Nikki Haley, voormalig gouverneur van South Carolina en ambassadeur van de Verenigde Naties, heeft dinsdag haar kandidatuur voor het presidentschap aangekondigd. Zij wordt daarmee de eerste belangrijke rivaal van voormalig president Donald Trump voor de Republikeinse nominatie van 2024, bericht AP News.
Twee jaar geleden zei Haley nog dat ze haar voormalige baas niet zou uitdagen tijdens de presidentsverkiezingen in 2024. Maar vanwege onder meer de economische problemen van het land en de behoefte aan een ‘generatiewisseling’, een knipoog naar de leeftijd van de zesenzeventigjarige Trump, veranderde ze van gedachten.
Haley was de eerste vrouw en eerste persoon uit een minderheidsgroep die gouverneur van South Carolina werd
De eenenvijftigjarige Haley is de eerste in een lange rij Republikeinen die zich naar verwachting in de komende maanden kandidaat zullen stellen voor de presidentsverkiezingen van 2024. Mocht Haley worden verkozen, dan zou zij de eerste vrouwelijke president van het land zijn en de eerste Amerikaanse president van Indiase afkomst. Als dochter van Indiase immigranten groeide ze op in een klein stadje in South Carolina. In haar jeugd werd ze vaak racistisch bejegend. In haar videoboodschap stond ze stil bij de impact die dat heeft gehad op haar persoonlijk leven en politieke loopbaan.
Voordat ze de politiek inging, was Haley accountant. Met haar verkiezingsoverwinning in 2010 was ze de eerste vrouw en eerste persoon uit een minderheidsgroep die gouverneur van South Carolina werd – en als achtendertigjarige de jongste gouverneur van het land. Haley mocht spreken op de Republikeinse Nationale Conventie van 2012 en reageerde namens de Republikeinen op de State of the Union van president Barack Obama in 2016.
Speech stond in het teken van een herverkiezingscampagne
Dinsdag heeft de Amerikaanse president Biden zijn jaarlijkse State of the Union-toespraak gehouden. Daarin prees hij de economische vooruitgang en de resultaten in de wetgeving die onder zijn bewind werden geboekt, waarbij hij regelmatig de frase ‘Laten we het werk afmaken’ herhaalde, die waarschijnlijk ook te horen zal zijn als leus in zijn herverkiezingscampagne, schrijft NPR.
Het was zijn eerste toespraak tot het Congres sinds de Republikeinen tijdens de tussentijdse verkiezingen in november de controle over het Huis van Afgevaardigden in handen kregen. De State of the Union wordt van alle toespraken van Biden waarschijnlijk het best bekeken. Daarom maakte hij van de gelegenheid gebruik om zijn verschil van mening met de Republikeinen over bepaalde thema’s te laten horen en op die manier verkiezingssteun te werven, aldus de publieke radiozender.
Biden wil met zijn speech natuurlijk ook zijn eigen imago oppoetsen
Een van die thema’s is de verhoging van het schuldenplafond. Afgelopen maand waarschuwde het Amerikaanse ministerie van Financiën dat de VS de limiet hebben bereikt en het gevaar loopt zijn schulden niet meer terug te kunnen betalen als het Congres niets doet. Biden riep het Congres op om het schuldplafond zonder voorwaarden te verhogen.
De Amerikaanse president wil met zijn speech natuurlijk ook zijn eigen imago oppoetsen, aldus NPR. Uit een recente peiling bleek dat 62 procent van de Amerikanen vindt dat Biden in zijn eerste twee jaar maar weinig gepresteerd heeft. Hij benadrukte de economische winsten, de lage werkloosheidscijfers, de afnemende inflatie en de vele wetten inzake onder andere de infrastructuur en hogere uitkeringen voor veteranen die aangenomen zijn.
Gaat Trump de eerste president in de moderne tijd worden die niet werd herkozen maar vervolgens wel het ambt herovert? Verschillende geluiden uit zijn Republikeinse achterban.
Uiteindelijk bracht de laatste hoorzitting van de Jan. 6 Committee op 19 december wat al werd verwacht: de commissie raadde Justitie aan om strafrechtelijke stappen te ondernemen tegen voormalig president Donald Trump vanwege zijn acties rond de belegering van het Amerikaanse Capitool in 2021.
Deze ongekende stap tegen een ex-president is historisch. De commissie, bestaande uit Democraten en anti-Trump Republikeinen, beschuldigt hem onder meer van het aanzetten tot opstand. Maar de verwijzing is slechts adviserend, en daarmee symbolisch. Justitie, met inmiddels een speciaal aangestelde raadsman, deed al onderzoek naar de aanval van 6 januari 2021 op het Capitool door Trump-aanhangers die zijn bewering geloofden dat de verkiezingen van 2020 van hem waren gestolen.
Op 20 december stemde de Ways and Means Committee van het Huis van Afgevaardigden – waarin de Democraten een meerderheid hebben – voor het vrijgeven van de belastingaangiften van Trump in de periode 2015 tot 2020, die een licht moeten werpen op zijn persoonlijke financiën en zakelijke transacties.
