De autogigant liep ooit voorop met de hybride Toyota Prius, maar nu de wereld bezig is over te schakelen op elektrische auto’s, vecht het bedrijf tegen klimaatregels in een poging tijd te winnen. ‘Toyota is van een voorloper een achterblijver geworden.’
De hybride Toyota Prius was een mijlpaal in de geschiedenis van schone auto’s en vond wereldwijd miljoenen kopers die zo hun steentje konden bijdragen aan een schoner milieu en tegelijkertijd op benzine konden bezuinigen. Maar de afgelopen maanden is Toyota, een van de grootste autoproducenten ter wereld, stilletjes de grootste tegenstander van een algehele overstap op elektrische auto’s geworden die volgens voorstanders cruciaal is om de klimaatverandering te bestrijden.
In juni reisde topman Chris Reynolds van Toyota USA, die de contacten met de Amerikaanse regering onderhoudt, naar Washington voor achterkamertjesgesprekken met Congresleden, en lichtte daarbij Toyota’s agressieve verzet tegen volledig elektrische auto’s toe. Volgens vier ingewijden betoogde hij dat hybrides als de Prius, die zowel benzine als elektriciteit gebruiken, een grotere rol zouden moeten spelen, evenals auto’s die waterstof gebruiken.
Reden voor die opstelling is een zakelijk dilemma: waar andere autofabrikanten op een toekomst van elektrische auto’s hebben ingezet, mikt Toyota voor de lange termijn op de ontwikkeling van waterstofbrandstofcellen, een technologie die kostbaarder is en een grote achterstand op accu’s heeft opgelopen, en voor de korte termijn op een groter gebruik van hybrides. Dat betekent dat een snelle omschakeling van benzine op elektriciteit funest zou kunnen zijn voor het marktaandeel en de nettowinst van het bedrijf.
D-kwalificatie
De recente lobby in Washington volgt op wereldwijde pogingen van Toyota, niet alleen in de Verenigde Staten maar ook in het Verenigd Koninkrijk, de Europese Unie en Australië, om strengere emissienormen voor auto’s en het verplicht stellen van elektrische voertuigen tegen te gaan. Zo hebben leidinggevenden van Toyota’s Indiase poot de doelstelling van de regering aldaar om in 2030 alleen nog de verkoop van volledig elektrische auto’s toe te staan als onuitvoerbaar afgedaan.
Ook heeft Toyota samen met andere autofabrikanten de kant van de regering-Trump gekozen in een geschil met de staat Californië over de ‘Clean Air Act’, een wet tegen luchtvervuiling, en is het bedrijf een proces tegen Mexico begonnen vanwege brandstofbesparingsregels. In Japan is Toyota in het geweer gekomen tegen CO2-belasting.
Op het gebied van schone-autoproductie is ‘Toyota van een voorloper een achterblijver geworden’, terwijl andere autoproducenten voortvarend doorgaan met de ontwikkeling van elektrische voertuigen, zegt Danny Magill, analist bij InfluenceMap, een denktank uit Londen die de klimaatlobby van grote bedrijven volgt. InfluenceMap geeft Toyota een ‘D-kwalificatie’, de laagste onder autofabrikanten, en zegt dat het bedrijf politieke invloed uitoefent om openbare klimaatdoelen te ondermijnen.
In verklaringen zegt Toyota dat het helemaal niet tegen elektrische voertuigen is. ‘Wij zijn het ermee eens dat geheel elektrische voertuigen de toekomst zijn,’ aldus Toyota-woordvoerder Eric Booth. Maar Toyota denkt dat er ‘te weinig aandacht wordt besteed aan wat er gebeurt tussen vandaag, nu 98 procent van de verkochte personen- en vrachtauto’s in elk geval ten dele fossiele brandstof gebruikt, en die volledig elektrische toekomst,’ aldus Booth. Tot die tijd is het volgens Booth logisch dat Toyota zijn bestaande hybrides en plug-inhybrides inzet om de uitstoot te verminderen. Ook waterstoftechnologie zou een rol moeten spelen. En iedere efficiëntienorm ‘zou een realistische inschatting moeten maken van de technologische mogelijkheden en voertuigen betaalbaar moeten helpen houden’, zegt het bedrijf in een verklaring.
