Het Israëlische leger wil weer hulp in Gaza binnenlaten
Een derde van de Gazastrook ‘is nu aangewezen als veiligheidsperimeter’, zei het Tsahal [het Israëlische leger] woensdag, terwijl het probeert zijn controle over grote delen van de Palestijnse enclave uit te breiden. Van haar kant heeft de Israëlische regering de toegang van humanitaire hulp tot de Gazastrook uitgesloten, waar het ongeveer 2,4 miljoen Palestijnen belegert sinds het begin van de oorlog die werd ontketend door de Hamas-aanval op Israëlisch grondgebied op 7 oktober 2023.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Tijdens een persbriefing eerder hadden Tsahal-officieren echter gesproken over de ‘dringende noodzaak om humanitaire hulp weer toe te laten, na een pauze van een maand’, meldt Haaretz. Volgens het linkse dagblad heeft het Israëlische leger de regering van Benjamin Netanyahu herhaaldelijk gewaarschuwd dat de enclave zonder de hervatting van een zekere hoeveelheid hulp ‘zou worden getroffen door hongersnood en wijdverspreide ziekte, terwijl officieren en soldaten die betrokken zijn bij de gevechten internationale vervolging tegemoet kunnen zien’.
Netanyahu wil het plan van Trump ten uitvoer brengen
Een eerste plan dat maandag tijdens een vergadering werd gepresenteerd ‘omvat een uitgebreid steunpakket waarvan elke inwoner [van Gaza] (…) die vrijwillig naar een derde land wil emigreren, kan profiteren. Zo bevat het pakket speciale regelingen voor reizen over zee, door de lucht en over land’, verklaart het Israëlische ministerie van Defensie.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
‘Hoewel dit een complex initiatief is, waren de nieuwe stafchef van het Israëlische leger, Eyal Zamir, zijn inlichtingenchef Shlomi Binder en andere hoge legerfunctionarissen (…) vreemd genoeg niet aanwezig bij de vergadering,’ merkt The Jerusalem Post verbaasd op. Eerder op de dag verklaarde premier Benjamin Netanyahu dat hij ‘het naoorlogse plan van Donald Trump voor Gaza moest respecteren’.
Begin februari opperde de Amerikaanse president het idee dat de Verenigde Staten de controle over de Gazastrook zouden overnemen om het te herbouwen en om te toveren tot de ‘Côte d’Azur van het Midden-Oosten’. Hij herhaalde dat de inwoners van Gaza konden worden verplaatst naar Egypte en Jordanië. De twee landen hebben deze optie echter van de hand gewezen.
Hij vermeed directe kritiek op het Gazaplan van Trump
De Amerikaanse president ontving dinsdag koning Abdullah II van Jordanië in het Witte Huis. De monarch sloeg een diplomatieke toon aan tijdens de persconferentie in de Oval Office en ‘vermeed om Trump rechtstreeks tegen te spreken’ toen de Amerikaanse president opnieuw zijn veel bekritiseerde plan verdedigde om van de Gazastrook een vastgoedproject te maken, aldus Al-Jazeera.
De Jordaanse monarch, de eerste Arabische leider die Donald Trump ontmoet sinds de aankondiging van zijn plan om de controle over de Palestijnse enclave over te nemen, ‘stond voor een moeilijke taak’, legt het Qatarese medium uit. ‘Hoe zou hij opnieuw duidelijk maken dat zijn land zich tegen het plan verzet (…) zonder een president te beledigen die niet bekendstaat om zijn tolerantie voor afwijkende meningen?’
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De koning ‘koos er uiteindelijk voor om niet te veel met de media te spreken, en als hij dat wel deed, was zijn taalgebruik zorgvuldig, kies en afgewogen om geen aanstoot te geven’. Op de vraag of Jordanië de uit Gaza verdreven Palestijnen zou kunnen opnemen, zei de leider dat hij zou doen wat ‘het beste’ is voor zijn land. Ook zinspeelde hij op een toekomstig plan van Egypte.
Als reactie op de herhaalde belofte van Donald Trump op dinsdag om Gaza over te nemen, ‘kronkelde koning Abdullah II van Jordanië ongemakkelijk in zijn stoel en wees hij erop dat Arabische regeringen later deze maand zouden terugslaan met hun eigen naoorlogse plan voor Gaza’, meldt The Wall Street Journal. De monarch, analyseert het Amerikaanse dagblad, ‘vermeed een publieke confrontatie maar onthield zich van een goedkeuring van het onwaarschijnlijke plan van Trump’. In een poging om Trump te sussen, voegde Abdullah II eraan toe dat zijn land bereid zou zijn om indien nodig tweeduizend zieke Palestijnse kinderen op te nemen.
Duizenden Palestijnen zijn teruggekeerd naar Noord-Gaza
Op zaterdagavond hebben de Israëlische troepen zich teruggetrokken uit de hele Netzarim-corridor in het centrum van de Gazastrook, ‘in overeenstemming met de wapenstilstandsovereenkomst’ met Hamas, schrijft The Times of Israel. Zodra het Israëlische leger zich had teruggetrokken uit de corridor, die de enclave ten zuiden van Gaza-stad verdeelt, ‘keerden de Palestijnen terug naar gebieden die sinds de eerste dagen van de grondinvasie van Gaza door het Israëlische leger werden gecontroleerd’, meldt het online dagblad.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Deze corridor, die in december 2023 werd ingesteld, werd eind januari heropend, waardoor honderdduizenden ontheemden konden terugkeren naar het noorden van het gebied. De terugtrekking van de Israëlische troepen komt een dag na een vijfde uitwisseling van Israëlische gijzelaars en Palestijnse gevangenen, als onderdeel van de eerste fase van het bestand tussen Israël en Hamas.
De kans dat er een akkoord wordt bereikt wordt klein ingeschat
De hoofden van de Mossad en Shin Bet – de Israëlische diensten voor inlichtingen en binnenlandse veiligheid – ‘zijn donderdag naar Egypte gereisd voor een nieuwe ronde van gesprekken’. Dit in de hoop om de onderhandelingen over een wapenstilstand in Gaza te redden, die zijn vastgelopen over ‘de kwestie van Israëls terugtrekking uit de Philadelphi-corridor, die langs de grens tussen Egypte en de Gazastrook loopt’, aldus Haaretz.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu wil niets weten van een terugtrekking van zijn troepen uit de corridor, tot groot ongenoegen van Hamas, dat niet zal deelnemen aan de onderhandelingen zolang deze voorwaarde is opgenomen in het ontwerpakkoord. De bemiddelaars in het conflict – de Verenigde Staten, Qatar en Egypte – willen nog steeds geloven dat er zondag in Caïro een top wordt gehouden om een wapenstilstand in Gaza aan te kondigen, ook al ‘is de kans klein dat Israël en Hamas tot een akkoord komen’, merkt het Israëlische dagblad op.