Wat betekenen deze laatste ontwikkelingen politiek gezien voor Trump? Naar alle waarschijnlijkheid niet meer of minder dan wat voor hem gold vóór de strafrechtelijke verwijzing van 19 december. Zijn ‘MAGA’-basis – aanhangers van zijn Make America Great Again-sentiment – houdt nog steeds van hem, terwijl mainstream Republikeinen hem beschouwen als een last die de partij afremt.
‘Er is geen gemakkelijke oplossing, behalve die waarin Trump wordt aangeklaagd en veroordeeld,’ meent Doug Heye, voormalig woordvoerder van het Republikeins Nationaal Comité.
Aanhangers van Trump zeggen dat hij het unieke vermogen heeft om in tegenspoed te gedijen en dat hij conventionele wijsheden weerlegt. Zowel de uitspraak van de Jan. 6 Committee als de situatie rond zijn belastingaangifte vinden zijn aanhangers een ‘politieke heksenjacht’. Ongetwijfeld toonden zijn ‘negen levens’ gedurende zijn eerste presidentiële campagne aan dat hij wist te herstellen van schijnbaar rampzalige ontwikkelingen – zoals de publicatie van een schadelijk audiofragment – en toch kon winnen.
Comeback
Vandaag de dag beproeft Trump dit gegeven als nooit tevoren. Hij kondigde zijn kandidatuur voor het presidentschap van 2024 al buitengewoon vroeg aan, en in tegenstelling tot zijn eerste campagne heeft hij er nu ervaring mee. Maar volgens veel statistieken maakt zijn poging tot een comeback weinig los.
Zijn toespraak met de aankondiging op 15 november werd om te beginnen alom afgedaan als ‘futloos’. Ook promootte hij ondeugdelijke kandidaten bij de tussentijdse verkiezingen, wat de Republikeinen waarschijnlijk de Senaatsmeerderheid kostte een week eerder. En een recent diner op zijn landgoed in Florida met twee prominenten die virulent antisemitische standpunten aanhangen, leidde tot publieke verontwaardiging en tot kritiek van zijn bondgenoten – waaronder voormalig economisch topadviseur Larry Kudlow – zonder dat Trump zich verontschuldigde.
Ook zeer schadelijk was de oproep van de voormalige president tot ‘afschaffing’ van de Amerikaanse grondwet om het dispuut over de verkiezingsuitslag van 2020 aan te pakken, een uitspraak die veel mainstream Republikeinen woedend maakte. En de recente veroordeling in New York van de Trump Organization wegens belastingfraude, hoewel niet gericht tegen Trump zelf, herinnert aan de talloze juridische problemen van de voormalige president – zoals de zaak rond geheime documenten die hij na zijn vertrek in Mar-a-Lago achterhield.
Het feit dat zijn dochter Ivanka Trump en schoonzoon Jared Kushner – beiden belangrijke adviseurs gedurende zijn presidentiële ambtstermijn – hebben aangekondigd dat zij niet zullen deelnemen aan een tweede regering-Trump, suggereert ook dat de zaken er deze keer anders voor staan.
De laatste peilingen laten zien dat Republikeinse kiezers steeds meer tegen een nieuwe presidentiële rol voor Trump zijn
Ook veel gewone Republikeinen, waaronder leden van het Congres en andere gekozen functionarissen, hebben het met hem gehad, ook al willen ze dat niet publiekelijk zeggen. Deze groeiende consensus zadelt de partijleiders op met een groot dilemma: hoe kunnen ze Trump naar een emeritaat loodsen, tegelijkertijd zijn basis voor de partij behouden en ruimte scheppen voor een nieuwe Republikeinse vaandeldrager zoals gouverneur Ron DeSantis van Florida?
‘Gezien de politieke mislukkingen en juridische sores van Trump, denk ik dat hij diep in de problemen zit,’ aldus Joe DiSarro, een gepensioneerde professor politieke wetenschappen aan het Washington & Jefferson College in Pennsylvania en voormalig lid van het Republikeinse comité in die staat.
DiSarro verwijt Trump dat hij Mehmet Oz, een tv-beroemdheid zonder politieke ervaring, steunde als de Republikeinse genomineerde voor de open zetel in de Senaat van Pennsylvania. Oz, die verloor van de Democraat John Fetterman, voerde een ‘afgrijselijke campagne’, zegt hij.
Toch zal de erfenis van Trump voortleven, voegt DiSarro eraan toe. ‘Trumpisme of populisme zal een belangrijke kracht blijven in de Amerikaanse politiek,’ meent hij, verwijzend naar de strijd van de middenklasse, de hoge inflatie en de dreigende recessie. Deze manier van denken – ‘trumpisme zonder Trump’ – wordt duidelijk in de laatste peilingen, die laten zien dat Republikeinse kiezers steeds meer tegen een nieuwe presidentiële rol voor Trump zijn, maar wel veel van zijn beleid steunen.
