De ‘kakkerlakken’ die de Indiase elite heeft gecreëerd en maar niet kan uitroeien

Een virale meme kan 45 procent jongerenwerkloosheid of een corrupt examensysteem niet oplossen, maar één ding kan het wel: het probleem bespreekbaar maken.

Toen de Indiase hoogste rechter Surya Kant werkloze jongeren eind mei vergeleek met kakkerlakken verwachtte hij waarschijnlijk ophef, misschien een verplicht excuus en daarna weer stilte.

Maar wat het hem opleverde was 15 miljoen instagramvolgers in vijf dagen, een kakkerlakkenlogo op een mobiele telefoon en een beweging die nu al een grotere socialemedia-aanwezigheid geniet dan de regerende Bharatiya Janata-partij. Dit was de geboorte van de Cockroach Janta Party, wiens virale opmars meer een beschuldiging is dan een grap.

De CJP noemt zich de ‘stem van de luilakken en de werklozen’. Om lid te zijn moet je chronisch online zijn en op professioneel niveau een tirade kunnen houden. De ironie is scherp en bewust: dit zijn geen kwalificaties van mensen die bij de pakken neer zijn gaan zitten. Dit zijn de kenmerken van een generatie die hard heeft gestudeerd, zich aan de regels heeft gehouden en toekeek terwijl het systeem ze in de steek liet – en die zich hier luidkeels over besloot uit te spreken.

De overheid van India wil liever dat je het bbp in de gaten houdt. Met een voorspelde groei van 6.3 tot 6.8 procent in 2025-’26 doet de economie het naar globale standaarden goed. 

Premier Narendra Modi heeft dit veranderd in het pronkstuk van zijn nalatenschap: een stijgend India, een zelfverzekerd India, een India dat in 2030 de op drie na grootste economie van de wereld zal worden. De groeicijfers in de krantenkoppen verbergen een economie die erin is gefaald om op grote schaal kansen te bieden. 

Groei voor wie?

De recentste data van het centrum voor de monitoring van de Indiase economie tonen een ander beeld dan de cijfers van de overheid. Werkloosheid in de leeftijdscategorie 20-24 schommelde voor een groot deel van 2025 tussen de 44 en 45 procent, een niveau dat substantieel hoger is dan voor 2014, toen de huidige regering aan de macht kwam.

Zelfs de meest conservatieve officiële meting van de periodische arbeidskrachtenquête schat jongerenwerkloosheid op 9.9 procent voor de leeftijden 15-29, meer dan drie keer hoger dan gemiddeld. In stedelijke gebieden is het beeld nog akeliger, met een jongerenwerkloosheid van 14.7 procent.

Educatie, wat de grote gelijktrekker had moeten zijn, is een extra kwelling geworden. Werkloosheid onder Indiërs met een middelbare opleiding of hoger staat op 6,5 procent, wat betekent dat naar school gaan geen bescherming biedt tegen werkloosheid; het stelt het vaak alleen maar uit met hogere persoonlijke kosten.

Educatie, wat de grote gelijktrekker had moeten zijn, is een extra kwelling geworden

Voor vrouwen neigen de getallen naar het extreme: vrouwelijke jongerenwerkloosheid staat op 41 procent in Goa en 44 procent in Kerala, en bijna 40 procent voor vrouwen met een diploma in Jammu en Kasjmir. Dit is het land dat de vierhonderdduizend leden van de CJP bekritiseren, waarvan meer dan 70 procent tussen de 19 en 25 is.

Ondertussen stroomt het geld dat door India’s groei wordt gegenereerd in een eenzijdige richting. Volgens het Center for Financial Accountability bezit de bovenste 1 procent van de Indiërs nu meer dan 40 procent van de nationale rijkdom, terwijl de onderste 50 procent moet teren op 15 procent van het nationale inkomen. 

Tussen 2019 en 2025 groeide de rijkdom van de 1688 rijkste Indiërs met 227 procent, van ongeveer 31 biljoen tot 88 biljoen roepie (ongeveer 280 miljard tot 800 miljard euro). Schulden voor gezinnen zijn in dezelfde periode bijna verdubbeld. De Indische Gini-coëfficiënt voor concentratie van rijkdom staat op 0.74, gelijk aan dat van de VS – een vergelijking die weinigen in de overheid van Modi zouden verwelkomen.

Dit is geen toeval. Het is het resultaat van beleidskeuzes: een groeimodel dat draait om diensten en consumptie, dat bbp-groei faciliteert maar niet de massale werkgelegenheid die fabrieksarbeid ooit verschafte; belastingstelsels die winst naar de top hebben geconcentreerd en het continue falen om grootschalig te investeren in de kwaliteit van educatie en werkgelegenheid, ondanks de beloftes aan een hoopvolle generatie.

Examens

Er is geen beter voorbeeld van de institutionele verrotting dan het NEET-examenschandaal. In mei 2024 maakten ongeveer 2.4 jonge Indiërs de NEET-UG, de nationale toelating voor medisch onderwijs. De lijst met vragen was al verkocht. 

