Van botvergroting tot kinverlenging: sommige jonge mannen gaan wel erg ver om hun ‘seksuele marktwaarde’ te verhogen. Hoe is deze extreme cosmetische rage, die bekendstaat als ‘looksmaxxing’, mainstream geworden?
Voor James begon het met spieren. Hij was ongeveer zestien en zich bewust geworden van zijn lichaamsbouw, wat zich vooral uitte in de angst dat hij niet gespierd genoeg was om meisjes aan te trekken. Hij ontdekte een forum voor bodybuilding en begon te trainen. Hij kan zich niet herinneren wanneer het gebeurde, maar op een gegeven moment begonnen trollen het forum te infiltreren. Het waren bezoekers van een andere online community met een andere insteek.
‘De algemene indruk die ik van hen kreeg was dat ze vrij gemeen waren,’ zegt James, die liever niet zijn echte naam gebruikt. ‘Ze namen foto’s die mensen hadden geplaatst van hun indrukwekkende lichaamsbouw en zeiden dan: “Jullie zijn vergeten jullie gezicht te trainen!”’
Ondanks dat ze zo gemeen waren, werd James nieuwsgierig naar de fora, die grotendeels gericht waren op gezichtsesthetiek. Hij ontdekte een nieuwe wereld waarin vooral jonge mannen en tienerjongens foto’s van elkaar afstruinden op vermeende gebreken en vermeende oplossingen.
Het wemelde op de fora van keiharde oordelen en zo ontdekte James allerlei nieuwe grote onzekerheden. ‘Ik kwam achter problemen die ik niet eens had opgemerkt,’ zegt hij. ‘Ik had een kort gezicht en een korte kin, mijn neus was te breed, mijn ogen stonden te ver uit elkaar, mijn haarlijn was te hoog… Je ziet veel van deze dingen niet totdat iemand anders je erop wijst, en dan kun je ze niet meer over het hoofd zien.’
James raakte verslaafd aan looksmaxxing, een online gemeenschap van mensen die hun gezicht willen verbeteren. Hij begon een vreemde code te leren die leden gebruikten om hun kenmerken te vergelijken: IPD’s (interpupillaire afstand, de afstand tussen de ogen); canthal tilt (de hoeken van de ogen); mewing (een tongoefening die de vorm van de kaak zou verbeteren). ‘Het uiteindelijke doel is om je SMV te verbeteren,’ zegt James. Oftewel: je seksuele marktwaarde.
Pin-ups
Looksmaxxing bestaat al minstens tien jaar, maar is de afgelopen maanden geëxplodeerd en via obscure fora en Reddit-pagina’s tot de mainstream sociale media doorgedrongen – tot TikTok in het bijzonder. Onmogelijk gebeitelde kaken, pruilende lippen en jukbeenderen zo hoog als de Egyptische piramides scoren hoog, evenals ‘jager’-ogen (ogen die lichtjes naar beneden zijn gericht in de richting van de neus – een positieve canthal tilt).
Looksmaxxing-influencers hebben enorm veel volgers gekregen, terwijl algoritmes video’s promoten die door miljoenen worden bekeken. Modellen als Jordan Barrett en Francisco Lachowski veranderden in pin-ups. De trend leidde tot verbijstering bij ouders en leraren en bezorgdheid dat jongeren nog meer redenen vinden om zich slecht te voelen over zichzelf.
Het is niet duidelijk hoe ver mainstream looksmaxxing is verwijderd van online ‘incel’ (onvrijwillig celibataire) gemeenschappen, waar het zijn wortels in heeft. In deze gemeenschappen geven mannen vrouwen en het feminisme de schuld van hun romantische tekortkomingen; ze trekken zich terug in een wereld waarin ze hun eigen mannelijke idealen nastreven, idealiter met een getraind lichaam en – in het geval van de looksmaxxers – scherpe kaaklijn en ogen van een jager.