Amerikaanse en Arabische diplomaten buigen zich over de vraag hoe het verder moet met de Gazastrook. Maar ook zij tasten vooralsnog in het duister. Israël blijft voorlopig op niets anders gericht dan op de militaire operatie.
Wie zal het bestuur voeren over Gaza, over de puinhopen, de rouwende en noodlijdende bevolking, wanneer de wapens eenmaal zwijgen? Het is, paradoxaal genoeg, zowel een vruchteloze als een onontbeerlijke exercitie om in tijden van oorlog na te denken over de ‘day after’. Hoe kun je een strategie voor wederopbouw uitzetten als de omvang van de verwoestingen nog niet te overzien is? Hoe ontwikkel je bruikbare ideeën over een post-Hamas-bestuur terwijl Israël zijn doel – vernietiging van de veelvormige islamistische beweging – nog lang niet heeft bereikt? Toch proberen vooral de Verenigde Staten en de Arabische landen nu al een toekomstscenario te bedenken. Vooralsnog blinkt het uit in vaagheid. En de Europeanen spelen in dit alles nauwelijks een rol.
De kwestie van de ‘day after’ stond centraal in het overleg dat de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken op 4 en 5 november voerde met diverse belanghebbenden in het Midden-Oosten. Zijn Arabische gesprekspartners, en ook Sameh Shoukry, de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken, vonden dat voorbarig. Alle aandacht moest wat hen betrof gericht blijven op de totstandbrenging van een staakt-het-vuren in Gaza, waar Israëlische bombardementen volgens het door Hamas gecontroleerde ministerie van Gezondheid al meer dan tienduizend levens hadden geëist, en volgens het Pentagon ‘duizenden’. Washington bepleitte slechts een humanitaire pauze, maar daarmee namen de Arabische leiders geen genoegen. Zij verdenken de Amerikanen ervan het over de lange termijn te willen hebben om tijd te winnen en Israël zo de gelegenheid te bieden zijn militaire operatie af te maken.
De Israëlische hardliner
De Israëlische militair strateeg en hardliner Eitan Shamir vertelde The New Statesman dat Israël nu in Gaza opereert ‘als een python’: eerst Gaza-Stad omsingelen ‘en dan beginnen met knijpen’. Het bezwaar dat daarmee alle Palestijnen worden geraakt en niet alleen Hamas, wuift hij weg. De bevolking in Gaza was ruim van tevoren gewaarschuwd, vindt hij, en: ‘Hamas heeft als expliciete doctrine dat de bevolking hun schild is. Ze geven niets om de bevolking, maar willen die gebruiken en dan roepen dat Israël oorlogsmisdaden begaat.’
Shamir denkt niet dat Israël Gaza zal bezetten. ‘Hamas zal – net als IS, net als Al-Qaida – niet van de aardbodem verdwijnen. Het is een diepgewortelde ideologie, en slechts één tak van de Moslimbroederschap, die wijdverbreid is in de regio. Maar je moet ervoor zorgen dat Hamas Gaza niet controleert.’
Shamir maakt een vergelijking met nazi-Duitsland. ‘Als je bij de gemeente wilde werken, moest je lid van de nazipartij zijn. Hetzelfde geldt in Gaza. Ons punt is om de militaire capaciteit van Hamas te vernietigen. En uiteindelijk biedt de egalisering van Gaza – net als destijds die van Duitsland – ook kansen. Ik geloof dat we een Marshallplan nodig hebben voor het Midden-Oosten na deze oorlog. De vrije wereld vecht op meerdere fronten: in Oekraïne, in Taiwan en nu in Gaza. Het is deel van een mondiale strijd.’
Voor door de wol geverfde diplomaten in de regio roept het post-oorlogdebat sowieso onaangename herinneringen op: tientallen voor Syrië bedachte oplossingen leverden in twaalf jaar burgeroorlog niets bruikbaars op, noch politiek, noch op het gebied van veiligheid.
Voorlopig blijft Israël op niets anders gericht dan op de militaire operatie. Premier Netanyahu weet dat de uitkomst van deze oorlog zijn eigen lot zal bepalen. Hij weigert toekomstplannen te schetsen en probeert te voorkomen dat hij zich vervreemdt van zijn extreemrechtse, brandgevaarlijke politieke bondgenoten, van wie hij zich afhankelijk heeft gemaakt. ‘Op dit moment zijn we niet in staat de contouren van een militaire overwinning te schetsen, noch de nasleep ervan,’ erkent een hoge Israëlische functionaris. ‘En daar storen de Amerikanen zich aan.’
Vooruitzicht
De Israëlische minister van Defensie, Yoav Gallant, de commissie Buitenlandse Zaken van de Knesset weten dat Israël de Gazastrook na de oorlog niet langdurig zal controleren. Wel zal het leger zijn vrijheid van optreden geheel behouden en het gebied blijven binnenvallen als het dat nodig acht, zoals dat met regelmaat op de Westelijke Jordaanoever gebeurt.
Nu al stellen militairen op zijn minst een maandenlange aanwezigheid in Gaza in het vooruitzicht. Dat zou nodig zijn om de enclave te ‘stabiliseren’ na een eerste fase van gevechten. Een van de mogelijkheden is om daarna gemilitariseerde bufferzones vol mijnen in de Gazastrook te creëren, direct grenzend aan Israël. Dus geen herbezetting van Gaza, wel een inkrimping van het grondgebied.
De vraag is wat er, onder deze omstandigheden, voor internationale aanwezigheid moet komen, afgezien van de VN-agentschappen. Een interventiemacht, een multinationale macht, vredestroepen: al deze opties zijn de revue gepasseerd. De Arabische wereld zou een belangrijke rol moeten spelen. Hussein Ibish, onderzoeker aan het Arab Gulf States Institute in Washington D.C., heeft er weinig vertrouwen in. ‘Ik zie geen Arabische landen of zelfs de VN bereid om Israël de helpende hand toe te steken. Want als de Israëli’s zelf lang in de Gazastrook blijven, kan het verzet van Hamas weer groeien en zich richten tegen wie er maar in het gebied aanwezig is.’
Het Witte Huis heeft de inzet van Amerikaanse troepen uitgesloten, en geen enkel ander westers land lijkt daar wél trek in te hebben. Wat de Arabische landen betreft, ‘durft geen van alle als eerste nee te zeggen,’ aldus een westerse bron. Zelfs Egypte, dat van 1948 tot 1967 baas was over de Gazastrook en als enig Arabisch land nog over lokale tussenpersonen beschikt, wil het bestuur over de enclave niet op zich nemen, noch een deel van de bevolking in de Sinaï opvangen. Caïro vreest vooral dat dit zou worden opgevat als een bezetting.
