Het wereldkampioenschap voetbal, dat eenheid tussen Mexico, Canada en de VS zou moeten uitstralen, legt veeleer het gebrek daaraan bloot.
Toen de FIFA bekendmaakte dat het WK van 2026 zou worden gehouden in Mexico, de Verenigde Staten en Canada, kopte The Washington Post ‘Het WK van de NAFTA’ [de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst]. De bedoeling was om het toernooi te verkopen als een blijk van Noord-Amerikaanse eenheid. Nu, drie maanden voor de aftrap, bestaat de NAFTA niet meer. Ze werd door Trump 1.0 veranderd in de USMCA [US-Mexico-Canada Agreement], een vrijhandelspact tussen Mexico, de VS en Canada, en intussen maken de drie gastlanden een diepe existentiële crisis door.
Drie buren
Feit is dat op 1 juli, wanneer volgens de kalender de aanpassing van het handelsakkoord in werking treedt, op de voetbalvelden zal worden gestreden om de wereldtitel.
Het idee was dat drie buren, drie onderling verweven economieën en drie eensgezind opererende federaties het beeld zouden oproepen van een regionale eenheid. Bovendien zou het WK voor het eerst door drie landen worden georganiseerd. Nog geen honderd dagen voor het begin van het toernooi gebeurt echter precies het tegenovergestelde. Het WK waarvan gedacht werd dat het eensgezindheid zou uitstralen, blijkt eerder het gebrek daaraan bloot te leggen. Wat bedoeld was als een feest van Noord-Amerikaanse eenheid, lijkt veeleer op een samenkomst van wederzijdse grieven.
Het toernooi wordt gepresenteerd als een trinationale onderneming, maar in werkelijkheid zal het gaan om een megaevenement dat is gebouwd op een vergaande politieke, economische en logistieke onevenwichtigheid. Noord-Amerika lijkt steeds minder op een gemeenschap en steeds meer op een straat met buren die elkaar niet kunnen uitstaan.
Canada, dat al nooit helemaal gelukkig was met Mexico binnen het handelsakkoord, is vandaag de dag ook niet gelukkig met Washington. Premier Mark Carney verklaarde in januari van dit jaar dat de oude relatie van Canada met de VS, die was gebaseerd op een steeds verder gaande integratie, van de baan was. Enkele maanden later vloog hij naar China voor een ontmoeting met Xi Jinping, op zoek naar nieuwe bondgenoten. Canada ziet Noord-Amerika niet langer als iets waardevols, maar als een risico voor te veel machtsconcentratie.
Veiligheid
Mexico op zijn beurt raakt verwikkeld in de discussie over soevereiniteit, maar zonder serieus concept voor integratie. Als Mexicanen onderhouden wij al jarenlang betrekkingen met de VS, zonder echt tot iets te komen. We klagen terecht over de wapenhandel en de lichtzinnigheid waarmee Washington omgaat met de Mexicaanse veiligheid, maar we hebben ook geen ambitieuzere regionale agenda weten door te voeren, eentje die vertrouwen inboezemt. De geografie schonk ons een voordeel en we besloten het maar half te benutten. Heel Mexicaans trouwens: een historische kans verprutsen en vervolgens een patriottisch betoog ophangen om het te rechtvaardigen.
Na de arrestatie van El Mencho [de leider van het Jaliscokartel] heerste er geweld in en rond Guadalajara, een van de steden die als gastheer zal optreden. De FIFA en president Claudia Sheinbaum hebben gezegd dat zij zich geen zorgen maken over de veiligheid in [de staat] Jalisco, maar het probleem is niet meer alleen de veiligheid op zich, maar de internationale perceptie van onveiligheid. En die ging de wereld al rond met beelden van wegblokkades door aanhangers van El Mencho.
Trump 2.0 heeft iets wat al wankel was nog verder verslechterd. Een WK hoort openheid, mobiliteit en gastvrijheid uit te stralen. Trump heeft precies het tegenovergestelde op tafel gelegd: strengere controles, immigratieverboden en het beeld van de buitenlandse bezoeker als verdachte in plaats van als gast.
De FIFA blijft ondertussen onverdroten een regionaal WK verkopen. Maar in werkelijkheid zien we drie landen met verschillende agenda’s, spanningen aan de grenzen en een miniem vertrouwen in elkaar. Wat je ziet zijn drie regeringen die zelfs niet meer in staat zijn als blok te opereren om het feest dat ze hebben beloofd met elkaar te organiseren. Het voetbal zal de grenzen overgaan, maar het idee van ‘Noord-Amerika’ niet. En misschien is dat wel het ware verhaal van dit toernooi: niet de viering van een regio die samenwerkt, maar de vertoning van een regio die wel een continent deelt maar geen gemeenschappelijk project.