De kerktoren is de hoogste ter wereld: 172,5 meter
Paus Leo XIV zal vanavond de hoogste kerktoren ter wereld inwijden in de Sagrada Familia in Barcelona. De toren van Jezus Christus werd enkele maanden geleden voltooid en wordt vandaag ingewijd ter gelegenheid van de honderdste sterfdag van architect Antoni Gaudí, de ontwerper van de beroemde kathedraal, aldus České noviny.
Paus Leo XIV zal om 19.30 uur de mis opdragen in de basiliek en de nieuwe toren inzegenen. Deze reikt tot een hoogte van 172,5 meter en overtreft daarmee de toren van de kathedraal in Ulm, Duitsland, die eeuwenlang het record in handen had. De bouw van de basiliek in Barcelona begon in 1882, toen Leo XIII paus was, en is nog steeds gaande. Gaudí was een vrome katholiek en de kerk beschouwt hem momenteel als eerbiedwaardig, een van de eerste stappen in het proces van heiligverklaring.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De paus arriveerde zaterdag in Spanje en reisde dinsdag vanuit Madrid naar Barcelona. In zijn toespraken tot nu toe heeft hij gepleit voor de acceptatie van migranten, de extreme verdeeldheid in de samenleving bekritiseerd en opgeroepen tot de bescherming van het menselijk leven van conceptie tot dood, waarbij hij abortus en euthanasie afkeurde. Euthanasie werd enkele jaren geleden in Spanje ingevoerd.
Donderdag reist de paus naar de Canarische Eilanden als onderdeel van zijn langste reis door Europa, waar hij tot vrijdag verblijft. Daarna keert hij terug naar het Vaticaan. Het belangrijkste thema van dit laatste deel van de reis zal naar verwachting migratie zijn.
El Mundo kreeg toegang tot e-mails en documenten uit de periode die eindigde met de ondergang van FC Barcelona en die de hebzucht onthullen van de spelers tegenover een zwak bestuur, met Messi, Piqué en Neymar voorop. ‘Het obstakel dat alles om zeep hield: 10 miljoen euro.’
Een skybox in Camp Nou voor zijn gezin en dat van Luis Suárez; een privévlucht voor het hele gezin naar Argentinië met Kerstmis; 10 miljoen euro tekengeld; terugbetaling van de salarisbezuinigingen vanwege de pandemie in de komende jaren met een rente van 3 procent; kunnen vertrekken bij Barcelona wanneer gewenst voor het symbolische bedrag van 10.000 euro.
Dit zijn slechts enkele van de draconische voorwaarden die Leo Messi in juni 2020 stelde tijdens zijn rooftocht om het meest omvangrijke contract in de geschiedenis van de sport te verlengen – een contract dat hem al 74,9 miljoen euro netto per jaar opleverde – ten tijde van de verwoestende sociaaleconomische kaalslag door de pandemie. Dit blijkt uit een reeks e-mails tussen zijn vader en tevens zaakwaarnemer Jorge Messi, zijn advocaten, de voormalige voorzitter Josep Maria Bartomeu en de leiding van Barça. El Mundo had exclusieve toegang tot een enorme hoeveelheid documenten en e-mails die in bezit zijn van de gerechtelijke onderzoekers naar Barçagate. Dat onderzoek betreft ook andere grote sterren van de club van de afgelopen jaren, zoals Gerard Piqué en Neymar. Een ware Barçaleaks die de obscene hebzucht van de voetballers aantoont, met Messi als nummer één.
‘Laat ze maar het gewicht van het zwaard boven hun hoofden voelen’, schreef Messi’s vader in een van de e-mails aan Alfonso Nebot, directeur van het ‘Family Office Leo Messi’ (het kantoor dat de carrière en het fortuin van de Argentijn onder zijn hoede heeft) en de man die het fortuin van ’s werelds beste speler op dat moment beheerde. Bartomeu ging zelfs zover dat hij de reeks voorwaarden van de familie Messi aanvaardde: hij verlaagde de vertrekpremie van 700 miljoen euro naar 10.000 euro en maakte de betaling van de tekenbonus van 10 miljoen euro afhankelijk van de terugkeer van de clubinkomsten naar die van voor de pandemie. Maar voor de familie Messi was dit niet genoeg en zij braken de onderhandelingen af. De breuk tussen de twee partijen leidde kort daarna tot het versturen van de beruchte burofax [een door de Spaanse rechtbank erkende dienst voor het sturen van beveiligde documenten] met het verzoek te mogen vertrekken en daarop de regelrechte weigering van Bartomeu, aangezien de termijn van de vertrekclausule was verstreken.
Maar er was nog een jaar te gaan voordat Messi’s kolossale contract, dat in 2017 was getekend, zou aflopen. Na het ontslag van de voorzitter en de komst van Joan Laporta, die ervoor had gepleit dat de Argentijn zou blijven, kreeg de speler te horen wat hij het minst had verwacht: nee. In tranen verliet Messi uiteindelijk de club die hem sinds zijn jeugd had gevormd.
Draconische voorwaarden
De echte onderhandelingen begonnen op 11 juni 2020. Om 18:28 uur stuurde Jorge Pecourt, een advocaat van Cuatrecasas, een e-mail aan Bartomeu, aan Óscar Grau, de CEO van de club, en aan Romàn Gomez-Ponti, hoofd juridische diensten. Een kopie ging naar Jorge Messi en Alfonso Nebot, hoofd van de ‘family office’ van de voetballer. In de mail stonden voorstellen om het grootste contract in de geschiedenis van het voetbal te verlengen dat Barcelona in totaal 555.237.619 euro kostte tussen 2017 en 2021, zoals El Mundo onthulde op 31 januari 2021.
De wettelijke vertegenwoordiger van Messi vroeg om ondertekening van een nieuw miljoenencontract voor de duur van drie seizoenen, lopend van juli 2020 tot juni 2023, met ‘de mogelijkheid tot een eenzijdige verlenging door LM’. Het vaste salaris in het seizoen 2020/21 zou met 20 procent worden verlaagd vanwege corona, aldus het voorstel, met als voorwaarde dat ‘10 procent wordt terugbetaald in 2021/22 en nog eens 10 procent in 22/23, met een rente van 3 procent per jaar’. Ook werd geëist dat de uitstaande loyaliteitsbonus die al in oktober 2020 en juli 2021 in zijn contract was opgenomen, zou worden uitbetaald met ‘dezelfde rente als het vaste salaris’. Dat zou ook moeten gelden voor uitgestelde betalingen die na voltooiing van het nieuwe contract zouden worden gedaan.
Een voorwaarde was ‘het sluiten van een overeenkomst met Rodrigo Messi’, de broer van de speler
Alsof dat nog niet genoeg was, namen de Messi’s in hun lijst van eisen ook een tekenbonus op van 10 miljoen, ‘te betalen op 30/6/23’. Zij wilden ook een ‘belastingclausule’, waarbij alle in de nieuwe overeenkomst overeengekomen bedragen zouden worden verhoogd indien het belastingtarief zou stijgen, dit omdat het in de onderhandelingen om nettobedragen ging. Met andere woorden, als de regering op enig moment de belastingen zou verhogen, zou dat het probleem van de club worden en nooit van de Argentijnse voetballer.
Uiteindelijk, aldus de advocaat in de e-mail, ‘hebben we de opzeggingsclausule geschrapt en daarvoor een symbolisch bedrag van 10.000 euro vastgesteld’. Op die manier verdween de goudenparachuteclausule van 700 miljoen euro, waarmee elke club te maken zou krijgen die Messi zou willen overnemen tijdens zijn contractperiode. Volgens de advocaat van Messi waren dit voorwaarden die al waren besproken sinds de eerste besprekingen in november 2019 begonnen. Maar hij voegde er nog twee voorwaarden aan toe.
De eerste betrof hernieuwing van het contract van Pepe Costa, een medewerker van de club die dicht bij Messi stond. De eis was ‘de duur ervan aan te passen aan die van het contract van LM’. De andere voorwaarde was ‘het sluiten van een overeenkomst met Rodrigo Messi’, de broer van de speler, ‘om hem de nog openstaande commissies te betalen’. Rodrigo Messi had de speler Ansu Fati vertegenwoordigd en die relatie had tot andere conflicten met de club geleid.
‘Moge hij zijn hele carrière bij de club doorbrengen’
Maanden eerder, op 4 mei, had Bartomeu al met de vader van de speler gesproken over een stevig ‘voorstel’. ‘U weet al sinds onze lunch in november dat we zijn contract willen verlengen en u zei me dat u een contractueel akkoord wilde bereiken over de toekomst van Leo. Dat contract loopt nu af in juni 2021, maar voor ons lijkt het perfect om een verlenging van telkens één jaar af te spreken middels een passage waarin staat dat Leo elk van de volgende seizoenen automatisch verlengt tenzij hij voor 30 april iets anders aangeeft.’
‘Je weet dat ik je altijd heb gezegd bereid te zijn om te praten en afspraken te maken over Leo’s betrokkenheid bij de club zodra hij besluit met pensioen te gaan,’ voegde Bartomeu toe aan Jorge Messi. ‘Dat hij als beste speler van de wereld zijn hele carrière bij zijn club blijft is iets heel positiefs, dat zijn grootsheid als mens bewijst. Ik zou hem graag vastleggen, maar ik weet dat er volgend jaar een nieuwe voorzitter zal worden gekozen.’ Al in die eerste e-mail vertelde de voorzitter de familie Messi dat ‘we een paragraaf in het contract zullen opnemen voor het geval in de toekomst de inkomstenbelasting zal stijgen’.
Niet-onderhandelbaar
Slechts één dag na ontvangst van het eerste voorstel, dat al vergezeld ging van voorlopige contractontwerpen, kwam Jorge Messi met eisen die hij op tafel legde als niet-onderhandelbaar. ‘Wat betreft de mogelijkheid dat Lionel deel blijft uitmaken van deze club: dat zal altijd afhangen van hoe het in de toekomst gaat en welke richting de wereld opgaat nadat dit is gebeurd,’ begon Jorge Messi raadselachtig. En vervolgens legde hij twee eisen neer: ‘Het vastleggen van de skybox die zijn familie en die van Suárez gebruiken’ en ‘het regelen van de vlucht nadat het seizoen is afgelopen’.
De gesprekken gingen verder en op 19 mei vertelde de voorzitter van Barça aan Jorge Messi dat de eerste eisen zonder problemen waren geaccepteerd. ‘Ik heb met Óscar (Grau) gesproken en hij heeft me gezegd dat het klopt’ en dat ‘u ermee instemt om de skybox die de familie gebruikt op te nemen in het contract alsmede de vlucht aan het einde van het seizoen’.
Het bestuur legde de familie Messi toen voor dat de economische situatie van de club zeer gecompliceerd was vanwege de pandemie
De familie Messi kwam echter op 11 juni naar buiten met de volledige oorspronkelijke lijst van eisen. Van een nieuwe tekenpremie van 10 miljoen euro tot aan het opheffen van de opzegclausule door middel van compensatie met rente, mocht de club op enig moment besluiten de overeenkomst met de speler voortijdig te beëindigen. Maar ook de eis om naar believen over zijn beeldrechten te kunnen beschikken.
