Tag: GER

  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    Vertederende roadtrip naar levenseinde

    Ongekunsteld evenwicht tussen humor en drama

    Pauline Conradsson van Le Parisien was getuige van de langdurige staande ovatie na de wereldpremière op het komediefestival van Alpe d’Huez. Ze noemt het een ‘hartstochtelijk gemaakte film, die het publiek laat lachen en tegelijkertijd omverblaast’. Le Bleu du Miroir vindt de film ‘conventioneel in de dynamiek tussen de personages, met verplichte passages van conflicten en pogingen tot verzoening’. Volgens de criticus worstelt de maker met ‘het vermijden van clichés en aarzelt ze tussen momenten van zachtheid en spanning. Zo blijft het gevoel hangen dat het vooral draait om het behoud van de feelgood-dimensie. Maar dat wordt gecompenseerd door de oprechte toon, de kwaliteit van de acteerprestaties en de dialogen.’

    ‘Telkens is er het talent om de subplots in het verhaal op de juiste manier af te sluiten’

    Ook Olivier Delcroix vindt de dialogen in ‘deze speelfilm vol delicatessen’ volledig kloppen, schrijft hij in Le Figaro. Verder is hij vooral onder de indruk van de wijze waarop Baroux haar hoofdpersonen heeft uitgediept: ‘Hun alchemie functioneert prima. Ieder personage is even briljant vanuit het eigen misverstand. Het gebrek aan communicatie vormt de sleutel voor dit onevenwichtige viertal.’ Thierry Chèze van Première noemt het ‘gedurfd’ om het thema euthanasie vanuit de invalshoek van een komedie aan te kaarten. ‘De balans tussen lachen en huilen doet nergens kunstmatig of geforceerd aan. Telkens is er het talent om de subplots in het verhaal op de juiste manier af te sluiten.’

    On ira van Enya Baroux draait vanaf 3 juli in de Nederlandse bioscopen.

    On ira

    Querer: stil geweld in vier akten

    Een serie die aanzet tot denken

    Querer vertelt het verhaal van Miren (Nagore Aranburu), die na dertig jaar getrouwd te zijn haar man Iñigo (Pedro Casablanc) beschuldigt van verkrachting binnen het huwelijk. Volgens El Diario weet de serie ‘de valkuilen van fictieve programma’s die het thema seksueel geweld behandelen’ te vermijden. ‘Querer toont evenveel respect voor het verhaal dat het vertelt als voor de toeschouwer, die wordt aangemoedigd actief te kijken’ en tot denken wordt aangezet.

    Carlos Boyero van El País geeft toe dat hij aanvankelijk sceptisch was, maar overtuigd raakte door het werk van maker Alauda Ruiz de Azúa: ‘Ze is begaafd, getalenteerd, gevoelig en authentiek. Ze slaagt erin ons te laten twijfelen, ons te laten voelen, net zoals ze weet hoe ze de camera moet inzetten en de acteurs moet regisseren.’

    ‘Het is gefilmd met een opvallend realisme, zo sterk dat de kijker het gevoel heeft de scène ter plekke te beleven’

    Vooral de derde aflevering, waarin de rechtszaak centraal staat, maakt diepe indruk. ‘Erg goed’, luidt het oordeel, en, aldus El Diario, ‘gefilmd met een opvallend realisme, zo sterk dat de kijker het gevoel heeft de scène ter plekke te beleven’.

    El Confidencial prijst ook ‘de opmerkelijke, verontrustende acteerprestaties van de vier hoofdpersonen’ en merkt op dat het geweld ‘nooit in beeld’ is, maar zichtbaar wordt in de blikken die ze uitwisselen, of de manier waarop Miren bevriest in de aanwezigheid van haar man. Volgens dezelfde krant opent Querer ‘ongetwijfeld een zeldzaam en waardevol debat’ – over het patriarchale gezinsmodel, over religie, en over ‘de normalisering van bepaald gewelddadig gedrag dat nooit als normaal had mogen worden beschouwd’.

    Querer ging in oktober 2024 in première op Movistar Plus+.

    querer 6 768x432 1

    Nieuwe bekentenisplaat van getormenteerde alleskunner

    Van jazzy piano tot droevige serenade

    MUZIEK – De Nigeriaans-Britse Simbiatu Ajikawo (31), alias Little Simz, presteert volgens internationale critici én collega’s uit de hiphop- en rapwereld op de toppen van haar kunnen. Op haar zesde album Lotus schrijft en zingt ze opnieuw traumatische ervaringen van zich af – in dit geval een vergaand conflict met haar voormalige producer Inflo, een jeugdvriend.

    Dat maakt Lotus ‘een zware luisterervaring; niet vanwege een gebrek aan kwaliteit, maar door het diep persoonlijke,’ schrijft Kyann-Sian Williams voor NME. ‘Met bewonderenswaardige kwetsbaarheid doorloopt Simz stadia van verdriet, druk, burn-out en spirituele afrekening, waardoor het eerder emotioneel dan qua geluid een van haar belangrijkste werken is.’

    In vrijwel elk nummer ontdekte hij ‘korte verhaallijnen en gelaagde emoties’, die het geheel tot ‘geweldige kunst maken’

    Ook Neil McCormick van The Telegraph hoort in de meeste tracks ‘woede en persoonlijke pijn’. ‘Dat komt het meest ondubbelzinnig tot uiting in jazzy pianoruimtes en zoete, droevige tonen in de serenade-achtige nummers.’ Toch vindt hij het ‘fantastisch’ klinken, ‘met een breed palet aan supergetalenteerde stemmen die allemaal onderscheidende smaken toevoegen. Ook Simz zelf brengt een groter scala aan tonale en emotionele diepten in haar voorheen soms robotachtige flow, en dat is een welkome ontwikkeling.’

    Mankaprr Conteh noteert in Rolling Stone dat het ‘publieke karakter van de breuk met haar producer een uitgesproken persoonlijke toegang tot haar oeuvre oplevert. Luisteren voelt alsof je in haar vel bent gekropen, meer dan bij haar eerdere projecten. In de nasleep van een geïmplodeerde jeugdvriendschap is Lotus een rigoureuze ode aan het trauma en de wijsheid van het echte opgroeien.’ Voor Plattentests schrijft Maximilian Baran dat ‘moderne rap zelden zo episch klinkt’. In vrijwel elk nummer ontdekte hij ‘korte verhaallijnen en gelaagde emoties’, die het geheel tot ‘geweldige kunst maken.’

    Jamie Wilde noemt Lotus in The Skinny een ‘bekentenisalbum dat meer te danken heeft aan geloof en zelfonderzoek dan aan een gevoel van richting. Je ziet Little Simz opbloeien van een duistere betovering in nieuw licht.’

    Lotus van Little Simz verscheen begin juni.