Enthousiaste achterban
In ieder geval heeft Trump nog steeds voorstanders binnen de partij. Een hoge functionaris in de voormalige Trump-regering, die anoniem wil blijven om vrijuit te kunnen spreken, erkent dat de comeback van Trump een ongewone exercitie is, alleen al vanwege de ongekend vroege aankondiging, het kleine verkiezingsteam en het gebrek aan campagne-activiteiten tot nu toe. Maar dit is, zegt hij, ‘klassiek Trump’.
‘Als je tegen Trump zegt: “Zo moet het”, is zijn antwoord steevast: “Zo ga ik het niet doen”,’ aldus de voormalige functionaris. Ondertussen is de harde kern van Trumpaanhangers gretiger dan ooit tevoren.
‘Voor de strafrechtelijke verwijzing van de Jan. 6 Committee ontbreekt bewijs en het is gewoon een schaamteloze politieke aanval,’ schrijft Tom Zawistowski, voorzitter van de We the People Convention in Akron, Ohio, in een e-mail. ‘Ook als het ministerie van Justitie corrupt genoeg is om deze zaak voor te leggen aan de totaal bevooroordeelde rechtbank in Washington en Trump veroordeelt, zullen wij dat als totaal onwettig beschouwen.’
Naar verluidt onthult Trump deze week zijn campagnewebsite en begint hij met een reeks kleine evenementen, in plaats van de kenmerkende grotere bijeenkomsten, die pas later zullen plaatsvinden.
Natuurlijk kunnen deze activiteiten die volgen op Trumps aankondiging allemaal een pose zijn, zoals sommige Republikeinse waarnemers suggereren. Misschien is hij niet eens echt kandidaat, zeggen ze. Ze merken op dat de vroegtijdige aankondiging van zijn kandidatuur hem zou kunnen helpen strafrechtelijk onderzoek af te weren door juridische stappen tegen hem af te doen als politiek gemotiveerd. Andere potentiële Republikeinse kandidaten zouden daardoor mogelijk aarzelen om mee te doen.
Er is in ieder geval nog geen andere belangrijke Republikein die zich al kandidaat heeft gesteld, maar dat is waarschijnlijk omdat het nog vroeg is, en niet zozeer uit angst om Trump uit te dagen.
Opiniepeilingen wijzen uit dat Republikeinen steeds meer toe zijn aan een nieuw gezicht om hun partij te leiden: volgens de laatste peiling van USA Today en Suffolk University wil slechts 31 procent van de Republikeinen en Republikeinsgezinde kiezers dat Trump zich opnieuw kandidaat stelt.
Nieuwe kandidaatstelling
Ondanks alle uitdagingen voor Trump, sluit niemand hem uit als het gaat om de presidentsrace van 2024.
‘Hier is geen routekaart voor,’ zegt Heye, noch voor het feit dat Trump de eerste president in de moderne tijd is die niet werd herkozen maar vervolgens wel opnieuw wil proberen om het ambt te heroveren. De enige Amerikaan die in niet opeenvolgende termijnen president wist te worden was Grover Cleveland, aan het eind van de negentiende eeuw.
Begin 1900 probeerde president Theodore Roosevelt na zijn vertrek een comeback te maken, maar hij faalde. Dat Trump zich mogelijk als onafhankelijk kandidaat aanmeldt als hij de Republikeinse nominatie niet binnenhaalt, beangstigt de Republikeinen – ze vrezen dat hij daarmee stemmen aan hun partij zal onttrekken waardoor een Democraat zou kunnen winnen.
Maar, zeggen politieke analisten, de kansen van Trump als Republikein kunnen niet worden uitgesloten, gezien zijn aantrekkingskracht op een aanzienlijk deel van de Republikeinse kiezers.
De recente uitgave van digitale kaarten van hemzelf, uitgedost in verschillende gedaanten – als superheld, astronaut en NASCAR-coureur – à 99 dollar per stuk, was snel uitverkocht, en hijzelf, dus niet de campagne, verdiende er 4,5 miljoen dollar mee.
‘Mensen vonden zijn beleid goed, maar zijn een beetje huiverig voor zijn uitgesproken vocabulaire’
‘Trump begint met een enorm voordeel wat betreft naamsbekendheid en geld op de bank – niet zijn eigen geld, maar geld uit 2020 en dat wat hij nu inzamelt,’ zegt Shana Kushner Gadarian, politiek wetenschapper aan de Syracuse University. ‘Dus het is absoluut mogelijk dat hij de genomineerde wordt.’
In de staten waar het proces van de Republikeinse nominatie voor 2024 van start zal gaan, laten activisten van de partij zich voorzichtig uit als het om Trump gaat.
‘We behandelen alle kandidaten gelijk en eerlijk,’ zegt Chris Ager, lid van het Republikeins Nationaal Comité uit New Hampshire, waar de eerste Republikeinse voorverkiezing gehouden wordt. ‘Op dit moment is president Trump een kandidaat net als andere potentiële kandidaten. Vermoedens dat hij een voorkeursbehandeling zou krijgen of een status als koploper, zijn overbodig. Het is een meritocratie.’