De VS willen het perspectief op een tweestatenoplossing nieuw leven inblazen, met of zonder Netanyahu
De regering-Biden beseft wat de beperkingen zijn van een louter op veiligheid gerichte aanpak, en weet dat de Amerikaanse steun aan Israël dit land ook isoleert. In ruil voor militaire en politieke ondersteuning willen de Verenigde Staten het perspectief op een tweestatenoplossing nieuw leven inblazen, met of zonder Netanyahu. Deze toekomst is alleen voor te stellen, zo zei Antony Blinken tijdens een verrassingsbezoek aan Irak op 5 november, als ‘Palestijnse stemmen daarbij centraal staan. De Palestijnse Autoriteit vertegenwoordigt die stemmen, dus die moet een voorname rol spelen.’ De Palestijnse president Mahmoud Abbas had hem kort daarvoor in Ramallah verzekerd dat hij bereid was ‘de volledige verantwoordelijkheid op zich te nemen binnen het raamwerk van een alomvattende politieke oplossing voor de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Gazastrook’.
Voor Jordanië is dat laatste een eis; het land ziet zich daarbij gesteund door Saoedi-Arabië, dat onder bepaalde voorwaarden financiële ondersteuning belooft. Amman ziet steun aan de Palestijnse Autoriteit en president Abbas als enige mogelijkheid, ook al is hij impopulair en bezit hij amper legitimiteit. Het land vreest dat milities anders het machtsvacuüm kunnen opvullen, of dat Israël de scheiding handhaaft tussen enerzijds de Westelijke Jordaanoever, bestuurd door de Palestijnse Autoriteit, en anderzijds Gaza, onder het regime van Mohammed Dahlan. Deze voormalige veiligheidschef van de Palestijnse Autoriteit bekleedde die functie ook voordat Hamas in 2007 de macht greep.
Dahlan, geboren in Khan Younis in het zuiden van de Gazastrook, is in de loop der jaren namelijk een gezworen vijand geworden van Abbas. Hij woont tegenwoordig in ballingschap in Abu Dhabi en onderhoudt warme banden met de Verenigde Arabische Emiraten. Dahlan probeerde terug te keren in de Palestijnse politiek door te onderhandelen met mogelijke opvolgers van Abbas, onder wie Marwan Barghouti, een verbindende figuur die sinds 2002 in Israël gevangenzit. ‘Mohammed Dahlan wordt door de Emiraten genoemd als alternatief, en ook de Amerikanen fluisteren zijn naam,’ zegt Rana Sabbagh, een onafhankelijke journalist, gevestigd in Amman. De Saoedi’s zouden daarentegen geen enkel vertrouwen in hem hebben.
Scenario’s
Er zijn nog meer scenario’s voor het toekomstige bestuur van de enclave. Abbas heeft een ervan al uitgesloten: de onmiddellijke terugkeer van de Palestijnse Autoriteit, omdat het dan zou lijken alsof die Gaza ‘in Israëlische tanks’ zou binnenrijden. Een andere oplossing zou een interim-regering kunnen zijn, bestaande uit Palestijnse technocraten onder auspiciën van de VN. Of dat model toekomst heeft, valt nog te bezien.
Hoe verder?
Muhammad Dahlan, voormalig veiligheidschef van de Palestijnse Autoriteit, wordt vaak genoemd als toekomstige leider van de Palestijnen. Maar in gesprek met The Economist ontkent hij die rol te ambiëren.
Dahlan is uitstekend ingevoerd: hij groeide op in een vluchtelingenkamp in Gaza met een groot deel van de huidige Hamas-leiding, maar heeft ook vrienden (én vijanden) op de Westelijke Jordaanoever en bij de Israëli’s, en hij staat dicht bij Mohammed bin Zayed, de heerser van Abu Dhabi, het emiraat waar hij nu woont.
Dahlan ziet na de huidige oorlog een overgangsperiode van twee jaar in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever voor zich, onder leiding van technocraten. Dat moet tot hereniging van de Palestijnse gebieden leiden na meer dan tien jaar strijd. Daarna wil hij parlementsverkiezingen waaraan alle Palestijnse politieke facties moeten kunnen deelnemen, inclusief Hamas. Want volgens Dahlan is het ook na deze oorlog onmogelijk om Gaza te besturen zonder instemming van die organisatie: ‘Hamas zal niet verdwijnen.’ In het parlementaire systeem dat Dahlan voor ogen staat vervangt een premier het huidige presidentschap van Abbas, want het is een ‘illusie’ dat één man de Palestijnse kwestie kan oplossen: ‘De tijd van de helden is voorbij.’
De huidige oorlog maakt hem paradoxaal genoeg hoopvol: ‘Wie had het drie maanden geleden over de Palestijnse zaak? Niemand… Nu heeft iedereen het over ons lijden.’
Volgens Sabbagh hebben de Amerikanen en enkele Arabische partners Mahmoud Abbas gevraagd zijn opvolging voor te bereiden, teneinde de legitimiteit van de Palestijnse Autoriteit te herstellen. De voormalige Palestijnse premier Salam Fayad pleitte in het tijdschrift Foreign Affairs voor een hervorming van de PLO en de Palestijnse Autoriteit. De politieke vleugel van Hamas moet daarin dan ook vertegenwoordigd zijn, zonder de gewapende tak. De politieke leider van Hamas, Ismail Haniyeh, leek daar wel oren naar te hebben; op 1 november verklaarde hij dat de islamistische beweging bereid is een vrede te aanvaarden die gebaseerd is op de tweestatenoplossing.
Maar stel nu dat de oorlog geen ondubbelzinnige uitkomst heeft? In een artikel op de website van de prestigieuze denktank Carnegie Endowment for International Peace toont Nathan Brown, politicoloog aan de George Washington-universiteit en kenner van de Arabische wereld, zich tamelijk pessimistisch over de ‘day after’. Hij vreest dat de intensieve strijd zal overgaan in een ‘slepend gewapend conflict van lage intensiteit’, en dat de kans op constructieve politieke regelingen klein is. ‘Er is een gerede kans dat de militaire tak van Hamas zijn dominantie binnen de organisatie zal vergroten,’ schrijft hij, ‘en dat die elk naoorlogs bestuur dat de beweging op de korrel neemt, ziet als een handlanger van Israël dat hem wil elimineren.’
Zaterdag begon Hamas een grootschalige verrassingsaanval vanuit de Gazastrook op Israël. Zoals gebruikelijk in het Palestijns-Israëlisch conflict zijn de meningen over de aanval verdeeld. Hamas heeft te lang zijn gang kunnen gaan, schrijft een politiek adviseur uit Israël. De aanval is een reactie op het jarenlange geweld van Israël, werpt een Britse correspondent tegen.