    Lotus Little SImz

    Verslag van wat verloren ging

    Een vorm van verzet waarin kijken een daad wordt

    FOTOGRAFIE — In de expositie De ondergedoken camera staat het werk centraal van fotografen die tijdens de Duitse bezetting van Nederland het onzichtbare zichtbaar maakten. Volgens het Britse Shutter Hub toont de tentoonstelling ‘de dapperste beelden uit de laatste maanden van de oorlog’, vastgelegd door onder anderen Emmy Andriesse, Charles Breijer en Cas Oorthuys. Zij werkten in het geheim, vaak onder erbarmelijke omstandigheden, om de dagelijkse realiteit van onderdrukking, kou en honger vast te leggen.

    Het Franse vakblad L’Œil de la photographie noemt de beelden ‘even aangrijpend als esthetisch doordacht’ en prijst vooral de manier waarop de expositie de spanning voelbaar maakt tussen urgentie en stilistische controle.

    Het gaat daarbij niet om een lofzang op verzetshelden, maar om een intiem verslag van wat verloren ging

    Het gaat daarbij niet om een lofzang op verzetshelden, maar om een intiem verslag van wat verloren ging, gezien door de ogen van degenen die weigerden weg te kijken.

    Volgens kunstmagazine Aesthetica is dat de kracht: De ondergedoken camera is geen geschiedenisles, maar een vorm van verzet waarin kijken een daad wordt. De tentoonstelling is daarmee ook een ode aan de fotografie, die als medium in staat is het moment door te geven aan degenen die het willen zien. ‘Het zijn geen beelden van het verleden, maar oproepen in het heden’, aldus de recensent van L’Œil de la photographie.

    De ondergedoken camera is t/m 2 oktober te zien in FOAM, Amsterdam.

    hiddencamera
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    Filmische hersenschudding

    Chronologisch spel tussen werkelijkheid en vervagende herinnering

    SPEELFILM – Nadat haar man Lukas een martial arts-toernooi heeft gewonnen, gaat Ernesta met haar zus Juste en hun gezinnen vakantie vieren aan een bergmeer. Daar gaat een van de kinderen bijna voorgoed kopje onder, waarna de onderlinge verhoudingen op scherp komen te staan. Op het eerste gezicht is dat de kern van Drowning Dry, na Pilgrims de tweede speelfilm van de Litouwse regisseur Laurynas Bareiša. 

    Maar volgens Gregory Coutaut van Le Polyester zijn de ‘onvoorspelbare verhaalstructuur’ en de ‘beheerste, magnetische en raadselachtige’ manier van filmen ‘genoeg om de kijker knock-out te slaan. Door de camera soms net iets verder te plaatsen, door scènes iets vroeger of juist later te beginnen, wekt Bareiša’s enscenering de nerveuze indruk dat ogenschijnlijk onschuldige scènes elk moment kunnen omslaan in terreur’. 

    Marshall Shaffer spreekt in Slant Magazine van een ‘filmische hersenschudding’. En dat zit hem vooral in Bareiša’s spel met de chronologie: ‘Terwijl het verhaal naar believen terugspringt en vooruitschiet, kan wat een rechttoe rechtaan-werkelijkheid lijkt, net zo goed worden gezien als een gesuggereerde mogelijkheid of een vervagende herinnering.’

    Niet elke kijker zal vallen voor ‘deze boeiende, prikkelende maar terughoudend gemaakte film’

    De manier waarop Bareiša soms ‘op veilige afstand van zijn hoofdpersonen blijft’ en dan weer overschakelt naar ‘verontrustende zoom-ins die de onzichtbare aanwezigheid van angst omhullen, als voorteken van de dood’, doen Giorgio Amadori van Sentierri Selvaggi denken aan de stijl van Yorgos Lanthimos (The Favourite, Poor Things). 

    In het Amerikaanse cultuurmagazine Gazettely vergelijkt Arash Nahandian Drowning Dry met ‘een in stukjes gescheurde foto die het publiek weer in elkaar moet zetten. Zo weerspiegelt de regisseur de gefragmenteerde aard van trauma en herinnering. Door scènes vanuit verschillende perspectieven te herhalen laat hij zien hoe die herinneringen verschuiven.’

    Volgens Alissa Simons van Variety zal misschien niet elke kijker vallen voor ‘deze boeiende, prikkelende maar terughoudend gemaakte film’. Toch vermoedt ze dat wie ‘openstaat voor wereldcinema die liefdevolle aandacht verdient, het een fantasievol en stimulerend werk zal vinden’. 

    Drowning Dry van Laurynas Bareiša, is vanaf 5 juni te zien in de bioscoop.

    drowningdry2 1

    ‘Ik wil voorzichtiger zijn met waar ik over opschep’

    De kwetsbare kwant van Marwan Moussa

    MUZIEK – Marwan Moussa begon als kind met vioolspelen, maar raakte tijdens zijn tienerjaren geïnteresseerd in rap en Eminem, en later met name ook in Kendrick Lamar. In 2021 leeftijd brak hij door met het album Florida, ‘een meesterwerk van dertien nummers bestaande uit chaâbi-trap dat zich snel verspreidde door Noord-Afrika en het Midden-Oosten’, schrijft Rolling Stone. Inmiddels is hij de derde meest gestreamde rapper op platforms in het Midden-Oosten en Noord-Afrika en wordt hij volgens GQ Middle East op dertigjarige leeftijd ‘beschouwd als een pionier in de hiphopscene van de regio’. En die is sinds de Arabische Lente steeds groter geworden.

    Afgelopen maand verscheen The Man Who Lost His Heart (de titel is voor de internationale markt vertaald uit het Arabisch), volgens het magazine een ‘bewijs van zijn virtuositeit in het verleggen van de grenzen van het genre om te vernieuwen’. Hij schreef het na de dood van zijn moeder begin oktober 2023 en het begin van de oorlog tegen Gaza een paar dagen later, gebeurtenissen die hem diep raakten en maakten dat hij ‘een meer kwetsbare kant van zichzelf liet zien’. Dit houdt ook in dat hij afstand neemt van de opschepperige houding uit zijn jeugd, vertelt hij Rolling Stone. ‘Ik had er genoeg van om mijn borst vooruit te steken en te zeggen: “Ik ben zo cool”, enzovoort. Dat zijn niet echt de waarden waar wij als Arabieren voor staan. In de toekomst wil ik voorzichtiger zijn met waar ik over opschep.’

