Het is chaos in Gabon sinds de betwiste verkiezingsoverwinning van president Ali Bongo eind augustus. Reden voor een bijtend commentaar van de krant Le Pays in het nabijgelegen Burkina Faso.
Het duurde niet lang voordat de verkiezingsoverwinning van zittend president Ali Bongo Ondimba (ABO), in wie veel van zijn landgenoten een Ali Baba zien, in geweld ontaardde. Al enkele uren nadat op 31 augustus de voorlopige resultaten werden bekendgemaakt – 49,8 procent van de stemmen voor ABO tegen 48,23 procent voor zijn belangrijkste uitdager, Jean Ping –, vonden in de Gabonese hoofdstad Libreville gewelddadige betogingen plaats waarbij publieke en particuliere eigendommen werden vernield en het parlementsgebouw in vlammen opging. Voor de betogers is deze overwinning van Ali Bongo moeilijk te slikken: ze vermoeden dat er met de cijfers is geknoeid om hem van de overwinning te verzekeren, met name in zijn geboortestreek Haut-Ogooué. Daar eiste de oppositie een hertelling, en drong de internationale gemeenschap aan op openbaarmaking van de resultaten door de stembureaus.
Over de uitslag doen de wildste geruchten de ronde
Door geen openheid van zaken te geven wakkert de Gabonese regering de twijfels over de overwinning van Ali Bongo nog verder aan. Over de uitslag in Haut-Ogooué doen de wildste geruchten de ronde. Zo wijzen bronnen erop dat, om de cijfers te halen die door de nationale kiescommissie Cenap zijn verstrekt, de bevolking van Haut-Ogooué vervijfvoudigd moest zijn: de ongeveer 50.000 stemgerechtigden waren uitgegroeid tot 250.000 stemmen. Zoiets hoort thuis in het Guinness Book of Records. De opkomst in deze regio loopt volgens de officiële cijfers tegen de 100 procent, terwijl die in de rest van het land op 60 procent wordt geschat. Gekker moet het niet worden! Zelfs in de meest geavanceerde democratieën is zoiets nog nooit vertoond. Er zit een addertje onder het gras. Vooral omdat, ondanks de explosieve en funeste situatie, de machthebbers geen gevolg geven aan de oproep de stemmen opnieuw te tellen, of anders op z’n minst de resultaten van de stembureaus openbaar te maken.
Toch is het de vraag of de spanning daardoor zou afnemen. Waarom zou je niet kunnen denken dat er onder deze omstandigheden naast onjuiste informatie ook juiste informatie bestaat? Waarom zou je niet kunnen denken dat, ondanks de torenhoge opkomst in de geboortestreek van de president, Jean Ping een aanzienlijke voorsprong had en dus alle reden om in zijn overwinning te geloven?
Eén ding is zeker: doordat de Gabonese regering weigert open kaart te spelen nemen de twijfels over de overwinning van Ali Bongo toe. Overigens doet de belanghebbende zelf sinds de aankondiging van zijn overwinning niet mee aan deze bluf. Hoe zou dat komen? In elk geval kunnen we constateren dat Gabon dit jaar het derde Centraal-Afrikaanse land is waar verkiezingen in geweld ontaarden, na het Congo van Denis Sassou-Nguesso en het Tsjaad van Idriss Déby Itno, terwijl het in de Democratische Republiek Congo al even hard gist. Geen reden om trots te zijn op deze Afrikaanse regio, die elke dag een beetje meer bewijst een martelaar van de democratie te zijn.
Bewaarheid
En in het geval van Gabon zijn de zorgen die al vóór de verkiezingen bestonden helaas meer dan bewaarheid geworden. Want met het toenemen van de spanningen had men al repressie in Libreville verwacht. Uiteindelijk is die repressie voor de tegenstanders van Ali Bongo uitgelopen op een bloedbad, want sinds woensdag 31 augustus zijn de veiligheidstroepen ten tonele verschenen die vanuit een helikopter het campagnehoofdkwartier van de onfortuinlijke kandidaat Jean Ping hebben gebombardeerd, waar op dat moment veel van zijn partijgenoten aanwezig waren. Eén ding is zeker: Gabon is in nood.
De oppositie zou er goed aan doen de legale wegen te bewandelen, te meer omdat er volgens sommige cijfers al zeven doden en talrijke gewonden zijn gevallen en veel mensen zijn gearresteerd. Geweld is op geen enkele manier te verdedigen in een democratie. Daarom valt het te betreuren dat het leger en de veiligheidstroepen bij elke verkiezing in onze Centraal-Afrikaanse contreien bloeddorstig partij kiezen voor de heersende machthebber, ten koste van het volk, terwijl ze zich neutraal zouden moeten opstellen.
Het bestoken van een campagnehoofdkwartier als een jihadistisch broeinest is het onomstotelijke bewijs dat men voor eens en voor altijd korte metten wil maken met iedere vorm van verzet, terwijl dit verzet juist is ingegeven door het ondoorzichtige karakter van deze presidentsverkiezing. Als het de bedoeling is het verzet in de kiem te smoren, dan kan die strategie wel eens gevaarlijk blijken, als hij niet op de korte termijn slaagt.
Als de tegenstanders blijk zouden geven van een onvermoede veerkracht, zou Ali Bongo in dezelfde situatie kunnen komen als Pierre Nkurunziza in Burundi, wiens verkiezing al sinds juli 2015 bestreden wordt. En als de oppositie solidair met het verzet zou blijven, zou hij zich nog meer zorgen moeten maken, want zoals het Gabonese het spreekwoord zegt: ‘Een hechte kudde heeft van de wolf niets te vrezen.’ Ten slotte is er nog het risico dat het hele land in brand komt te staan, waar de veiligheidstroepen wel eens goed garen bij zouden kunnen spinnen.
Gabon maakt dus een onzekere periode door. Nogmaals, de oppositie zou er goed aan doen de legale wegen te bewandelen, al is het weinig waarschijnlijk dat ze voet aan de grond zal krijgen bij een constitutioneel hof dat zichzelf al twee keer in diskrediet heeft gebracht door zich tijdens de presidentsverkiezing voor Ali Bongo uit te spreken. En wat de herkozen president betreft, als hij de dorst naar verandering van de Gabonezen werkelijk begrepen heeft, zou hij moeten gaan nadenken over zijn vertrek, zelfs als de bui zou overwaaien. Nog eens zeven jaar onder de huidige omstandigheden? Nee, Ali Bongo, het is welletjes!
Redactioneel van de krant
Vertaler: Peter Bergsma
Le Pays
Burkina Faso | dagblad | oplage 20.000
Hoewel president Compaoré weinig waarde hecht aan een vrije pers, is er in Burkina Faso een rijke mediacultuur. Le Pays, onafhankelijk sinds 1991, is populair vanwege de scherpe commentaren op de regering.