‘Israël was te verdeeld om de echte vijand te zien’
‘Zaterdag zal herinnerd worden als een van de schokkendste dagen in de geschiedenis van Israël’, schrijft Shimrit Meir in een opiniestuk in The New York Times. Meir was politiek adviseur van de rechtse politicus Naftali Bennett tijdens zijn premierschap (2021-2022). ‘De gebeurtenissen deden sterk denken aan de aanvallen van vorige week vijftig jaar geleden, op de ochtend van Jom Kippoer, de heiligste dag van het Joodse jaar. Die dag, in oktober 1973, werd Israël aangevallen door een gecoördineerde Arabische coalitie die een brutale, drie weken durende oorlog ontketende. Het land overleefde alleen dankzij de enorme opoffering van zijn jonge mannen en vrouwen. De gebeurtenis traumatiseerde een hele generatie Israëli’s en veranderde de natie grondig. Afgelopen zaterdag was ons 1973.’
Volgens Meir heeft Israël echter niet de luxe om dit trauma te verwerken. ‘De Israëlische defensiemacht moet de kracht vinden om zich onmiddellijk te hergroeperen en moet zich, zodra ze de situatie binnen de Israëlische grenzen onder controle heeft, herbezinnen en strategische vergeldingsmaatregelen nemen op zo Hamas en zijn bondgenoten ter verantwoording te roepen. Ook onze politiek leiders moeten het uitgestippelde pad herzien en een belangrijke koerswijziging doorvoeren.‘
Want volgens Meir is er maar één hoofdschuldige van de aanval van Hamas, waarbij minstens zevenhonderd Israëlisch zijn omgekomen, en dat is Hamas zelf. ‘Maar er zijn twee grote Israëlische blinde vlekken die ons verhinderden te herkennen wat we hadden moeten zien. De eerste is het beleid dat erop gericht is de vijand te sussen, in de hoop dat Hamas uiteindelijk zijn jihadistische oorsprong ontgroeit. In plaats daarvan was het de militaire vleugel van Hamas die groeide – van een kleine organisatie tot een machtig leger. Onze tweede blinde vlek is dat we ons blindstaren op onze interne politieke verschillen, waardoor we zijn afgeleid van bedreigingen van buitenaf. Ook ontstond hierdoor verdeeldheid binnen de samenleving en, nog crucialer, in het leger.‘
‘We lieten vijandigheid, demagogie en het giftige discours van de sociale media onze samenleving overnemen‘
Meir verwijst hier naar de grootschalige protesten van afgelopen maanden, voortkomend uit de omstreden wetsvoorstellen van de regering-Netanyahu om het Israëlische rechtssysteem zo te hervormen dat het Hooggerechtshof minder macht krijgt. Deze protesten werden ook gesteund door een groep van 10.000 reservisten van het Israëlische leger, die aankondigden zolang de wetten op tafel liggen niet inzetbaar te zijn, meldde The Times of Israelin juli. Na de aanval van Hamas lieten de dissidente reservisten weten dat ze zich, indien ze worden opgeroepen, toch zullen melden.
‘In de afgelopen vijf jaar, waarin Israël regering na regering ontbond en verdeelde verkiezingen na verdeelde verkiezingen hield, en sterker nog in het afgelopen jaar, sinds Benjamin Netanyahu werd herkozen als premier, is de natie bezig geweest zichzelf van binnenuit te verscheuren’, vervolgt Meir. ‘In de afgelopen bijna veertig weken, waarin de strijd over de herziening van de rechterlijke macht heftig oplaaide, schudden oude vragen over identiteit en religieuze verbondenheid maar ook over etniciteit, klasse en privileges de bevolking wakker. Wat is Israël meer: Joods of democratisch?‘
Tot slot schrijft hij: ‘Als natie handelden de Israëli’s alsof we ons de luxe van een wrede interne strijd konden veroorloven, het soort waarbij je politieke rivaal je vijand wordt. We lieten vijandigheid, demagogie en het giftige discours van de sociale media onze samenleving overnemen en het enige Joodse leger ter wereld verdelen. Dat is onze tragedie. Laat dit een les zijn voor andere gepolariseerde democratieën: mogelijk wacht iemand het moment af om te kunnen profiteren van jullie zelfgecreëerde zwakte. Deze iemand is jullie ware vijand.’
‘Het Westen kijkt weg voor de onderdrukking van de Palestijnen‘
‘De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft Hamas, dat in naam de leiding heeft over de openluchtgevangenis van Gaza, ervan beschuldigd dat het “een wrede en kwaadaardige oorlog” is gestart. Maar de waarheid is dat de Palestijnen niets zijn “gestart”. Ze zijn er na zoveel jaren strijd in geslaagd om een manier te vinden om hun kwelgeest te raken’, schrijft Midden-Oosten-correspondent Jonathan Cook in een opiniebijdrage op Middle East Eye.
Volgens Cook, voormalig columnist voor The Guardian, hebben sinds de Palestijnse Nakba in 1948, die resulteerde in de gedwongen verplaatsing van 750.000 Palestijnen uit hun steden en dorpen, opeenvolgende Israëlische regeringen zich schuldig gemaakt aan honderden mensenrechtenschendingen, waaronder etnische zuivering, apartheid en massamoorden. Volgens het internationaal recht vallen deze allemaal onder oorlogsmisdaden. ‘Terwijl de Palestijnen al lange tijd aangeven dat de Israëlische praktijken niets minder zijn dan een oorlog tegen hen als volk, komt Israël al meer dan vijfenzeventig jaar lang ongestraft weg met zijn schendingen.’
Cook stelt dat het daarom niet zo verrassend was dat Hamas een grootschalige aanval organiseerde vanuit de Gazastrook: ‘een escalatie van de gebeurtenissen viel binnen de lijn der verwachtingen, gezien de verscherping van de Israëlische beperkingen en de toename van het aantal aanvallen in de bezette Palestijnse gebieden de afgelopen maanden’.