    ‘Marwan kan niet kwetsbaarder en authentieker zijn, hij toont zich hier volledig’

    Hij is ook meer gaan putten uit zijn eigen cultuur, onder andere chaabi, populaire muziek uit de tweede helft van de twintigste eeuw, en het in Egypte opkomende genre mahraganat, dat energieke elektronische muziek combineert met traditionele klanken en afkomstig is uit de arme wijken van Caïro. Moussa beschouwt het als ‘een neef van rap’ en ‘heeft enorm veel respect voor dit hyperpopulaire genre, dat de Egyptische autoriteiten herhaaldelijk hebben geprobeerd het te onderdrukken. Ze beweerden dat het inferieur zou zijn, een mening die gedeeld wordt door een groot deel van de elite van het land’, licht Rolling Stone toe. 

    De Egyptische site CairoScene noemt het nummer Bosakber, een ‘fusie van hiphopbeats, soefi-elementen, oude en chaabi-invloeden en een vleugje hedendaagse elektronica’, als voorbeeld van zijn nieuwe stijl; ‘Marwan kan niet kwetsbaarder en authentieker zijn, hij toont zich hier volledig.’ Zelf hoopt Moussa dat zijn muziek ‘deel [gaat] uitmaken van het DNA van ons volk, onze gemeenschap, onze cultuur. Ik wil de hele Arabische wereld bereiken.’ 

    Marwan Moussa

    Van Fenicische oudheid naar het huidige Libanon

    Heerlijk opwindende sculpturen en installaties

    EXPOSITIE – Na haar deelname aan de laatste Biënnale in Venetië exposeert de Libanese kunstenaar Mounira Al Solh (1978) dit jaar in Beiroet, Straatsburg, Porto en vanaf begin juni in Maastricht. Volgens L’ActuaLitté richt Al Solh zich met haar sculpturen, installaties, tekeningen, schilderijen en video’s op ‘de sociaal-politieke realiteit in Libanon en Syrië, waarbij ze de transformerende kracht van vrouwen in de islamitische cultuur belicht’.

    ‘Het samensmelten van oudheid en moderniteit loopt als rode draad door de tentoonstelling’

    In Bidoun, het magazine van het gelijknamige, in New York gevestigde centrum voor kunst en cultuur uit het Midden-Oosten, noemt Charles Esche haar kunstwerken ‘heerlijk opwindend, vooral door het intense, persoonlijke karakter’. Esche schrijft dat Al Solh, die afwisselend in Libanon en Nederland woont, in een serie schilderijen de ‘eigenaardige postkoloniale verhoudingen benadrukt en een poging doet om de oriëntalistische blik van westerse kunstenaars om te keren’.

    Keshav Anand besprak Al Solhs tentoonstelling in Beiroet voor het magazine SomethingCurated. Hij constateert dat ze het mythische verleden van de stad Tyrus verbindt met de huidige, roerige situatie in het land: ‘Het samensmelten van oudheid en moderniteit loopt als rode draad door de tentoonstelling, met mozaïeken en Fenicische inscripties, waarbij ze acryl combineert met animatie. Deze temporele gelaagdheid versterkt het centrale inzicht dat de geschiedenis nooit vastligt, maar voortdurend wordt herschreven door degenen die haar meemaken.’   DS

    Mounira Al Solh, solotentoonstelling in Museum Bonnefanten, Maastricht: 7 juni t/m 11 januari 2026.

    Mounira Al Solh

    Niet bepaald Fleabag 2.0

    Waller-Bridges nieuwe werk is goed, maar niet volgens verwachting

    DOCUMENTAIRE – Na het grote succes van My Octopus Teacher is er een nieuwe hitdocumentaire verschenen over deze hyperintelligente inktvissoort: Octopus. Maker Phoebe Waller-Bridge won in 2016 grote prijzen met haar debuut, de Britse ‘dramady’ Fleabag, en werd ‘dankzij haar typisch Britse humor en briljante schrijfvaardigheden’, aldus Courrier International, opgepikt door Amazon, met wie ze in 2019 een exclusief contract tekende. Ook het resultaat daarvan wordt bejubeld. ‘Grappig, charmant, informatief – je zult voortaan twee keer nadenken voordat je octopus bestelt in een restaurant’, aldus The Times.

    De krant noemt Octopus een ‘totale verspilling van haar talent’

    ‘Deze tweedelige film is een ode aan dit buitengewone weekdier (…), waaraan Tracy Morgan (…) en verschillende mariene biologen (…)  hun steentje bijdragen’, vervolgt het Britse dagblad. Het heeft één kleine aanmerking: ‘Het is niet bepaald Fleabag 2.0.’

    Voor The Guardian is dit geen licht punt van kritiek. ‘We verdiepen ons niet in het waarom’, stelt de krant weliswaar; ‘Laat u gewoon meeslepen door deze unieke natuurdocumentaire, met zijn verbluffende beelden van dit buitengewone dier, de deskundige analyses, interviews met beroemdheden, stop-motionanimaties die zijn levenscyclus nabootsen en de overvloed aan humoristische en baandoorbrekende opmerkingen van verteller Waller-Bridge zelf.’ En toch noemt de krant Octopus een ‘totale verspilling van haar talent’ en spreekt de recensent haar hoop uit dat ‘ze in haar vrije tijd aan dit project heeft gewerkt en ondertussen heimelijk haar volgende grote productie voorbereidt, waarover nog niets bekend is’.  

    octopus trailer jpg 1745385690779 1745385692495 1200x675 1
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.

    Muzikale recycling op zijn best

    Koele spoken word in volle soundscapes 

    POPMUZIEK – Wie vijftig jaar muziek maakt op topniveau, kan voluit putten uit eigen werk en uitpakken met een grootse jubileumtour, luxe verzameledities en moderne versies van de grootste hits. Zo niet Brian Ferry (79), die wereldfaam verwierf als leadzanger van Roxy Music en als soloartiest. Met Loose Talks brengt de Engelsman een nieuw album uit met de Schotse spokenwordkunstenaar en visueel artiest Amelia Barratt, mede op basis van nooit eerder uitgebrachte demo’s. Disclaimer: Ferry’s stem is alleen op de achtergrond te horen. 

    ‘Er zitten karakterloze nummers tussen, maar het album is gelukkig rijkelijk bedeeld met echt beklijvende momenten’, schrijft Alexis Petridis voor The Guardian. ‘Ferry’s melodieën zijn prachtig en het gegeven dat de zang soms als woordloze opvulling klinkt of onbegrijpelijk wordt gemaakt door het low-fi geluid, geeft het iets vreemds, als herinneringen die je moeilijk tot in detail kunt terughalen.’ Gianfranco Marmoro van OndaRock noemt het album ‘fascinerend, maar niet gemakkelijk’. De Italiaanse criticus vindt het ‘geruststellend om te ontdekken hoe Ferry conventies en regels uitdaagt met nummers met meerdere interpretaties’ en beschouwt het als ‘een getuigenis van cultureel verzet’.

