Amerikaanse deskundigen en politici beweren dat Beijing het conflict met Taiwan wil laten escaleren en zelfs een oorlog wil riskeren om de bevolking af te leiden van de binnenlandse problemen, maar volgens columnist Alex Lo denkt de Chinese regering daar zelf heel anders over.
Zoals verwacht wordt William Lai Ching-te van de Democratische Progressieve Partij de volgende president van Taiwan. Maar de DPP heeft de controle over de Wetgevende Yuan verloren aan de oppositie. De Taiwanese kiezers hebben laten zien dat ze de voorkeur geven aan een machtsevenwicht in plaats van een dominante DPP.
Vanwege Lai’s verkiezingsoverwinning zijn nu vrijwel alle westerse analisten het erover eens dat Beijing de aanval zal inzetten en de agressie opvoeren. Dat is precies wat Washington wil – een excuus om het eiland Taiwan en de Filipijnen te versterken terwijl het zich ondertussen bezighoudt met het in toom houden van China, in lijn met zijn zogenaamde ‘pivot to Asia’ [het Amerikaanse buitenlandbeleid waarbij de meeste aandacht naar Azië uitgaat].
Voor de Amerikanen zullen de crises in Oekraïne en het Midden-Oosten ooit ophouden; het echte gevecht vindt plaats in Azië en de Stille Oceaan. Dat alleen al kan reden genoeg zijn om te denken dat Beijing het tegenovergestelde zal doen of zich op zijn minst met enige terughoudendheid zal opstellen om Lai’s intenties op de proef te stellen.
Het Chinese vasteland moet inmiddels de politieke realiteit onder ogen zien dat de DPP een gevestigde partij is die niet weggaat. Er is een meer genuanceerde modus operandi nodig. Agressie als standaardreactie volstaat niet langer.
Win-winsituatie
Lai’s overwinningstoespraak zou een hoopvol signaal kunnen zijn. ‘We moeten met de anderen in gesprek gaan en daarbij niet de confrontatie maar de dialoog aangaan om vrede en gezamenlijke welvaart te bereiken. We moeten streven naar vrede, gelijkheid en een democratische dialoog,’ zei hij. ‘Dit komt het meest overeen met de belangen van de mensen aan beide zijden van de Straat van Taiwan en is de enige weg naar een win-winsituatie.’
‘Win-win’ is een geliefde uitdrukking bij de Chinese diplomatie. Gezien de talloze economische problemen van het Chinese vasteland zal Beijing willen voorkomen dat het met de VS in een strijd over het eiland verwikkeld raakt.
Amerikaanse deskundigen en politici beweren vaak dat Beijing de spanningen wil laten escaleren en zelfs een oorlog wil riskeren om de bevolking af te leiden van de binnenlandse problemen. Zo is het gegaan in de geschiedenis van de VS en vandaag de dag gaat het nog steeds zo. Maar bij de Chinezen ligt dat anders. Beijing riskeert niet graag een oorlog en zal zich eerder zorgen maken dat de spanningen overzee de binnenlandse problemen zullen verergeren.
Alles hangt dus af van wat Lai de komende maanden zal zeggen en doen. De aftredende DPP-president, Tsai Ing-wen, heeft het eiland nagenoeg gemaakt tot een regionale partner van Washington, en het provoceren van Beijing is praktisch een beleid geworden. Als Lai deze lijn voortzet, zal Beijing waarschijnlijk met agressie reageren. Lai’s in het verleden verraden een onmiskenbare afscheidingsdrang. Maar nu hij aan de macht is, zou hij zich weleens wat pragmatischer kunnen gaan opstellen. Uit de ene na de andere opiniepeiling blijkt dat een overweldigende meerderheid van het Taiwanese publiek de voorkeur geeft aan de status quo, namelijk de facto zelfbestuur in plaats van onafhankelijkheid de jure.
Wederzijds wantrouwen betekent dat uiteindelijke escalatie alleen in het voordeel van de VS zal uitpakken
Dit is een duidelijk geval van het gevangenendilemma. Beide partijen aan weerszijden van de Straat van Taiwan zullen er baat bij hebben als ze allemaal instemmen met een de-escalatie. Maar wederzijds wantrouwen betekent dat uiteindelijke escalatie alleen in het voordeel van de VS zal uitpakken, die in het gevangenendillema de ondervragende agent zijn.
Politiek is echter zelden iets eenmaligs, maar bestaat eerder uit spelletjes die zichzelf steeds weer herhalen. Empirische experimenten met menselijke proefpersonen in een gevangenendilemma laten zien dat het mogelijk is om te de-escaleren als beide partijen kleine stappen zetten. Als de ene partij een ‘micro-non-agressie’-stap zet, zou de andere partij hetzelfde moeten doen, enzovoort.
Natuurlijk kan het ook de andere kant opgaan, en daar zet Washington nu juist op in door vierkant achter het eiland te gaan staan en zo het Chinese vasteland uit te dagen. Misschien zal Taipei onder Lai de bezoeken van strijdlustige Amerikaanse wetgevers en voormalige regeringsfunctionarissen beleefd afwijzen of op zijn minst ontmoedigen. Het Chinese vasteland zou op zijn beurt het aantal gevechtsvliegtuigen van de PLA in de buurt van het luchtruim van het eiland kunnen verminderen.
Natuurlijk, als Lai besluit het pad van Tsai te volgen en er zelfs nog een schepje bovenop doet, dan heeft Beijing geen andere keuze dan met gelijke munt terug te betalen. Maar in dat geval zal Beijing niet de enige schuldige zijn. Zoals ze zeggen: It takes two to tango, maar met de VS als bemiddelaar heb je er drie nodig.