‘Het meest verantwoordelijk voor de wreedheden zijn Israël en het Westen’
Cook wijst daarom naar de onverschilligheid vanuit het Westen jegens het lijden van de Palestijnen in Gaza. ‘Niemand nam er al te veel aanstoot aan toen de Palestijnen van Gaza werden onderworpen aan een blokkade die door Israël werd opgelegd en die hun de eerste levensbehoeften ontnam. (…) Het interesseerde niemand echt toen bleek dat de Palestijnen van Gaza door Israël op een “hongerdieet” waren gezet – er werd slechts beperkt voedsel binnengelaten, waarmee de bevolking nauwelijks genoeg te eten zou hebben. Niemand nam er al te aanstoot aan toen Israël de kustenclave om de paar jaar bombardeerde, waarbij elke keer vele honderden Palestijnse burgers omkwamen. Israël noemde dat “het gras maaien”. De vernietiging van uitgestrekte gebieden van Gaza, die Israëlische generaals trots ‘het terugbrengen van de enclave naar het Stenen Tijdperk’ noemden, werd naar voren gebracht als een militaire strategie die bekendstaat als de “Dahiya-doctrine”.‘
Cook, die jarenlang in de Israëlische stad Nazareth heeft gewoond, is daarom verontwaardigd dat er wél zo veel internationale aandacht is nu Hamas terugslaat. ‘Na zulke lange onverschilligheid, is het moeilijk om de plotselinge afschuw van westerse regeringen en media te horen over de Palestijnen eindelijk een manier hebben gevonden – die het onmenselijke, decennialange beleid van Israël weerspiegelt – om effectief terug te vechten. Dit moment (…) legt het onverhulde racisme bloot dat zich in westerse hoofdsteden doet voorkomen als morele bezorgdheid. En de partijen die het meest verantwoordelijk zijn voor die wreedheid zijn Israël en het Westen, dat Israël zo slaafs steunt, terwijl Israël weigert te stoppen met het ontmenselijken de Palestijnen en hen in plaats daarvan blijft dwingen om onder zijn heerschappij te leven.’
Israël heeft de luchtaanvallen op de Gazastrook maandag opgevoerd en het hele gebied afgesloten van voedsel, brandstof en drinkwater als vergelding voor de bloedige aanval van Hamas. Dat meldt Al Jazeera. Hamas heeft Israël gewaarschuwd dat zij gijzelaars zullen executeren als de bombardementen doorgaan.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Inmiddels is het Israëlische dodental gestegen tot negenhonderd, en melden Palestijnse autoriteiten bijna zevenhonderd doden. Daarnaast zijn tienduizend Palestijnen hun huizen ontvlucht uit angst voor represailles van Israël. Het land heeft 300.000 reservisten opgeroepen en zou een grootschalig grondoffensief voorbereiden.
Het conflict zou verder kunnen groeien, nu er ook militaire operaties in Libanon worden uitgevoerd. Zo voerden Israëlische gevechtshelikopters ook aanvallen uit over de Libanese grens. De secretaris-generaal van de VN, António Guterres, heeft beide partijen opgeroepen de wapens neer te leggen en het geweld tegen burgers te stoppen.
Vluchtelingenkampen en ziekenhuizen overvol in Gaza
Volgens de Verenigde Naties zijn er sinds het uitbreken van het conflict tussen Palestijnse strijders en Israël meer dan 123.000 mensen ontheemd geraakt in de Gazastrook. Dat meldt Al Jazeera. Veel inwoners van de Palestijnse enclave zijn gevlucht omdat hun huizen zijn gebombardeerd of dat ze vrezen dat nog zal gebeuren.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De VN-organisatie voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen in het Nabije Oosten (UNRWA) zegt dat het bijna 74.000 extra mensen heeft moeten opvangen en dat het aantal waarschijnlijk nog zal toenemen omdat de zware beschietingen en luchtaanvallen doorgaan, ook in burgergebieden. De ziekenhuizen in de Gazastrook worden overspoeld door het aantal gewonden en de omvang van de Israëlische luchtaanvallen.
Na een grootschalige verrassingsaanval van de Palestijnse groeperingen Hamas en Islamitische Jihad vanuit de Gazastrook heeft Israël zondag de oorlog uitgeroepen en ‘belangrijke militaire stappen’ goedgekeurd, schrijft Al Jazeera. Het aantal doden in de Gazastrook staat op 493, aldus Palestijnse gezondheidsautoriteiten. Onder de doden zijn 91 kinderen. In totaal zijn er aan beide zijden meer dan 11.000 doden gevallen, waaronder 73 Israëlische militairen.
In de VS mogen volledig gevaccineerden hun mondmasker afdoen
Amerikanen die volledig zijn ingeënt tegen covid-19 mogen zich binnen en buiten zonder mondmasker begeven, dat maakte de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – de Amerikaanse RIVM – donderdag bekend.
De aangepaste richtlijnen van ’s lands hoogste federale agentschap voor volksgezondheid betekenen dat de VS weer een stap dichter bij een normale situatie zijn, reageerde infectieziektespecialist Anthony Fauci. ‘Ik zou niet te vroeg willen juichen, maar ik zou zeggen dat dit duidelijk een stap is in de goede richting’, vertelde hij aan CNN. Het land heeft echter nog ‘een lange weg te gaan voordat we groepsimmuniteit hebben bereikt’, aldus de nieuwszender. Volgens gegevens van de CDC afgelopen woensdag (12 mei) was 35,4 procent van de Amerikanen volledig gevaccineerd.
De nieuwe aanbevelingen verrasten ambtenaren op staatsniveau en bedrijven en zorgden voor verwarring over de wijze waarop de richtlijnen zouden moeten worden uitgevoerd, schrijft The New York Times. ‘Maar het advies kwam als geroepen voor veel Amerikanen die de beperkingen moe waren en getraumatiseerd door het afgelopen jaar.’
‘Met het afzetten van mondmaskers wordt niet alleen het begin van het einde van de pandemie ingeluid, maar ook de hoop op een terugkeer naar de normale gang van zaken’
‘We hebben allemaal naar dit moment verlangd’, zei Rochelle P. Walensky, de directeur van de CDC, op een persconferentie in het Witte Huis op donderdag (13 mei). ‘Als je volledig gevaccineerd bent, kun je de dingen gaan doen die je vanwege de pandemie niet meer deed.’
‘Mondmaskers zijn symbool komen te staan voor een bittere partijdige verdeeldheid’, schrijft NYT. ‘Door ze af te zetten in restaurants en op trottoirs, in musea en winkels, zou niet alleen het begin van het einde van de pandemie worden ingeluid, maar ook de hoop op een terugkeer naar de normale gang van zaken.’
Het afzetten van mondkapjes moet ook als stimulans dienen voor de vele miljoenen die nog steeds aarzelen om zich te laten vaccineren, schrijft de krant uit New York. ‘Het vaccinatietempo is namelijk vertraagd: aanbieders dienen gemiddeld ongeveer 2,09 miljoen doses per dag toe, een daling van ongeveer 38 procent ten opzichte van de piek van 3,38 miljoen die medio april werd gemeld.’
Het Israëlische leger is Gaza toch niet binnengevallen
Het Israëlische leger zei donderdagavond dat het de Gazastrook was binnengedrongen, maar trok die bewering uiteindelijk terug, daarbij verwijzend naar een ‘intern communicatieprobleem’.
‘De Israëlische luchtmacht en grondtroepen voeren momenteel een aanval uit in de Gazastrook’, maakte het Israëlische leger donderdagavond rond 23.00 uur bekend in een kort bericht op Twitter.