‘De overgrote meerderheid van de groepen waarmee we werken is zich nu bewust van looksmaxxing,’ zegt Mike Nicholson, een voormalig leraar die een workshopprogramma op scholen leidt dat Progressieve Masculiniteit heet. Hij praat met me een dag nadat een rapport van onderzoekers van het University College in Londen en de Universiteit van Kent aan het licht bracht dat algoritmen van TikTok vrouwonvriendelijke inhoud versterken waardoor deze wordt genormaliseerd. (In een reactie liet TikTok weten vrouwonvriendelijke inhoud te verbieden en verwijderen, en trok het platform de onderzoekswijze van het rapport in twijfel).
‘We benaderen het probleem met open blik,’ voegt Nicholson eraan toe. ‘Maar de wereld waarin deze jonge mannen en jongens leven is er een die hun angsten probeert te vergroten en hen mogelijk het pad op leidt dat, als je niet oppast, kan leiden tot “incel”-ideologieën.’
‘De grootte van de kin is een dimorf trekje, een soort signaal van mannelijkheid. Ik wil de mijne verticaal een paar millimeter verlengen’
James, een twintiger die in het Verenigd Koninkrijk in de financiële wereld werkt, werd rond 2015 actief op de fora, toen ze nog niche waren. Hij begon met ‘softmaxxing’ – aanpassingen zoals haarstyling, huidverzorgingsremedies, diëten en trainingsschema’s. Maar toen de sites hem een steeds hardere spiegel voorhielden, ging hij op zoek naar extremere oplossingen, bekend als ‘hardmaxxing’.
In 2022 ging hij onder het mes om zijn neus glad te strijken. Vorig jaar heeft hij botox in zijn voorhoofd laten zetten, zijn wenkbrauwen laten bijwerken en zijn tanden laten bleken en rechtzetten. Hij overweegt een kinoperatie, die volgens hem duizenden ponden zou toevoegen aan de circa tienduizend die hij tot nu toe aan zijn gezicht besteedde. ‘De grootte van de kin is een dimorf trekje, een soort signaal van mannelijkheid,’ zegt hij. ‘Ik wil de mijne verticaal een paar millimeter verlengen.’
James zegt dat hij wegblijft uit de meer giftige hoeken van de fora voor looksmaxxing. Hij denkt dat de nieuwe golf op TikTok veel vrouwenhaat heeft uitgebannen, maar erkent de mogelijkheid dat dergelijke inhoud onzekerheid aanwakkert: ‘Sommige van deze gebreken zijn helemaal niet te verhelpen… voor veel tieners kan het zeker slecht zijn voor hun geestelijke gezondheid.’
Bateman
Een van de grootste namen in looksmaxxing op TikTok is Kareem Shami, een tweeëntwintigjarige student in San Diego, Californië. Hij gebruikt de gebruikersnaam syrianpsycho en heeft meer dan 1,5 miljoen volgers. Zijn profielfoto is Patrick Bateman, de fictieve seriemoordenaar gespeeld door Christian Bale in de verfilming van American Psycho.
Shami groeide op in Syrië tot zijn familie in 2012 werd ontheemd door de oorlog en zich opnieuw vestigde in Beiroet. Hij vertelt dat hij op school slecht behandeld werd. ‘Ik was de enige Syriër en zag er nogal wit uit, ondanks dat ik Arabisch ben,’ zegt hij. ‘Ik werd beschouwd als een buitenbeentje en dat heeft iets in me losgemaakt.’ Acne gaf ook een deuk in zijn zelfvertrouwen. Shami, die naar de VS verhuisde om te gaan studeren, begon met pogingen om zijn uiterlijk te verbeteren. Hij ging naar de sportschool, behandelde zijn puistjes en restylede zijn haar en kleding. Hij documenteerde een deel van wat hij deed op TikTok, waar hij tevens advies gaf.