In Bihar arresteerde de politie dertien mensen die vroegtijdige exemplaren voor vijf miljoen roepie (ongeveer 45 duizend euro) per stuk aan studenten zouden hebben aangeboden. Een student wiens familie grond had verkocht en schulden had gemaakt om bijles te kunnen betalen pleegde zelfmoord nadat de NEET-UG van 2026 in een soortgelijk scenario was afgelast vanwege een lek. 

Dit is het systeem dat de hoogste rechter verdedigde toen hij werkloze jongeren kakkerlakken noemde omdat ze ‘nep- en onzindiploma’s’ hebben. Maar wie gaf leiding aan de instituties die deze diploma’s uitreikte? Wie nam de gelekte examens af? Wie bouwde een economie die geen plek had voor twee miljoen medische aspiranten, laat staan voor de honderden miljoenen anderen?

De dertigjare oprichter van de CJP Abhijeet Dipke, die nu in Boston woont nadat hij twee jaar geleden uit India was vertrokken, legde het aan Reuters in simpele woorden uit: ‘De Indische jeugd is grotendeels verdwenen uit de algemene politieke beschouwingen. Niemand heeft het over ons. Niemand luistert naar onze problemen of erkent überhaupt ons bestaan.’

De brain drain die in dat citaat schuilgaat is al data op zichzelf. Dipke is een van de talloze jonge Indiërs met een opleiding die tot de conclusie zijn gekomen dat er in de toekomst van India geen plaats voor hen was – en vervolgens hun koffers hebben gepakt.

Het systeem luistert niet meer

India is op juridisch en electoraal gebied een democratie. Het is ook, uitgaande van persvrijheidscijfers, een van de meest beperkte medialandschappen in de wereld. 

In de wereldpersvrijheidsindex van 2026, gepubliceerd door journalisten zonder grenzen (RSF), staat India op nummer 157 van de 180, een daling van zes plekken sinds 2025, en lager dan Nepal en Bangladesh.

RSF citeerde toenemend geweld tegen journalisten, sterk geconcentreerd eigenaarschap van de media en nieuws met ‘steeds explicietere politieke kleur’. Op de subranglijst voor politieke indicatoren stond India wereldwijd op positie 160.

De problemen waren jarenlang zichtbaar. Ze werden onzichtbaar gemaakt door het media-ecosysteem

Als de reguliere media van India functioneerden als een aansprakelijkheidssysteem zou er geen beweging rond een internetmeme nodig zijn om jongerenwerkloosheid, examenlekken en financiële onzekerheid op de nationale agenda te zetten. 

De problemen waren jarenlang zichtbaar. Ze werden onzichtbaar gemaakt door een media-ecosysteem dat het prettiger vond om voorspellingen van bbp-groei uit te zenden dan om de families te interviewen die grond verkopen om kinderen naar bijlesinstituten te sturen.

Het platform van de CJP, dat alles behandelt van mediaonafhankelijkheid tot het eisen dat de helft van de parlementszetels naar vrouwen gaat, leest minder als partijprogramma en meer als lijst van zaken die een functionerende pers al van de overheid had moeten eisen.

Een treffende metafoor

Het loont om stil te staan bij de naam van de partij zelf. De kakkerlak staat in het collectief bewustzijn bekend als een beestje dat alles overleeft: nucleaire winter, institutioneel falen en afkeer vanuit de elite. 

Toen de hoogste rechter het beeld van de kakkerlak aanhaalde als belediging, hoorden de jonge mensen aan wie het was gericht iets anders: een beschrijving van wat ze al waren geworden. Weerbarstig, volhardend, onmogelijk te verdelgen.

Dipke waarschuwde voor de vergelijking met de protesten van Gen Z in Bangladesh en Nepal die hun plaatselijke overheden recent omverwierpen. Die waarschuwing is het opvolgen waard: bewegingen die op Instagram beginnen worden niet automatisch politieke revoluties. De tijd zal ons leren of de CJP vijftien miljoen volgers in langdurige politieke kracht kan veranderen, of dat het een voorbeeld wordt van de grenzen van digitaal verzet. 5

De kakkerlak is weerbarstig, volhardend en onmogelijk te verdelgen

Maar de onderliggende omstandigheden die dit hebben veroorzaakt gaan nog lang niet weg. Kunstmatige Intelligentie begint nu al de startersbanen in de Indische kantoor- en dienstensector over te nemen, de werkgelegenheidsbuffer die miljoenen opgeleide werknemers geen baan konden vinden in productie opving. 

De examenpijpleiding lekt. De huizenmarkt zet een generatie buitenspel. De media zijn geconcentreerd. De rijkdom is geconcentreerd. En een hoge rechter nam, vanuit de hoogten van een institutie die bedoeld was om burgers te beschermen, het woord ‘kakkerlak’ in de mond.

De Indische overheid zou zich minder zorgen moeten maken over 15 miljoen Instagramvolgers en meer over wat die 15 miljoen mensen representeren. Ze jokken niet over wat ze zien. Ze zijn gewoon de eerste generatie die bereid is om het zo luid te zeggen dat je er niet meer omheen kan.