IDF air and ground troops are currently attacking in the Gaza Strip.
Deze ‘dubbelzinnige’ formulering, legt The Times of Israel uit, ‘lijkt de buitenlandse media [waaronder verschillende Nederlandse kranten] te hebben misleid met de veronderstelling dat het leger een grondinvasie in de Gazastrook was gestart tijdens de grootschalige bombardement van Noord-Gaza’. De krant voegde eraan toe dat Jonathan Conricus, de Engelstalige woordvoerder van het leger, op de vraag of er inderdaad een grondinvasie was begonnen, antwoordde: ‘Ja. Zoals in de verklaring staat. Inderdaad, de grondtroepen vallen aan in Gaza. Dat wil zeggen, ze zijn in de Gazastrook.’
‘De sirenes klonken bijna de hele nacht non-stop’
‘Hoewel dit technisch gezien correct is, aangezien sommige Israëlische troepen werden gepositioneerd in een enclave die binnen het grondgebied van Gaza ligt maar onder Israëlische controle staat, betekent dit redelijkerwijs geen “grondinvasie”’, stelt The Times of Israel.
Hoe dan ook, het geweld woedt voort. Israëlische lucht- en grondaanvallen op het noorden van Gaza van donderdagavond waren ‘de zwaarste bombardementen’ sinds het geweld op maandag begon, schrijft The Times of Israel in een ander artikel. De krant meldde vannacht dat het antiraketschild ‘Iron Dome’ tientallen raketten heeft onderschept die voor de vierde nacht op rij door Hamas werden gelanceerd op de steden Asjdod, Beër Sjeva en gemeenschappen in Zuid-Israël. En volgens Haaretz ‘klonken de sirenes [in dat deel van het land] bijna de hele nacht non-stop’.
Het Israëlische leger heeft donderdag tanks en pantservoertuigen opgesteld langs Palestijns grondgebied, waaruit de Israëlische troepen zich in 2005 eenzijdig hebben teruggetrokken. En het ministerie van Defensie heeft ’s avonds de mobilisatie van ‘tweeduizend extra reservisten goedgekeurd, waarmee het totaal op negenduizend komt’, aldus Haaretz.
Netanyahu: ‘We gaan Hamas een hoge prijs laten betalen’
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zei vannacht dat Israël Hamas zal blijven aanvallen. ‘Ik zei dat we Hamas een hoge prijs zouden laten betalen. Dat doen we en dat zullen we met grote intensiteit blijven doen (…) en deze operatie zal doorgaan zo lang als nodig is’, zei hij in een bericht dat in het Hebreeuws op Twitter werd geplaatst en dat door The Guardianwerd overgenomen.
אמרתי שאנחנו נגבה מחיר כבד מאוד מהחמאס. אנחנו עושים זאת ואנחנו נמשיך לעשות זאת בעוצמה רבה. המילה האחרונה לא נאמרה והמבצע הזה יימשך ככל שיידרש.
אנחנו נותנים מאה אחוז גיבוי לשוטרים, לחיילי מג״ב ולשאר כוחות הביטחון כדי להשיב את החוק והסדר לערי ישראל – לא נסבול אנרכיה.
— Benjamin Netanyahu – בנימין נתניהו (@netanyahu) May 13, 2021
Sinds maandag zijn 109 Palestijnen gedood, volgens het ministerie van Volksgezondheid van Gaza. Aan de Israëlische kant is het dodental zeven. Haaretz spreekt van ‘de grootste geweldsuitbraak sinds het conflict in Gaza van 2014’. ‘Israël heeft honderden luchtaanvallen uitgevoerd in Gaza, terwijl Palestijnse militanten sinds maandag meer dan duizend raketten hebben afgevuurd op centraal- en Zuid-Israël.’
’De aanvallen hebben onder de internationale gemeenschap de vrees gewekt dat de situatie uit de hand loopt’, vervolgt het dagblad. De VN-Veiligheidsraad zal zondag een virtuele openbare vergadering over het conflict houden.
Duizenden betogers tegen racisme en politiegeweld in Brazilië
Enkele duizenden Brazilianen hebben op donderdag 13 mei gedemonstreerd tegen racisme en politiegeweld, een week na een politieactie die 28 mensen het leven kostte in de favela van Jacarezinho, Rio de Janeiro, meldt Folha de S.Paulo. In Rio scandeerde de menigte slogans tegen president Jair Bolsonaro of leuzes als: ‘Geen kogel, geen honger, geen corona. De zwarte bevolking wil leven!’
De demonstratie werd gemarkeerd door de getuigenis van moeders van slachtoffers van politiegeweld in de favela’s, aldus Folha de S.Paulo. In verschillende grote steden van het land, waaronder São Paulo, vonden ook marsen plaatst. Deze grootschalige demonstraties tegen de ‘valse vrijheid’ van de zwarte bevolking in Brazilië vonden plaats op de dag dat in het land het einde van de slavernij wordt herdacht, 13 mei 1888, zo meldt Jornal do Brasil.
Armenië beschuldigt Azerbeidzjan van landjepik
De premier van Armenië, Nikol Pasjinian, heeft het Azerbeidzjaanse leger er donderdag [13 mei] van beschuldigd de Armeense grens te schenden en nieuwe gebieden te willen veroveren, meldt Armenpress. Pasjinian heeft tijdens een buitengewone vergadering van zijn veiligheidsraad de ‘provocatie’ aan de kaak gesteld.
Pasjinian en Emmanuel Macron bespraken donderdag telefonisch de ‘alarmerende situatie’, schrijft het Armeense persbureau in een ander artikel, en de Franse president ‘benadrukte de noodzaak van de onmiddellijke terugtrekking van Azerbeidzjaanse strijdkrachten uit het soevereine grondgebied van Armenië’.
Conflict tussen Israël en Hamas kost het leven van steeds meer burgers
‘Na meer dan een jaar van relatieve rust en stabiliteit in de Gazastrook staan Israël en Hamas opnieuw op de rand van een militaire confrontatie’, schrijft de linksgeoriënteerde Israëlische krant Ha’Aretz, terwijl het geweld tussen de twee partijen oplaait. Premier Netanyahu heeft op dinsdag 11 mei aangekondigd de aanvallen in de Gazastrook te zullen opvoeren. Enkele duizenden Israëlische soldaten zijn gemobiliseerd, ondanks oproepen van de Verenigde Naties tot de-escalatie.
‘Het is de grootste geweldsescalatie sinds november 2019’
Hamasleider Ismail Haniyeh zei tegen The Wall Street Journal dat de Palestijnse beweging zou doorgaan met het afvuren van raketten ‘tenzij de [Israëlische] bezetter een einde maakt aan de agressie en terreur in Jeruzalem’. Volgens de krant bereiden beide partijen zich voor op een groter conflict.