Shami zegt dat hij niet eens op de hoogte was van looksmaxxing tot 2022, toen hij een snelle voortgangsvideo postte die liet zien hoe zijn uiterlijk was veranderd tussen zijn zeventiende en twintigste. Hij is opvallend symmetrisch en gepolijst geworden, al geeft hij ook toe dat de gezichten van jongens in die jaren sowieso radicaal kunnen veranderen. Hoe dan ook, de video werd razend populair; hij is 15 miljoen keer bekeken.
De video ging ook viraal op de looksmaxxing-fora en voedde de scepsis die grenst aan minachting onder de oorspronkelijke leden van de community voor onbezonnen TikTok-nieuwkomers. ‘Ik krijg dagelijks een portie haat,’ vertelt Shami, die zegt dat hij de ‘incel’-traditie van looksmaxxing verwerpt en dat Bateman, een ‘incel’-pin-up, hem alleen inspireerde om zijn uiterlijk te verbeteren. ‘Natuurlijk wil niemand op dat personage lijken.’ Wel zegt hij dat hij zich iets kan voorstellen bij de eenzaamheid van Bateman.
Shami vertelt dat oudere volwassenen geen looksmaxxing krijgen. Er is in de media veel te doen geweest over bijvoorbeeld ‘bone smashing’, een extreme techniek waarbij je met een hamer op je gezicht slaat om meer ‘mannelijke’ hergroei te bevorderen wanneer de botten herstellen, maar er is weinig bewijs dat iemand het ook echt doet. ‘De meerderheid van de berichten die je ziet over looksmaxxing zijn niet serieus,’ zegt hij, eraan toevoegend dat hij alleen softmaxxing promoot.
Maar James’ ervaringen laten zien dat kwetsbare kinderen dit serieus kunnen nemen. Het grootste modewoord is mewing, waar Shami voorstander van is. Een tiener bij wie de kaakstreek er een beetje gespannen uitziet, houdt zijn tong misschien wel stevig tegen zijn gehemelte in een poging zijn kaakspieren te versterken.
De Mews zien hun werk als een kruistocht om vooral onze kaken te herstellen, die volgens hen zijn verzwakt en achteruitgegaan in het industriële tijdperk
In een bizarre botsing van culturen is mewing vernoemd naar een orthodontist uit Kent die al ver in de negentig is. Sinds het einde van de jaren 1970 promoot John Mew (en later zijn zoon Mike Mew) orthotropie, zijn controversiële alternatief voor beugels en tandextracties. De Mews zeggen dat hun tongoefeningen, gehemeltevergrotende apparaten voor kinderen en dieetveranderingen de esthetiek van het gezicht en de algehele gezondheid kunnen verbeteren.
Uitgekotst door de orthodontische beroepsgroep begonnen de Mews hun technieken op YouTube te promoten, waardoor ze de aandacht trokken van de ontluikende looksmaxxing-gemeenschap en veranderden in onwaarschijnlijke rebelse helden. Ze zijn het onderwerp van Open Wide, een Netflix-documentaire die vorige maand in de VS is uitgebracht.
Mewing, door looksmaxxers gepromoot als face hack, is mainstream geworden, met meer dan 1 miljard vermeldingen op TikTok. ‘Soms houd ik jonge mensen aan en vraag hen of ze van mewing afweten. Inmiddels weet 100 procent van hen wat het is,’ zegt Mike Mew vanuit zijn kliniek in Croydon. Nu looksmaxxing mainstream is geworden, probeert hij de controle over zijn naam terug te krijgen en een deel van een potentieel lucratieve taart mee te pakken. In november lanceerde hij een trainingsapp voor zijn ‘gezichtsontwikkelingstechnieken’.
Maar andere orthodontisten maken zich zorgen over de rage. ‘We zijn bang dat mensen een techniek gebruiken die onbewezen is, onbewaakt, zonder toezicht en gebaseerd op misleidende claims,’ zegt Matthew Clover, directeur klinische praktijk bij de Britse Orthodontic Society. In januari zei de American Association of Orthodontists dat ‘wetenschappelijk bewijs ter ondersteuning van de beweringen van Mew over het modelleren van de kaaklijn zo dun is als flosdraad’.