In Iowa, waar de Republikeinen, in tegenstelling tot de Democraten, nog steeds van plan zijn om begin 2024 voorverkiezingen te houden, wachten de kiezers nog af wie zich kandidaat stelt, zegt Connie Schmett, voorzitter van de partij in Des Moines.
‘Mensen vonden zijn beleid goed, maar zijn een beetje huiverig voor zijn uitgesproken vocabulaire,’ zegt Schmett. En, voegt ze eraan toe, ‘er zijn mensen die zeggen dat hij meer respect zou verwerven als hij andere kandidaten zou helpen’ in plaats van zichzelf kandidaat te stellen.
De voormalige Zuid-Afrikaanse ministersvrouw Evita Bezuidenhout (komiek Pieter-Dirk Uys) legt uit waarom ze het ANC trouw blijft.
Beste kameraden,
Ik schrijf deze brief niet als oma, burger of democraat, maar als ANC-lid. Ik ben lid sinds juli 2014 en heb me als loyaal kaderlid altijd probleemloos ingezet waar de partij me vroeg dat te doen – in de keuken van het Luthuli House, om te koken voor verzoening. Ik stelde maar één simpele vraag: ‘Wat denken de mensen als ze een dikke politicus in het parlement zien?’ Ze denken dan meteen aan een magere kiezer. En veel ANC-kiezers zijn armer en magerder dan ooit. Het enige wat Julius Malema [voormalig ANC-belofte, nu de leider van oppositiepartij Economic Freedom Fighters (EFF)] bij de algemene verkiezingen van 2019 hoeft te doen, is ze van alles beloven en ze zullen ervoor zorgen dat hij en zijn partij democratisch aan de macht komen. Mijn plan om het kabinet op dieet te zetten vond steun bij Pravin Gordhan en de minister van Financiën. Dat dieet heeft gewerkt. Leden van het kabinet bleken onlangs in de stoelen van de economyclass van South African Airways te passen.
De uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen kwam niet geheel onverwacht. Wel opmerkelijk was het briljante optreden van de IEC [kiesraad] en alle kiezers die bewezen dat ze de afgelopen 21 jaar veel hebben geleerd. Het feit dat wij in de ANC de nederlaag hebben toegegeven op het moment dat we terrein verloren, is een duidelijke aanwijzing dat het vrije en eerlijke verkiezingen zijn geweest. Maar mijn leven in de keuken is ondraaglijk geworden. Van ’s ochtends tot ’s avonds laat komen vele kameraden stilletjes binnen onder het voorwendsel dat ze een flesje bronwater willen. Hoofdschuddend gaan ze zitten. Na de verkiezingsuitslag hebben ze niet alleen behoefte aan troostvoedsel, maar ook aan het troostadvies van iemand die het allemaal al eens heeft meegemaakt.
Kameraden van het ANC, waarom doen jullie niet iets wat niemand zou verwachten?
Ik was een trouw kaderlid van het Afrikaanse Nasionale Kongres, ook wel bekend als de National Party. Mijn man zat in het kabinet, was daar alleen terechtgekomen vanwege zijn slaafse trouw aan de man die wij Nummer Een noemden. We werden allemaal dik omdat we rijkelijk werden beloond voor het instemmend knikken zonder verdere vragen te stellen, en omdat we toestonden dat de corrupten de goedwillenden aan de kant schoven. Dat was in die tijd niet zo moeilijk, want we noemden corruptie toen ‘politiek’, en zo werd het land geleid van 1948 tot 1994.
Na twintig jaar democratie waarvan niemand had gedacht dat die ooit zou komen, vind ik het belangrijk dat ik niet op mijn lauweren ga rusten als de zogenaamd bekendste blanke vrouw in Zuid-Afrika. Ik had van mijn welverdiende pensioen kunnen gaan genieten, me wentelend in wat Nelson Mandela in 1994 tegen me zei: ‘Jij bent een van mijn helden.’ Mijn in vrijheid geboren kleinkinderen vroegen: ‘Oma, wat gaat u doen om de democratie te beschermen, zodat de democratie nog steeds gezond functioneert op de dag dat wij in alle vrijheid en eerlijkheid moeten gaan stemmen?’ Daarom haalde ik nog een keer diep adem en stortte me weer in de beerput van de actieve politiek. Het parlement is nu een parkeergarage voor de DA [Democratische Alliantie] of een babybox voor de teletubbies van de EFF. Het Luthuli House is het enige machtscentrum dat het ANC sinds 1994 heeft gebouwd, dus daar ben ik. En daar zal ik blijven.
Eva Bezuidenhout.