‘Het is de grootste geweldsescalatie sinds november 2019, toen Israël een gerichte aanval uitvoerde op een hooggeplaatste commandant van de [gewapende groep] Islamitische Jihad’, schrijft The Wall Street Journal.
De laatste weken zijn de spanningen in Jeruzalem hoog opgelopen, nadat verschillende Palestijnse gezinnen uit de wijk Sheikh-Jarrah dreigden uit hun huizen te worden gezet door Israëlische kolonisten. Afgelopen weekend vonden demonstraties plaats op de esplanade van de Al-Aqsa Moskee – ook bekend als de Tempelberg – in Jeruzalem. Bij botsingen tussen demonstranten en politie vielen meer dan driehonderd gewonden. Hamas stelde Israël later een ultimatum om zijn troepen voor maandag 18.00 uur van de esplanade terug te trekken. Na het verstrijken van de termijn, is de Palestijnse organisatie met een raketoffensief begonnen.
Een poging tot bemiddeling werd ondernomen door de Verenigde Naties, gesteund door Egypte en Qatar, meldt Middle East Eye. De Verenigde Staten hebben er bij beide partijen op aangedrongen ‘stappen te ondernemen’ in de richting van de-escalatie. De Arabische Liga heeft de Israëlische luchtaanvallen veroordeeld. Frankrijk heeft de Israëlische autoriteiten gevraagd alleen ‘evenredig geweld toe te passen’.
Sinds begin deze week heeft de toename van spanningen tussen Hamas en Israël al de dood van tientallen mensen in de regio veroorzaakt. En al zijn de slachtoffers aan Palestijnse zijde veel talrijker – 53 doden in Gaza – ook aan Israëlische zijde zijn er burgerdoden gevallen. ‘Het conflict heeft tot nu toe de levens gekost van zeven Israëli’s’, meldt dagblad Israel Hayom.
Iron Dome
‘Is de “Iron Dome” [het Israëlische antiraketschild] wel zo effectief tegen Hamasraketten als we dachten?’ vraagt The Jerusalem Post zich dan ook af. Volgens het dagblad is het schild, dat zich al tijdens het conflict van 2014 had bewezen, niet plotseling een verouderde technologie geworden. Het is eerder de toegenomen hevigheid van de beschietingen vanuit de Gazastrook die het probleem vormt.
WATCH as the Iron Dome Aerial Defense System intercepts rockets over southern Israel: pic.twitter.com/xUz3bMuTzz
Op dinsdag- en woensdagochtend (11 en 12 mei) schijnt Hamas erin geslaagd te zijn in enkele minuten meer dan honderd raketten af te vuren, schrijft The Jerusalem Post. En raketbeschietingen vanuit de Gazastrook in de richting van Israël namen op woensdagavond alleen maar toe. Tijdens het driedaagse conflict, zo schrijft Israel Hayom, vuurden Hamas en de Islamitische Jihad ‘meer dan vijftienhonderd raketten’ af op het zuiden en midden van Israël.
Te veel om te behappen voor de Dome, die ook nog met een ander logistiek probleem kampte. In 2014 ‘werd de overgrote meerderheid van de raketten afgevuurd in de richting van Zuid-Israël, aangezien Hamas op dat moment slechts over een klein aantal projectielen beschikte die Tel Aviv konden bereiken’, aldus het dagblad uit Jeruzalem. Nu worden juist veel raketten op de kuststad afgevuurd.
Volgens het Israëlische leger heeft het antiraketschild ‘90 procent van de projectielen onderschept’.
Ook Forbes maakt zich zorgen over de Iron Dome. Volgens het Amerikaanse tijdschrift zou dit instrument paradoxaal genoeg een strategische zwakte voor Israël kunnen vormen.
De raketten die worden gebruikt om de (veel minder nauwkeurige) projectielen van Hamas te onderscheppen, hebben een zeer hoge kostprijs ‘variërend van 20.000 tot 100.000 dollar’, aldus het weekblad. De voorraad van Israël is niet oneindig, ‘terwijl Hamas naar verluidt duizenden Qassam-raketten heeft’. De Palestijnse groep zou dus kunnen besluiten de aanvallen verder op te voeren, om zo de defensieve vuurkracht van Israël te verminderen. In dat geval zouden ‘de Israëlische verliezen snel kunnen oplopen, en dat zou Israël kunnen aanzetten tot een grondactie’.
‘Het probleem met zo’n sterke verdediging is dat je er te veel op kunt vertrouwen,’ concludeert Forbes.
Trump-criticus Liz Cheney uit Republikeinse fractietop gezet
Haar herhaalde kritiek op voormalig Amerikaans president Donald Trump heeft haar uiteindelijk haar baan gekost: de Republikeinse volksvertegenwoordiger uit Wyoming, Liz Cheney, verloor op woensdag 12 mei haar positie in de Republikeinse fractieleiding in het Huis van Afgevaardigden.
De 212 Republikeinen in het Huis besloten via een mondelinge stemming om haar uit de Republikeinse fractietop te zetten, kort na een vergadering achter gesloten deuren. De steun voor het afzetten van Liz Cheney was ‘overweldigend’, vertelden aanwezigen aan The Hill.
Volgens een bron van Fox News viel Liz Cheney in een korte toespraak tot haar collega’s Trump en zijn ‘inspanningen om de (Amerikaanse) democratie te ontmantelen’ aan. Cheney spreekt zich al maanden uit tegen de herhaalde ongegronde beweringen van de voormalige president dat de presidentsverkiezingen van 2020 ‘gemanipuleerd’ en ‘gestolen’ zouden zijn.
‘De waarheid zal u vrijmaken’
Cheney ging ook voor in een gebed en reciteerde een passage uit het Evangelie volgens Johannes (8:32, ‘Gij zult de waarheid verstaan en de waarheid zal u vrijmaken’). Ze kreeg een staande ovatie voor haar opmerkingen, vertelde een andere gekozen functionaris aan de conservatieve zender, hoewel er ook boegeroep klonk.
‘Dit is een verbluffende val uit de gratie voor Cheney‘, merkt Politico op. Deze ‘politieke erfgename’ – ze is de dochter van voormalig vicepresident Dick Cheney – was de hoogstgeplaatste Republikeinse vrouw in het Congres. Tot voor kort werd zij beschouwd als een rijzende ster in de partij; ze werd genoemd als een mogelijke toekomstige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, schrijft Politico.