Mike Mew beweert dat hij het slachtoffer is van een bredere vendetta: ‘Ik word beschouwd als de antichrist in de orthodontie.’ Hij zit midden in een hoorzitting over wangedrag bij de General Dental Council over zijn behandeling van een niet nader genoemd kind. De raad beweert dat er ‘geen adequaat objectief bewijs’ was voor zijn behandeling, die onder andere bestond uit het gebruik van een gehemeltespreider en hoofd- en nekbeugels.
Mew zegt dat hij patiënten niet heeft misleid. ‘Je moet in staat zijn om ideeën naar buiten te brengen en te zeggen: “Dit is wat ik geloof en dit is de voorwaarde waarop ik je behandel,”’ zegt hij.
De Mews zien hun werk als een kruistocht om vooral onze kaken te herstellen, die volgens hen zijn verzwakt en achteruitgegaan in het industriële tijdperk, wat een scala aan problemen met zich meebrengt, van scheve tanden tot ademhalingsproblemen. Maar maakt Mike Mew zich geen zorgen dat hij, door mee te doen aan een trend die meer geobsedeerd is door uiterlijk dan door gezondheid, het risico loopt om onzekerheid te verspreiden? Op deze vraag die ik hem mailde heb ik nog geen antwoord gekregen.
Hardere remedies
James zegt dat hij nooit veel met mewing heeft gehad. Hij is niet de enige die op zoek is naar hardere remedies. Cosmetische gezichtschirurgen melden dat ze steeds meer vragen krijgen van jonge mannen. ‘We merken dit zeker,’ zegt Mehmet Manisali, een maxillofaciale chirurg in Harley Street, centraal Londen, wiens naam ik tegenkom in een post over lookmaxxing op Reddit.
Manisali voert minstens een keer per twee weken een kinoperatie uit van het soort dat James overweegt. Hij laat me gruwelijke foto’s zien van de ingreep, waarbij het kinbot in de mond wordt blootgelegd, onder de onderste voortanden, het uiteinde wordt afgezaagd en teruggeplaatst met een titaniumplaat. Er groeit bot terug om het gat op te vullen, waardoor de kin enkele millimeters naar beneden of naar voren kan worden geduwd.
Manisali rekent ongeveer 10.000 pond voor de ingreep en vertelt dat hij patiënten gedurende meerdere gesprekken doorlicht en vaak voorzichtig afwijst. ‘Ik moet beslissen of het iemand is voor wie een kleine verandering een grote oppepper voor het zelfvertrouwen kan zijn, of iemand die onrealistische verwachtingen heeft en voor wie het de eerste stap naar een ramp is,’ licht hij toe.
James zegt dat hij er geen spijt van heeft dat hij zich heeft laten verleiden tot looksmaxxing. Hij denkt dat zijn zelfvertrouwen door de nieuwe kennis en zijn enthousiasme over het verbeteren van zijn uiterlijk is verbeterd. ‘Maar ik ben ook niet misleid,’ zegt hij. ‘De andere kant van de site richt zich op vrouwen en relaties en is over het algemeen pessimistisch. En ik denk dat die mentaliteit me misschien heeft belemmerd, want het is makkelijk om te denken dat vrouwen altijd achter beter en rijker willen… en misschien zullen ze nooit 100 procent tevreden met me zijn.’
Hij brengt tegenwoordig minder tijd door op de fora of TikTok, maar hij vindt het nog steeds moeilijk om niet geobsedeerd te zijn door zijn uiterlijk. Hij denkt erover om een kinoperatie te ondergaan, misschien later dit jaar. ‘Ik denk er al zo lang over dat ik het nu wil gaan doen,’ vertelt hij. ‘En dan zal dat de laatste grote ingreep zijn. Dan kan ik dit allemaal achter me laten. Dat hoop ik tenminste.’