Toyota afficheert zichzelf als een bedrijf dat vierkant achter een groene transitie staat
Vorig jaar sloot een groep vooraanstaande autofabrikanten in de VS een compromis over uitlaatemissies met de staat Californië, die strengere emissienormen wilde opleggen dan de regering-Trump. Toyota sloot zich niet aan bij dat compromis. Volgens ingewijden betoogde korter geleden de Alliance for Automotive Innovation, een lobbygroep van de auto-industrie, tijdens achterkamertjesgesprekken in Washington dat het compromis met Californië, dat naar verwachting model zal staan voor nieuwe normen van de regering-Biden, in feite niet haalbaar is voor al haar leden. Voorzitter van de lobbygroep is Chris Reynolds, de topman van Toyota USA.
De regering-Biden wil strengere emissieregels uitvaardigen om de verkoop van elektrische voertuigen te bespoedigen. Ook wordt overwogen het Congres te vragen akkoord te gaan met de investering van miljarden dollars voor de bouw van laadstations en het verlenen van belastingvoordelen voor elektrische personen- en vrachtauto’s.
Don Steward, een woordvoerder van de Alliance, zegt er niet bekend mee te zijn dat een van de vertegenwoordigers van de lobbygroep het compromis met Californië onhaalbaar heeft genoemd. De groep steunt normen die grofweg het midden houden tussen die van de regering-Trump en de regering-Obama, zegt hij.
De strategie van Toyota houdt in dat op de lange termijn waterstofbrandstofcellen nog altijd een belangrijke technologie voor personenauto’s zullen zijn, terwijl hybrides de emissies op de korte termijn helpen reduceren. Maar waterstofauto’s blijven kostbaarder, en waterstof als brandstof voor personenauto’s is niet op grote schaal beschikbaar. Intussen hebben verschillende studies aangetoond dat hybrides op de korte termijn minder emissiereductie realiseren. Als grote sponsor van de Olympische Spelen in Tokio heeft Toyota dat podium benut om zijn duurzaamheidsboodschap uit te dragen. De Olympische fakkel brandde gedurende een deel van zijn reis op waterstof en een vloot van gestroomlijnde, door waterstof aangedreven Toyota’s Mirai vervoerde Olympische hoogwaardigheidsbekleders met gezwinde spoed door Tokio. (Overigens heeft het bedrijf toen de zorgen over covid-19 toenamen in Japan alle reclame die verband hield met de Olympische Spelen gecanceld.)
Toyota afficheert zichzelf als een bedrijf dat vierkant achter een groene transitie staat, maar in werkelijkheid verzet het zich tegen initiatieven die volgens anderen van doorslaggevend belang zijn voor een groene transitie.
Politieke donaties
Naast de lobbyactiviteiten liggen ook de politieke donaties die de Japanse automaker heeft gedaan inmiddels onder een vergrootglas. Vorige maand heeft de Amerikaanse non-profitwaakhond Citizens for Responsibility and Ethics campagnebijdragen onderzocht en geconstateerd dat Toyota dit jaar veruit de grootste geldschieter was van Republikeinen in het Congres die het verkiezingsresultaat van 2020 aanvochten. Volgens een analyse van The New York Times bestrijden minstens 22 van die Congresleden bovendien de wetenschappelijke consensus over de door mensen veroorzaakte klimaatverandering.
Aanvankelijk verdedigde Toyota zijn donaties, maar later veranderde het bedrijf van koers en zei de donaties te zullen stoppen.
Eric Booth, de Toyota-woordvoerder, zegt dat Toyota wel degelijk in klimaatverandering gelooft. ‘De meningen die Congresleden hebben geuit zijn… nu ja, voor hun eigen rekening,’ zegt hij. Ook merkt hij op dat politici die er zulke overtuigingen op nahouden eveneens donaties van andere autofabrikanten hebben ontvangen.
Sommige kenners van de auto-industrie met een lange staat van dienst verbazen zich over deze bevindingen. Toyota hield zich vroeger over het algemeen politiek gedeisd maar heeft zich de laatste tijd als een grote donor en lobbyist ontpopt in Washington. ‘Ze waren echt op de goede weg, vooral met de introductie van de Prius, en ze hebben het nog steeds over klimaatverandering,’ zegt Margot T. Oge, voormalig directeur Luchtkwaliteit en Transport van EPA, het Amerikaanse bureau voor milieubescherming. ‘Maar ze vechten overal op de wereld de bevordering van elektrische voertuigen aan, wat beleidsmakers hindert bij hun pogingen met ambitieuze maatregelen te komen.’