    De muziek doet denken aan ‘een soundtrack van een spannende film die er nooit is geweest’

    De muziek doet Philip Dethlefs in Neue Musikzeitung denken aan ‘een soundtrack van een spannende film die er nooit is geweest. Wanneer je Ferry heel rustig op de achtergrond hoort zingen, herken je de coolheid en elegantie van zijn eerdere werk. Muzikale recycling kan nauwelijks beter klinken.’

    Loose Talk vereist aandacht, stilte, concentratie – zeldzame zaken in deze tijd,’ stelt Jan Vranken voor het Franse Maxazine. ‘Maar wie zich overgeeft aan het samenspel tussen de koele stem van Barratt en Ferry’s volle soundscapes, wordt beloond met een luisterervaring die nog lang nagalmt. Een artistiek hoogstandje.’ In Spill Magazine benadrukt Aaron Badgley Ferry’s ‘genialiteit en onverschrokkenheid’, die volgens hem ‘perfect samengaan met de onderkoelde emoties in de poëzie en verhalen van Barratt.’ ‘Wie een nieuwe Avalon of Boys and Girls verwacht, wordt misschien teleurgesteld,’ vermoedt hij, ‘maar luister je met open oor, dan geniet je van een van de meest innovatieve en briljante albums van de eeuw.’    

    Loose Talks van Brian Ferry en Amelia Barratt kwam eind maart uit

    Bryan Ferry Amelia Barratt

    Volksfilm met een vleugje poëzie

    De succesvolle opstand van een Portugees dorpje

    DOCUMENTAIRE  – ‘We hebben alle obstakels om in het binnenland te wonen overwonnen, en nu willen ze ons de genadeslag toebrengen in naam van de groene transitie,’ aldus Nelson Gomes in Jornal de Notícias over de documentaire A savana e a montanha (De savanne en de bergen). Gomes komt uit Covas do Barroso, het kleine dorpje in Noord-Portugal waar de documentaire zich afspeelt. Ook is hij een van de hoofdpersonen in wat de krant omschrijft als een ‘volksfilm’, die de weerstand schetst die bewoners sinds 2017 voeren tegen de bouw van een lithiummijn. Portugal heeft naar verluidt de grootste lithiumreserves van Europa, geschat op 60.000 ton, en als het project bij Covas do Barroso werkelijkheid wordt, wordt het de grootste dagbouwmijn van Europa.

    Afgelopen zomer werd de film van Paulo Carneiro voor het eerst vertoond op het pleintje van Covas do Barroso voor de ongeveer honderdnegentig inwoners van het stadje. De burgemeester en tevens een van de acteurs, Lúcia Dias Mó, sprak bij deze gelegenheid uit dat ‘wij allemaal [zullen] doorgaan, de inwoners, de gemeente en onze vrienden, met het verdedigen van wat van ons is, en wat zo goed is aan onze regio’, aldus de Portugese krant.

    ‘Carneiro hanteert een ongebreidelde en speelse benadering van de realiteit, met grote eenvoud van middelen’

    De betreffende regio is bergachtig en heet Trás-os-Montes, een werelderfgoed van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de Verenigde Naties. Het Britse bedrijf Savannah Resources wil daar een enorme krater graven om het kostbare witte metaal te winnen dat essentieel is voor accu’s van elektrische auto’s. 

    ‘Carneiro hanteert een ongebreidelde en speelse benadering van de realiteit, met grote eenvoud van middelen’, schrijft dagblad Público. ‘De kijker wordt ondergedompeld in de intimiteit van een landelijke en spontane strijd tegen een multinational’, waarbij opzettelijk gebruik wordt gemaakt van een ­‘westerse vertelstijl’, en waarbij zelfs ‘indianen en cowboys’ de revue ­passeren. ‘Paulo Carneiro weet op magnifieke wijze de landschappen van Trás-os-Montes door de seizoenen heen te filmen. Zijn enscenering voegt een vleugje poëzie toe aan deze confrontatie, die is gebaseerd op meerdere tegenstellingen: traditie versus vooruitgang, landelijkheid versus verstedelijking, duurzame winst versus wilde exploitatie,’ aldus weekblad Expresso.

    Ook in andere opzichten is dit een succesverhaal te noemen: de verkennings­werkzaamheden, die op 6 december 2024 van start gingen, werden op 6 februari van dit jaar (voorlopig) stopgezet.   

    TT18253426 STL A 1 1920x1200 1

    Verplicht leesvoer voor westerse leiders

    Waar verzoening met Rusland toe kan leiden

    NON-FICTIE  – Wat gebeurt er als niet alleen de Amerikanen, maar ook de Europeanen Oekraïne dit jaar in de steek laten? Volgens de Duitse hoogleraar internationale politiek Carlo Masala kan het niet anders of de Russen vallen dan in 2028 Estland binnen, zo betoogt hij in zijn boek Wenn Russland gewinnt.  

    Ralf Julke van de Leipziger Zeitung beschouwt Masala als een ‘waarschuwer’, omdat hij serieus neemt wat het Kremlin doet en zegt, en als een van de weinigen doorheeft wat er gebeurt wanneer je toegeeft aan de dreigende retoriek uit Moskou.

    Volgens Nicolas Freund in Süddeutsche Zeitung is Masala op zijn sterkst wanneer hij uitlegt wat er moet gebeuren: ‘Naast herbewapening om Rusland af te schrikken moet de Europese bevolking weerbaarder worden. Enerzijds tegen hybride oorlogsvoering en propaganda, anderzijds tegen zeer concrete economische en mogelijk oorlogszuchtige handelingen.’

    ‘Je zou wensen dat dit boekje op het nachtkastje van alle westerse politieke, militaire en wetenschappelijke leiders ligt’

    ‘Je zou wensen dat dit boekje op het nachtkastje van alle westerse politieke, militaire en wetenschappelijke leiders ligt,’ schrijft Peter Ansmann voor Ruhrbarone. ‘Het tolereren van de annexatie van delen van Oekraïne moedigt de Russische overheerser alleen maar aan tot meer veroveringen.’ Daarbij verwijst hij naar Hitlers inname van Sudetenland in 1938. Het enige dat helpt is meer wapenleveranties aan Zelensky, concludeert Ansmann: ‘Alle voorwaarden die het Westen daar nu aan stelt, leiden ertoe dat het verslaan van de indringers mislukt.’

    Oliver Kühn vindt in Frankfurter Allgemeine dat er ‘weinig fantasie nodig is voor het scenario van Masala’. Hij benadrukt dat de maatregelen die de Duitse wetenschapper voorstelt al jaren zijn te horen, maar tot dusver geen weerklank hebben gevonden in de wereldpolitiek. ‘Terwijl iedere politicus zijn boekje in één avond kan uitlezen. En dat zou goed bestede tijd zijn.’ 

