Michael Bloomberg, miljardair en voormalig Republikein, wil koste wat kost – hij geeft er zo’n 1 miljard dollar voor uit – een tweede termijn van Donald Trump tegenhouden. En hoe twijfelachtig hij Trump als persoon ook vindt, hij speelt niet op de man. Bloomberg valt hem aan op zijn daden.
De presidentscampagne van Michael Bloomberg heeft de harten van Democratische kiezers sneller doen kloppen. Helaas voor Bloomberg – een voormalige Republikein die als miljardair Wall Street gunstig gezind is en die als burgemeester van New York de raciaal getinte politietactiek van ‘aanhouden en fouilleren’ steunde – komt dat vooral doordat ze zich erover opwinden. Veel Democraten zijn niet boos op Bloomberg vanwege die persoonlijke en ideologische prioriteiten, maar omdat het erop lijkt dat hij de nominatie voor de partij wil kopen. Bloomberg heeft laten weten dat hij maar liefst 1 miljard van zijn vermogen van 50 miljard dollar aan zijn campagne wil uitgeven. De angst bestaat dat die campagne tot een slepende strijd tussen de Democratische kandidaten zal leiden en uiteindelijk een gemankeerde winnaar zal opleveren, die vrijwel zeker geen Bloomberg zal heten.
Horrorspotjes
Maar er is een goede reden waarom Bloombergs kandidatuur een zegen zou kunnen zijn voor degene die het in november uiteindelijk tegen Donald Trump opneemt. Bloomberg heeft het grootste deel van zijn geld niet besteed aan de huur van grote zalen voor campagnebijeenkomsten of aan vliegtuigen om het land mee te doorkruisen, maar aan reclamespotjes: ruim 200 miljoen dollar in nog geen twee maanden. De kosten voor de tv- en radiospotjes bedroegen het afgelopen jaar meer dan drie keer zoveel als de reclame-uitgaven van alle andere Republikeinse en Democratische kandidaten bij elkaar, die van medemiljardair Tom Steyer uitgezonderd, aldus databedrijf Advertising Analytics.
Iedere Amerikaan die naar een American-footballwedstrijd heeft gekeken of naar uitreiking van de Golden Globes, of zelfs naar een Minecraft-filmpje op YouTube, heeft waarschijnlijk Bloombergs spotje over de gezondheidszorg gezien. Het filmpje is een minuut lang en begint met enge muziek die lijkt ontleend aan een horrorfilm en met beelden van Trump die dingen zegt als ‘Obamacare is één grote ramp’ en ‘Laat Obamacare maar in elkaar klappen’. De muziek wordt steeds opzwepender en een verteller prijst Bloombergs wapenfeiten op gezondheidszorggebied toen hij nog burgemeester was: een daling van het aantal onverzekerden en van de kindersterfte, een toename van de levensverwachting. Te zien is een ‘cast’ van multiraciale, glimlachende ge-zondheidszorgmedewerkers in operatiekleding en witte jassen, die blije patiënten in rolstoelen voortduwen en de hartslag van aanbiddelijke peuters meten.
Alle pijlen op Trump
De gezondheidszorg is het meest om-streden onderwerp van de Democratische voorverkiezingen. Daarin staan de plannen voor zorg voor iedereen (‘Medicare for All’) van Bernie Sanders en Elizabeth Warren lijnrecht tegenover de meer technische aanpak van Joe Biden en Pete Buttigieg. Elk debat tussen de Democratische kandidaten mondt op zeker moment uit in een vermoeiende discussie over de vraag of Sanders en Warren de belastingen voor de middenklasse zullen verhogen om hun plannen te kunnen betalen en of Biden en Buttigieg zich wel genoeg inspannen voor een ziektekostenverzekering voor iedereen. Bloombergs spotje gaat dat debat volledig uit de weg en zegt niets over de andere Democratische kandidaten en hun plannen. Hoewel Bloomberg niet voor Medicare for All is, bekritiseert hij – anders dan Buttigieg – Warren en Sanders niet omdat ze het plan steunen. Het is eigenlijk een spotje voor algemene verkiezingen, waarin de pijlen uitsluitend zijn gericht op de president.
Dat is het tweede wat opvalt aan de campagne: de manier waarop Trump wordt aangepakt. In 2016 probeerde Hillary Clinton Trump op karakterologische kenmerken te pakken. In haar sterkste spotje waren kinderen te zien die Trump op tv enkele van zijn laakbaarste uitspraken zagen doen, over Mexicaanse ‘verkrachters’, over ‘bloed dat uit de je-weet-wel’ van nieuws-presentator Megyn Kelly lekt en dat hij ‘midden op Fifth Avenue iemand zou kunnen doodschieten’ zonder kiezers kwijt te raken. ‘Onze kinderen en kleinkinderen zullen op deze tijd terugkijken,’ zegt Clinton in het spotje, ‘en we moeten ervoor zorgen dat ze trots op ons kunnen zijn.’ Biden kiest dezelfde aanpak. In een van zijn spotjes zijn buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders te zien die Trump uitlachen. Het spotje eindigt met beelden van Biden en de tekst: ‘We hebben een leider nodig die door de wereld wordt gerespecteerd.’