Maar waarom blijf ik lid van het ANC? Toen ik het gebouw inliep, nam ik alle vooroordelen met me mee die zovele Zuid-Afrikanen hebben, vooral de niet-zwarten: dat iedereen bij het ANC tegenwoordig crimineel, corrupt en onverschillig is. Nee. Ik ben zo veel mensen in de partij tegengekomen die zich nog steeds met hart en ziel inzetten voor de stabiliteit van het land. Ik ben vrouwen tegengekomen die zich inzetten voor de bescherming van vrouwen en kinderen en niet allemaal om de president heen huppelen. Ik ben zo veel jonge leden van het ANCYL [de jeugdliga] tegengekomen, sommigen zelfs jonger dan 39, die er in de huidige verwarring niet alleen maar op uit zijn om zichzelf te verrijken.
Maar ik ben ook een groep slimme, hardwerkende, ambitieuze en charismatische kameraden tegengekomen, die erop gebrand zijn om het beste voor zichzelf eruit te slepen voordat hun mentor struikelt over zijn volgende verkeerde uitspraak. Ze zijn meedogenloos en succesvol, omdat ze weten dat trouw aan de president het allerbelangrijkste is en niemand daarom hun roofzucht in het openbaar aan de kaak zal stellen.
Ik zal nooit mijn lidmaatschap van het ANC opzeggen en hen maar laten feesten. Ik zie te vaak herinneringen aan wat ik en de mensen om mij heen in de jaren tachtig hebben geaccepteerd als de gebruikelijke politiek. Ik ben door mijn kleinkinderen, en via hen door de jeugd van Zuid-Afrika, uitgedaagd om de erfenis van Luthuli, Tambo, Mandela en wie de volgende ook is, te koesteren en te bewaken. Ik zal het zinkende schip niet verlaten – dat grote oceaanschip van de vrijheid dat op de ijsberg van het Nkandlaïsme is gestoten [een verwijzing naar het corruptieschandaal rond de woning van president Zuma in Nkandla]. Ik heb de film Titanic gezien, waarin de armste passagiers zaten opgesloten in het ruim en er voor hen geen plek in de reddingsboten was.
Verschuldigd
Al ben ik de laatste die de kaarsen uitblaast in het Luthuli House, en is iedereen gevlucht naar het DA, de EFF, de IFP [Inkatha Vrijheidspartij] of welke nieuwe partij ook die aan het ontkiemen is, het is tijd om iets terug te doen voor datgene wat we in dat goeie ouwe Afrikaanse Nasionale Kongres hebben gedaan. Dat ben ik mijn land en mijn kleinkinderen verschuldigd.
Op het allerlaatste moment, toen alles verloren leek, bracht de National Party de vaderlandslievendheid op om de laatste restjes fatsoen te redden en te beschermen. In de ochtend van 2 februari 1990 schreef ik een brief aan onze Nummer Een en vroeg hem terloops in een PS: ‘FW [de Klerk, de toenmalige president], waarom doet u nu niet iets wat niemand zou verwachten?’ En dat heeft hij gedaan. Daarom is deze brief van mij nu zo belangrijk. Beste kameraden van het ANC, waarom doen jullie nu niet iets wat niemand zou verwachten?
Evita Bezuidenhout is een alter ego van komiek Pieter-Dirk Uys. Hij creëerde haar in de jaren tachtig om de censuur te kunnen omzeilen en de spot te kunnen drijven met het apartheidsregime. Uys zei over haar: ‘Dat ze niet bestaat, wil nog niet zeggen dat ze niet echt is.’
Begon in print, veranderde in 2008 noodgedwongen in een digitaal tijdschrift en groeide uit tot een van de belangrijkste nieuwssites van Zuid-Afrika. Eigenzinnig en reactionair, analytisch en grondig.
Donald Trump was de afgelopen maanden niet uit de Amerikaanse media weg te slaan. Is die aandacht, en de manier waarop hij werd bejegend, de reden van zijn populariteit?
JA
De ster van Donald Trump is snel gerezen. Sommigen zeggen dat dat te wijten is aan de Republikeinse Partij, die raciale onlustgevoelens aanwakkerde. Maar wij van de media moeten inzien dat er ook een andere kracht is geweest die Trump in het zadel hielp: wijzelf. Een flink aantal journalisten en wetenschappers is van mening dat we er een puinhoop van hebben gemaakt. Trump kreeg veel te veel spreektijd, zonder dat er grondig vooronderzoek werd gedaan. Dat leverde beide partijen veel publiciteit op.
‘Trump is niet gewoon een goudmijn voor oplage- en kijkcijfers – hij is de grootste goudader van het hele land,’ zegt Ann Curry, de vroegere presentator van de The Today Show. ‘Hij begon met zijn presidentscampagne toen het met de media financieel net bergafwaarts ging. Wij hebben Trump nodig, zoals een verslaafde zijn shot.’
Larry Sabato, hoogleraar politicologie aan de Universiteit van Virgina, ziet Trump ook als trekpleister. ‘Je kunt je ogen niet van hem afhouden. Als Trump op tv is, komt er vanzelf spektakel.’
