Libanese trompetmuziek, drakenburgeroorlog en meer

360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen en boeken. Deze keer Toy Story, Gohan & meer.

Wat gaat er verloren als kinderen stoppen met spelen?

Pixars nieuwste film speelt in op een herkenbare ontwikkeling

FILM – Toen Toy Story in 1995 verscheen, draaide de film om een angst die elk stuk speelgoed kent: vervangen worden door nieuwer speelgoed. Ruim dertig jaar later blijkt die angst verrassend achterhaald. In Toy Story 5 zijn Woody, Buzz en Jessie niet langer bang voor een nieuwe actiefiguur of pop, maar voor iets veel ingrijpenders: een tablet.

Pixars nieuwste film speelt in op een herkenbare ontwikkeling. Bonnie, inmiddels acht jaar oud, besteedt steeds meer tijd aan Lilypad, een interactieve tablet die haar aandacht opeist en het traditionele speelgoed naar de achtergrond verdringt. De vraag die boven de film hangt is dan ook niet of speelgoed kan concurreren met ander speelgoed, maar of het nog kan concurreren met technologie.

Volgens The Guardian voelt de centrale boodschap soms wat tegenstrijdig aan. De film waarschuwt voor de dominante rol van technologie in het leven van kinderen, maar blijft tegelijkertijd een product van dezelfde digitale cultuur die zij bekritiseert. Juist daarin schuilt volgens The New York Times een van de grootste kwaliteiten van de film. Pixar gebruikt een vertrouwde franchise om een nieuwe generatie kinderen en hun veranderende relatie met spelen onder de loep te nemen.

Ook andere recensenten zijn positief. MSN Movies noemt de film een ‘wendbaar, ontroerend en onweerstaanbaar vervolg’, terwijl volgens de recensent juist de botsing tussen technologie en traditioneel speelgoed voor nieuwe energie zorgt. De film vervalt daarbij niet in nostalgisch gemopper op de digitale generatie, maar erkent dat technologie inmiddels een vanzelfsprekend onderdeel van de kindertijd is geworden.

Dat maakt Toy Story 5 meer dan een vervolg op een geliefde Pixar-klassieker. Achter de humor en kleurrijke animatie schuilt een bredere reflectie op een veranderende kindertijd. De film stelt uiteindelijk een vraag die ook buiten de bioscoop relevant is: hoe bewaak je ruimte voor verbeelding en creativiteit in een tijd waarin digitale prikkels voortdurend om aandacht vragen?

Een koninkrijk dat liever oorlog voert dan een vrouw laat regeren

Hoe hoe systemen van macht en uitsluiting blijven voortbestaan

SERIE – Het recent verschenen seizoen van House of the Dragon draait om een vraag die opvallend actueel blijft: wat gebeurt er wanneer een vrouw aanspraak maakt op de hoogste macht? Centraal staat Rhaenyra Targaryen, die door haar vader wordt aangewezen als erfgenaam van de IJzeren Troon. Haar recht op opvolging wordt voortdurend betwist. Zoals Feminism in India opmerkt, laat de serie zien hoe patriarchale structuren diep verankerd zijn in de politieke orde van Westeros. Mannen worden geacht te regeren, vrouwen om hen daarin te ondersteunen. Zodra een vrouw die hiërarchie doorbreekt, ontstaat weerstand. Die weerstand wordt al vroeg samengevat door prinses Rhaenys, die opmerkt dat ‘mannen het rijk nog liever in brand steken dan een vrouw de IJzeren Troon te zien bestijgen’.

Volgens Variety verschuift de serie steeds verder van politieke conflicten naar een open oorlog waarin de gevolgen van eerdere machtsstrijd onvermijdelijk worden. Tegelijkertijd staan vrouwelijke personages nadrukkelijk centraal. Niet alleen Rhaenyra, maar ook Alicent Hightower proberen invloed uit te oefenen binnen een systeem dat hun macht voortdurend beperkt.

The Guardian omschrijft het nieuwe seizoen als een ‘orgie van bloedvergieten’. Toch gaat achter het spektakel meer schuil dan geweld alleen. De serie plaatst vrouwelijke personages nadrukkelijk in het centrum van de macht, maar laat tegelijk zien hoe streng die macht wordt beoordeeld. Wat bij mannen als leiderschap geldt, wordt bij vrouwen al snel gezien als emotie of ongeschiktheid.

Dat zorgt volgens Variety voor een nieuw niveau van dramatische intensiteit, waarin ‘het persoonlijke en het politieke onlosmakelijk met elkaar verweven’ raken. Achter de oorlog schuilen familieruzies, liefdesrelaties en machtsstrijd die onmogelijk van elkaar te scheiden zijn.