Tastbare redenen
Bloomberg lijkt die minachting voor Trump te delen en heeft hem eerder zelf persoonlijk aangevallen. ‘Ik heb een bedrijf opgebouwd en deed dat niet met een cheque van mijn vader ter waarde van een miljoen dollar,’ zei hij in zijn toespraak van 2016 tot de Democratische Conventie. Maar anno 2020 is zijn pleidooi zo traditioneel als maar kan, want gericht op Trumps daden.
Bloomberg richt zich op actuele, reële problemen
In een ander spotje over de gezondheidszorg valt Bloomberg Trump aan omdat hij kiezers dreigt hun verzekering af te pakken. Hij beweert dat ‘er onder Trump elk jaar één miljoen onverzekerden bij zullen komen’. In een derde spotje zien we Trump opscheppen over de inspanningen van zijn regering om ‘vuurwapenveiligheid’ te bevorderen terwijl een snoeiharde lijst voorbijflitst van de 263 schietpartijen die zich op scholen en universiteiten hebben voorgedaan sinds hij aan de macht is. Bloomberg houdt de kiezers voor dat ze niet om schimmige redenen tegen Trump moeten stemmen – omdat er een beter rolmodel nodig is, omdat het goed is voor het aanzien van de VS in de wereld – maar om tastbare redenen: een betere ziektekostenverzekering, veilige scholen voor kinderen.
De spotjes zijn een gedurfde poging om de regels voor de presidentiële voorverkiezingen te herschrijven. Bloomberg slaat de eerste vier krachtmetingen voor de nominatie – in Iowa, New Hampshire, South Carolina en Nevada – over en gebruikt in plaats daarvan zijn praktisch onbeperkte reclamebudget voor een landelijke campagne in de stijl van de nationale verkiezingen om de Democratische nominatie binnen te halen. Maar misschien is het meest onconventionele aan Bloombergs campagne wel de radicaal conventionele aanpak van Trump als politieke tegenstander. Andere Democratische kandidaten schilderen Trump af als een existentiële bedreiging: ‘Als Donald Trump wordt herkozen,’ zegt Biden in een spotje, ‘zal hij het karakter van dit land voor altijd fundamenteel veranderen.’ Daarentegen richt Bloomberg zich op actuele, reële problemen.
Mini Mike
‘Het kan hem niks schelen of je al een ziektegeschiedenis hebt,’ zegt Bloomberg over Trump in een van zijn spotjes. ‘Hij wil je gewoon de toegang tot de zorg ontzeggen. Als hij opnieuw wordt gekozen, zal hij dat blijven proberen.’ Die kritiek kan tegen praktisch iedere Republikein worden gebruikt, en dat gebeurt ook, maar het laat de Democraten zien dat Bloomberg ervan overtuigd is dat je Trump het beste met een beproefde, waarachtige strategie kunt verslaan. Trump zelf lijkt niet op zijn gemak, want hij postte onlangs op Twitter dat ‘Mini-Mike Bloomberg [Trumps bijnaam voor Bloomberg omdat die aan de kleine kant is] een hoop geld aan nepreclame uitgeeft’, waarna hij ten onrechte beweerde dat hij mensen die al een ziekte hebben heeft geprobeerd te verzekeren. Bloomberg is zo overtuigd van zijn theorie dat hij heeft gezworen dat hij, als hij de Democratische nominatie niet mocht binnenhalen, zijn anti-Trump-campagne zal voortzetten namens degene die daar wel in slaagt.
Sinds Bloomberg in november aan-kondigde dat hij zich in de strijd zou mengen, beklagen zijn critici zich erover dat hij zijn geld beter anders had kunnen besteden als hij van Trump af wil, bijvoorbeeld door kiezers massaal op te roepen zich te laten registreren of door Fox News op te kopen. Hoe creatiever en afwijkender, hoe beter. Maar Bloomberg gokt erop dat moeilijke tijden vragen om degelijke maatregelen, zij het degelijke maatregelen op gigantische schaal. Met genoeg geld en reclamespotjes hoopt hij Trump te normaliseren om hem te kunnen verslaan.
Jason Zengerle
New York Times Magazine
Verenigde Staten | weekblad | oplage 1.160.000
Tijdschrift dat op zondag verschijnt bij The New York Times en dat vooral bekend staat om zijn fotografie, met name op het gebied van mode en stijl.