Het probleem is niet dat we Trumps gekte in beeld hebben gebracht. Maar we hadden zijn uitspraken en beleidsvoorstellen moeten toetsen aan de feiten
Velen van ons hebben Trump bespot, maar in feite was hij ons steeds te slim af. Hij manipuleerde tv-uitzendingen door buitensporige uitspraken te doen, zonder dat er kritisch werd doorgevraagd. Het probleem is niet dat we Trumps gekte in beeld hebben gebracht. Maar we hadden zijn uitspraken en beleidsvoorstellen moeten toetsen aan de feiten. Bij een presidentskandidaat die beweert dat hij met zijn zakenvernuft Amerika kan besturen, had je meer aandacht moeten besteden aan zijn faillissementen en aan zijn povere beleggingsresultaten.
Wij van de media hebben te weinig laten zien hoe Trump zich overal onderuit probeerde te draaien. Zo kon bij veel kiezers de indruk ontstaan dat hij iemand is die recht op zijn doel afgaat. Ook hebben we Trump te veel weggezet als een schertsfiguur. ‘Om Trump werd alleen maar gelachen,’ zegt Ralph Begleiter, hoogleraar communicatie aan de universiteit van Delaware. Hij merkt op dat Sarah Palin in 2008 als running mate serieuzer werd doorgelicht dan Trump als presidentskandidaat.
We namen Trump niet serieus omdat we te weinig zicht hadden op de vele Amerikanen die het moeilijk hebben en ontevreden zijn. We hadden niet door hoe zijn boodschap overkwam. We praatten te veel met senatoren en te weinig met werklozen.
Dit is het moment om onszelf kritisch te bezien. Wij hebben een demagoog een podium gegeven en lieten ons land in de steek. We waren schoothondjes, geen waakhonden.
Nicholas Kristof is al sinds 2001 stercolumnist bij The New York Times. Hij schrijft veel over mensenrechten en sociale onrechtvaardigheid, en won twee Pulitzerprijzen.
Verenigde Staten | dagblad | oplage 1.120.402
De krant der kranten, met als motto ‘All the news that’s fit to print’. Won meer journalistieke prijzen dan enig ander medium.
NEE
Er wordt veel beweerd over het fenomeen Donald Trump. Zo zouden wij, de media, dat fenomeen hebben voortgebracht. Laat ik duidelijk zijn: dat is niet zo. Om te beginnen is er geen ‘wij’. De nieuwsmedia opereren in een vrije markt. Omroepen concurreren met elkaar. Elke redacteur en elke nieuwschef streeft naar de beste berichten, en het is een feit dat het publiek alles wil weten over Trump.
Niemand begrijpt dit beter dan Trump zelf. Met zijn bombastische twitterberichten, zijn vuurspuwende bijeenkomsten, zijn vergulde privéjet en zijn belachelijke haar weet hij steeds weer de aandacht op zich te vestigen. Omdat hij al vele jaren een publiek persoon is, kende 90 procent van de Amerikanen zijn naam toen hij aan zijn campagne begon. Het was dus niet vreemd dat de media massaal uitrukten op 16 juni 2015 om in de Trump Tower de groots opgezette aftrap van die campagne mee te maken.
Maar elke goede kermisklant kan een massa op de been brengen. Trump zou allang teruggestuurd zijn naar zijn penthouse op Fifth Avenue als een groot deel van de Republikeinse Partij het niet met hem eens was. Als je al kunt spreken van collectief mediafalen, dan is dat niet omdat Trump te veel aandacht heeft gekregen, maar omdat er te weinig aandacht is besteed aan zijn boodschap.
De gedachte dat Trump zou zijn gemaakt door de media gaat voorbij aan het feit dat de “belangrijkste” mediakanalen zeer onpopulair zijn bij de Republikeinse aanhang
Was het fout van de ochtendlijke nieuwsshows om Trump zo vaak in te laten bellen? Je kunt hier gemakkelijk ‘ja’ op antwoorden. Maar zijn die shows verplicht om aan alle presidentskandidaten evenveel tijd te besteden?
Deden de omroepen er verkeerd aan om zo veel van Trumps verkiezingsbijeenkomsten live te verslaan? Bedenk dat die evenementen nieuwswaarde hadden vanwege de omvang van de toegestroomde menigte. De gedachte dat Trump zou zijn gemaakt door de media gaat voorbij aan het feit dat de ‘belangrijkste’ mediakanalen zeer onpopulair zijn bij de Republikeinse aanhang. De enige uitzondering is Fox News, en juist die omroep was het strengst voor Trump.
Het is waar dat Trump hoge kijkcijfers oplevert. Maar dat doet er niet toe. Nieuwszenders moeten belangrijke kandidaten volgen, ook al zouden het grijze muizen zijn.