Het bestuur legde de familie Messi toen voor dat de economische situatie van de club zeer gecompliceerd was vanwege de pandemie. ‘De inkomstendaling treft alle grote Europese clubs en de zorgen zijn enorm’, aldus de voorzitter tegen de vader van de speler. ‘We verliezen inkomsten uit de kaartverkoop, horeca, vip-boxen en ook de toestroom van toeristen zal maandenlang minimaal zijn waardoor onze inkomsten uit het museum en de winkels zullen worden aangetast,’ zei hij, haast smekend.
‘De daling van inkomsten zal zo’n 30 procent bedragen,’ benadrukte ook de CEO van de club tegenover Jorge Messi, en hij pleitte voor ‘een salarisvermindering van meer dan 20 procent die in de komende jaren zal worden gecompenseerd’. ‘Als een verlaging van 30 tot 40 procent mogelijk is, zou dat zeer gunstig zijn, mits dat door u kan worden gedragen en u er geen dagelijkse schade van ondervindt,’ aldus de Barça-chef verontschuldigend tegen de Messi’s.
De reactie van de ondergeschikten van de speler op de pleidooien van de club was onverbiddelijk. Ze accepteerden alleen een salarisverlaging van ‘30 procent in het eerste jaar met rente’, lieten ze bij monde van hun advocaat weten, die ook aangaf dat er geen verdere concessies meer zouden worden gedaan: ‘Zoals u begrijpt is de inspanning van de familie erg groot omdat de vergoeding volgend seizoen aanzienlijk daalt, maar zowel Lionel als Jorge accepteren dit in het belang van de club.’ Met hun eisen als voorwaarde waren de Messi’s bereid ‘het contract aan te passen en zo snel mogelijk te ondertekenen’.
Een veto met twee eisen
Op 25 juni kwam de voorzitter met een definitieve uitspraak. Hij verzette zich tegen twee van Messi’s eisen: de intrekking van de opzeggingsclausule en de onmiddellijke betaling van de extra 10 miljoen tekengeld. ‘Na intern overleg willen we voor de opzeggingsclausule hetzelfde bedrag aanhouden als we hadden,’ zei hij. ‘Een nieuw bedrag zou moeilijk te verklaren zijn en ik wil niet dat iemand kan zeggen dat we zijn overeengekomen de deur voor Leo open te zetten.’ En, voegde Bartomeu eraan toe, ‘ook al weten we dat hij nooit zal vertrekken, er zijn toch te veel mensen met slechte gedachten’.
‘Wat de bonus betreft: gezien de situatie rond corona en de vermindering van de inkomsten, kunnen we er niet mee akkoord gaan.’ ‘Voor alle grote clubs wordt het moeilijk om het salarisniveau van hun teams te handhaven, daarom stel ik voor dat er altijd een verhoging mogelijk is op voorwaarde dat de club weer is teruggekeerd naar het inkomstenniveau van 1,1 miljard.’
Het obstakel dat alles om zeep hielp: 10 miljoen euro
De familie Messi weigerde toe te geven en stopte de gesprekken abrupt. Bovendien stuurde ze eind augustus 2020, amper twee maanden na het laatste contact, een burofax met het verzoek om Messi te laten vertrekken. Omdat FC Barcelona weigerde hem te laten gaan zonder dat hij de miljoenenclausule hoefde te betalen, bleef Messi nog één seizoen bij de club en verspeelde hij de kans om zijn miljoenencontract bij Barça om te zetten in een levenslang contract.
Het nieuwe bestuur, dat werd opgezadeld met het eerdere aanbod, weigerde het uit te voeren en Messi vertrok een jaar later naar PSG met een veel slechter contract dan het contract dat hij had geweigerd te tekenen. Het obstakel dat alles om zeep hielp: 10 miljoen euro. Ofwel slechts 2 procent van het totale bedrag dat hij als Barcelona-speler ontving: het topje van de ijsberg van zijn hebzucht.
Schrijver en journalist Ricardo F. Colmenero is sceptisch over het initiatief van burgemeester Ada Colau. ‘Met een therapie van twee uur per week, tien of zestien weken lang, zal Barcelona niet alleen nieuwe mannen kweken, maar ook problemen als huiselijk geweld, voortijdig schoolverlaten, oorlog en de consumptie van vet vlees de wereld uit helpen.’
Vanuit het Centro de Masculinidades [Centrum voor Nieuwe Vormen van Mannelijkheid], een initiatief van burgemeester van Barcelona Ada Colau, zullen wij mannen na maar een paar weken therapie weer naar buiten stappen met hernieuwde instincten en gedragscodes die het mogelijk maken onze gewelddadige natuur te bedwingen. We moeten, aldus de burgemeester bij de presentatie van het centrum, af van het beeld dat mannen ‘hard en zelfs agressief’ moeten zijn omdat ‘man-zijn niet te verenigen is met gevoeligheid’.
Centrum voor Nieuwe Vormen van Mannelijkheid
Om lgbti-fobie tegen te gaan heeft burgemeester Ada Colau van Barcelona een centrum aangekondigd ter ‘bevordering van positieve, open, veelvormige en heterogene mannelijkheid.’
De burgemeester van Barcelona, Ada Colau, heeft aangekondigd dat zij in oktober het zogeheten Centrum voor Nieuwe Vormen van Mannelijkheid zal openen, een school of academie ter ‘bevordering en verspreiding’ van modellen voor ‘positieve, open, veelvormige en heterogene mannelijkheid, gekant tegen ongelijke of onrechtvaardige relaties’. In het centrum, dat wordt geopend naast het Estación de Francia, worden diverse initiatieven ontplooid. Zo zal er aandacht zijn voor mannen die hun persoonlijke relatie willen verbeteren om iedere vorm van geweld tegen te gaan. Ook worden er workshops gegeven die mannen een ander perspectief aanleren, aldus de burgemeester, en hen doen inzien ‘dat mannelijkheid wel degelijk kan samengaan met gevoeligheid’. Het centrum is onderdeel van de nieuwe activiteiten die het gemeentebestuur heeft ontplooid om de lhbti-fobie tegen te gaan.
‘Binnen sommige instellingen lijken uitingen van haat en discriminatie al bijna gewoon, maar in Barcelona is daar geen ruimte voor. Vandaag zetten we een nieuwe stap in ons voornemen om waar te maken waar wij als stad trots op zijn: onze diversiteit, en om duidelijk te maken dat hier geen enkele vorm van discriminatie of agressie wordt toegestaan,’ aldus Colau.
Laura Pérez, de locoburgemeester voor Burgerrechten, Algemeen Recht, Feminisme en Lhbti-Zaken, staat aan de basis van een grootschalig project dat machogedrag en lhbti-fobie een halt moet toeroepen en de agressie waaronder de gemeenschap te lijden heeft moet tegengaan. Het plan omvat vier speerpunten: educatie, cultuur, sociale omgeving en werkomgeving.
Wat de educatie over gelijke rechten betreft, heeft de gemeenteraad een programma opgezet voor leerlingen tussen de zes en zestien jaar om discriminatie en geweld in de klas te voorkomen. Tot nog toe werd het programma op negenduizend leerlingen toegepast, en het gemeentebestuur wil dit aantal verder uitbreiden.
Op cultureel vlak is het de bedoeling diversiteit via audiovisueel materiaal zichtbaar te maken. Ook zal er een werkgroep ‘historisch geheugen’ worden ingesteld, zal het genderperspectief in de cultuur worden aangemoedigd en is de gemeente een campagne begonnen tegen lhbti-fobie binnen gemeentelijke instellingen, zoals het gemeentehuis of de districtskantoren, en in het openbaar vervoer.
Het Centrum voor Nieuwe Vormen van Mannelijkheid richt zich op de sociale omgeving. Hier zullen volgens Pérez ‘op positieve en diverse wijze’ verschillende denkbeelden worden bestudeerd over wat het betekent om ‘mens te zijn’. Het centrum zal ook trainingen aanbieden aan ambtenaren van de gemeente en aan jongeren. Pérez heeft het bijvoorbeeld over een meerdaagse workshop waarin specialisten uitleggen hoe je jongens opvoedt zonder hen in een hokje van mannelijkheid te stoppen.
Wat de werkvloer betreft: er komt een handleiding ter verbetering van de kansen van transgenders, bedoeld voor beroepskeuzevoorlichters, evenals een handleiding om protocollen uit te werken voor gendertransitie op de werkplaats, bedoeld voor ondernemingen.
Alfonso L. Congostrina | El País
Het is dus niet langer voldoende als je als man voor de kinderen zorgt, de vloer veegt, de wasmachine aanzet of zonder te morren een stuk minder verdient dan je vrouw. De wereld heeft mannen nodig die een zwangere vrouw niet meteen vragen naar het geslacht van de baby, die het lef hebben de g-plek in hun anus te vinden, die verstandiger eten en niet als gekken rijden zodat ze de gezondheidszorg niet langer overbelasten.
Dit zijn maar een paar punten uit een door ons geraadpleegde syllabus van zo’n tweehonderd velletjes plus een heel uitgebreide bibliografie.
Met een therapie van twee uur per week, tien of zestien weken lang, zal Barcelona niet alleen nieuwe mannen kweken, maar ook problemen als huiselijk geweld, voortijdig schoolverlaten, oorlog en de consumptie van vet vlees de wereld uit helpen.
De syllabus, die is uitgewerkt door de Servicio de Atención a Hombres para la promoción de relaciones no violentas (SAH), gespecialiseerd in ‘de bevordering van niet-gewelddadige relaties’, en de Asociación Candela para la Investigación y la Acción Comunitaria, gespecialiseerd in ‘het onderzoek en de stimulering van maatschappelijke processen’, staat vol voorbeelden van de grote voordelen die de verandering met name voor mannen zal opleveren. Zo zou je nu geen mislukte zelfmoordpoging kunnen doen zonder dat je mannelijkheid in gevaar zou komen. ‘Bij mannen lukt zelfmoord vaker, al doen ze minder pogingen; want zouden ze een poging overleven, dan betekent dat een mislukking, wat indruist tegen de mannelijke identiteit,’ zo valt te leren in het Centrum voor Nieuwe Vormen van Mannelijkheid.
Amaral, bier en deodorant
Er zijn theoretische en praktische sessies. Bij die laatste worden kwalijke verborgen boodschappen in schijnbaar onschuldige films als Grease en Aladdin blootgelegd. En ook in een enkel lied van [de Spaanse band] Amaral en praktisch alle reclames voor bier en deodorant. Deze nieuwe man zal in ons verrijzen door opdrachten uit te voeren als zeven dagen lang een (kippen)ei als een menselijk wezen te verzorgen en behandelen, waarbij je het meeneemt naar je werk en partijtjes en het voorstelt aan je vriendin en ouders.
Aanvankelijk was het initiatief bedoeld voor ambtenaren en scholieren, maar inmiddels kan iedereen in het Centrum terecht. Niet alleen wie denkt problemen te hebben met zijn mannelijkheid, of juist denkt van niet, maar ook ouders die hun zoons willen inwijden in het masculiene model van Ada Colau.
