Met onder andere:
» ‘De werkelijkheid is de hallucinatie waarover we het allemaal eens zijn’
» Inheemse bewoners leren met gps hun reservaat te bewaken
» Van oorlogscorrespondent tot staatsvijand
» Voetbal biedt Jemenieten troost in slepende oorlog
Ervaring of illusie
Redactioneel
De Australische wetenschapper David Chalmers verdiept zich al jaren in wat wordt gezien als het grootste actuele vraagstuk in de filosofie, namelijk hoe een ‘klont organisch materiaal’ in staat is de ervaring van zelfbewustzijn te creëren. Chalmers weet meer dan menigeen, maar een sluitend antwoord is vooralsnog te veel gevraagd. Helemaal sinds de technologie druk doende is om meerdere werkelijkheden zo echt te laten lijken, dat wat ‘echt’ is het op twee na grootste actuele vraagstuk in de filosofie wordt.
Want wat is echt, of misschien beter gezegd: wat wil je dat echt is? Met het voortschrijden van de techniek zullen dergelijke begrippen als vanzelf mee moeten groeien. Misschien zelfs totdat we in de toekomst niet meer malen om de werkelijke werkelijkheid, maar net zo veel genoegen nemen met andere varianten. Volgens Chalmers raken die parallelle universa na verloop van tijd ingebakken in onze perceptie van de werkelijkheid. Kunnen we kiezen. Dan maakt het niet meer uit of iets een ervaring of illusie is.
Over echtheid valt te twisten
Het enige probleem met een andere werkelijkheid dan die waarmee we nog steeds opgroeien, is dat ze niet tastbaar is. Met een avatar kun je dankzij een alomvattende 3D-omgeving online vergaderen of met vrienden eten, maar een hand op je knie is er niet bij, laat staan een omhelzing. Daar zit hem toch wel de grote voorsprong van die ene werkelijkheid waarin dat wél kan. Hoewel aan die basisbehoefte ook alweer wordt getornd door mensen die zelfs met een digitaal samengestelde huwelijkspartner trouwen. En die weliswaar niet aangeraakt kunnen worden door hun geliefde, maar wie weet een veel rijker en avontuurlijker leven hebben dan zonder partner, of met partner van vlees en bloed.
Over echtheid valt dus te twisten, omdat de uiterlijke verschijning van iets niets zegt over de diepste aard van dat ‘iets’ en virtuele objecten dus net zo waarachtig kunnen zijn.
Neem een zandkorrel die blijkt de meest fascinerende wezens te herbergen. Vaak slechts tienden van millimeters groot, maar bekijk je ze onder de microscoop, dan staart een leger komkommerachtige en geschubde gasten je aan, met langwerpige zuigende snuiten en uitstulpende interne organen. Buikharigen, die je eerder in een virtuele werkelijkheid zou verwachten, zijn met het blote oog niet te zien. Het zandstrand ziet er zelfs onbewoond uit. Is het dan what you see is what you get? Filosofen vertel ons, hoe zit het nou met die werkelijkheid?
Katrien Gottlieb
gottlieb@360international.nl
