Massoud Barzani, de president van de Koerdische Autonome Regio in Irak, stuurt aan op onafhankelijkheid via een referendum. Is de tijd daar rijp voor?
JA
Massoud Barzani, president van de Koerdische Autonome Regio in Irak, heeft zijn geduld met Bagdad verloren en een referendum over de onafhankelijkheid beloofd. De Koerden in Iraaks-Koerdistan zijn seculier en pro-Amerikaans. Gezien de bloedige geschiedenis van Irak is het onwaarschijnlijk dat de Koerden en Arabieren, sjiieten en soennieten, daar ooit samen een stabiel bestaan kunnen opbouwen.
Wat mij betreft mij stopte het Koerdische experiment in Irak in 2014, toen IS een bloedige campagne begon tegen de jezidi’s in Sinjar. Na de misdaden tegen deze religieuze Koerdische minderheid kon ik hooguit concluderen dat de Koerden elk bestuurssysteem hadden beproefd dat Irak bij elkaar zou kunnen houden: monarchie, republiek, dictatuur, autonomie en federalisme. De Iraakse regimes hebben de Koerden de afgelopen eeuw voortdurend aangevallen, zodat de Koerden zich maar zelden Irakezen voelen. Maar bovendien is Irak momenteel een mislukt en gefragmenteerd land. Als gevolg van de opkomst van sjiitische milities in het zuiden, de bezetting van het soennitische grondgebied door IS en het oprukken van de Koerden in het noorden reikt de macht van het Iraakse bewind nauwelijks verder dan de buitengrenzen van Bagdad.
Het komt erop aan dat Barzani’s referendum nog dit jaar gehouden wordt, vóór de nederlaag van IS en de Amerikaanse presidentsverkiezingen
De ineenstorting van Irak is niet aan de Koerden te wijten, maar aan de eeuwenoude sektarische haat tussen islamitische Arabieren. Deze vijandschap is rampzaliger dan de meningsverschillen tussen Iraakse Koerden en Arabieren over olie, grondgebied of overheidsinkomsten. Wel heeft het recente meningsverschil over de olie-inkomsten tussen de Koerdische regionale regering en Bagdad de kloof tussen de twee partijen verbreed. Doordat Bagdad de Koerdische regering de afgelopen twee jaar heeft afgeknepen, heeft de laatste geen geld meer voor de ambtenarensalarissen, de oorlog tegen IS en het opvangen van gevluchte Irakezen en Syriërs.
Het Westen draagt grote verantwoordelijkheid voor de problemen in Irak maar blijft desondanks pleiten voor handhaving van de status quo, en dus tegen Koerdische onafhankelijkheid. ‘Dit is Iraks laatste kans,’ zeggen westerse diplomaten vaak. Aan Barzani’s onafhankelijkheidsstrijd ligt een eeuwenlange Koerdische opstand tegen de Ottomanen, de Britten en de Irakezen ten grondslag. Hij erkent dat het verslaan van IS de politieke en militaire positie van Bagdad kan versterken. Bovendien zal de komende regering van de VS de tweedeling van Irak vermoedelijk niet steunen, uit vrees dat hetzelfde zal gebeuren in Turkije, Iran en Syrië.
Dus het komt erop aan dat Barzani’s referendum nog dit jaar gehouden wordt, vóór de nederlaag van IS en de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Een onafhankelijk Koerdistan zal de enige redding zijn voor de komende generatie Koerden.
Auteur: Aziz Ahmad
Aziz Ahmad werkt voor de Kurdistan Region Security Council. Hij schrijft op persoonlijke titel.
NEE
Velen hebben zich afgevraagd wanneer Iraaks-Koerdistan zich eindelijk onafhankelijk zal verklaren. De huidige omstandigheden daarvoor lijken ongunstig: de oorlog met IS, lage olieprijzen en een bijna-bankroet hebben voor grote politieke en economische beroering gezorgd. Desondanks blijft Massoud Barzani, de president van de Koerdische Autonome Regio in Irak, aansturen op onafhankelijkheid via een referendum.
Hoewel deze onafhankelijkheid tegemoet zou komen aan het vurige nationalisme van de Iraakse Koerden, zou ze tot heel wat nieuwe problemen leiden, zoals twisten over grondgebied en olie-inkomsten. Ook zal Koerdistan zijn thuismarkt radicaal zien inkrimpen, van meer dan 35 miljoen tot 6 miljoen mensen. Koerdistan zou nog afhankelijker worden van zijn olie-inkomsten en de handel met Turkije.
De voortgang van de Turkse onderhandelingen met de PKK was bijzonder gunstig voor de Iraaks-Koerdistan. In september 2015 werden er meer dan 600.000 vaten ruwe olie per dag naar de Turkse stad Ceyhan gepompt. Maar nadat PKK-aanhangers zich hebben verschanst in stedelijke gebieden in Zuidoost-Turkije, is daaraan een einde gekomen.
Op 18 februari jongstleden werd de pijplijn tussen Kirkoek en Ceyhan gesaboteerd. De PKK ontkende iedere verantwoordelijkheid, maar Iraaks-Koerdistan en Turkije denken daar anders over. Met de aanval lijkt een oude PKK-tactiek nieuw leven te zijn ingeblazen. Het is de vraag hoe een onafhankelijk Koerdistan, dat voornamelijk zal zijn aangewezen op zijn olie-inkomsten, zich staande zal kunnen houden als de corridor voor die olie door heftige conflicten wordt geplaagd.
Iraaks-Koerdistan zou zijn vijandige houding tegenover de PKK moeten laten varen en zowel de PKK als Erdogan moeten aansporen om hun vredesonderhandelingen te hervatten
Het heeft er alle belang bij dat Turkije en de PKK weer om de tafel gaan zitten. Maar door alleen met de regering-Erdogan te onderhandelen heeft Iraaks-Koerdistan zijn speelruimte om een eind aan het geweld te maken alleen maar verkleind.
Iraaks-Koerdistan kan belangrijke stappen zetten om het conflict tussen Turkije en de PKK te helpen oplossen. Het gebied zou zijn vijandige houding tegenover de PKK moeten laten varen en zowel de PKK als Erdogan moeten aansporen om hun vredesonderhandelingen te hervatten. Ook zou Barzani weer hechtere banden moeten aanknopen met Bagdad. Maar in plaats daarvan blijft hij op onafhankelijkheid aandringen, wat hem verder in de armen van de Turkse regering drijft.
Het ironische is dat Barzani er al lang over fantaseert een vereerde leider te worden als zijn vader, Mullah Mustafa Barzani, de grondlegger van het Koerdische nationalisme. Hoe zou hij die heiligenstatus beter kunnen bereiken dan door het bevorderen van een historisch akkoord tussen Turkije, de PKK en zijn eigen Democratische Unie Partij, in plaats van overhaaste, onzalige onafhankelijkheidsdromen na te jagen?
Auteur: Dov Friedman
Dov Friedman is expert op het gebied van Turkije en Koerdistan. Hij is de Amerikaanse directeur van Middle East Petroleum, een Brits-Turkse energiemaatschappij.
Foreign Policy (2x)
Verenigde Staten | tweemaandelijks tijdschrift | oplage 106.000
Wetenschappelijk tijdschrift, opgericht in 1970 om het ‘debat te stimuleren over belangrijke kwesties van de Amerikaanse buitenlandse politiek’. Sinds 2008 eigendom van The Washington Post.