De kersverse president Mohamed Abdullahi ‘Farmajo‘ laat Somalië dromen van een betere toekomst. Journalist Sakariye Cismaan legt uit waarom.
Op 8 februari kwam er na maanden eindelijk een einde aan de verkiezingen in Somalië. De verbazing was groot toen buitenstaander Mohamed Abdullahi ‘Farmajo’ als nieuwe president uit de bus kwam. Zijn overwinning werd in het hele land uitbundig gevierd. De oud-premier was een van de 21 kandidaten in de strijd om het presidentschap. De stemming werd verricht door 329 kersverse parlementsleden, waarbij Farmajo in de tweede ronde 184 stemmen behaalde, tegenover 97 stemmen voor zittend president Hassan Sheikh Mohamud, die zijn nederlaag meteen erkende. De uitkomst kwam voor velen als een grote, zij het aangename, schok.
Populair politicus
De nieuwe president – vanwege zijn voorliefde voor lekker eten inmiddels bekend onder zijn bijnaam Farmajo, een verbastering van het Italiaanse ‘formaggio’ – was al een bekend gezicht in Somalië. In 2010, na een verblijf van vijfentwintig jaar in de VS, werd hij door de toenmalige president Sharif Sheikh Ahmed uit de diaspora geplukt en tot premier gekatapulteerd. In de zeven maanden die volgden groeide hij uit tot een van de populairste politici die Somalië heeft gekend.
In tegenstelling tot het merendeel van de Somalische politici toog Farmajo als premier onmiddellijk aan het werk. Hij slankte het kabinet, dat sinds 1991 uit 35 leden bestond, af tot achttien ministers, en liet overbodige ministeries sneuvelen, zoals dat van Toerisme en van Wilde Dieren. Hij bestreed corruptie, stelde een anticorruptiecommissie in en pleitte voor meer transparantie in de overheidsuitgaven en privéuitgaven van ministers.
Voorts zag hij erop toe dat salarissen van regeringsambtenaren en soldaten, die al maanden op hun loon wachtten, werden uitbetaald – een prestatie die hem tot op de dag van vandaag warme sympathie bezorgt. Onder Farmajo heroverde het leger met behulp van de Afrikaanse vredesmacht grote stukken grondgebied op de terreurbeweging Al-Shabaab, en dat leidde er uiteindelijk toe dat de islamitische militanten zich, anderhalve maand na Farmajo’s aantreden, voor het eerst uit Mogadishu terugtrokken.
In 2011 kwam er een abrupt einde aan het premierschap van Farmajo. President Sharif Sheikh Ahmed en de toenmalige voorzitter van het parlement Sharif Hassan Sheikh Aden waren verwikkeld in een bittere machtsstrijd, die pas werd beslecht toen ze een overeenkomst sloten waarbij onder andere het vertrek van Farmajo werd bekokstoofd.
Het heenzenden van de premier leidde zowel binnen als buiten Somalië tot dagenlange protesten. Sommige demonstranten schreven Farmajo’s ontslag toe aan buitenlandse inmenging. Opmerkelijk was vooral Farmajo’s populariteit in Mogadishu, de stad waaruit zijn clanleden, onder wie oud-president Siad Barre, tijdens de burgeroorlog waren verdreven. Dat hij door de hoofdstad zo werd omarmd, toont aan hoe ver Somalië is gekomen.
Wind in de rug
Met zijn populariteit onder het volk en zijn glansrijke verkiezingsoverwinning – de grootste sinds 1967 – heeft de nieuwe president nu de wind in de rug om Somalië naar stabieler vaarwater te loodsen, democratischer en welvarender te maken. Om dit te bereiken, is het van wezenlijk belang dat hij niet dezelfde fouten begaat als zijn voorgangers, met name op de volgende vier punten.
Ten eerste moet Farmajo goed bedenken wie hij tot premier benoemt. De laatste vier presidenten versleten ieder ten minste drie premiers, met wie de samenwerking in vrijwel alle gevallen stukliep. Soms sleepten de interne conflicten zich maandenlang voort, en dat dwarsboomde elke eventuele vooruitgang. Als president moet Farmajo iemand aanstellen die hij vertrouwt, die zijn visie deelt en die hem tijdens zijn ambtstermijn blijft steunen.
Het tweede cruciale punt is verzoening. Door de verwoestende burgeroorlog die in 1990 uitbrak, is het land uiteengevallen in een aantal gebieden die door verschillende clans worden beheerst. Veel Somaliërs zetten nooit voet buiten hun regio. De nieuwe president moet een proces van nationale verzoening op gang brengen en politieke onrechtvaardigheid aanpakken: zo moet de discriminerende formule die de vier grootste clans onevenredig veel macht toebedeelt uit de grondwet worden geschrapt, en moeten verdrevenen kunnen terugkeren naar hun huizen. Door het vertrouwen tussen de clans te herstellen kan Farmajo duurzame vrede scheppen.
Het moreel van de soldaten moet worden opgekrikt door hen fatsoenlijk te trainen en hun salarissen op tijd uit te betalen
Ten derde moet de president de hachelijke veiligheidssituatie van het land aanpakken. Ondanks de veelbelovende overwinningen is het aantal aanslagen van Al-Shabaab in Mogadishu de afgelopen tijd toegenomen, en dat was ook de reden om de stemming voor de presidentsverkiezing naar de zwaarbewaakte luchthaven Aden Adde te verplaatsen. Om de veiligheid te verbeteren moet Farmajo speciale aandacht besteden aan de Somalische veiligheidstroepen. Het moreel van de soldaten moet worden opgekrikt door hen fatsoenlijk te trainen en hun salarissen op tijd uit te betalen. Op die manier kan het leger ook hogeropgeleide jongeren rekruteren die op termijn Amisom, de vredesmacht van de Afrikaanse Unie, dienen te vervangen.
Tot slot moet Farmajo ervoor zorgen dat hij een inclusief beleid voert. De laatste twee regeringen werden regelmatig bekritiseerd omdat de macht in handen van een select groepje mensen lag. Onder de nieuwe president moeten Somaliërs door het hele land zich vertegenwoordigd gaan voelen. Toen Farmajo in 2010 premier was, sprak hij openlijk zijn afkeuring uit over de machtsverdeling die kleinere clans discrimineert. Toentertijd was zijn invloed beperkt, maar nu heeft hij de macht om de daad bij het woord te voegen en ervoor te zorgen dat zijn regering alle Somaliërs representeert.
Auteur: Sakariye Cismaan
Vertaler: Astrid Staartjes
Openinsbeeld: Mohamed Abdullahi tijdens zijn inauguratie op 22 februari j.l.
African Arguments
Verenigd Koninkrijk | africanarguments.org
Dit onlinetijdschrift is gewijd aan analyses over al wat speelt in hedendaags Afrika, en dient tevens als platform voor discussies daaromtrent. De site werd in 2007 gelanceerd door de Royal African Society, een Britse stichting die zich inzet voor een beter begrip van het continent.
