Een New Yorkse archivaris vond een doos met brieven van de vader van de Amerikaanse president. Die heeft nog niet gereageerd op de uitnodiging om ze te komen bekijken.
De archivaris van het Schomburg Center in Harlem, New York, trof in een doos een aantal vergeelde brieven aan van meer dan een halve eeuw geleden, waarin een jonge, ambitieuze Keniaan van tweeëntwintig jaar over zijn dromen en problemen schreef.
Hij werkte als kantoorbediende, kon vijfenzeventig woorden per minuut typen en uit het Engels in het Swahili vertalen, maar hij had geen geld om door te studeren. Dus schreef hij universiteiten en stichtingen aan de overkant van de Atlantische Oceaan aan met het verzoek hem een studiebeurs toe te kennen. Zijn brieven zouden de loop van de Amerikaanse geschiedenis mede veranderen.
President Obama heeft zich diverse malen uitgesproken over de leegte die zijn vader in zijn leven achterliet
‘Ik koester al lange tijd de hoop om in Amerika te kunnen studeren’, schreef hij in een brief uit 1958. Zijn naam was Barack Hussein Obama, en zijn pogingen slaagden: hij kreeg een reeks beurzen om in de Verenigde Staten te studeren. Daar verwekte hij het kind dat de eerste zwarte president van Amerika zou worden, uit wiens leven hij enkele maanden na zijn geboorte verdween.
In 2013 nodigde het Schomburg Center president Obama uit om deze documenten te komen inzien – een twintigtal brieven van zijn vader, diens cijferlijsten van de universiteiten van Hawaï en Harvard en getuigschriften van zijn docenten – maar deze heeft nog niet gereageerd. Een woordvoerder van het Witte Huis meldt dat de president ze volgend jaar zal inzien, als hij niet meer in functie is, maar geeft geen antwoord op de vraag waarom de president nooit op de brieven van het centrum heeft gereageerd.
Nieuwe informatie
President Obama heeft zich diverse malen uitgesproken over de leegte die zijn vader in zijn leven achterliet. Obama sr. ging in 1964, toen zijn zoon drie jaar was, terug naar Kenia en heeft hem maar eenmaal teruggezien, toen junior tien was. Zijn zoektocht naar de man wiens naam hij draagt heeft de president beschreven in zijn autobiografie Dromen van mijn vader. In Kenia had hij op zijn twintigste wat informatie opgedaan, maar niet veel. ‘Ik wist nog steeds niet wat voor man mijn vader was en wat hem dreef’, schrijft hij.
De brieven van Barack Obama sr., die de periode 1958-1964 beslaan, geven nieuwe informatie, vooral over zijn jaren in de VS. In 1960 kwam hij op de Universiteit van Hawaï medestudente Ann Dunham tegen. Toen deze het jaar daarop zwanger raakte, trouwde hij met haar, hoewel hij al een vrouw en twee kinderen in Kenia had. Op 4 augustus 1961 werd hun zoon geboren, wat Obama sr. stelselmatig verzweeg, zelfs in zijn beursaanvragen.
Sommige familieleden beschrijven hem als een gecompliceerde, briljante en autoritaire man, charmant en brutaal. Hij wilde als econoom voor de Keniaanse regering werken en begon te drinken toen dat mislukte. Op zijn zesenveertigste kwam hij om het leven bij een auto-ongeluk.
President Obama beschrijft zijn eigen leven vaak als een typisch voorbeeld van de ‘American Dream’, maar de levensloop van zijn vader was ook niet bepaald gebruikelijk. Als kleine jongen in Kenia hoedde Barack sr. geiten en ging hij op blote voeten naar school. Hij was een briljante leerling, maar maakte zijn middelbare school niet af ‘vanwege financiële problemen in mijn familie’, zoals hij in een van zijn beursaanvragen schrijft. ‘Door de slechte gezondheid van mijn vader moest ik de school verlaten en gaan werken om mijn familie te onderhouden.’
Hij werkte als boekhouder, landmeter, afdelingschef bij een verzekeringsmaatschappij en medewerker van een alfabetiseringsprogramma. Hij trouwde en kreeg kinderen. Ondanks zijn financiële problemen bleef hij ambitieus. ‘Ik zou een ingenieursbureau kunnen beginnen of voor de regering kunnen gaan werken,’ schrijft hij in een andere brief.
Voorlopig is het onderwerp nog te gevoelig en blijft het dossier veilig opgeborgen in la 214 van Phelps Stokes Fund in New York
Zijn inspanningen werden beloond. Hij kreeg een beurs voor de Universiteit van Hawaï en vloog daar op 4 augustus 1959 naartoe via Rome, Parijs en New York. Een jaar later ontmoette hij zoals gezegd Ann Dunham, de moeder van president Obama.
Hij had zich op dat moment volledig in het universitaire leven gestort en was lid van een debatclub en redacteur van het tijdschrift van de vereniging van buitenlandse studenten. Hij was opgetogen over het klimaat op Hawaï. ‘Je zou nooit geloven dat het winter is’, schrijft hij. ‘En de mensen hier zorgen dat ik me thuis voel. Ik ben al diverse keren uitgenodigd om een lezing over Afrika en Kenia te geven.’
Toen hij in 1962, na in Hawaï cum laude te zijn afgestudeerd, zijn studie vervolgde aan Harvard, was zijn Amerikaanse gezinnetje al uiteengevallen. Hij behaalde een bachelor in de economie (geen master) en keerde zonder zijn zoontje terug naar Kenia.
Christine McKay, de archivaris die de brieven heeft ontdekt, moest onwillekeurig aan dat zoontje denken toen ze de brieven las. ‘Ik zei bij mezelf: wat zou het mooi zijn als de president de woorden van zijn vader kon lezen,’ zegt ze.
Maar voorlopig is het onderwerp nog te gevoelig en blijft het dossier veilig opgeborgen in la 214 van Phelps Stokes Fund in New York. Als Barack Obama er klaar voor is, staat het dossier van zijn vader tot zijn beschikking.
Auteur: Rachel L. Swarns
The New York Times
Verenigde Staten | dagblad | oplage 1.120.402
De krant der kranten, met als motto ‘All the news that’s fit to print’. Won meer journalistieke prijzen dan enig ander medium.