‘Positieve, gezonde, geweldloze masculiene modellen moeten worden bevorderd,’ staat op de laatste pagina van de syllabus. En ook staat er dat ‘het in twijfel trekken van de traditionele mannelijke identiteit een individuele en collectieve verantwoordelijkheid’ is. De syllabus voorziet in vijf lessen of workshops: ‘Mannen, geslacht en vorming van mannelijkheid’, ‘Eigen verzorging: mannen, geslacht en gezondheid’, ‘Vriendschapsrelaties, romantische liefde en seksualiteit’, ‘Zorg voor anderen: medeverantwoordelijkheid en vaderschap’ en ‘De leerschool tot geweld: macht en patriarchaat’.
In de loop van de cursus wordt tot vervelens toe benadrukt dat wordt gewerkt met stereotypen en dat niet alle mannen hetzelfde zijn. Begeleiders gaan uit ‘van de overtuiging dat mensen kunnen veranderen, zodat ze een positieve en hoopvolle boodschap op de cursisten kunnen overbrengen’ en ‘hen kunnen benaderen als deel van de oplossing in plaats van als het probleem’. Wel moeten ze ‘steeds hameren op de noodzaak af te zien van bepaalde privileges en machtsquota’, die als vanzelfsprekend worden beschouwd.
‘Hebben we ons ooit afgevraagd hoe het komt dat de eerste vraag bij het nieuws van een zwangerschap bijna altijd is of het een jongen of meisje wordt? Op de een of andere irrationele manier moeten we iemands geslacht kennen om te weten aan welke gedragscodes we ons moeten houden’, aldus de stelling.
Meisje koppig, jongen vasthoudend
En dat allemaal omdat we, naar het schijnt, als een meisje druk is algauw zeggen dat ze nerveus is, maar bij een jongen dat hij ondernemend is. En dat een meisje dat niet toegeeft koppig is, maar een jongen vasthoudend, en dat een gevoelig meisje kwetsbaar is, maar een jongen verwijfd. En dat een brutaal meisje grof is, maar een jongen zelfverzekerd. En zo is een introvert meisje verlegen, terwijl een stillere jongen goed over de dingen nadenkt.
‘Een man ben je niet alleen als je voldoet aan het rolgedrag dat bij een man wordt verondersteld,’ zegt Laura Pérez, burgemeester voor Burgerrechten, Algemeen Recht, Feminisme en LHBTI van het gemeentebestuur van Barcelona.
‘Jongens,’ staat onder punt 1, ‘leren hun fysieke kracht gebruiken en vatten deze op als het vermogen om de baas te spelen en anderen te domineren, waarbij ze bepaalde privileges denken te hebben, met name ten opzichte van vrouwen en van mannen die niet voldoen aan de stereotiepe kenmerken van een man’.
‘De maatschappelijke vorming van de man voltrekt zich vanuit het besef dat ze geen vrouw zijn’
Deze mannetjesputterij, die de overhand heeft en moet worden uitgeroeid (want daar is het Centrum ook voor), is de oorzaak van het machogeweld, de criminaliteit, de ongelukken op de snelwegen en op de werkvloer, voortijdig schoolverlaten, geflikflooi op school en pesten. Maar ook van geldverspilling in de gezondheidszorg, verslavingsgedrag, het vaderschap op afstand, emotioneel analfabetisme, homofobie, misogynie, ongelijkheid op de werkvloer, ongewenste intimiteiten en seksuele frustratie.
‘De maatschappelijke vorming van de man voltrekt zich vanuit het besef dat ze geen vrouw zijn,’ aldus de uitleg. Van kinds af aan ‘is de beste manier voor een man om te bewijzen dat hij geen vrouw of homo is, zichzelf te profileren als een agressieve, sterke, harde, onafhankelijke, zelfgenoegzame, rokkenjagende macho’, zo leren we.
‘De man die overeenkomstig zijn geslacht handelt’, tast in zijn gedragingen de grenzen van zijn mannelijk kunnen af, of het nu is op het werk, als hij sport, seks heeft of alcohol gebruikt. En dus zou een puber meedoen aan een gevecht om maar niet als ‘mietje’ te worden gezien. Uitdrukkingen als ‘jezelf afmatten’, ‘pijn bestaat niet’, ‘geen ballen hebben’ versterken deze houding, die haaks staat op voorzichtigheid en die ontkenning van ziekte en verwondingen in de hand werkt.
Deze mannelijkheid is een risico voor iedereen. ‘We kunnen rustig spreken van een giftige kant van het overheersende manbeeld,’ aldus de syllabus. Zo consumeren mannen meer voedsel dat rijk is aan lipoïden en suikers, dierlijke vetten en cholesterol, en lopen ze als gevolg van het gebruik van steroïden en gevaarlijke drugs meer kans op stoornissen die te maken hebben met de omvang van de spiermassa, zoals vigorexia of spiervervorming.
Gebruik van het vrouwenlichaam
Ook seksualiteit is een belangrijk thema. Mannen, heet het, ontwikkelen een seksualiteit die ‘vaak dwingend is, toegespitst op het eigen genot en zelfbevrediging via het gebruik van het vrouwenlichaam, zonder begrip voor de seksuele partner, zonder ruimte voor wederzijds plezier of een emotionele band, en waarbij het initiatief altijd moet komen van de man, die ieder moment paraat moet zijn’.
Bovendien wordt zijn seksualiteit ‘afgemeten naar drie kwantitatieve parameters, te weten: de grootte van de penis, de duur van de erectie en de penetratie, en de hoeveelheid seksuele contacten. Als je niet voldoet, ondermijn je je eigen mannelijke identiteit.’ Vandaar dat tijdens een van de oefeningen wordt geprobeerd de mythe te ontmaskeren dat anale seks is voorbehouden aan homoseksuelen: ‘Ook voor heteroseksuele mannen kan anale prikkeling heel prettig zijn bij seks. Het genot zit in de variatie.’
Wat heeft dit alles in de praktijk tot gevolg? Dat wij mannen onbeschermde seksuele contacten onderhouden met het risico iemand ongewenst zwanger te maken of aandoeningen als hiv, die via seks worden overgebracht, op te lopen of over te brengen. Om maar te zwijgen van het feit dat ‘deze moraal, die is gebaseerd op macht over de ander, makkelijk kan leiden tot ongewenste intimiteiten, seksuele misdrijven of seksuele uitbuiting’.
Het grote probleem is dat er kennelijk geen profiel van de gewelddadige man bestaat. Niemand ontsnapt de dans
Ada Colaus nieuwe man moet de ‘emotionele castratie’ of het ‘emotionele analfabetisme’, waaraan velen van nu lijden, te boven komen. ‘Een van de weinige emoties die vanuit het traditionele manbeeld zijn toegestaan, is de woede (…) Er zijn voorbeelden te over van mannen die in verdrietige of onzekere situaties met de vuist op de muur slaan en zo hun toevlucht nemen tot woede en agressiviteit, in plaats van tot adequate emoties.’ Daarom vind je aan het eind van dit deel van de syllabus oefeningen waarmee cursisten leren relaxen. ‘Iedere man die is opgegroeid in een maatschappij als de onze, heeft het in zich eventueel geweld te gebruiken tegen anderen. Daarom moeten mannen, van welke leeftijd ook, leren zich te uiten en vreedzaam, via dialoog, conflicten op te lossen, om te voorkomen dat het geweld een kans krijgt,’ luidt de conclusie.
Het grote probleem is dat er kennelijk geen profiel van de gewelddadige man bestaat. Niemand ontsnapt de dans: ‘Dat wil zeggen, het gebruik van geweld hangt niet samen met je sociale klasse of ontwikkelingsniveau (…) Het verband tussen mannelijkheid en geweld’ is het gevolg van ‘de ongelijkheid tussen de seksen, het patriarchaat, de macht en privileges’.
Liefdesrelaties zijn een voedingsbodem voor machogeweld, deels door traditionele sprookjes en deodorantreclames, heet het: ‘Mannen leren hoofdzakelijk over seks via reclames waarin vrouwen worden voorgesteld als objecten of via een commercieel soort porno waarin een seksualiteit wordt getoond die is gebaseerd op het genot van de man en de onderwerping van de vrouw.’
De heropvoeding is geen sinecure, want de man is gedurende alle fasen van zijn leven geïndoctrineerd met slechte gewoontes: ‘In de puberteit leer je dat jongens begeren en kiezen, terwijl meisjes worden begeerd. Je leert dat “nee ja betekent”, dat anticonceptie de verantwoordelijkheid van meisjes is en dat iedere vrouwelijke seksuele neiging kan worden bespot. Je leert op straat onbekende vrouwen nafluiten, je leert dat de publieke ruimte en de ruimte om te spreken zijn voorbehouden aan mannen, je leert vrouwen als objecten zien. Ook wordt het gebruik van prostitutie en porno aangemoedigd en beloond.’
En lang daarvoor gebeuren er al andere dingen: ‘We kunnen op het schoolplein zien hoe de jongens de rok van hun klasgenootjes optillen, aan hun vlechten trekken, hun polsen breken, hen uitlachen als ze menstrueren en hun borsten groter worden. Ze raken eraan gewend het lichaam, de seksualiteit en het leven van vrouwen te domineren, en dat stopt niet en zal alleen maar erger worden.’
Ada Colau, de burgemeester van Barcelona, opende onlangs een centrum voor ‘nieuwe vormen van mannelijkheid’ en José Carlos Sánchez, de burgemeester van het Spaanse dorp Algar (1400 inwoners) wil de eeuwenoude gewoonte van het ‘praatje op straat’ beschermen tegen de bedreigende opmars van sociale media en televisie. Dat beide burgemeesters hun burgers willen beschermen valt onder hun plicht, maar waar ze die burgers voor uit de wind willen houden, zouden vanzelfsprekendheden moeten zijn in plaats van agendapunten.
Mannen zullen positief, open en gekant tegen ongelijke relaties het centrum verlaten
Want zeg nou zelf, er moeten dus cursussen worden ingericht voor mannen die niet beseffen dat zij geen enkel recht van spreken hebben over de integriteit van iemand anders. Deze ‘menwash’ zorgt dat de cursisten – die zich vooralsnog zelf moeten aanmelden, maar in de nabije toekomst allicht worden aangewezen – ‘positief, open, veelvormig en gekant tegen ongelijke of onrechtvaardige relaties’ het centrum zullen verlaten.
En stel dat Sánchez bot vangt op de Werelderfgoedlijst en het ‘praatje’ – of laten we zeggen: het volstrekt normale gesprek in de buitenlucht – vogelvrij blijft, dan is er een reële dreiging dat die vorm van menselijkheid bruut opzij wordt geduwd door de allesverslindende tegenhanger; de sociale media. Het is dus maar goed dat er burgervaders en -moeders zijn, in dit geval Spanjaarden, die aan de bel trekken om een aantal kwesties toch even veilig te stellen en op de barricade gaan staan voor… uh, ‘de enige vorm van menselijkheid’.