‘Waterstof is veelbelovend , maar het loopt momenteel minstens tien jaar achter op accu’s’
Op papier is Toyota’s benadering van zero-emissievoertuigen, de waterstofbrandstofcel, een ware droom: anders dan met accu’s uitgeruste elektrische voertuigen beschikken deze auto’s over waterstoftanks en brandstofcellen die de waterstof in elektriciteit omzetten. Ze kunnen snel worden bijgevuld en kunnen vele honderden kilometers rijden op een tank, waarbij ze alleen waterdamp uitstoten. En waterstof is in theorie volop aanwezig. Maar een hoge aanschafprijs en een gebrekkige bijvulinfrastructuur hebben de groei van de waterstofeconomie belemmerd, althans voor personenauto’s. Van de Mirai, de in 2014 geïntroduceerde waterstofauto, heeft Toyota er maar elfduizend verkocht. Honda, een andere waterstofpionier, heeft kortgeleden aangekondigd zijn waterstofmodel de nek om te draaien. Volgens veel analisten is waterstoftechnologie geschikter voor lange-afstandstrucks of voor gebruik in energie-intensieve industrieën als staalfabrieken.
‘Ik denk dat waterstof veelbelovend is, maar het loopt momenteel minstens tien jaar achter op accu’s,’ zegt David Friedman, vicevoorzitter van de Amerikaanse consumentenorganisatie Consumer Reports. ‘En Toyota zegt: “Nee, we moeten de boel uitstellen, we moeten wachten tot ze klaar zijn met waterstof.” Maar het klimaat kan niet wachten.’
Ook stelt Toyota dat hybridetechnologie, dus voertuigen die gebruikmaken van een interne verbrandingsmotor en een elektrische motor, de overstap naar volledig elektrische auto’s vergemakkelijkt en sneller meer mensen in schonere auto’s kan krijgen totdat waterstof overal voorhanden is. Toyota heeft dan ook grote investeringen in de hybridetechnologie gedaan. Het bedrijf heeft tot 2050 een toekomstperspectief geschetst dat gedomineerd wordt door hybrides, veel later dan nieuwe auto’s volgens veel analisten uitstootvrij moeten zijn.
Pick-ups en SUVs
Toyota verkoopt momenteel geen elektrische voertuigen op grote markten buiten China, maar heeft afgelopen april verklaard dat het van plan is in 2025 wereldwijd een uit zeventig modellen bestaand programma te presenteren dat, om kopers ‘meerdere keuzes’ te bieden, uit vijftien elektrische modellen zal bestaan en voor de rest uit hybrides en waterstofmodellen. De in het Japanse Toyota City gevestigde autofabrikant is achterop geraakt op het gebied van brandstofbesparing omdat men de nadruk heeft gelegd op de verkoop van benzine slurpende pick-ups en SUV’s, waarop de winstmarge groter is. Momenteel bungelt het bedrijf qua zuinige motoren onder aan de Amerikaanse pikorde, samen met General Motors en Ford.
Jeffrey K. Liker, emeritus hoogleraar industriële en operationele techniek aan de Universiteit van Michigan en auteur van The Toyota Way, zegt dat er andere factoren zijn geweest die de ontwikkelingen bij Toyota hebben vertraagd. Als bedrijf dat beroemd is om zijn behoedzaamheid heeft Toyota onderzoek gedaan naar vastestofaccu’s, die veel veiliger zijn dan de in brede kring gebruikte lithium-ion-accu’s, maar de ontwikkeling van die technologie duurde veel langer dan verwacht, aldus Liker. Ook heeft Toyota gezegd niet dat het niet wil dat er werknemers moeten worden ontslagen of leveranciers failliet gaan door een snelle transitie naar elektriciteit. ‘Daarnaast is Toyota van mening dat landen blindelings inspelen op de elektrische rage, wat volgens hen eerder een vorm van politieke propaganda is dan van weloverwogen planning,’ zegt Liker.
Er zijn verschillende factoren die Toyota’s koers uiteindelijk kunnen veranderen. Om te beginnen is China, een belangrijke markt voor Toyota, op een agressieve manier van autofabrikanten gaan verlangen dat ze elektrische auto’s produceren. Dat heeft Toyota ertoe aangezet om in coproductie elektrische auto’s te vervaardigen.
Mary Nichols, die in haar tijd als voorzitter van de California Air Resources Board, de organisatie die toeziet op de luchtkwaliteit van de staat, met Toyota heeft onderhandeld, zegt dat ze zich de afgelopen jaren over Toyota heeft verbaasd. ‘Ik denk dat ze in de loop der jaren echt goede techniek hebben geproduceerd, en dat ze pioniers zijn geweest,’ zegt ze. ‘Maar op dit moment slaan ze de plank volledig mis.’
