Allison Fluke-Ekren, een lerares uit Kansas, sleepte haar familie mee naar Syrië. Daar dwong ze haar dochter Leyla om een militaire training te volgen voor Islamitische Staat. Haar dochter heeft haar nu wat laatste woorden te zeggen.
De stille maar strijdlustige Leyla Ekren komt oorspronkelijk van het platteland in Kansas. Ruim tien jaar geleden stopte haar kindertijd abrupt, toen haar moeder haar na het uitbreken van de oorlog mee naar Syrië sleepte.
Zelfs toen ze aan tyfus leed, moest ze militaire training blijven volgen van haar moeder, een geharde militant die bezig was gestaag op te klimmen in de rangen van Islamitische Staat. Zowel mentaal als fysiek werd Leyla gekweld. Ze leed pijn, ze ijlde, en, hoewel ze nog maar tien jaar oud was, voelde ze haar levenslust verdampen. Het liefst wilde ze dood.
‘Ik kwam steeds dichter bij de dood,’ zegt ze over die periode. ‘Ik ging mentaal achteruit en mijn ribben waren door mijn huid heen zichtbaar, als een ladder. Mijn maag was zo erg uitgehold dat mijn buik op een kom leek. Ik had constant bloedneuzen en plotselinge toevallen. Mijn lichaam was aan het instorten, maar mijn moeder deed niets.’
Ze overleefde het, waarna haar moeder, Allison Fluke-Ekren, Leyla opnieuw haar wil oplegde. Toen Leyla dertien was, werd ze gedwongen te trouwen met een IS-strijder, die haar verkrachtte. Leyla kon in de herfst van 2017 met steun van de Amerikaanse regering naar huis terugkeren. Ze was een tiener toen ze in Kansas van haar kind beviel.
Trauma
Het is al langer duidelijk hoe extreem de wandaden van IS in Syrië waren. Maar dit verhaal, dat door interviews, getuigenissen en juridische documenten wordt ondersteund, doet op buitengewone wijze verslag van misbruik dat een meisje door haar moeder te verduren kreeg. Even buitengewoon is het feit dat Leyla FBI-agenten hielp Fluke-Ekren op te sporen. In januari werd Fluke-Ekren teruggebracht naar de Verenigde Staten, waar ze werd vervolgd en maanden later schuld bekende aan het verlenen van materiële steun aan een terroristische organisatie.
Het is inmiddels jaren geleden dat de Verenigde Staten de overwinning in Syrië verkondigden. Toch klinkt de schade die IS heeft aangericht nog altijd door tot in Overbrook in Kansas, een klein stadje net buiten het heuvelachtige Topeka. Leyla’s verhaal maakt duidelijk dat het Syrische trauma nog altijd voortleeft en niet tot het Midden-Oosten beperkt is gebleven.
Leyla Ekren, die nu twintig is, vertelde haar verhaal dinsdag voor het eerst in het openbaar. Dat gebeurde in de rechtbank in het noorden van Virginia, waar haar moeder tot de maximum gevangenisstraf van twintig jaar werd veroordeeld. Bevend vertelde Ekren hoe ze in Syrië door haar moeder werd mishandeld. In een brief aan de rechtbank beschuldigde ze haar moeder ook van seksueel misbruik.
‘Ik heb me mijn hele leven lang vernederd gevoeld,’ vertelt Ekren, die zichtbaar moeite moet doen om haar verhaal over haar lippen te krijgen. Haar moeder heeft haar ‘als seksslavin aan een willekeurige IS-strijder’ uitgehuwelijkt, zo stelt ze, en haar in Raqqa achtergelaten bij haar ‘verkrachter’.
Vóór de zitting deed Raj Parekh, assistent-officier van justitie in Virginia, al Fluke-Ekrens wreedheid uit de doeken via een memo. Ook haar oudste zoon, Gabriel Fluke, werd er het slachtoffer van. Hij sprak er tijdens de veroordeling kort over.
Dergelijke memo’s doen meestal droog verslag van de misdaden in kwestie. Maar Parekh ging verder; hij schetst een meedogenloos portret van Fluke-Ekrens onophoudelijke misbruik en haar onwrikbare toewijding aan het extremisme.
In de woorden van Parekh liet Fluke-Ekren ‘een spoor van verraad achter. Ze werd een militaire leider van de terroristen en in feite de keizerin van IS.’ Hij voegde eraan toe dat ze ‘gedreven werd door fanatisme, macht, manipulatie, de waan van onoverwinnelijkheid en extreme wreedheid’.