Zeggen waar het op staat, of sowieso praten met bekenden en onbekenden, is volgens het artikel uit The Atlantic goed voor de kwaliteit van iemands sociale en fysieke gezondheid. De Italiaanse journalist en auteur Roberto Saviano, die met Gomorra een röntgenfoto afleverde van de Napolitaanse maffia, doet niet anders; het is zijn taak als journalist. Normaal dus. Maar nee, hij heeft noodgedwongen zijn persoonlijke vrijheid ingeleverd door de waarheid te schrijven. Onverschrokken als Saviano is, wijst hij nu vanuit een schuilplaats naar andere maffiosi, de taliban, niet in de eerste plaats als koranstudenten die een islamitisch emiraat voorstaan, maar vooral als drugshandelaren aan het hoofd van ’s werelds grootste Cosa vostra. Zijn we zo afgedreven dat ook hij een positie op de Werelderfgoedlijst verdient?
Taxichauffeurs in Barcelona moeten zich aan nieuwe kledingvoorschriften houden. Hemdjes, korte broeken en slippers zijn verleden tijd.
Het Institut Metropolità del Taxi (Imet) scherpt de kledingvoorschriften van taxichauffeurs in Barcelona aan. Binnenkort mag deze beroepsgroep geen hemdje, trainingspak, sportkleding, korte broek of bermuda meer dragen tijdens het werk. Ook slippers zijn verboden. De taxichauffeurs zelf zijn wel te spreken over het plan. Op taxistandplaatsen aan de Plaza de Cataluña en de Plaza de Francesc Macià zeggen de chauffeurs dat het gros van hun collega’s netjes gekleed, gaat maar dat een enkeling zich slecht verzorgt, vooral in de zomer, als de hitte toeslaat.
‘En mogen de vrouwen ook geen hemdjes met spaghettibandjes meer dragen?’ vraagt een taxichauffeur zich af. ‘De nieuwe voorschriften zeggen niets over rokken, mogen wij mannen een rok dragen? Ik scheer mijn benen wel, als het moet,’ grapt een ander. ‘En hoofddoeken en haarbanden?’ wil nummer drie weten, ‘daar staat niets over in de nieuwe voorschriften.’
‘Genoeg grappen gemaakt, jongens,’ onderbreekt een taxichauffeur zijn collega’s. ‘Dit is een serieuze zaak. De chauffeurs van Cabify moeten verplicht een pak met stropdas dragen, en ook de Uberchauffeurs zien er tiptop uit. Dat soort details zijn belangrijk. Collega’s met blote armen achter het stuur moeten we niet willen. Dan worden we weggeconcurreerd.’
Het is verboden om tijdens de dienst een T-shirt of een korte (sport)broek te dragen of schoenen aan te hebben die tijdens het rijden gevaar kunnen opleveren
María Teresa Carillo, manager bij Imet, legt uit dat de raad van bestuur tijdens zijn laatste vergadering een aanpassing van artikel 42 van het taxireglement heeft aangenomen, omdat de huidige regels te veel aan de interpretatie van de inspecteur van dienst overlieten. De oude voorschriften dateren van vijftien jaar geleden en zijn vrij algemeen geformuleerd: taxichauffeurs dienen zich te kleden conform de huidige sociale standaarden, hun kleding mag niet stinken of vies zijn. Het is verboden om tijdens de dienst een T-shirt of een korte (sport)broek te dragen of schoenen aan te hebben die tijdens het rijden gevaar kunnen opleveren.
Alberto Álvarez, woordvoerder van Élite Taxi, de belangrijkste brancheorganisatie, juicht het initiatief van Imet eveneens toe. ‘De branche is wakker aan het worden. Er zijn steeds meer bedrijven die ook oog hebben voor dit soort details. Lastig alleen is dat Imet maar vier inspecteurs in dienst heeft, die overigens uitstekend werk leveren, maar hun kwaliteitseisen nauwelijks kunnen waarborgen.’ Imet laat weten dat hun inspecteurs vorig jaar 550 waarschuwingen hebben uitgedeeld aan taxichauffeurs die er slonzig uitzagen. Vijf van hen kregen een boete die tussen de 60 en 250 euro lag. Imet is niet van plan de boetes te verhogen met de invoering van nieuwe taxiregels.
‘Ons doel is het kwaliteitsimago van onze taxi’s te benadrukken,’ zegt Imet-manager Carrillo. ‘Deze taxiregels zijn duidelijker en kunnen efficiënter worden toegepast. Zo kunnen vrouwen en werknemers met een andere culturele achtergrond makkelijker toetreden tot de taxibranche.’ Mesa Técnica del Taxi, de organisatie waarin alle taxichauffeurs worden vertegenwoordigd, is het eens met de maatregel. ‘We gaan continu inspecteren en zullen nauwlettend in de gaten houden of deze regels worden nageleefd.’
Zomerpolo’s
De wereld van de taxidiensten is aan het veranderen. Taxi Ecològic, Radio Taxi Sant Cugat, Taximés: er zijn steeds meer taxibedrijven die zich willen onderscheiden. ‘Wij dragen sinds vijf maanden onze eigen T-shirts,’ zegt Pedro Barrera van Taxi Ecològic, ‘en over een paar maanden introduceren we onze zomerpolo’s. Er hebben zich al meer dan driehonderd taxichauffeurs bij ons aangesloten. Iedereen draagt nette schoenen en een bandplooibroek in gedekte kleuren. En al onze auto’s zijn hybride of elektrisch. We willen een merk zijn. Daarom hebben we een eigen autoparfum. Wij willen dat onze klanten in onze taxi’s de Middellandse Zee ruiken.’ Om deze reden liet men een exclusieve bedrijfsgeur ontwikkelen. Die heeft het bedrijf vijf maanden geleden geïntroduceerd.
De Catalaanse leider Carles Puigdemont maakte onlangs de naam bekend van de man
die hij voorlopig wil benoemen tot hoofd van de Catalaanse deelstaatregering. De reacties
in Barcelona en Madrid liepen nogal uiteen.
JA
De voortvluchtige Carles Puigdemont maakte onlangs de naam bekend van de marionet die hij, ‘voorlopig’ naar eigen zeggen, aan het hoofd van [de Catalaanse deelstaatregering] El Generalitat wil plaatsen. Deze aankondiging werd begeleid door een offensieve, manipulatieve, onjuiste en ronduit demagogische boodschap, die een serieus antwoord verdient. De man heeft niet door dat zijn project is gesneuveld en dat hij onmogelijk tegelijkertijd twee regeringen kan optuigen, één in Catalonië en één in België, Duitsland of in welk buitenland hij ook zit. Dit vreemde, bijna buitenaardse wezen heeft besloten dat Quim Torra president van de Catalaanse regering moet worden. En hij heeft Torra die rol toebedeeld precies omdat hij die onmogelijk naar behoren kan vervullen en hij hem dus als een marionet zal kunnen bespelen.
Quim Torra heeft nooit enigerlei bestuurlijke functie bekleed. Hij heeft geen idee van besturen, er prijkt zelfs geen voorzitterschap van een buurtcomité op zijn cv. Hij is historicus, schijnt. Maar de enige vruchten van zijn intellect die we hebben mogen smaken zijn zijn beledigingen aan het adres van Spanje en de Spanjaarden. Laag-bij-de-grondse beledigingen, plat en grof, meer niet.
De nieuwe president dankt zijn benoeming dus aan zijn meegaandheid, niet aan zijn capaciteiten. Het eerste wat hij in zijn nieuwe functie zal moeten bewijzen is dat hij de grondwet respecteert
De nieuwe president dankt zijn benoeming dus aan zijn meegaandheid, niet aan zijn capaciteiten. Het eerste wat hij in zijn nieuwe functie zal moeten bewijzen is dat hij de grondwet respecteert. Zal hij het groteske beeld van een autonome regioregering blijven volhouden, of zal hij zich weten te gedragen en de politieke omgangsvormen naleven, al is het maar voor de vorm? Afgaande op wat Puigdemont hem tot nu toe al aan barbaarsheden gesouffleerd heeft, staat ons waarschijnlijk alleen nog maar meer opruiende taal te wachten. Maar laat hem duidelijk zijn dat hij, zodra hij de grenzen van de wet overschrijdt, net als Puigdemont voor de rechter zal worden gesleept.
Zijn regering is al gevormd en het beleid ligt al vast zonder dat hij part noch deel had aan de formulering ervan. De teugels liggen namelijk ferm in handen van twee anderen, die wel ruime bestuurlijke ervaring hebben, te weten Elsa Artadi en Pere Aragonès. Dit tweetal moet zo goed en zo kwaad als het gaat het bestuur van Catalonië op zich nemen; laten we hopen dat zij zich daarbij aan de wet houden.
Kortom, we gaan een nieuwe etappe in, met nieuwe problemen, valkuilen en valsspelerij. En ook nu stelt de wet harde grenzen aan de te volgen route. We moeten geduld hebben, al hebben we daar al tonnen van op moeten brengen. En even ferm als altijd zullen we de uitwassen van een op hol geslagen separatisme een halt moeten toeroepen. En reken maar, dat zullen we ook doen.
Victoria Prego is journalist. Ze presenteerde radio- en televisieprogramma’s, schreef analyses voor El Mundo en publiceerde boeken. Sinds 2015 is ze voorzitter van de persvereniging in Madrid.
Spaanse internetkrant die in 2016 werd opgericht. Vaart een liberale en Spaans-nationalistische koers. De journalisten zijn ook de belangrijkste aandeelhouders.
1. Victoria Prego; 2. Oscar Palau
NEE
De afgelopen jaren heeft Quim Torra zich een onvermoeibaar voorvechter betoond van de Catalaanse cultuur, taal en geschiedenis. En volgens mensen die hem goed kennen gaat zijn inzet voor de Catalaanse zaak gepaard met een beminnelijk karakter en goede manieren.
Zijn open geest, zijn strijd voor vrijheden en zijn vermogen om bruggen te slaan, maken hem de ideale persoon om de komende periode van dialoog en brede consensus te leiden. Tegelijk zal hij doorgaan op de weg naar een Catalaanse republiek, waarvan hij een ferm verdediger is. Torra is een nieuwkomer in de politiek, maar heeft wel bestuurlijke ervaring. Hij staat als onafhankelijke kandidaat op de kieslijst van Junts per Catalunya, de partij van Carles Puigdemont.
‘El Quim’, zoals iedereen hem noemt, heet voluit Joaquim Torre i Pla. Na voltooiing van zijn rechtenstudie werkte hij ruim twintig jaar als advocaat voor de Zwitserse verzekeraar Winterthur. Twee jaar daarvan waren in Duitstalig Zwitserland, waar hij zijn talenkennis vergrootte. Dat kan hem zeker behulpzaam zijn in het contact met internationale organisaties; dat heeft hij al voor op zijn Spaanse ambtsgenoot Mariano Rajoy.
Hij heeft steeds volgehouden dat hij niet de volgende president zal worden. Nu is echter duidelijk dat de meerderheid van zijn fractiegenoten er anders over denkt en hem graag in die rol ziet
Hij kiest voor de politiek na een tijdlang in de culturele sector te hebben gewerkt. In 2008 richt hij uitgeverij A Contra Vent op, die hij nog steeds leidt. Zijn fonds richt zich op het in ere herstellen van de Catalaanse journalistieke en literaire cultuur van de Tweede Republiek (1931 tot 1939). Vanaf dat moment laat hij ook van zich horen als schrijver en journalist.