Juist daardoor overstijgt de serie haar fantasydecor. Zij toont hoe systemen van macht en uitsluiting blijven voortbestaan. Westeros mag dan bevolkt worden door draken, maar de weerstand tegen vrouwelijke macht is opvallend herkenbaar. Achter alle fantasie schuilt uiteindelijk een verhaal over een samenleving die liever verdeeld raakt dan een vrouw zonder discussie laat regeren.

De lotgevallen van een veerkrachtige zwerfhond

Bord warme kippensoep na een zware storm

Film – In de Thaise speelfilm Gohan wordt het levensverhaal verteld van een witte zwerfhond. In drie episodes, geregisseerd door drie verschillende regisseurs met ieder een eigen cast, houdt de titelfiguur zich in leven met etensresten van een supermarkt en verwisselt hij een paar keer van eigenaar om later in het asiel te belanden. Gohan bleek in eigen land een doorslaand succes en verovert via de rest van Zuidoost-Azië inmiddels ook de rest van de wereld. ‘Een tranentrekker’, vindt Whang Yee Ling van de Singaporese Straits Times. ‘Maar wel eerlijke tranen. Door de ontroerende band tussen de hond en zijn baasjes en de manier waarop hij hen verandert en andersom. De emotionele rode draad is consistent, ongeacht de toonwisselingen; van droge melancholie via grimmige wanhoop naar voorzichtig optimisme.’ In het Indonesische Suara oordeelt Vania Rosa dat de film verder gaat dan een ‘ontroerend verhaal over een schattige hond en eenzame mensen. Het gaat over thuis, verlies, groei en hoe de eenvoudigste wezens iemands leven kunnen veranderen.’ Bovendien hebben de regisseurs volgens haar het juiste ritme gevonden in het bespelen van emoties: ‘Naast kleine lachmomenten en zoete, absurde momenten wordt het publiek langzaam getroffen door de bittere realiteit van het leven. Maar alles verloopt soepel, zonder manipulatie.’

‘Het script is als thuiskomen bij een bord warme kippensoep na een zware storm’, schrijft Vandeniar Kennindya voor CNN Indonesia. De criticus stelt dat ‘de belichting en inkleuring in de film mee veranderen met de emotionele sfeer van het verhaal. Van warme tinten tot melancholische blauwtinten, die triest en deprimerend overkomen.’ In Manila Bulletin vertelt Robert Requintina dat het script is gebaseerd op de waarachtige lotgevallen van de Thaise zwerfhond Hima. ‘Zijn redders vonden achter zijn ruige uiterlijk een zachtaardige ziel die simpelweg dankbaar was om geliefd te worden. Die stille veerkracht werd het kloppend hart van de film.’

Virtuoze Libanese trompetsolo’s

Culturele ontmoetingen per traditie

Muziek – In de muziek van de Frans-Libanese trompettist en componist lopen de meest uiteenlopende genres door elkaar. Van rock, hiphop en jazz naar oosters en zelfs klassiek. Geen wonder dat Maalouf geregeld filmscores voor zijn rekening neemt.

Op zijn nieuwste (live)album Trumpets of Michel-Ange vol. 2 staat vooral ‘uptempo feestmuziek met een uitgesproken pan-mediterrane sfeer’, schrijft Mark Kidel voor The Arts Desk. Hij legt ‘de rusteloosheid en de wortelloosheid’ die hij hoort in verband met het vluchtverleden van Maaloufs familie en ziet het als verklaring voor het ‘bijna overmatige vermogen om andere culturen op te nemen.’

Volgens de criticus van Berlin Bühnen laat Maalouf ‘Arabische tradities en avant-garde trancemuziek emotioneel diep en speels in elkaar overlopen. Met de door zijn vader ontwikkelde kwarttoontrompet opent hij met zijn band nieuwe ruimtes van geluid en ontmoeting.’ De composities worden ‘gedragen door de hoogste virtuositeit, muzikale nieuwsgierigheid en de energie van het samenspel’.

De recensent van Rough Trade gaat in op het educatieve project achter het album en de bijbehorende tournee waarvoor zowel beroepsmusici als amateurs zijn samengebracht in een eigen ensemble. ‘Een muzikaal én menselijk avontuur’ waarin Maloufs kwarttoontrompet ‘symbool staat voor een open, toegankelijke en universele muzikale taal’. Colin May, namens The Jazz Mann aanwezig bij een liveoptreden van Maaloufs band in Londen, komt woorden tekort: ‘Hij speelde hoogwaardige solo’s in elk nummer. De avond vormde een extra bewijs van zijn talent als componist/arrangeur, die niet zozeer muziekgenres overschrijdt maar daar eerder bovenuit zweeft.’

In het Duitse Musicfarm wordt het album als ‘meesterwerk’ beschouwd: ‘Zowel door de arrangementen, met enorme precisie gespeeld, als door de uitzonderlijke solo’s van de gasten.’ Maar de meeste lof gaat uit naar ‘Maaloufs zeer complexe trompetintermezzo’s die met schijnbaar gemak zijn ingebed’.