Volgens Leyla moesten sommige meisjes als onderdeel van hun training video’s bekijken waarin Amerikaanse soldaten Iraakse vrouwen seksueel misbruiken
Fluke-Ekren (42), gekleed in een zwarte hijab en een groen shirt met daarop het woord ‘gevangene’, ontkent met klem haar dochter te hebben mishandeld. Ook zou ze haar dochter niet hebben gedwongen te trouwen, maar zou dat Leyla’s eigen beslissing zijn geweest. Af en toe moet ze huilen. ‘Ik heb veel spijt van mijn keuzes,’ stelt ze.
Fluke-Ekren groeide op in Lawrence, Kansas, op een boerderij van ruim 32 hectare die al meer dan een eeuw aan haar familie toebehoort. Ze trouwde in 1996 en kreeg kort daarna een zoon, Gabriel, en een dochter, Alaina. Het huwelijk hield geen stand; het echtpaar scheidde in 2002. Haar eerste man noemt haar een ‘oplichter’. Hun zoon onderschrijft dat, en voegt er nog aan toe dat ze ‘een monster’ is.
In 2002, toen ze nog aan de Universiteit van Kansas studeerde, bekeerde Fluke-Ekren zich tot de islam. Ze trouwde opnieuw, deze keer met Volkan Ekren, een internationale student uit een welvarende Turkse familie. Ze kregen vijf kinderen, waaronder Leyla.
Volgens familieleden zorgde Fluke-Ekren ervoor dat haar tweede man radicaliseerde. Het gezin verhuisde in 2008 naar Caïro, waar Leyla en Gabriel naar eigen zeggen regelmatig afgeranseld werden. Gabriel twijfelde of hij moest blijven om zijn broers en zussen te beschermen. Uiteindelijk koos hij ervoor Egypte te verlaten en bij zijn vader te gaan wonen.
Tegen het einde van 2011 verhuisde het gezin naar Libië. Leyla zegt dat haar moeder vanaf dat moment obsessief naar jonge rekruten op zoek ging en begon te dromen over gewelddadige aanslagen. Fluke-Ekren wilde een lokale school veranderen in een militair trainingscentrum voor jonge vrouwen en hoopte dat haar man de islamitische militante groep Ansar al-Sharia kon overhalen het initiatief te financieren. Volgens Leyla moesten sommige meisjes als onderdeel van hun training video’s bekijken waarin Amerikaanse soldaten Iraakse vrouwen seksueel misbruiken.
Velden met landmijnen
Fluke-Ekren en haar man woonden in Benghazi toen in 2012 een Amerikaanse diplomatenpost en een nabijgelegen CIA-basis werden aangevallen. Vier Amerikanen kwamen bij de aanvallen om. Na afloop hielp Fluke-Ekren mee om gestolen documenten van de diplomatenpost door te nemen en samen te vatten. De documenten werden vervolgens naar Ansar al-Sharia doorgestuurd.
De school werd uiteindelijk geen succes. Fluke-Ekren was teleurgesteld in de filosofie van Ansar al-Sharia, die kennelijk niet gewelddadig genoeg was. Eind 2012 of begin 2013 dwong ze haar familie naar Syrië te verhuizen. Daar sloot ze zich aan bij het Nusra-Front, een afsplitsing van Al Qaida. Haar man werd een belangrijke vertaler voor de groep. Volgens de aanklagers woonden ze samen in een verlaten fabriek aan de rand van Aleppo.
Fluke-Ekren drong er opnieuw op aan dat jonge vrouwen militaire training zouden krijgen en probeerde een bataljon voor meisjes op te richten, maar het Nusra-Front stak daar een stokje voor. Ze verliet de groep en ging door met het trainen van haar dochter, die tyfus kreeg. Pas toen ze ervan verzekerd was dat ze geld van de familie van haar man zou krijgen, nam ze Leyla mee naar Turkije voor medische zorg. Leyla’s vader bleef in Syrië, waar hij toezicht hield op de training van IS-sluipschutters.
De reis naar Turkije was slopend. Leyla herinnert zich dat ze, toen ze de grens eenmaal overgestoken waren, ‘kilometers door velden met landmijnen moest lopen’. Ze moest zich, terwijl ze ‘stuiptrekkingen had, in het hoge gras voor het Turkse leger verstoppen’.
In Turkije vroeg Fluke-Ekren nieuwe paspoorten aan voor haar familie, wat ertoe leidde dat ze door medewerkers van de Amerikaanse ambassade in Ankara ondervraagd werd. Uit een rapport van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken blijkt dat de ambtenaren argwaan kregen door wat ze verklaarde over de activiteiten van haar man in Benghazi.
In 2015 verhuisden ze naar Mosul in Irak. Fluke-Ekren ondersteunde daar de weduwen van IS-strijders die in de oorlog waren omgekomen. Later keerde het gezin terug naar Syrië, waar haar man overleed. Volgens de aanklagers kwam hij om bij een luchtaanval, terwijl hij op verkenning was voor een geplande terroristische aanval.