In 2011 zet hij een nieuwe stap door voorzitter te worden van de onafhankelijke culturele organisatie Sobirania i Justicia [Soevereiniteit en Gerechtigheid]. In juni 2012 wordt hij directeur van cultureel centrum El Born, een nieuwe tentoonstellingsruimte waar sinds 2013 de archeologische resten van het Barcelona van 1714 getoond worden. In 2014 is het museum een van de herdenkingsoorden van het Spaanse beleg van Barcelona van driehonderd jaar eerder. In de zomer van 2015 neemt hij echter, nadat Ada Colau [van een linkse coalitie rondom de partij Podemos] burgemeester wordt, zijn ontslag. In maart 2016 wordt hij benoemd tot directeur van het Studiecentrum voor Eigentijdse Thema’s van El Generalitat.
Na het in werking stellen van Artikel 155 [dat Catalonië onder de voogdij van Madrid plaatst] en het uitroepen van nieuwe verkiezingen in oktober 2017, vraagt Puigdemont hem om zijn partij te komen versterken. Hij zet een nieuwe stap door [Catalaans] volksvertegenwoordiger te worden. Sinds die tijd houdt hij vol dat hij niet de volgende president zal worden. Nu is echter duidelijk dat de meerderheid van zijn fractiegenoten er anders over denkt en hem graag in die rol ziet. Habemus presidentem.
Auteur: Oscar Palau
Oscar Palau is politiek redacteur bij El Punt Avui.
Catalaanse publicatie die in 2011 ontstond uit een fusie tussen El Punt en Avui. Verschijnt in Catalonië en de regio Girona. De krant steunt de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging en wordt gesubsidieerd door de Generalitat de Catalunya.
Net als in Barcelona en Amsterdam kunnen ze op sommige plekken in Azië de toestroom van bezoekers niet meer aan. ‘De tijd dat belangrijke toeristische bestemmingen in dit gebied vrijelijk bezocht konden worden, is voorbij.’
Toen Willem Niemeijer, directeur en oprichter van het in Bangkok gevestigde reisbureau YAANA Ventures, voor het eerst naar Angkor Wat in Siem Reap ging, had hij de plek, die op de UNESCO-lijst staat, voor zichzelf. Cambodja stond in 1992 onder interimgezag van de VN en het land bereidde zich voor op verkiezingen na tientallen jaren van burgeroorlog. Reizigers waren er dun gezaaid. Dat jaar trokken de ruïnes minder dan negentigduizend bezoekers. In 2017 kwamen er net iets meer dan twee miljoen, waardoor Angkor Wat met gemak de grootste toeristenattractie van Cambodja genoemd mag worden. ‘Toen waren het alleen ik en de VN,’ zei Niemeijer. ‘Nu kan een bezoek een onaangename ervaring zijn.’
Zo onaangenaam dat APSARA, de instantie die toezicht houdt op Angkor Wat, heeft besloten om het aantal bezoekers te beperken dat op de tempel Phnom Bakheng de beroemde zonsondergang achter de ruïnes mag meemaken.
In Thailand heeft het bestuur van de nationale parken en wildparken opdracht gegeven om Maya Bay op Phi Phi Island – beroemd geworden door de film The Beach uit 2000 met Leonardo DiCaprio – vanaf juni voor vier maanden te sluiten voor alle bezoekers.
Het eerder deze maand genomen besluit van president Rodrigo Duterte van de Filipijnen om het vakantie-eiland Boracay voor een half jaar te sluiten vanwege de verslechtering van het milieu onderstreept een trend, al vinden velen de beslissing te drastisch. De tijd waarin belangrijke toeristische bestemmingen in dit gebied vrijelijk bezocht kunnen worden is voorbij, zeggen reisorganisatoren. Quota en sluitingen zullen toenemen omdat regionale besturen moeite hebben de aanwas van toeristen onder controle te houden.
‘De belangrijkste bestemmingen worden platgelopen,’ zei Niemeijer, die in de tijd dat hij Angkor Wat voor het eerst bezocht een bedrijf opzette om gefortuneerde reizigers weg te leiden van de drukke hotspots. ‘We zullen te maken krijgen met per dag en uur vastgestelde bezoekersaantallen en beperkte toegang tot de populaire plekken. Hopelijk leidt dat tot meer belangstelling voor de minder gewilde bestemmingen.’
De Filipijnse autoriteiten op Borocay klagen dat sommige hotels illegaal gebruikmaken van lokale riolen en andere voorzieningen. Buitenlandse bezoekers zullen vanaf het einde van deze maand geweerd worden van het kleine eiland. Andere vakantieoorden die verdacht worden van soortgelijke overtredingen zullen onder de microscoop worden gelegd.
Maar mensen die hun brood verdienen in de sector, werpen tegen dat de moeilijkheden veroorzaakt worden door slechte planning en niet door het massatoerisme, dat de regionale economie 120 miljard dollar heeft opgeleverd.
De ellende is dat het vuilnis zich opstapelt op de stranden, terwijl hotels en villa’s waterhoudende grondlagen uitputten
Thailand verwacht dit jaar, volgens voorspellingen van de regering, 38 miljoen bezoekers. Maar Frankrijk – een land met eenzelfde oppervlak en bevolking – had in 2016, volgens gegevens van de Wereldbank, bijna 83 miljoen bezoekers zonder dat dit een even grote druk op het milieu tot gevolg had.
Het verschil ligt in de infrastructuur en overheidsbeleid, zoals belastingvoordelen voor bedrijven om minder bekende bestemmingen te ontwikkelen en steun om de druk op populaire plaatsen te verminderen, zei Matt Gebbie, de directeur Asia Pacific voor het toerisme-adviesbureau Horwath HTL Indonesia. ‘Het gaat om planning, planning, planning,’ aldus Gebbie. ‘Je ontwikkelt pas een duurzame toeristenindustrie als de privésector en de publieke sector met elkaar praten.’
Maar bestemmingen in Zuidoost-Azië hebben te maken met unieke omstandigheden. Een explosie van goedkope vliegreizen en de toename van Chinese welgestelden die op vakantie willen, leggen weer nieuwe druk op lokale ecosystemen. In Bali kwamen vorig jaar 5,6 miljoen toeristen op bezoek; dit jaar wordt het aantal geschat op zeven miljoen, een stijging die vooral wordt veroorzaakt door de komst van Chinezen (vorig jaar goed voor 1,3 miljoen bezoekers).
De ellende is dat het vuilnis zich opstapelt op de stranden, terwijl hotels en villa’s waterhoudende grondlagen uitputten, zei Utung Pratama, een activist van Walhi, het Indonesische Forum voor het Milieu. ‘Het gaat hard achteruit op Bali,’ zei hij. ‘De schuldigen zijn de projectontwikkelaars die geen oog hebben voor de invloed van het toerisme op het milieu.’
Er zijn echter tekenen dat lokale toezichthouders de controle aanscherpen. Vorig jaar werd een generaal pardon afgekondigd voor illegale hotels in Phuket, Thailand. Zij mochten een vergunning aanvragen zonder dat ze een boete hoefden te betalen. Daardoor is het officiële aantal onderkomens dat belasting betaalt verdubbeld tot zeventienhonderd.
Vorig jaar steeg het aantal bezoekers aan Phuket met elf procent tot meer dan 8,4 miljoen, doordat het aantal Chinezen met een vijfde toenam. Zo’n veertig Chinese steden hebben directe vluchten naar Phuket, terwijl dat vijf jaar geleden nog maar een handjevol was.
Flaneren over het strand van Borocay, het kleine eiland in de Filipijnse provincie Aklan.
Die aantallen zullen alleen maar toenemen, zei Jens Thraenhart, directeur van het Mekong Tourism Coordinating Office. Toekomstige reizigers in China staan te trappelen om erop uit te gaan nadat ze dat jarenlang was verboden. Vorig jaar reisden Chinezen 127 miljoen keer naar overzeese bestemmingen, volgens gegevens van de China National Tourism Association. ‘Er is een enorme vraag en een grote hoeveelheid reizigers,’ zei Thraenhart.
Milieu- en erfgoedgroepen en toezichthouders maken zich misschien zorgen, maar op vele bestemmingen is dit juist goed nieuws. Na jaren van oorlog en gebrek zijn de inwoners van Laos en Cambodja blij dat de toeristendollars rollen, zei Christian Do Boer, algemeen manager van het Jaya House, een ecohotel in Siem Reap dat zich erop beroemd geen plastic te gebruiken. ‘Bijna elke toerist is een goede toerist,’ zei Do Boer. ‘We hebben het geld nodig.’
De meest gelezen Engelstalige krant in Zuidoost-Azië. In die regio geniet het dagblad een invloedrijke status. Schurkt tegen de Singaporese overheid aan maar staat garant voor goede analyses.
In navolging van Berlijn, Dublin en Barcelona proberen ook de Portugese steden Lissabon en Porto technologiebedrijven aan te trekken. De lage loonkosten zijn allang niet meer hun enige troef.
Wie zei er dat Portugal nooit technologiereuzen als Google en Amazon aan zou kunnen trekken, ondanks zijn zon en stranden? Google is van plan om een centrum voor technische ondersteuning in Oeiras [in Groot-Lissabon] te openen en daar 535 banen te creëren. Het beeld van ons land in het buitenland beperkt zich dus niet tot het toerisme en de goals van Cristiano Ronaldo.
Dankzij het gunstige economische tij, de geografische ligging, de relatieve veiligheid, de goede infrastructuur en het Portugese talent, ondersteund door een overheidsbeleid dat inzet op digitale technologie, biedt Portugal opeens een uiterst moderne aanblik. En gezien de snelheid waarmee momenteel grote investeringen worden gedaan, lijkt de innovatiestrategie van de overheid zijn vruchten af te werpen.
Google, dat twintig jaar geleden door twee studenten uit Stanford werd opgericht, is niet het eerste internetzwaargewicht dat zich in Portugal vestigt. Maar het bedrijf is zo groot dat er waarschijnlijk andere hightechmultinationals zullen volgen, Amazon bijvoorbeeld. Dit Amerikaanse bedrijf onderhandelt al een jaar over de opening van een servicecentrum in Porto, met 250 hooggekwalificeerde banen. Het moet veel meer dan een eenvoudig logistiek centrum worden, een echte technologische hub van waaruit de marktleider van de onlineverkoop zijn expansie naar Afrika wil uitrollen. De miljardair en zakenman Jeff Bezos, die behalve van Amazon ook eigenaar is van The Washington Post en zich opmaakt om ook in de gezondheidszorg actief te worden, wil in de havenwijk Boavista een kantoor bouwen. Hij haakt daarmee aan bij de opvallende creatieve activiteit in Noord-Portugal.
Google heeft zijn oog op Lagoas Park in Oeiras laten vallen omdat het bedrijf binnen de regio Lissabon alleen daar genoeg kantooroppervlak en groen vindt en de huren er redelijk zijn. In juni zullen zich 535 werknemers installeren in zevenduizend vierkante meter moderne bureauruimte. De leden van de Portugese regering die zich met het dossier hebben bemoeid, weten sinds het Web Summit in november [een groot jaarlijks congres van de internetsector in de Portugese hoofdstad] dat Lissabon het won van andere steden als het Poolse Krakau, dat een felle strijd leverde om de investering naar zich toe te trekken.