    Carlo Masala, Als Rusland wint – Een scenario,

    Prometheus (vertaling Mario Molegraaf)

    masala

    Naguib Mahfouz opnieuw verstript

    De graphic novel en de Arabische wereld

    GRAPHIC NOVEL – Met de stripversie van Miramar, de klassieker van Nobelprijswinnaar Naguib Mahfouz, wordt in Egypte een nieuwe poging gedaan om enthousiasme te creëren voor de graphic novel, schrijft Kamal Al-Riyahi op Al Jazeera. Het is Mahfouz’ tweede boek dat uitgeverij Mahrousa in stripvorm uitbrengt, na De dief en de honden, met tekeningen van Mohamed Ismail Amin. Volgens dochter Oum Kalthoum Mahfouz zou haar vader, die in 2006 overleed, achter de bewerking van zijn romans tot stripverhalen staan, omdat hij tijdens zijn leven een soortgelijke bewerking van zijn werk voor kinderen aanmoedigde.  

    De strip Le pain nu van de Marokkaanse auteur Mohamed Choukri in zijn eigen land alleen in het Frans

    De strip kwam aanvankelijk in de Arabische wereld terecht via vertalingen van westerse titels zoals Kuifje, waarna pogingen werden gedaan om het genre te ‘lokaliseren’, bijvoorbeeld door gebruik­making van de iconografie van de farao’s. Maar veel succes hadden ze niet. Zo verscheen de strip Le pain nu van de Marokkaanse auteur Mohamed Choukri in zijn eigen land alleen in het Frans, werd Le comité van de Egyptische schrijver Sonallah Ibrahim in Egypte verstript door een Franse illustrator en vonden ook de bewerkingen van de boeken van Frans-Egyptische auteur Albert Cossery nooit hun weg naar het Arabisch-sprekende publiek.

    Vanwege de hoge productiekosten verstrekt Saoedi-Arabië subsidies. Maar, waarschuwt Al-Riyahi, daarmee ontstaat het risico dat de strip hetzelfde lot treft als de Saoedische cinema, die hij beschrijft als ‘verbluffende producties’ met ‘gepolijste beelden, maar een oppervlakkige inhoud’. Voor echte impact van de Arabische meesterwerken moet deze valkuil volgens hem worden vermeden.  

    Nagib Mahfouz
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.

    Het verdriet dat je meeneemt van het slagveld

    Eeuwenoud heldenepos vertolkt door topacteurs 

    Speelfilm – Wanneer Odysseus na de Trojaanse Oorlog eindelijk thuiskomt in Ithaka, raakt hij verwikkeld in een bloedige strijd om zijn troon en zijn vrouw Penelope. Bovendien staat het leven van zoon Telemachos op het spel. De Italiaanse regisseur Uberto Pasolini verfilmde Homerus’ heldendicht als The Return, met Ralph Fiennes en Julliette Binoche in de hoofdrollen. 

    Voor LA Times schrijft Katie Walsh dat de film ‘door de eenvoud en onopgesmukte schoonheid iets van toneel wegheeft’. Maar ‘terwijl de kijker het gevoel krijgt dat hij naar een explosie toewerkt’, slaagt de regisseur er volgens haar niet in om ‘uit dit beperkte dramatische register te breken en blijft het verwachte theatrale hoogtepunt uit’. Wel zit er veel diepgang in het spel van beide acteurs, die uiting geven aan het onuitsprekelijke verdriet dat je meeneemt van het slagveld en het jarenlange lijden van degenen die thuisblijven.’

    ‘Een uitgeklede, ruige kijk op het epische gedicht; een en al grotten, vuurlicht, juten zakken en modder’

    Volgens Federico Pontiggia van Cinematografo gaat de film ten onder aan ambities: ‘Spaarzaam geacteerd, weinig pathos, poëtisch bleekjes en een ondermijning van de geest van Homerus.’ De criticus moet weinig hebben van de ‘uitgemergelde Fiennes’, herkent Binoche ‘alleen aan haar ogen’, maar is wel te spreken over de rol van Marwan Kenzari, ‘de opmerkelijkste figuur in deze slappe variant op de Homerische canon’. 

    Frank Scheck vindt in The Hollywood Reporter dat Pasolini het verhaal ‘terugbrengt tot de essentie. Dat resulteert in een grimmige, plechtstatige ervaring die de kijker opwindend of bloedeloos zal vinden’. 

    Voor La Scimmia Pensa benadrukt Lorenzo Pietroletti dat de regisseur zich niet zozeer richt op Odysseus ‘transformatie’ tot de man die aanspoelt op het strand, maar op ‘het uiteindelijke resultaat van zijn reis’. Zo belichaamt hij de ‘posttraumatische stress van een neerslachtig persoon die zijn heroïsche masker wil afzetten’. 

    In The Globe and Mail houdt Johanna Schneller het een op ‘een uitgeklede, ruige kijk op het epische gedicht; een en al grotten, vuurlicht, juten zakken en modder. Daarin verbeeldt Fiennes ‘een geestverschijning met spookachtige ogen, terwijl Binoche ‘stilte gebruikt om Penelopes ijzige woede over te brengen’.  

    The Return, regie Uberto Pasolini; vanaf 27 maart in de bioscoop.

    the return s1920x1080 q70

    De herontdekte roman noir van Elspeth Barker

    Waarom we ook oog moeten hebben voor ‘het tweede slachtoffer’

    LITERATUUR – ‘In een roman noir is iedereen verdorven,’ citeert Chelsea Fitzgerald romanschrijver Megan Abbott in LitHub. ‘Goed en kwaad zijn niet duidelijk gedefinieerd en misschien zelfs ongrijpbaar.’ Juist daarom leent het genre zich bij uitstek voor het ‘verkennen van complexe, systemische problemen, zoals genderongelijkheid of de onverschilligheid tegenover de niet-menselijke wereld. (…) Niet één ding is mis, alles is mis.’

    Volgens Abbott is het dan ook geen wonder dat het genre ons juist nu aanspreekt, in een tijd waarin ‘bepaalde machtsstructuren niet langer logisch lijken en we ons afvragen: waarom zouden we ze nog gehoorzamen?’

    Elspeth Barker was in veel opzichten haar tijd vooruit met haar roman O Caledonia uit 1991, die enkele decennia lang ‘vergeten’ werd. Niet alleen wordt de hogere positie van de mens ten opzichte van dieren in twijfel getrokken, het boek gaat ook over ‘iemand die geen plek in de samenleving heeft. Te intelligent, te rusteloos, te ongemakkelijk en te grensverleggend – Janet leek nergens in te passen, zelfs niet in haar eigen lichaam,’ aldus Times.

