In het Musée des Arts Décoratifs, gevestigd in een vleugel van het Palais du Louvre in Parijs, is tot en met januari 2023 een retrospectief te zien van de Italiaanse modeontwerpster Elsa Schiaparelli, vriendin en inspiratiebron van Salvador Dalí.
Shocking, de tentoonstelling over het werk van Elsa Schiaparelli (1890-1973), belicht voornamelijk de samenwerking die de modeontwerpster aanging met surrealistische kunstenaars zoals Salvador Dalí, Jean Cocteau en Man Ray. Vooral met Dalí deelde zij een gemeenschappelijke neiging tot grapjes maken en provoceren.
Schiaparelli plaatste het liefst accenten daar waar ze in de haute couture niet thuishoorden: handen op riemen, aspirines op halskettingen, krekels op knopen en klauwen op de vingertoppen van handschoenen. Die ‘grapjes’ veranderden overigens als dat zo uitkwam in praktische ontwerpen, zoals een jas met een borststuk dat een veldfles kon verbergen, ten tijde van de drooglegging, toen ze in New York woonde en werkte.
Schiaparelli plaatste het liefst accenten daar waar ze in de haute couture niet thuishoorden
Het beroemdste stuk uit de samenwerking met Dalí is de ‘kreeftenjurk’ uit 1937, een avondjurk van crèmekleurige zijde met daarop een grote gekookte kreeft, gedecoreerd met takjes peterselie. Het was een van de vele ontwerpen die Schiaparelli maakte ter gelegenheid van het huwelijk van de Amerikaanse Wallis Simpson en de Britse koning Edward VIII, die na zijn aftreden de titel hertog van Windsor droeg. De inspiratie voor het ontwerp kwam van Dalí’s Lobster Telephone, een werk dat de Spanjaard in 1936 had gemaakt voor de Britse dichter Edward James.
Ook te zien in Parijs is Schiaparelli’s Shoe Hat (1937-1938), een zwart-roze hoed in de vorm van een schoen met hoge hak. Die was geïnspireerd op een door Dalí’s vrouw Gala gemaakte foto waarop haar man op komische wijze één vrouwenschoen op zijn hoofd draagt en de andere op zijn schouder.
Rivaal Chanel
Tijdgenoot Coco Chanel kon Schiaparelli’s innige band met de surrealisten niet uitstaan, zo is te lezen in Schiaparelli’s biografie Shocking Life. Chanel zou haar steevast ‘die Italiaanse kunstenares die kleren maakt’ noemen en Schiaparelli noemde Chanel op haar beurt ‘die hoedenmaakster’. Het verhaal gaat zelfs dat Coco Chanel haar rivaal een keer ten dans vroeg en haar richting kandelaar bewoog, waar zij vlam vatte.
Maar Schiaparelli liet zich ook inspireren door onder meer de verzen van Ovidius, en door circus en muziek. Zonder enige terughoudendheid bedrukte en borduurde zij stoffen met wat er ook maar in haar opkwam. Ze bezat een ongebreidelde fantasie en een speelsheid die destijds niet alledaags waren.