De Amerikaanse internetreus wil op termijn tweeduizend banen creëren, waaronder zo’n vijfhonderd hooggekwalificeerde banen, voor ingenieurs en voor informatici, die applicaties moeten gaan ontwikkelen. Daarnaast zijn er administratief en financieel medewerkers nodig en mensen voor werving en selectie, marketing en klantenservice, naast natuurlijk technisch personeel voor Googles primaire dienstverlening.
‘We hebben geen enkele steun of subsidie toegezegd’, vertelt minister van Economie Manuel Caldeira Cabral, die bij de gesprekken betrokken was. ‘We hebben dit soort servicecentra sowieso weinig prikkels te bieden. Europese subsidies zijn vooral bestemd voor industrie en toerisme. En van belastingvoordelen is ook geen sprake geweest.’
Tweeduizend informatici
Google heeft, net als andere technologiereuzen, de warme belangstelling van de Eurocommissaris voor Mededinging Margrethe Vestager. Het bedrijf kwam niet weg met de belastingvoordelen die het genoot in Ierland, waar het zijn Europese hoofdkwartier heeft gevestigd.
De komst van de nieuwe hightechcentra roept de vraag op of Portugal eigenlijk wel het gekwalificeerde personeel bezit om aan de plotseling gestegen vraag te voldoen.
‘Er is momenteel in de informatie-technologiesector een tekort aan tweeduizend informatici,’ geeft de voorzitter van de Portugese ingenieurs-vereniging Carlos Mineiro Aires toe. Het probleem is de laatste jaren zelfs verergerd. Op het hoogtepunt van de crisis, tussen 2011 en 2014, verlieten 40.000 à 50.000 informatici Portugal. ‘Landen als Groot-Brittannië, Duitsland, Denemarken en Noorwegen organiseerden in Portugal professionele bijeenkomsten en kaapten onze beste mensen weg, door ze goede salarissen en arbeidsomstandigheden te bieden. Ze kiezen de beste uit, en deze jonge hoogopgeleiden verlaten Portugal zonder enige compensatie voor de studie van 40.000 à 50.000 euro die ze hebben genoten’, zegt Mineiro Aires grimmig.
Volgens recent onderzoek van het wervingsbureau Michael Page zijn de salarissen voor informatici in Portugal het afgelopen jaar met vijftien procent gestegen. Maar Mineiro Aires noemt ze ‘nog steeds erg laag’. ‘Gemiddeld verdienen die hoogopgeleiden netto minder dan duizend euro per maand. Met zulke lage salarissen wordt het lastig om ze in Portugal te houden.’ Maar als de vraag naar informatici door de komst van de grote internet-bedrijven gaat groeien, zullen de salarissen snel stijgen.
Alexandre Vaz van de ‘Digital Delivery Hub’ die Mercedes-Benz vorig jaar in Portugal opende en dat al snel een onafhankelijk bedrijf werd, Mercedes-Benz.io Portugal, zegt geen enkele moeite te hebben om gekwalificeerd personeel te vinden. ‘Vóór het eind van dit jaar willen we honderd werknemers hebben. We hebben al veel cv’s ontvangen, waaronder ook van kandidaten uit het buitenland. Veel jongeren ontdekken Portugal en willen er graag gaan wonen; sowieso is de markt voor programmeurs steeds internationaler.’
Nu Lissabon en Portugal in trek zijn, krijgen directies van digitale multinationale bedrijven meer aandacht voor wat er in ons land gebeurt. Vaak gebeurt dat tijdens het Web Summit, dat afgelopen november voor de tweede keer plaatsvond in het Parque das Nações in Lissabon. Vaak zijn ze voor het eerst in Portugal. Ze zien het levendige ecosysteem van start-ups en andere initiatieven dat in Lissabon floreert, waarderen de creatieve sfeer, kijken rond en pakken hun rekenmachientjes erbij. Niet alleen de goedkope Portugese arbeidskrachten zijn voor hen aantrekkelijk; ze zoeken een investering die op wereldwijde schaal concurrerend is. Het land voldoet aan dat criterium en heeft bovendien hoogopgeleid personeel, wat een extra pluspunt is.
‘Deze buitenlandse bedrijven willen die talenten graag aan zich binden,’ vertelt directeur Rui Coelho van Invest Lisboa, een organisatie opgezet om investeerders naar de regio toe te halen. ‘In de technologiesector vindt een wereldwijd gevecht om talent plaats, omdat de sector leeft van innovatie en zowel de producten als de diensten steeds complexer worden. Het is dus belangrijk voor zulke bedrijven om zich ergens te vestigen waar de allerbesten graag willen komen werken’.
‘We moeten aan alle natuurwetenschappen meer aandacht besteden, aan wiskunde en techniek, het middelbaar onderwijs in die vakken verbeteren’
De werkomstandigheden zijn in Lissabon uitstekend en de stad kan op dat vlak prima concurreren met Barcelona, Berlijn of Dublin. ‘In Barcelona is de politieke situatie niet stabiel’, gaat Coelho verder, ‘en wat Berlijn betreft, kan ik je garanderen dat je een Duitse informaticus eerder naar Lissabon krijgt dan daarnaartoe. In Dublin is er, ondanks de taal en het gunstige belastingklimaat, een sterk verloop van personeel, omdat de concurrentie tussen al die hightechbedrijven moordend is. En de huren zijn erg hoog.’
De opening van de innovatiehub in Beato [waar voor het einde van dit jaar 35.000 vierkante meter voorzien is] stelt ook andere buitenlandse bedrijven in staat om zich hier te installeren. Alleen al in 2017 begeleidde Invest Lisboa 526 bedrijven, investeerders en ondernemers daarbij.
Voor voormalig staatssecretaris van Innovatie Carlos Oliveira, tegenwoordig directeur van InvestBraga [een economisch stimuleringsbureau voor de stad Braga] profiteert het land momenteel van het ‘multiplier effect’ dat de toeloop van buitenlandse investeerders met zich meebrengt. ‘Er gebeurt veel in Portugal, en we hebben op dit moment precies wat investeerders zoeken: gekwalificeerd personeel, in veel grotere aantallen dan onze concurrenten.’ Zowel voor de callcenters, waar mensen uit krimpende sectoren komen werken, als voor onderzoek en ontwikkeling en voor technische afdelingen. ‘Die mensen zoeken interessant werk dat betaalt.’ Carlos Oliveira valt hem bij: ‘Wanneer een investeerder personeel wil aantrekken, is het belastingklimaat niet het belangrijkste criterium.’
Is deze vijver aan talent onuitputtelijk? ‘Het wordt hoog tijd om over die vraag te gaan nadenken,’ vindt Oliveira. ‘We moeten aan alle natuurwetenschappen meer aandacht besteden, aan wiskunde en techniek, het middelbaar onderwijs in die vakken verbeteren en meer plaatsen bij de technische vakken aan de universiteit creëren. Dat zal binnen vijf jaar zijn effect hebben op de arbeidsmarkt.’ Dat geeft de andere internetgiganten nog even tijd om zich te bezinnen.
Auteur: Clara Teixeira en Paulo M. Santos
Vertaler: Valentijn van Dijk
In 1993 onderging het zwart-wit weekblad_ O Jornal_ op tabloidformaat een metamorfose: het veranderde in een fullcolourmagazine, een soort Portugese Newsweek. Inmiddels is de titel uitgegroeid tot het tweede actualiteitenmagazine van het land, na Expresso.
Dat jihadisten juist Spanje als doelwit kozen, heeft te maken met de geschiedenis van het Iberisch Schiereiland. De mythe van ‘Al Andalus’, zoals zij Spanje liever noemen, wordt als rechtvaardiging gebruikt bij de verwezenlijking van het kalifaat.
In de ogen van de ideologen van het jihadterrorisme blijft Spanje ‘het verloren Al-Andalus’, een paradijselijk oord dat met geweld is afgepakt van de islam en dat hoe dan ook moet worden terugveroverd. Voorlopig is dat streven nog toekomstmuziek, eerst moet er een aantal andere doelen worden gerealiseerd. Zo moet de moslimwereld worden bevrijd van alle westerse invloed en moet het kalifaat de plaats innemen van de huidige regimes, zodat een effectieve invoering van de sharia is gewaarborgd. Toch zal de enorme omvang van deze eerste opdrachten de noodzaak om de ‘bloedende wond Al-Andalus’ te helen niet verminderen.
Dat Spanje wordt genoemd is niet toevallig. Militante groeperingen putten uit een oude doctrine met een lange traditie die deze episode uit de geschiedenis aanwijst als de bron van al het kwaad in de door interne verdeeldheid geplaagde islamitische wereld, maar ook als een toetssteen op basis waarvan belangrijke lessen voor de toekomst van de moslimgemeenschap kunnen worden getrokken en wordt voorkomen dat de fouten uit het verleden opnieuw worden gemaakt.
Verloren land
De terroristen hebben de ideeën die al een tijd lang leefden bij vooraanstaande radicaal-islamitische intellectuelen op agressieve wijze eigengemaakt en nieuw leven ingeblazen. In zijn eerste publieke videoboodschap na de aanslag van 11 september aarzelde Osama Bin Laden niet om het volgende te zeggen: ‘Dat de hele wereld weet dat wij niet zullen toestaan dat de tragedie van Al-Andalus zich in Palestina herhaalt.’ Waarmee hij twee afzonderlijke gebeurtenissen die maar liefst vijf eeuwen van elkaar zijn gescheiden met elkaar verbond alsof het één enkele tragedie betrof waartegen hij op leven en dood zou strijden.
Het discours van Islamitische Staat heeft niet alleen het merendeel van de door Al-Qaida uitgewerkte argumenten overgenomen, maar heeft ze ook meer kracht gegeven dankzij hun hyperactieve propagandamachine, die zijn gelijke niet kent in de geschiedenis van het terrorisme. In weerwil van de voortdurende strijd om het leiderschap van de globale jihadbeweging met de groep die nu wordt geleid door de Egyptenaar Ayman al-Zawahiri, blijft Al-Andalus krachtig klinken in het discours van IS. Niet alleen als legitimatie van het nietsontziende geweld waar we in Barcelona en Cambrils getuige van zijn geweest, maar Al-Andalus wordt ook gebruikt als wapen om de aan Al-Qaida gelieerde Noord-Afrikaanse jihadistische groeperingen aan te vallen, die wordt verweten zich niet genoeg in te spannen om de islam te verspreiden op het Iberisch Schiereiland en de rest van Europa, waarbij de Arabische veroveraars uit het verleden als glorieus bewijs van stal worden gehaald.