    O Caledonia laat in het midden óf en hoe de mens een beschadigde wereld kan herstellen’

    Deze Janet wordt op haar zestiende vermoord – meteen aan het begin van het boek –, waarna een vogeltje dat ze tijdens haar leven heeft gered zich uit wanhoop tegen de muren van het Schotse landhuis stort waar Janet woonde. ‘De echte intrige is niet wie haar doodde, maar waarom haar ouders niet om haar treurden,’ zegt Times. ‘“Alleen de waarzegsters, de vroedvrouwen, de kwaadsprekers spraken over haar, herhaalden eindeloos een litanie van verwijten; want iemand moest de schuld krijgen (…). Hun stemmen jammerden en dreunden, venijnig als de ijzige wind die hun hoofddoeken tegen hun gezichten sloeg terwijl ze ineengedoken stonden bij de bushalte in het dorp.”’

    Als contrast naast de eigentijdse thematiek is de setting een ouderwetse ode aan Edgar Allen Poe: ‘… de wind [giert] over de kantelen, kauwen zwermen samen, een sinistere tuinman vilt konijnen in de keuken, haar excentrieke, bohemienachtige nicht Lila verzamelt paddenstoelen…’

    De moordenaar wordt uiteindelijk bekend, maar, schrijft LA Review of Books, ‘O Caledonia laat in het midden óf en hoe de mens een beschadigde wereld kan herstellen. Dit mysterie blijft onopgelost (…) Barker suggereert echter dat er geen hoop is zolang mensen weigeren om het tweede slachtoffer onder ogen te zien.’   

    O Caledonia verschijnt in april bij uitgeverij Orlando, in een vertaling van Lisette Graswinckel.

    GettyImages 1477812087 1

    Soapopera of het echte leven?

    Dat maakt niet uit, volgens Diana Markosian

    FOTOGRAFIE – ‘Ik weet niet op welk moment ik stopte met geloven in objectiviteit,’ zegt fotograaf Diana Markosian tegen The New York Times, dat zich in de kop van een artikel over haar documentaire Santa Barbara afvraagt: ‘Is het een soapopera of het echte leven?’ en meteen het antwoordt geeft: ‘Het is allebei.’

    ‘Markosians werk heeft niets van de afstandelijke fly-on-the-wallmethode die gebruikelijk is in documentairefotografie of journalistieke verslaggeving. Ze is levendig aanwezig in haar werk en regisseert situaties vaak zelf om precies de opname te krijgen die ze voor ogen heeft.’

    ‘Je blijft achter met de vraag: wat is echt, wat is betrouwbaar, wat is zeker? Wat is fictie en wat fantasie?’

    De tentoonstelling Father volgt Markosian op de reis die ze maakte om opnieuw in contact te komen met haar vader door middel van familiefoto’s en video’s. Santa Barbara is een gereconstrueerde versie van Markosians jeugd, waarin acteurs scènes uit haar verleden naspelen. Ze werkte zelfs samen met een scenarioschrijver van de originele Amerikaanse soap Santa Barbara om de laatste dagen van haar gezinsleven in het post-Sovjet-Rusland te herscheppen, evenals het begin van haar nieuwe leven – met haar moeder, zonder haar vader – in Californië. 

    ‘Je blijft achter met de vraag: wat is echt, wat is betrouwbaar, wat is zeker? Wat is fictie en wat fantasie?’ aldus Creative Review. ‘Maar misschien doet dat er niet toe. Het voelt niet misplaatst dat ze haar verleden op deze manier vormgeeft, want wat zijn herinneringen eigenlijk anders dan reconstructies van een vervlogen tijd, vervormd door de fragmentarische lens van de subjectiviteit?’   

    Father is van 18 april tot 24 augustus te zien in Foam, Amsterdam.

    father hgg001

    Wereldster wijst de weg in barre tijden

    Terug naar de dansvloer in moorddadige sfeer

    Popmuziek – Waar megasterren als Ariana Grande en Selena Gomez tegenwoordig op het witte doek verschijnen, dook Lady Gaga weer de geluidsstudio in voor haar zevende album: Mayhem

    ‘Een plaat als een overwinningstournee waarin Lady Gaga teruggrijpt naar haar grootste hooks,’ schrijft India Block in The Standard. ‘Muziek om de hele nacht op te dansen. Met een kort, filmisch verhaal in elke track, in een behoorlijk moorddadige sfeer.’ Volgens Block wordt de muziek ongetwijfeld omarmd door de queerscene: ‘In tijden waarin onze rechten stevig onder vuur liggen, vormt dit album een geschenk.’

    ‘Een van ’s werelds grootste sterren is klaar om de popmuziek te ontwortelen’

    Ook Robin Murray van Clash Magazine put in deze ‘roerige periode’ hoop uit de comeback van Lady Gaga. ‘Een van ’s werelds grootste sterren is klaar om de popmuziek te ontwortelen. En wij zijn er helemaal voor in.’ Hij schrijft over ‘volgasentertainment’ tijdens een ‘thrillerachtige achtbaanrit’.

    ,Minder enthousiast is Ed Power in Irish Times. Op een paar nummers na vindt hij de plaat ‘een mislukte poging om zichzelf opnieuw uit te vinden na haar rampzalige rol in Joker: Folie à Deux, als vriendin van. Make-up zonder inhoud, alsof haar creatieve batterijen leeg zijn.’

    Voor Plattentests noteert Felix Heinecker dat hij op Mayhem ‘verdomd aanstekelijke nummers hoorde (…) waar je gewoon ontzettend blij van wordt. Zelfs een vermoedelijk ongelukje, het duet met Bruno Mars, blijkt te werken.’   

    Mayhem van Lady Gaga werd begin maart wereldwijd uitgebracht

    Screen Shot 2025 03 06 at 3.03.21 PM
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.

    Waarom het Westen wegkijkt

    Israëlisch geweld in Gaza en het koloniale verleden

    Literatuur – In The world after Gaza bekijkt de Indiase journalist Pankaj Mishra het Israëlisch-Palestijnse conflict vanuit een niet-westers perspectief. Oliver Farry noemt het in Irish Times een ‘stimulerend en briljant onderzocht’ boek. ‘Geen opruiende polemiek, maar een sobere en uitgebreid gedocumenteerde verhandeling over het ontstaan van de huidige situatie.’ 

    Volgens Farry toont Mishra aan hoe Israël na de Tweede Wereldoorlog werd ‘opgenomen als onderdeel van westerse geopolitieke belangen’, wat in ‘niet-westerse landen als voortzetting van koloniale praktijken werd gezien’. Mishra’s betoog maakt indruk op de criticus ‘omdat hij eerst vertelt dat hij Israël steunde, iets wat vanzelf sprak in het Indiase brahmaanse milieu waarin hij opgroeide, maar later, na een reis naar de Westelijke Jordaanoever in 2008, zijn mening moest herzien’.