Nieuwsmedia zijn alleen schuldig aan het brengen van het nieuws. En het is nieuws als een kandidaat, die nooit eerder een politiek ambt bekleedde, en die noch de kennis heeft noch het vereiste temperament om president te worden, bovenaan staat op de lijst van de Republikeinen. Commentatoren moeten zichzelf niet belangrijker maken dan ze zijn. Ze zouden zich beter kunnen afvragen waarom Trump zo succesvol is. Als we onszelf de schuld geven van Trumps politieke opkomst, negeren we nogmaals de stemmers die hem groot hebben gemaakt.
Eugene Robinson schrijft columns voor The Washington Post, en begon zijn loopbaan bij de San Francisco Chronicle. Ook Robinson won een Pulitzerprijs, voor een serie columns over Barack Obama.
Bewees zich met het publiceren van de Pentagon Papers. Eerste krant die zeven dagen per week verscheen (sinds 1980). Een van de meest invloedrijke kranten ter wereld. Centrumrechts georiënteerd met een grote focus op de Amerikaanse politiek.
Volgens George Packer is de campagne voor Iowa en New Hampshire de meeste inhoudelijke fase van de presidentiële verkiezingen geweest en kan nu de temperatuur van de Amerikaanse politiek worden gepeild. Het blijkt aan de basis erger te smeulen dan tot de top van beide partijen doordringt.
Nu komt het op ons, Amerikanen, aan. Ongeveer een half procent van alle geregistreerde kiezers in de Verenigde Staten – waarschijnlijk voor 96 procent blank en met honderd procent zekerheid woonachtig in Iowa en New Hampshire – oefent zijn onvervreemdbare, door God gegeven, wettelijke recht uit om de presidentskandidaten van beide partijen te kiezen. Sinds het ontstaan van de voorverkiezingen (de primary) van New Hampshire en de besloten verkiezingsbijeenkomst van partijleden (de caucus) van Iowa, in respectievelijk de jaren vijftig en zeventig, is maar één keer iemand president geworden die niet een van beide heeft gewonnen. Dat was Bill Clinton, wiens met schandalen omgeven tweede plaats in New Hampshire in 1992 elke verwachting overtrof, en die liet zien dat hij er niet onder te krijgen was.
Dat laatste geldt ook voor de politieke hegemonie van deze twee tamelijk kleine, niet-representatieve staten. Als het proces om presidentskandidaten te nomineren een internationale sportcompetitie zou zijn, dan kon je ervan op aan dat topfunctionarissen van beide partijen enveloppen-met-inhoud zouden aannemen van gemeenteraadsleden in Durham (New Hampshire) en de voorzitters van het kiesdistrict in Waterloo (Iowa). Maar gek genoeg kost deze overdreven aandacht de kandidaten geen cent.
Rechtstreekse voorverkiezingen, waarbij niet de partijleiders maar de kiezers de kandidaten selecteren, ontstonden ongeveer een eeuw geleden. Ze waren een idee van hervormers die de macht van de politiek en het bedrijfsleven wilden afpakken om die terug te geven aan het volk, waarvan ze dachten dat het verstandiger en capabeler zou zijn dan de gevestigde orde omdat het minder belangen zou hebben. Stemmen zou van gewone mensen goede burgers maken. ‘Door rechtstreekse voorverkiezingen neemt de verantwoordelijkheid van de partij af en die van het individu toe’, schreef George W. Norris, een progressieve senator uit Nebraska in 1923. ‘De partijgeest en de partijdigheid zullen minder worden.’
Strategische fase
Het progressieve tijdperk lijkt in allerlei opzichten op het onze. Er waren dezelfde zorgen over plutocratie, corruptie in de politiek, technologische veranderingen en massa-immigratie als nu. De hooggestemde idealen van de hervormers waren de voorlopers van de huidige ideeën over de beteugeling van campagnefinanciering en het vaststellen van kiesdistrictsgrenzen op grond van andere dan partijbelangen.
Aan de strijd tussen de gevestigde orde en de hervormers zal nooit een einde komen. Nog in 1968 werd vicepresident Hubert H. Humphrey presidentskandidaat namens de Democraten zonder aan ook maar één voorverkiezing te hebben deelgenomen. (De partij stelde vervolgens een door senator George McGovern geleide commissie in die het proces moest democratiseren. Dat leidde onder andere tot de caucus van Iowa.) Tot voor kort hadden de partijleiders van de Republikeinen het bij elke verkiezing voor het zeggen, zodat de nominatie voor het presidentschap steevast ging naar een gevestigde naam als Bush, Dole, McCain of Romney, ondanks de golf van populisme waar ieder van hen in zijn tijd mee te maken had. Misschien loopt het in 2016 anders.
Nu we in de spannende, keiharde strategische fase van de campagne zijn aanbeland, is het vreemd om te bedenken dat de lange maanden tot aan Iowa en New Hampshire in feite de fase van de inhoud zijn geweest. Kandidaten kwamen opdraven voor lange debatten (al waren hun antwoorden vaak voorgekookt of absurd). Soms hielden ze een toespraak of schreven ze een stuk over belastinghervorming dan wel de oorlog in het Midden-Oosten (al strookten hun ideeën met de feiten noch het gezond verstand). En omdat ze zo veel tijd in maar twee staten doorbrachten, moesten ze zich onderwerpen aan vragen van echte kiezers. Dankzij dat alles kunnen we nu de temperatuur van de Amerikaanse politiek peilen. Het blijkt aan de basis erger te smeulen dan tot de top van beide partijen doordringt.