De mythe van het verloren land en de territoriale honger naar de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla in Noord-Afrika verklaren waarom Spanje onevenredig vaak opduikt in de jihadpropaganda. De extra hoge dreiging in Spanje is structureel en zal niet veranderen, wat er ook binnen of buiten ons land zal gebeuren. De aanhoudende propaganda die op internet wordt verspreid zal tot gevolg hebben dat in de gewelddadige fantasieën van de huidige en toekomstige extremisten de woorden zullen blijven weerklinken van allen die op enig moment de mythe van Al-Andalus hebben gebruikt ter rechtvaardiging van hun doel en van de dood van eenieder die verzet biedt bij de verwezenlijking van het kalifaat, het nieuwe ideaal. Het doet er weinig toe dat de jihadistische protostaat die IS de laatste jaren heeft proberen op te bouwen uiteen aan het vallen is: het erfgoed waaraan IS ten koste van alles wil vasthouden is virtueel van aard.
De video’s die een utopisch leven tonen in het nieuwe kalifaat dat in Syrië en Irak van de grond begon te komen, zullen worden gebruikt om de toekomstige generaties extremisten op te roepen tot wraak tegen de landen die, zoals Spanje, actief bijdroegen aan de mislukking van het nieuwe kalifaat. Ons land zal de komende decennia extra worden bedreigd vanwege twee onwrikbare argumenten: dat Spanje in het verleden het middeleeuwse kalifaat zijn kostbaarste deel heeft afgepakt, en dat het in het heden de realisering van de nieuwe jihadistische droom in de kiem heeft gesmoord.
Manuel Torres is politicoloog. Hij geeft les aan de Universiteit van Sevilla en schreef onder andere: El eco del terror, over ideologie en propaganda in jihadterrorisme.
Het ongebreidelde massatoerisme roept in Spanje net als elders veel irritatie op. Vormen al die reizigers een probleem? Zeker, beweert Íñigo Domínguez, behalve als het om onszelf gaat.
‘Het is erg toeristisch hier’ of ‘Het is hier authentiek’. Het is duidelijk welke van de twee zinnen negatief bedoeld is. Waarom vinden we een plek waar toeristen komen niet deugen? We denken dat het daar duur zal zijn, dat de kwaliteit onder de maat is, dat de producten en de plek niet authentiek zijn. Kortom: we bevinden ons in een onechte, gekunstelde werkelijkheid. We hebben fake-plekken gecreëerd. Pretparken. Wat ooit leuk was is nu een nachtmerrie. En waarom noemen we een plek, winkel of bar authentiek? Omdat alles daar nog steeds is zoals vroeger, voordat de toeristen kwamen. Daar hebben ze zich niet uitgesloofd om mee te bewegen, om te veranderen in wat de toeristen verwachten: in een cliché, een stereotype, dat een opmerkelijk effect heeft. Want eigenlijk wil de toerist niet worden verrast, hij hoopt dat alles precies is zoals hij het zich heeft voorgesteld.
Steden die toeristen willen trekken sloven zich uit om te worden wat de toeristen vinden dat ze moeten zijn. Het hoge woord moet er maar eens uit: het toerisme verpest plaatsen en mensen. Het is niet zo dat de inwoners van een stad of een dorp hun leven leiden en mensen de plek bezoeken omdat hij mooi is. Nee, alles is op de bezoekers gericht, waardoor de plek zijn schoonheid verliest. Wat moeten we doen om u hiernaartoe te lokken en om u hier uw geld uit te laten geven?
Elizabeth Becker, oud-journalist van The New York Times, legt in haar boek Overbooked, The Exploding Business Of Travel And Tourism uit dat het probleem de aantallen zijn. In 1950 werden er 25 miljoen reizen met een toeristische bestemming geregistreerd, in 1970 waren dat 250 miljoen, in 1995 gingen er 536 miljoen mensen op reis. Vorig jaar waren het er 1.235 miljoen volgens de World Tourism Organization.
‘All tourists are bastards’
Pas in 2007 werd voor het eerst berekend wat de bijdrage van het toerisme aan het wereldwijde bbp was, en dat was, zo bleek, even veel als de olie en de landbouw. Nu is dat 10 procent. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat onze dorpen en steden niet de menselijke maat verliezen? Wat opvalt is dat toeristen steeds minder moeite doen om zich verstaanbaar te maken in de taal van de plaats die ze bezoeken. Dat is niet de mentaliteit van een bezoeker, maar van iemand die iets eist.
Toeristenoorden hebben een bloedhekel aan toeristen die hun hand op de knip houden. Geld maakt het verschil. Zonder geld zijn we klaplopers of, erger nog, immigranten. Dat is wat Adela Cortina signaleert in haar laatste boek, waarin ze vreemdelingenhaat onder de loep neemt. We zijn gastvrij tegenover de toerist en wantrouwend tegenover de vluchteling. Wat ons irriteert is niet de buitenlander maar de armoede. Als drieduizend passagiers van een cruisechip in de haven van Santander van boord gaan, door de stad wandelen en geen cent uitgeven is dat slecht voor de stad, die zich belazerd voelt. En dan denken ze in Santander dat ze iets moeten gaan doen, dat ze de toeristen ertoe moeten overhalen geld uit te geven. Het hoogste streven is het zogeheten kwaliteitstoerisme, oftewel het rijkeluistoerisme. Alleen de mensen met geld doen ertoe, de rest niet.
‘All tourists are bastards’, staat er op enkele muren van Barcelona gekalkt. Op de Ramblas verkopen Pakistani’s in Vietnam gemaakte Mexicaanse sombrero’s alsof dat allemaal made in Barcelona is, inclusief zijzelf. Hoe heeft het zo ver kunnen komen? Bru Rovira vertelt in zijn uitstekende boek over outcasts in Barcelona hoe families die hun hele leven in een oude buurt hadden gewoond eruit werden gewerkt. Hij vertelt hoe een paar bejaarden die weigerden te vertrekken werden weggepest. Om ze de schrik op het lijf te jagen werd een Afrikaan ingehuurd die avond aan avond als een leeuw in het trappenhuis stond te brullen. Hebzucht heeft stukje bij beetje een hele leefgemeenschap en een traditionele manier van leven ernstig aangetast. Barcelona is aan zijn succes ten onder gegaan en voor Granada of San Sebastian moet gevreesd worden. De binnenstad van Madrid verpaupert in sneltreinvaart.
Toeristen hebben ook een probleem, ze willen naar die ongerepte, authentieke plekken toe en hebben een bloedhekel aan toeristische oorden. Maar daarvoor moet je tegen de stroom in zwemmen en de massa ontlopen. En zelfs als dat je lukt kunnen die oorden erg tegenvallen. In Parijs of Rome los je op in de menigte, maar steden met een klein historisch centrum, zoals Dubrovnik of welke andere stad ook die binnen het bereik van een cruiseschip ligt, zijn totaal verpest. Het irritantste is ongetwijfeld dat we allemaal toeristen zijn zo gauw we de deur achter ons dichttrekken. Are all tourists bastards? Yep, behalve wijzelf. Ergens de enige zijn is nu een privilege. Een extreem voorbeeld is Bhutan, daar kun je alleen naar toe als je heel rijk bent. Hoe kun je met goed fatsoen nog reiziger zijn, een woord dat zo romantisch klinkt? Je eerste prioriteit is de massa ontlopen. Al heeft diezelfde massa ervoor gezorgd dat in de meest afgelegen oorden pizza-tentjes zijn geopend en er een maf soort exotisch avontuur–toerisme is ontstaan.
Maar je hoeft helemaal niet ver weg te gaan. Waar het om gaat zijn je houding en je nieuwsgierigheid. Camilo José Cela, die het beroemde reisverhaal Viaje a la Alcarria (Reis naar Alcarria) schreef, en Patrick Leigh Fermor, die te voet door Europa trok, en ook treinreizigers Paul Theroux en Jack London laten zien dat het wonder zich overal kan voordoen, als je maar nieuwsgierig bent en de tijd neemt om het te zien. Het kan echt, je hoeft alleen maar op een andere manier te reizen. Menselijker. De volgende stap op weg naar de totale vervreemding is de Segway: je loopt niet meer door de straten van je bestemming, je zweeft er met hoge snelheid boven, zonder dat je voeten de grond raken. Je kunt niet anders dan vaststellen dat mensen helemaal vergeten zijn waar ze zich bevinden als ze met een brede glimlach een selfie maken in Auschwitz.
Onze steden zijn steeds meer een decor geworden waar het authentieke moeilijker te vinden is. De onechte wereld breidt zich uit als gevolg van de vastgoedspeculaties van het neokapitalis–me. Voor het weliswaar arme maar mooie en menselijke Italië is iets on–definieerbaars in de plaats gekomen, waarvoor het woord lelijk nog tekortschiet. De verwoesting van de oude wereld van het volk en de vernietiging van het authentieke als gevolg van de modernisering. Identiteit en schoonheid verdwijnen als we gemeenschappen vernietigen, buurtwinkels laten sluiten, gezinnen, kinderen en bejaarden wegjagen. Als we nepsteden maken van onze steden, wat maken wij, de bewoners, dan van onszelf? Wat zijn we dan geworden? En wat willen we zijn? Wat de toeristen willen zien?
Ofschoon het toerisme 20 procent van het bbp oplevert, profiteert alleen de elite ervan; de boeren zijn hun land kwijt en het sekstoerisme met minderjarigen is een plaag
Het is nog steeds zo dat het toerisme in ontwikkelingslanden een belangrijke motor van de economie is. Je hoeft maar te kijken naar het drama dat zich in Egypte of Tunesië heeft voltrokken toen het toerisme instortte. In Thailand en Sri Lanka smachten ze nog steeds naar de terugkeer van de toeristen, die hen moeten redden nadat een tsunami hun kusten verwoestte. Zo ook in Nepal, na de aardbeving van 2015. Na de verstikkingsdood van de economie in Griekenland is op vakantie gaan in dat land ontwikkelingshulp geworden. Aan de andere kant van het spectrum heb je Cambodja, dat in de jaren negentig de gouden kans liet lopen om een nieuw model te ontwikkelen. Het was een land waar decennialang geen buitenlanders mochten komen in de tempels van Angkor en op de paradijselijke stranden. Dat model was een mislukking. Ofschoon het toerisme 20 procent van het bbp oplevert, profiteert alleen de elite ervan; de boeren zijn hun land kwijt en het sekstoerisme met minderjarigen is een plaag.
Buiten de steden tekent zich een nog veel groter probleem af: de vernietiging van de natuur. Costa Rica is een voorbeeld van een land dat probeert om milieu en toerisme met elkaar in balans te houden. Maar veel Afrikaanse landen, zoals Kenia, Zuid-Afrika en Mozambique, waar toerisme de voornaamste bron van inkomsten is, zitten diep in de problemen, en dan hebben we het nog niet eens over de Galapagos–eilanden. ‘Ecotoerisme is een oxymoron, op de lange duur zijn mensen en wilde dieren onverenigbaar,’ oordeelde Richard Leakey, hoofd natuurbescherming in Kenia, die in de jaren negentig de handel in ivoor een halt toeriep. De handel in jachtvergunningen is rooftoerisme in de letterlijke zin van het woord.