Volgens Leyla dwong haar moeder haar in 2015 om met een IS-strijder te trouwen. Zo hoopte Fluke-Ekren, die sinds de dood van haar man geen overwicht meer had, weer politieke invloed te krijgen binnen IS. Uiteindelijk slaagde ze erin het bataljon op te zetten waar ze al zo lang van droomde. Tijdens de militaire training in Raqqa in Syrië leerden vrouwen en meisjes om te gaan met kalasjnikovs, granaten en zelfmoordgordels. Fluke-Ekren was van plan aanslagen te plegen in de Verenigde Staten, onder andere op een winkelcentrum en een universiteit in het Middenwesten.
Fluke-Ekren ging verschillende huwelijken aan. Eerst was ze getrouwd met een man uit Bangladesh die voor IS werkte en gespecialiseerd was in de bouw van drones, waarmee hij van plan was chemische bommen te lanceren. Daarna trouwde ze met een leider binnen het IS-leger die verantwoordelijk was voor de verdediging van Raqqa. Hij zou later omkomen in de strijd.
In totaal kreeg Fluke-Ekren elf kinderen en ze adopteerde er een. De familie kreeg veel te verduren: twee van haar kinderen stierven in Syrië, waaronder een baby en de vijfjarige Zaid, die bij een raketaanval om het leven kwam. Haar oudste dochter, Alaina, wordt nog steeds vermist, en een andere zoon woont in Turkije. Zes anderen wonen bij pleeggezinnen in Virginia.
Ze relativeerde de dood van Leyla’s vader en haar broertje Zaid, want ze geloofde nu eenmaal dat ze voor een goede zaak vocht
Leyla wist uit Raqqa te ontsnappen toen IS in de herfst van 2017 zijn controle over de stad verloor. Ze bereikte een controlepost in Baghuz die werd beheerd door de Syrische Democratische Strijdkrachten. In oktober van hetzelfde jaar legde Leyla, toen vijftien, een interview met CBS News af waarin ze anoniem bleef maar onthulde dat ze uit Kansas kwam. Ze vertelde dat haar vader haar tegen haar wil naar Syrië had gebracht en verklaarde, klaarblijkelijk onder invloed van haar moeder, dat die zich mogelijk in de Verenigde Staten bevond.
‘Hoi, mam,’ zegt ze in het interview. ‘Als je deze video ziet, neem dan alsjeblieft contact met me op.’ Vervolgens beschrijft ze de verschrikkelijke situatie in Raqqa en zegt ze dat haar man, een IS-strijder, is omgekomen bij een luchtaanval en dat ze zwanger is van hem.
Fluke-Ekren was niet in de Verenigde Staten, maar in Syrië, waar ze voor de zoveelste keer zou gaan trouwen. Leyla vertrouwde erop dat haar moeder haar zou proberen te vinden. Ze maakte een socialemedia-account aan en sprak met FBI-agenten die haar moeder probeerden op te sporen af om hun gesprekken stiekem op te nemen.
Fluke-Ekren nam in december 2020 via een gecodeerd chatprogramma contact op met haar dochter: ‘Ik ben ook bang, ik vraag me af of ik misschien met de FBI praat, ik weet het niet. Kun je me alsjeblieft een bericht sturen?’
Dagen later gaf Leyla antwoord. Ze vertelde niet dat agenten haar al jarenlang onder druk zetten over haar moeder en stelde haar gerust door te zeggen dat de FBI geen interesse in haar had. ‘Dat is heel goed,’ antwoordde Fluke-Ekren. ‘En je doet het geweldig, ik ben trots op je.’ Ze voegde eraan toe dat haar dochter op een dag zou terugkeren naar Syrië.
Snel daarna nam Fluke-Ekren weer contact op. Ze relativeerde de dood van Leyla’s vader en haar broertje Zaid, want ze geloofde nu eenmaal dat ze voor een goede zaak vocht. ‘Dan voel je geen spijt,’ zei ze.
In de zomer van vorig jaar werd Fluke-Ekren aangehouden door onbekende strijdkrachten in Syrië. Na haar arrestatie in januari ondervroegen FBI-agenten haar over haar geadopteerde kind. Ze beweerde dat Volkan Ekren de vader was en verzweeg daarmee de grimmige waarheid.
In werkelijkheid kwamen de ouders van het kind om bij een zelfmoordaanslag in Syrië, die volgens juridische documenten door Fluke-Ekren was aangemoedigd. De moeder, met wie Fluke-Ekren bevriend was geraakt, wilde de aanslag niet plegen omdat ze zwanger was.
Maar Fluke-Ekren beloofde de moeder dat ze het kind zou opvoeden als ze de bomaanslag zou uitvoeren. Die belofte, aldus Parekh, is ze in elk geval nagekomen.