Met onder andere:
» De Grand Prix van Bahrein… in Maleisië
» Gökçeadam, eiland van ballingen
Geboortelijkheid
Soms is een zin zo mooi en zo zorgvuldig opgebouwd, wordt de betekenis er zo goed door weergegeven dat hij al het andere wat over een onderwerp geschreven wordt overbodig lijkt te maken. Dat had ik met deze van de Russische dichter en essayist Maria Stepanova in haar bijdrage aan ons dossier: ‘Nationalisme heeft duidelijk gemaakt dat de toekomst van de mensheid afhangt van onze belangstelling voor mensen die cultureel niet op ons lijken.’ Een zin die een pauze verdient. Ja, dacht ik. Daar gaat het om. De weloverwogenheid van dat woord cultureel. Het gaat erom welk begrip we kunnen opbrengen voor elkaars verschillen. Het gaat over het verschil tussen een mening, een oordeel en een overtuiging. Het gaat erom dat we vragen, luisteren, interesse tonen. Zonder vooropgesteld doel.
Stepanova betoogt dat we moeten leren leven zonder zekerheid – van een thuis of een betere toekomst. Haar ballingschap betekende verlies van identiteit en verbinding, maar bood ook ruimte voor nieuwe mogelijkheden. In plaats van passief te hopen dat alles goed komt pleit ze, geïnspireerd door Hannah Arendt, voor geboortelijkheid: ons vermogen om telkens opnieuw te beginnen en vol te houden, ook zonder uitzicht op verbetering.
We moeten leren leven zonder zekerheid – van een thuis of een betere toekomst
Dat doen bijvoorbeeld de bewoners van Clinton, een stadje in de Amerikaanse staat Iowa, aan de rivier de Mississippi. ‘Politiek gezien is het een apart clubje,’ citeert auteur George Packer een plaatselijke hoofdredacteur over de actiegroep Clintonians Against Data Centers, waarin Democraten en Republikeinen samenkomen. ‘Als deze kwestie niet speelde, zouden deze lui van hun leven niet met elkaar praten.’ Besteden ze geen aandacht aan die verschillen, dan blijken ze ineens op één lijn te kunnen zitten. En ook al is onzeker wat hun strijd zal opleveren, opgeven doen ze niet.
De scherpe politieke scheidslijn speelt een belangrijke rol bij alle lopende verkiezingen, van de VS tot Marokko, Brazilië en Israël. Op het journalistieke festival van Internazionale, de Italiaanse 360, noemde de Servische historica Dubravka Stojanović de verkiezingen in haar land zelfs ‘een zaak van leven of dood’ (dankzij jaren van protest wisten de studenten de verkiezingen eind oktober te winnen; een overleving). Voor deze lezing over democratie in Oost-Europa of een over de politieke erfenis van Thomas Sankara in Afrika of de strijd om Groenland stonden op een zonnige zaterdag in Ferrara lange rijen met voornamelijk jonge mensen te wachten. Toen we een van hen er verwonderd naar vroegen, antwoordde deze dat jongeren massaal kwamen opdraven omdat hier in Ferrara een in Italië zeldzaam links geluid te horen was. Behalve schrijnend en bemoedigend voelde ook dit als een sterk staaltje geboortelijkheid.
Laura Weeda
Verder lezen?
Kwaliteitsjournalistiek kost geld. Maar je wilt 360 misschien liever eerst proberen. Neem daarvoor een proefabonnement en lees een week lang gratis.
Heb je al een account?
