Twee columnisten van The Irish Times zagen hoe de winnaar van de Ierse presidentsverkiezingen Catherine Connolly sociale media behendig wist in te zetten tijdens haar campagne. Hoewel dat volgens Una Mullally toegejuicht mag worden, vraagt Breda O’Brien zich af of het zich ook kan doorvertalen naar serieus presidentschap.
Ja: ‘Catherine Connolly vond haar publiek en sprak een taal die ze begrepen’
Het ambt van een president in Ierland is grotendeels ceremonieel. Je bent een soort boegbeeld dat het geweten van de Ierse samenleving weerspiegelt, legt Irish Times-redacteur Una Mullally uit in een stuk dat door The Guardian werd gepubliceerd. ‘Mijn theorie is dat de winnaar van de Ierse presidentsverkiezingen degene is die thematisch aansluit bij de (op dat moment) heersende maatschappelijke waarden: Robinson de feminist, McAleese de bruggenbouwer tussen noord en zuid, Higgins de socialistische dichter, en nu Catherine Connolly, de anti-oorlogspresident.’
Connolly is niet verbonden aan een politieke partij, maar wordt gesteund door de grote linkse partijen in Ierland, waaronder Sinn Féin. Ze won met 60 procent van de stemmen van de centrumrechtse Heather Humphreys.
Connolly sprak zich tijdens haar campagne herhaaldelijk uit tegen oorlog en militarisering, is zeer kritisch over de reactie van de EU op wat in Ierland wordt beschouwd als de genocide op Palestijnen en ze steunde het referendum over het homohuwelijk in 2015 en het referendum over abortusrecht in 2018. Ook kaartte ze herhaaldelijk de klimaatcrisis, de rechten van mensen met een beperking, de Ierse woningcrisis en het belang van de Ierse taal aan. ‘Ze voerde een positieve campagne en bleef altijd kalm in debatten,’ aldus The Guardian.
De doorgewinterde politicus en advocaat trok de aandacht van de kiezers met virale video’s waarin ze pronkte met haar voetbal- en basketbalvaardigheden. Ook nam ze deel aan populaire podcasts voor lange interviews. ‘Catherine Connolly vond haar publiek en sprak een taal die ze begrepen’, concludeert de Ierse columnist.
‘Ze heeft de klassieke methoden van het politieke establishment op hun kop gezet’
Volgens Mullally begreep Connolly’s campagneteam hoe belangrijk beeldtaal is in de online communicatie van nu. Het campagnelogo bevatte Keltische motieven en was geïnspireerd op traditionele Ierse winkelpuien.
‘Ze zal niet de macht hebben om de huizencrisis aan te pakken, het grootste politieke en sociale probleem in Ierland. Maar ze bracht het wel onder de aandacht. Door haar slimme inzet van moderne communicatiemiddelen, waar ze een enorm publiek mee bereikte, heeft ze de klassieke methoden van het politieke establishment op hun kop gezet en laten zien hoe je door middel van een positieve, geraffineerde campagnevoering een oprechte band opbouwt met de kiezer.’
Una Mullally is een Ierse journalist en presentator uit Dublin. Ze is columniste bij The Irish Times.
Nee: ‘Sociale media lenen zich niet voor serieuze analyse, ook niet als ze geen opzettelijke desinformatie bevatten’
‘Jongeren geven openlijk toe dat ze last hebben van “brain rot” door het constant scrollen en kampen met een telefoonverslaving. Maar wanneer een presidentskandidaat erin slaagt hun aandacht een paar seconden te trekken, wordt dat beschouwd als een geweldige prestatie in plaats van een verergering van het probleem’, schrijft Breda O’Brien in The Irish Times. ‘Blijkbaar zorgt die aanpak ervoor dat Connolly herkenbaar is. Maar dit is ook de vrouw die lastige vragen systematisch ontweek. Herkenning is blijkbaar belangrijker dan verantwoording’, hekelt de vaste columnist.
Ook O’Brien haalt de podcasts aan waar Connolly te gast was. ‘Afgezien van een aflevering met de journalist Sean O’Rourke in februari, voordat ze haar kandidatuur aankondigde, waren deze interviews niet bepaald kritisch.’ De zeer succesvolle podcaster David Chambers, bekend onder zijn professionele pseudoniem Blindboy Boatclub, bevestigde de ‘vibe-theorie’ van Financial Times-columnist Janan Ganesh, waarbij kiezers hun steun baseren op gevoel en uitstraling in plaats van op inhoud of beleid. Het kiezen van een president, zo stelde Chambers, draait allemaal om ‘het gevoel dat de kandidaat een fatsoenlijk persoon is, iemand die oprecht om je geeft en niet achterbaks is’. Zijn podcast trekt naar schatting honderdduizenden tot een miljoen luisteraars per aflevering. ‘Tijdens de show– die een enorm luisterpubliek heeft – werd geen enkele lastige vraag gesteld,’ benadrukt O’Brien.
‘Een vibe kan binnen enkele seconden veranderen’
Je stem laten afhangen van ‘vibes’ is gevaarlijk, stelt de columnist. ‘Een vibe kan binnen enkele seconden veranderen. Sociale media lenen zich niet voor serieuze analyse, omdat elk medium dat afhankelijk is van click altijd op het randje van excessen balanceert.’
Het symbolische karakter van het ambt doet niets af aan O’Briens argumentatie. ‘Ja, het is grotendeels ceremonieel, maar het heeft echte functies.’ De president brengt bijvoorbeeld staatsbezoeken en ontvangt buitenlandse staatshoofden in eigen land. ‘Hoe ongemakkelijk zal het bijvoorbeeld voor Connolly zijn om de Duitse bondskanselier te begroeten nadat ze het herbewapeningsbeleid van zijn land heeft vergeleken met dat van het Duitsland van de jaren dertig?’
De verkiezingen werden ontsierd door een lage opkomst van 46,3 procent en maar liefst een op de acht kiezers diende een ongeldig stembiljet in. ‘Er waren ruim tweeduizend ongeldige stemmen, het hoogste aantal in een moderne Ierse verkiezing, omdat veel kiezers ontevreden waren met de keuze van kandidaten op het stembiljet’, aldus The Irish Times.
De lage opkomst en vele proteststemmen duiden volgens de columnist op een diepe kloof tussen de Ierse bevolking en de politiek. ‘Er is veel meer nodig dan handigheid met digitale media om president te zijn voor iedereen.’
Breda O’Brien is een Ierse docent en columnist die wekelijks een column schrijft voor The Irish Times. O’Brien is een veelgevraagd woordvoerder van katholieke standpunten over politieke kwesties, zoals het verzet tegen abortus en het homohuwelijk.