De vorm van een stad, de grenzen ervan, is nauw verbonden met de omringende natuur. ‘Het is een en hetzelfde probleem: het behoud van de natuur en de vorm van de stad.’ Dit vindt zijn oorsprong in iets typisch Italiaans: de ideale stad – het renaissancistische concept waarin het menselijke de maat der dingen is – waar het prettig leven is. En in veel steden is het leven vandaag de dag niet prettig. Hoe mooi ook, er wonen is vreselijk en soms onmogelijk. Waar het fascisme niet in slaagde, dat is de machtige consumptiemaatschappij wel gelukt: de uniformering; de vernietiging van het eigene; de verdwijning van de verschillende vormen van mens zijn die Italië op zeer uiteenlopende wijze heeft voortgebracht in de loop van zijn geschiedenis. Dat is het echte fascisme.
Hoe lossen we dit op? Elizabeth Becker geeft een paar schitterende voorbeelden. Het belangrijkste is Frankrijk, een land dat besloot dat hoe Franser en hoe meer het zijn identiteit en manier van leven benadrukt, hoe beter dat is voor het toerisme. Niet voor niets riepen ze in 1959 als eerste een ministerie van cultuur in het leven. Niet met handel als oogmerk, maar protectionisme. De beleidsmaker voor toerisme in Bordeaux legt het zo uit: de sleutel van succesvol toerisme is je richten op de mensen die er wonen, op de burgers. Als je dat goed doet, dan zal de toerist ook gelukkig zijn.’
Om het toerisme in te dammen, stelde de stad Barcelona vorig jaar een hotelstop in. Projectontwikkelaars bleken niet voor één gat te vangen: nu bouwen ze massaal luxeappartementen voor buitenlanders.
Als het geen hotel mag zijn, dan maken we er een luxeapparement van. Ruim, van alle gemakken voorzien en bestemd voor een zeer select publiek. Het is bijna een reflex in Barcelona, sinds in juli 2015 een stop op de bouw van nieuwe hotelkamers werd ingesteld. Nu investeerders in Barcelona niet verder kunnen met hun hotelprojecten, zoeken ze naar uitwegen, en de bouw van luxeappartementen is een van de betere alternatieven.
‘Het rendement is minder hoog,’ benadrukt een ondernemer die nog een geschil heeft lopen met de gemeente, waardoor zijn vergunning voor een hotelcomplex aan de Paseo Isabel II, midden in het centrum, is opgeschort. Voorlopig bevat het gebouw huurappartementen voor buitenlanders die tijdelijk in de stad verblijven.
Het eerste geval waarbij de effecten van het hotelmoratorium zichtbaar werden, betrof het voormalig kantoor van de Deutsche Bank op de kruising van de Avenida Diagonal en de Paseo de Gracia. Dat zou een luxe Four Seasons Hotel worden, maar het KHK Investeringsfonds veranderde zijn strategie, en nu werkt architect Carlos Ferrater aan een project met peperdure appartementen en op de begane grond winkels.
Hetzelfde gebeurt met het Condeminas-gebouw in de Paseo de Colón. De eigenaren van het complex, ingeklemd tussen twee hotels, wilden in zee gaan met een tophotelketen, maar door het moratorium zijn de plannen gewijzigd en komen er nu luxeappartementen in het gebouw. Een paar meter verderop hetzelfde verhaal. In het gebouw op nummer 4 van de Via Laietana huisden jarenlang kantoren. Er werden investeerders aangetrokken om het te veranderen in een hotel. De verbouwing is begonnen, maar u raadt het al: ook dit wordt een appartementencomplex. De gemeente is zich bewust van het fenomeen, maar ze kunnen er niets tegen doen, omdat het vergunningen betreft voor woningen en niet voor toerisme.
Het gaat in al deze gevallen niet bepaald om Airbnb-appartementen voor toeristen die een paar daagjes Barcelona doen. Het gaat om luxe onroerend goed dat wordt aangeboden door gespecialiseerde makelaarskantoren in Barcelona en de rest van de wereld. De potentiële kopers zijn kapitaalkrachtige buitenlanders die graag in het centrum van de Catalaanse hoofdstad verblijven: voornamelijk Europeanen (in meerderheid Engelsen en Fransen), Israëliërs en Arabieren. Discretie is wat ze gemeen hebben. De prijzen die ze betalen blijven niet onder de miljoen euro en worden altijd contant op tafel gelegd. Volgens cijfers van het ministerie van Verkeer en Infrastructuur wordt een op de vijf koophuizen in Spanje door buitenlanders gekocht, met name aan de kust en in Madrid en Barcelona. De commercieel directeur van de projectontwikkelaar La Llave De Oro (De gouden sleutel) zegt: ‘Barcelona is in Europa de derde favoriete stad voor een tweede of derde woning.’
‘Spaanse kopers kunnen de hoge prijzen van dit soort woningen niet betalen,’ zegt Carlos Gallofre van investeringsfonds Stoneweg. ‘Maar voor de Britten is Barcelona een vluchtinvestering.’ Er komen ook Israëliërs die de Eiffeltoren hebben verruild voor de Sagrada Familia. ‘Parijs is te duur geworden,’ zegt Miquel Laborde van beleggingsmaatschappij Laborde Marcet, die al vier jaar lang de prijzen in dure woonwijken ziet stijgen.
‘De prijs per vierkante meter in de Paseo de Gracia begint op het niveau van Parijs te komen,’ waarschuwt Emmanuel Virgoulay, vertegenwoordiger in Barcelona van de Frans-Zwitserse onroerendgoedmaatschappij Barnes. Volgens gegevens van zijn firma zijn de prijzen dit jaar met vijftien procent gestegen, omdat ‘er steeds meer vraag en steeds minder aanbod is’. Barnes heeft onlangs een kantoor geopend naast het Turó Park om een ander slag cliënten te bedienen: goedverdienende Fransen die min of meer permanent in Barcelona wonen en willen overstappen van een huur- op een koopwoning in de chique wijken van Barcelona. Hun portefeuille bestaat uit onroerend goed van boven de 200 vierkante meter, bij voorkeur in Pedralbes. Veel Arabieren hebben dan weer een voorkeur voor de Avenida Pearson. In de wijk Sarrià-Sant Gervasi gaat het niet zozeer om geannuleerde hotelprojecten, maar worden veel woonhuizen omgebouwd tot luxeappartementen, waardoor ze spectaculair in prijs zijn gestegen.
Josep Poch, zaakwaarnemer van Coldwell & Banker in Spanje, spreekt zelfs van de ‘wedergeboorte’ van gebouwen, een oplossing voor het gebrek aan bouwgrond voor nieuwe woningen in de Catalaanse hoofdstad. ‘We hebben geen andere keus dan herstructureren en renoveren,’ zegt hij. Zijn makelaarskantoor verkoopt appartementen in de Calle Muntamar voor 6,5 duizend euro per vierkante meter. De hele voorgevel is gelift, de balkons en de terrassen zijn gerestaureerd en het interieur is door binnenhuisarchitecten onder handen genomen, zodat de bewoners er zo in kunnen trekken.
Om eigenaar te worden van een appartement in het gebouw Winterthur van Francesc Macià moet je minimaal 6 miljoen euro op tafel leggen
Een ander voorbeeld van deze ontwikkeling zijn de twee woontorens van het winkelcentrum Diagonal Mar, Illa del Cel genaamd. Ze stammen uit 2003 en hebben een volledig nieuw interieur gekregen. ‘Ze waren van gemiddelde kwaliteit en hebben nu een luxe binnenkant,’ zegt makelaar Marc Velo, die de meeste van de tweehonderd appartementen à 5000 euro de vierkante meter al heeft verkocht. De kopers komen uit de hele wereld.
Ook de wijk Ensanche ontsnapt niet aan de trend. Het voormalige hoofdkantoor van Telefónica aan de Avenida Roma ondergaat sinds twee jaar een radicale gedaanteverwisseling. Het gebouw zou aanvankelijk in tweeën worden gesplitst (een hotel aan de ene kant en appartementen aan de andere), maar zal uiteindelijk één groot woonblok worden met 400 appartementen. Als gevolg van het moratorium is het hotelgedeelte geschrapt en de indeling gewijzigd. De goedkoopste appartementen gaan voor 400.000 euro van de hand. De penthouses en de grootste flats doen tegen de 2,5 miljoen.
Stevige prijzen, maar dat is nog niets vergeleken met wat er wordt betaald op de internationale markt van luxeappartementen. Om eigenaar te worden van een appartement in het gebouw Winterthur van Francesc Macià, moet je minimaal 6 miljoen euro op tafel leggen. In 2009 werd een contract getekend met Marriott International, dat er een vijfsterrenhotel van de buitencategorie van wilde maken, maar door de economische en de vastgoedcrisis werd de bouw stopgezet en het hele geval aan een Brits investeringsfonds verkocht, dat er gelikte appartementen van maakte.
Belazerd
Ook Casa Burés in de buurt Eixample, een modernistisch gebouw ontworpen door Francesc Berenguer i Mestres [een assistent van Gaudí], wordt op dit moment gerenoveerd. Tien jaar geleden zou het een vijfsterrenhotel worden. Maar de gemeente stak er een stokje voor en kocht het op, om het vervolgens aan de Generalitat door te verkopen, waarna het uiteindelijk in handen viel van een internationale investeringsmaatschappij die besloot er luxeappartementen van te maken. De oplevering staat gepland voor oktober 2017 en volgens makelaarskantoor Lucas Fox zijn al enkele van de tien woningen verkocht. De minimumprijs is 4,8 miljoen euro.
De komende maanden zouden we nog wel eens meer van dit soort projecten kunnen zien, aldus welingelichte bronnen. Een beslissende factor zijn de plannen van de gemeente Barcelona. Aangezien niet bekend is wanneer het hotelmoratorium wordt opgeheven, en hoe daarna de regels zullen zijn, maakt de hotelbranche liever nog geen concrete plannen. ‘Er is natuurlijk argwaan,’ zegt Miquel Laborde. ‘Na wat er met het gebouw van de Deutsche Bank is gebeurd hebben grote namen die zich in de stad wilden vestigen zich teruggetrokken.’
Josep Poch zegt dat sommigen van zijn cliënten ‘zich belazerd voelen’, en waarschuwt voor de effecten daarvan op de prijzen in de stad. ‘Misschien werkt het allemaal wel averechts,’ zegt hij. De gentrificatie of elitisering van wooncomplexen, waar de gemeente zo beducht voor is, gaat evengoed – of nog erger – door met exclusieve luxeappartementen, en de werkgelegenheid die deze opleveren is van een heel andere orde.
De voornaamste kopers van onroerend goed in Spanje zijn Europese zakenmensen. In het eerste trimester van 2016 waren Britten de voornaamste buitenlandse kopers van woningen in Spanje (19,73 procent), op grote afstand gevolgd door Duitsers (7,38 procent), Fransen (7,05 procent), Zweden (6,95 procent), Italianen (5,99 procent) en Belgen (5,63 procent). Zij hebben het stokje overgenomen van de Chinezen (3,92 procent) en de Russen (2,96 procent), die tussen 2011 en 2014 de voornaamste investeerders waren. Dat was in een tijd dat de prijzen nog een stuk lager waren. Bovendien kreeg je toen bij aankoop van een appartement boven de half miljoen euro een verblijfsvergunning in Spanje cadeau.
Sinds 1881 in handen van de familie Godó. ‘De Voorhoede’ is de vierde krant van Spanje, maar met Barcelona als thuishaven de nummer één van Catalonië.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