‘Ik zal er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de voormalige president nooit meer in de buurt van het Oval Office komt’
Haar verwijdering uit de fractietop leek Liz Cheney echter niet te ontmoedigen. Tegenover de pers beloofde ze opnieuw ‘de strijd te leiden’ om Trumps greep op de Republikeinse Partij te verzwakken. ‘Ik zal er alles aan doen om ervoor te zorgen dat de voormalige president nooit meer in de buurt van het Oval Office komt’, verklaarde ze. Kort na de stemming noemde Trump Liz Cheney een ‘verbitterd, afschuwelijk mens’. ‘Ze heeft geen karakter en heeft niets goeds bij te dragen aan ons politieke leven of ons land’, zei hij in een verklaring.
De afzetting van Liz Cheney vergroot de macht van Trump binnen en over de Republikeinse Partij, aldus The Wall Street Journal. ‘Voor Kevin McCarthy [de minderheidsleider van het Huis] en zijn collega’s bestaat het gevaar dat Trump nu de facto de baas van het Republikeinse fractie lijkt te zijn, en zij louter stromannen.’
Cheney zou het weleens moeilijk kunnen krijgen om haar zetel in het Huis van Afgevaardigden te behouden tijdens de tussentijdse verkiezingen komende herfst, aldus Politico. Maar alle aandacht die ze nu krijgt, zou haar ook kunnen helpen haar anti-Trump-boodschap uit te dragen.
Zelensky gaat de strijd aan met invloedrijke oligarchen
Het conflict tussen de Oekraïense president, Volodymyr Zelensky, en de pro-Russische oligarchen Viktor Medvedtsjoek en Taras Kozak is al maanden aan de gang. Maar deze keer lijkt er een grote stap te zijn gezet.
‘De procureur-generaal van Oekraïne, Iryna Venediktova, heeft [de twee mannen] aangeklaagd wegens hoogverraad en poging tot toe-eigening van nationale middelen op de Krim’, laat BBC Oekraïne op haar website weten. ‘De SBU [Oekraïense veiligheidsdienst] zet alle nodige middelen in om hen voor het gerecht te brengen.’
Medvedtsjoek en Kozak worden daarom nu gezocht. Volgens dagblad Oekraina Moloda zijn in de nacht van 11 mei huiszoekingen verricht in de woning en het kantoor van Viktor Medvedtsjoek. Maar op dit moment zijn beide mannen nog niet gevonden.
‘Volgens onze informatie is Kozak tijdelijk in Rusland, heeft hij zelfs mogelijk het grondgebied van de Russische Federatie verlaten’ en ‘is hij helaas niet van plan naar Oekraïne terug te keren’, aldus Ivan Bakanov, hoofd van de SBU tegen de Oekraïense krant.
Taras Kozak en Viktor Medvetchuk zijn oligarchen met meerdere bedrijven. ‘Kozak is eigenaar van drie tv-kanalen die beschuldigd worden van het uitzenden van pro-Russische propaganda in Oekraïne, wat aanklager Venediktova kleurrijk omschreef als ‘een leger van informatieclowns en marionetten voor anti-Oekraïense belangen’, aldus Oekraina Molada.
President Zelensky had begin februari reeds hard opgetreden tegen zijn tegenstanders door te bevelen dat de drie zenders in kwestie, ZIK, 112.ua en NewsOne, van het Oekraïense grondgebied zouden worden geweerd.
Medvedtsjoek stond ook in de belangstelling van de autoriteiten omdat hij via zijn verschillende bedrijven strategische activa controleerde, aldus Radio Svoboda. De SZN-pijpleiding (Samara-Zakhidniy Napriamok) behoort toe aan ‘bedrijven in de sfeer van Viktor Medvedtsjoek’. Het gedeelte ‘van de pijpleiding dat over het grondgebied van Oekraïne loopt, is 1433 kilometer lang, verbindt Rusland met Wit-Rusland [door Oekraïne] en loopt door tot de westelijke grens. De afgelopen tijd werd deze gebruikt voor de transport van dieselbrandstof, met een volume van bijna 2 miljoen ton per jaar, of bijna 20 procent van de Oekraïense markt, volgens deskundigen.’
Deze strategische troef bracht inkomsten op die werden gebruikt om de pro-Russische strijdkrachten en media van Viktor Medvedtsjoeks groep te financieren, aldus Radio Svoboda.
Op 24 februari, zo vervolgt het radiostation, ‘besloot de Nationale Veiligheids- en Defensieraad van Oekraïne de pijpleiding weer onder staatscontrole te brengen en sancties op te leggen aan Medvedtsjoek en zijn vrouw Oksana Martsjenko, die ook betrokken was bij zijn zakelijke transacties’.
‘Ik ben in Oekraïne en ik ben niet van plan me te verbergen’
Kozak en Medvedtsjoek zijn echter niet alleen rijke en invloedrijke zakenlieden, maar ook de leiders van de partij Oppositieplatform voor het Leven, OPZJ, een openlijk pro-Russische politieke formatie. En het is juist via de OPZJ dat Medvedtsjoek reageerde op de rechterlijke beslissing tegen hem, meldt BBC Oekraïne. In de door de partij naar buiten gebrachte verklaring zegt hij: ‘Ik ben in Oekraïne en ik ben niet van plan me te verbergen.’ Hij is van mening dat hij het slachtoffer is van ‘politieke vervolging voor zijn principiële standpunten’ en verzekert dat hij wil deelnemen aan het onderzoek en ‘voor gerechtigheid wil vechten’.
Het valt nog te bezien of de zaak voor de rechter zal komen. Zoals het onafhankelijke persbureau UNIAN op zijn website opmerkt, ‘heeft Medvedtsjoek veel bondgenoten in het rechtssysteem’. Velen vrezen ‘opnieuw een proces en veroordeling bij verstek’.
Eén ding is wel zeker. Zelfs als hij erin slaagt aan justitie te ontsnappen, lijkt Medvedtsjoek ‘geen politieke toekomst meer te hebben in Oekraïne’, wat ‘de vernietiging betekent van een van de meest destructieve elementen binnen het pro-Russische kamp’, aldus UNIAN.
‘Kiev verwacht dat de situatie in de Donbass elk moment kan escaleren’
Maar hoe zal Rusland hierop reageren? In april, toen Moskou overging op het inzetten van troepen aan de grens met Oekraïne, beweerden sommige deskundigen dat de mobilisatie tot dopel had om Zelensky te intimideren, zodat hij niet zou optreden tegen Medvedtsjoek, wiens in 2004 geboren dochter Daryna een zekere Vladimir Poetin als peetvader heeft; een bewijs van de nauwe banden tussen de twee mannen. Sindsdien heeft het Russische leger een deel van zijn manschappen teruggetrokken.
Oekraïens minister van Defensie Andriy Taran verwacht in ieder geval een reactie. Tijdens een briefing op 12 mei verklaarde hij: ‘Kiev verwacht dat de situatie in de Donbass elk moment kan escaleren.’
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