Goedgevige miljardairs, het Republican National Committee en Fox News: allemaal hebben ze Donald Trump en zijn miljoenen aanhangers niet de mond kunnen snoeren. Volgens de Amerikaanse organisatie voor politiek nieuws Politico ‘geeft iedereen in de Republikeinse partijelite elkaar de schuld van de mislukte pogingen Donald Trump af te stoppen’. Zou Right to Rise, het superactiecomité van Bush, de 100 miljoen dollar die het in kas heeft tegen Trump of tegen Marco Rubio hebben ingezet? Zou Rubio vooral bereid zijn Trump te bekritiseren en Ted Cruz minder bereid hem te paaien? Wat is minder erg: angst (Trump) of walging (Cruz)? Het laatste, aldus een recente editie van het conservatieve tijdschrift National Review die helemaal – maar rijkelijk laat – gaat over mogelijkheden om Trump tegen te houden. Bob Dole vindt Cruz juist erger. De partijleiding dacht dat de voorverkiezingen een soort vertoon van democratie zouden worden waarvan de uitkomst al bij voorbaat vaststond. Geschoktheid maakt eindelijk plaats voor woede.
Buitenstaander
Democraten zijn er meer aan gewend een buitenstaander te kiezen, zoals Jimmy Carter en Barack Obama. Maar de niet erg kansrijke campagne van Bernie Sanders is het tegenovergestelde van hun revoltes: deze moet het niet hebben van karakter of afkomst, maar juist van politieke issues. Dat Sanders elke keer weer verrassend populair blijkt, toont aan dat de gevestigde orde binnen de Democraten de diepgewortelde vervreemding van de kiezers even slecht aanvoelt als zijn Republikeinse tegenhanger. De energie waarmee de presidentiële campagne tot nu toe is gevoerd komt van twee soorten Amerikanen: jong, hoogopgeleid en stedelijk aan Democratische zijde; ouder, blank werkvolk aan Republikeinse zijde. Net als de progressieven en de populisten van een eeuw geleden koesteren beide groepen het idee dat hun land van hen is afgepakt. Geen van beide is van oudsher de voet dwars gezet, waardoor hun gevoel dat ze buiten de politiek worden gehouden des te heviger is en hun opvattingen over de krachten die tegen hen samenspannen – het bedrijfsleven, de overheid, de media, de globalisering – des te extremer zijn.
Dat was het oorspronkelijke doel van de rechtstreekse voorverkiezingen: de partijen dwingen zich uit te spreken tegenover de kiezer. Maar senator Norris zat er in één opzicht naast: de kiezers bleken partijgezinder dan de gevestigde orde. Voorverkiezingen drijven politici tot het uiterste, en geen van beide kampen is bereid de legitimiteit of, in zekere zin, het bestaan van de ander te erkennen. Aanhangers van Sanders juichen zijn voorstellen voor hogere belastingen, staatsgezondheidszorg en gratis hoger onderwijs toe zonder te verlangen dat hij uitlegt hoe hij ze door het ideologisch gemotiveerde, grotendeels Republikeinse congres heen denkt te loodsen. Trump zegt gewoon tegen zijn volgelingen dat ze hem de macht moeten geven en dat hij er dan wel voor zorgt dat alles in orde komt, en ze geloven hem. Cruz sneert over ‘New Yorkse ideeën’, alsof een meerderheid van de Amerikanen niet allang voor beperking van wapenbezit en het recht op abortus is.
Deze verdeeldheid verontrust de voormalige New Yorkse burgemeester Michael Bloomberg zo dat hij overweegt zich als onafhankelijke kandidaat verkiesbaar te stellen. Hij is tegen voorverkiezingen. Een van zijn medewerkers liet The New York Times weten dat Bloomberg denkt dat Amerikanen ‘een niet-ideologische, partijoverstijgende, resultaatgerichte visie’ willen. Hij zou bereid zijn er minstens 1 miljard van zijn eigen dollars in te steken om die stelling te staven. Tot nu toe wijst niets in de aanloop naar de verkiezingen erop dat hij iets van zijn investering zal terugzien.
Auteur: George Packer
Vertaler: Nico Groen
George Packer is journalist en auteur. Hij schrijft voor The New Yorker over buitenlandpolitiek van de VS en schreef o.a. The Assassins’ Gate: America in Iraq en het bekroonde The Unwinding: An Inner History of the New America, over de Amerikaanse geschiedenis van 1978 tot 2012.
The New Yorker Verenigde Staten, weekblad, oplage 1.043.000
Gericht op New York zelf, maar ook daarbuiten gretig gelezen. Bekend om zijn karikaturen, commentaar op de popcultuur en vele korte verhalen.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