    ‘Een protest tegen de systematische ontkenning door de westerse wereld van de morele verontwaardiging die de Gaza-oorlog vormt,’ schrijft Indranil Banerjie voor Asian Age. Voor Mishra vormen de Israëlische vergeldingsacties ‘een aanval op de hele mensheid en haar morele fundamenten’.

    ‘Geen opruiende polemiek, maar een sobere en uitgebreid gedocumenteerde verhandeling over het ontstaan van de huidige situatie’ 

    Ben Hubbard vindt in The New York Times dat Mishra is ‘bezield door een verontwaardigde, postkoloniale houding’. En al verwerkt de auteur ‘acht decennia van de wereldgeschiedenis, het boek leidt niet tot nieuwe inzichten in het geweld in het Midden-Oosten’.

    Volgens Tabish Khair in The Hindu bespreekt Mishra de ‘implicaties van het grotendeels genegeerde genocidale geweld tegen Palestijnen voor degenen die niet in het Westen zijn opgegroeid’. Khair noemt het ‘een belangrijk boek’ waarin duidelijk wordt ‘dat er niet op de veelgeroemde democratische instellingen van het Noorden kan worden vertrouwd om de rechten van niet-witte en gemarginaliseerde volkeren te beschermen’. 

    Voor Muhammad Nadeem van het Indiase nieuwsmagazine Kashmir Life doet Mishra ‘indringend onderzoek naar de morele tegenstellingen van het westerse liberalisme’. Het resultaat is ‘een meesterlijke analyse’ en een ‘overtuigend kader om te begrijpen hoe historische trauma’s selectief worden herinnerd of onderdrukt om hedendaagse politieke doelstellingen te dienen’. In zijn beschrijving van Duitslands transformatie van Holocaust-dader tot zelfbenoemd bewaker van Joodse belangen, laat Mishra de complexe wisselwerking zien tussen collectief geheugen, politieke identiteit en buitenlands beleid’.  

    Pankaj Mishra, De wereld na Gaza, vertaald door Rogier van Kappel, Atlas Contact, verschenen op 27 februari

    mishra 768x480 1

    Fantasiebiopic Poetin is een hit in de Duitse pers

    De Poolse regisseur schept ‘de perfecte illusie’

    FILM – Patrick Vega staat bekend als de ‘enfant terrible’ van de Poolse cinema. Over zijn nieuwste film Poetin (2025), een fantasiebiopic, schrijft een recensent van het conservatieve Poolse dagblad Rzeczpospolita: ‘Ik zou de bioscoop na vijf minuten hebben verlaten, maar ik heb mezelf opgeofferd om het publiek te waarschuwen.’ De Poolse mediasite Onet noemt Vega een specialist in ‘vunzigheid’ en ‘grofheid’.

    Maar in met name de Duitse pers is er volop aandacht voor de film, die speelt in Rusland in 2026. Het land wordt geteisterd door hongersnood terwijl aan de grenzen westerse legers de Russen terugduwen. Vladimir Poetin ligt op sterven. Aan het begin van de film verschonen verpleegsters zijn vuile lakens. ‘De camera blijft, nou ja, niet met plezier, maar toch opvallend lang hangen bij de uitwerpselen van de president,’ beschrijft Süddeutsche Zeitung.

    Een dictator aan het einde van zijn leven, wanneer zijn lichaam hem in de steek laat, is een bekend thema. Maar, schrijft Der Tagesspiegel, ‘verraderlijk in deze eerste scène is het gezicht van Poetin, dat werd gereconstrueerd met behulp van AI. Voor een moment is de illusie perfect.’

    Vega probeert met zijn film in Poetins hoofd te kruipen, om zo zijn manier van denken en ook zijn zwakheden te kunnen onthullen

    De film volgt de Russische leider sinds zijn jeugd in de straten van Leningrad (nu Sint-Petersburg), waar hij zich aansluit bij straatbendes. Daarbij neemt Vega de feiten ‘heel ruim’, waarschuwt Süddeutsche Zeitung. ‘Subtiliteit behoort niet tot de kwaliteiten van deze omstreden regisseur,’ erkent ook Der Tagesspiegel. Frankfurter Allgemeine Zeitung spreekt van ‘een poging tot moord door middel van cinema’. De regisseur zelf omschrijft wat hij maakte in een interview met Frankfurter Rundschau als ‘live geschiedenis’.

    Vega probeert met zijn film in Poetins hoofd te kruipen, om zo zijn manier van denken en ook zijn zwakheden te kunnen onthullen. Werkt dat? ‘(…) vernedering is misschien wel het laatste wapen van de machtelozen,’ zegt Der Tagesspiegel. Helaas werkt de satire uiteindelijk totaal niet, oordeelt Süddeutsche Zeitung: ‘Het is allemaal rumoer (…) er is niets echt onthullends aan. Poetin zou er in de bioscoop niet zo gemakkelijk vanaf moeten komen.’

    Andere Duitstalige kranten grijpen Poetin wel degelijk aan om de Russische leider beter te begrijpen. Volgens FAZ herinnert de film er op zijn minst aan hoe onvoorspelbaar Poetin is ‘voor een westerse politieke wereld die zich altijd laat voorstaan op rationaliteit’. Volgens de Oostenrijkse Der Standard kan de film voor westerse leiders dan ook een ‘grote bron van inspiratie’ vormen.  

    AIO Studios 1

    Empathie voor permanent foeterende huisvrouw 

    De gemeenste vrouwelijke hoofdrol ooit

    Speelfilm – Er deugt weinig in het leven van huisvrouw Pansy, de door Marianne Jean-Baptiste gespeelde hoofdpersoon uit Hard Truths, de nieuwe speelfilm van de Britse regisseur Mike Leigh (82). Ze wordt geplaagd door nachtmerries en heeft het zwaar te verduren met haar ongeïnteresseerde, depressieve en met overgewicht kampende zoon Moses en haar zwijgzame man Curtley, die de kost verdient als loodgieter. Vandaar dat Pansy foetert op alles en iedereen: of het nu vrolijk grijnzende voorbijgangers zijn of honden met een jasje aan.

    ‘Toch is de film verbazingwekkend gevoelig voor een portret van iemand die zich vaak monsterlijk gedraagt,’ schrijft Shirley Li voor The Atlantic. ‘Een sierlijke karakterstudie waaruit blijkt hoe iemands vermogen tot warmte uitgeput kan raken.’

    ‘De hardste waarheid van de film is waarschijnlijk is dat de omgeving de pijn van een ander nooit volledig kan zien of begrijpen’

    Die paradox is volgens Andreas Köhnemann van Kino Zeit de verdienste van de regisseur en de actrice, die er aan de hand van ‘haar biografische verhaal in slagen begrip te kweken voor Pansy, zonder haar vrij te pleiten van alle verantwoordelijkheid voor haar onaangename manier van doen’. De criticus denkt dat ‘de hardste waarheid van de film waarschijnlijk is dat de omgeving de pijn van een ander nooit volledig kan zien of begrijpen’.

