemperatuur is gevaarlijk aan het stijgen en ik moet maken dat ik in een ruimte met airconditioning kom.

Ik heb alle clichés van een hittegolf aan den lijve kunnen ondervinden. De warme wind heeft het effect van een haarföhn op de hoogste stand. En ik heb natuurlijk geprobeerd om een ei op een bord in de zon te bakken. Binnen enkele minuten stolde het eiwit en twintig minuten later was ook het geel gereed voor consumptie. De enige waarneembare geluiden waren het gegons van airco’s, het ritselen van verdroogde eucalyptusbladeren en zo nu en dan het geknars van de banden van een bestelbusje op straat. Geen gesprek te horen. Voetgangers waren een zeldzaamheid. De Mallee-snelweg die Ouyen met Walpeup verbindt, was uitgestorven, een enkele SUV of truck met oplegger daargelaten.

Kunstmeer

In Hotel Victoria in Ouyen daarentegen, waar zich tientallen inwoners hebben verzameld, is het een vrolijke boel. Op televisieschermen zijn livebeelden van het dorp te zien dankzij de cameraploeg van een nieuwszender die aan de bar staat en wordt toegejuicht.

Het kunstmeer van Ouyen, dat in 2018 werd voltooid, is een zegen. Deze waterpartij is het resultaat van de onvermoeibare inzet van inwoners en vrijwilligers die talloze uren aan de aanleg ervan hebben gewerkt.

Renae Lanigan, die in Ouyen woont, vertelt me dat het project wonderen heeft gedaan voor haar geestelijke gezondheid. ‘Het dorp heeft er veel plezier van, het is een fijne plek om te wandelen en gezellig bij elkaar te komen,’ zegt ze. ‘Het is een uitkomst.’ Maar op deze dinsdagmiddag was het meer verlaten; het was te heet, zelfs om het water in te gaan. Voor degenen die hier zijn opgegroeid zijn hittegolven vaste prik. Donald McGregor, geboren en getogen in Ouyen, groeide op zonder airco en sliep onder de blote hemel als het kwik de pan uit rees. Volgens hem waren de zomers de afgelopen tien jaar zachter en vochtiger dan dit jaar. De hitte is nu intenser, zegt hij. ‘Alles hangt af van de wind. Ik hoop alleen dat het niet erger wordt,’ zegt hij op deze hete middag.

Koude rillingen

De moeder van Linton Hahnel, Moyne Hahnel (93), is opgegroeid in Walpeup. In haar kinderjaren had haar familie geen elektriciteit. Er werd gekookt op een houtfornuis. Ze herinnert zich dat het soms wel meer dan 47 graden kon worden. Dan zetten ze ’s avonds de keukentafel buiten en aten koud vlees om het fornuis maar niet te hoeven aansteken. Ze sliepen op de veranda. ‘Mama legde een in koud water gedrenkt laken over ons heen tegen de muggen, die in die tijd een ware plaag waren,’ zegt Moyne, die tegenwoordig in Ouyen woont. Ze heeft een drinkbak neergezet voor de vogels en controleert het peil van het water, dat snel verdampt. Zelfs valken komen hun dorst lessen in haar tuin als het erg warm is.

Maakt ze zich geen zorgen over wat de hitte met de plaatselijke bevolking doet? ‘Helemaal niet. We zijn tegenwoordig echt verwend,’ verzekert ze me. ‘We kunnen naar binnen gaan en de airco aanzetten. En er staan altijd koude drankjes in de koelkast.’

De hittegolven van nu lijken haar minder lang te duren dan toen ze een kind was. ‘Ik heb echt vreselijke hitte meegemaakt. Maar nu er door de klimaatverandering nog ergere hittegolven dreigen, hou ik mijn hart vast als ik aan de zomers van de toekomst denk. Je krijgt er koude rillingen van.’

Vertaald door Peter Bergsma