    Diego Batlle schrijft voor Otros Cines dat Leigh na een paar ‘mislukte’ historische films een ‘geslaagde terugkeer’ maakt naar het sociaal realisme: ‘Misschien minder subtiel dan zijn meesterwerk Secrets and Lies, maar nog altijd met het vermogen tot observatie, zijn humanistische blik, empathie en de gevoeligheid om de arbeidersklasse te portretteren.’

    ‘Zonder meer de gemeenste vrouwelijke hoofdrol ooit,’ vindt David Sexton in The New Statesman. ‘Desondanks vraagt Leigh de kijker om mededogen op te brengen voor deze vrouw.’ Dat de film ‘geen plot heeft en het lijden van Pansy geen uitlaatklep vindt’, kan volgens Sexton alleen maar betekenen dat ‘dergelijke situaties in het echte leven ook alleen maar pijnlijk zijn’. 

    Hard Truths, vanaf 6 maart in de bioscoop

    hardTruths HomepageBG 3840X1754

    Een ufo in de Britse raphemel

    Het geniale eclecticisme van John Glacier

    MUZIEK – ‘Like a Ribbon is een ufo in de Britse raphemel,’ verkondigt The Guardian. Het Britse dagblad is lyrisch over het op 14 februari uitgebrachte album van John Glacier. De in Jamaica geboren Londense artiest groeide op in Hackney, een wijk in Oost-Londen die bekendstaat om zijn diverse migrantenpopulatie. Haar eerste nummers maakte ze in haar slaapkamer en postte ze op Soundcloud.

    Tijdschrift DIY spreekt van ‘de perfecte catharsis, die je opzuigt en vervolgens bevrijdt’.

    Voor tijdschrift Clash is het ‘onmogelijk om je niet te laten meevoeren’, aangezien het album een persoonlijk verhaal vertelt over de onzekerheden en ontwikkeling van een muzikant die terugblikt op haar jaren als twintiger.

    ‘Er zitten zo veel ideeën in deze dertig minuten dat één keer luisteren niet genoeg is’

    ‘Er zitten zo veel ideeën in deze dertig minuten dat één keer luisteren niet genoeg is, het is een plaat om op repeat te zetten,’ aldus The Guardian. Ook het ‘bedwelmende eclecticisme’ (tijdschrift Dork) draagt hieraan bij: ‘Electro, Lo-Fi piano’s, elektrische gitaar, hiphop, UK garage, grime en drum-‘n-bass; Glacier schakelt met gemak tussen stijlen en ritmes.’

    Mede daardoor behoudt Like a Ribbon ondanks de rode lijn ‘een sluier van mysterie’, aldus The Guardian – ‘en dat is juist het geniale ervan. Je bereikt nooit echt het einde.’ 

    jonglacier likearibbon blackvinyl 1 1200x1200
  • Gerecenseerd

    Gerecenseerd

    360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.

    Aandacht voor Mussolini in een verdeeld Italië

    Het deed de hoofdrolspeler van M ‘pijn’ zijn rol te spelen

    SERIE – Al eerder bleek dat ‘de figuur van Mussolini publieke belangstelling garandeert, meestal in de vorm van een controverse’, schrijft de katholieke Italiaanse krant Avvenire. Dat geldt evengoed voor de serie M: Il figlio del secolo (‘M: de zoon van de eeuw’), een bewerking van Antonio Scurati’s gelijknamige roman over de Italiaanse dictator, geregisseerd door de Brit Joe Wright, die sinds begin januari op het Italiaanse Sky Atlantic te zien is. ‘Niet alleen de serie is zeer geslaagd, ook de controverse eromheen is de moeite waard’, merkt de centrumlinkse krant La Repubblica op. De kijkers zijn verdeeld op basis van hun politieke ideeën, ‘rechts heeft de serie zelfs bekritiseerd omdat deze niet “benadrukt” dat het fascisme ook goede dingen heeft gedaan’. Il Giornale stipt aan dat de M in de titel van de serie voor Mussolini staat, ‘maar, gezien de tijd waarin we leven, evengoed voor Meloni’. 

    De conservatieve Giornale noemt de serie ‘zeer onderhoudend’, maar bekritiseert Marinelli’s houding

    Al voor de uitzending van de eerste aflevering regende het kritiek op de hoofdrolspeler, Luca Marinelli, nadat deze in een interview met Corriere della Sera had gesproken over de ‘pijn’ die hij voelde bij het spelen van zijn rol. De conservatieve Giornale noemt de serie ‘zeer onderhoudend’, maar bekritiseert Marinelli’s houding, hoe ‘buitengewoon’ die ook acteert. Als hij Mussolini niet had willen spelen, had hij het niet moeten doen, aldus het Romeinse dagblad. De vergoeding die de acteur voor de rol ontving moet ‘de pijn hebben verzacht’. Als tegenvoorbeeld noemt de krant de Zwitserse acteur Bruno Ganz, die ‘een dictator speelde [Adolf Hitler in Der Untergang, 2004] zonder daarover te zeuren’.

    Il Giornale hekelt verder ‘het protest van een geëngageerd schrijver tegen de poster van de serie, waarop een gigantische Mussolini-arm de ­Hitlergroet brengt’. De recensent noemt deze houding ‘merkwaardig’, aangezien links van het fascisme ‘een reden om te overleven’ heeft gemaakt en ‘de anti-­Mussolini-boeken van Scurati verdedigt, maar niets over Mussolini wil horen of van hem wil zien’.

    Volgens het liberale dagblad Il Sole 24 Ore krijgt de voormalig dictator niet te veel aandacht: ‘Sommigen merken terecht op dat Mussolini tot een tijd behoorde waarin er nog ideologieën bestonden en leiders de logica van de machtspolitiek volgden. Maar die van nu beschouwen zichzelf nog steeds als de koningen van de wereld en sluiten geweld evenmin uit als het gaat om het beschermen van hun belangen, zoals te zien is in de kwesties rond Groenland en Panama.’  

    185601 ppl

    Vrouwen in een verloren utopie

    Ontheemd, gedemonteerd en herbouwd

    FOTOGRAFIE – Na een gesprek met een van hun vrienden die in Zweden lesgeeft aan jonge migranten, besloten fotografen Sarah Cooper en Nina Gorfer dat ze de vrouwen over wie ze hoorden wilden spreken en hun verhalen wilden vastleggen. De afgelopen veertien jaar reisde het duo onder andere naar Argentinië, IJsland, Kirgizië en Qatar om met vrouwen uit verschillende culturen te spreken over hun herinneringen, feminisme, migratie, ontwrichting en de kneedbaarheid van identiteit. Geïntrigeerd door het idee dat de wereld van vandaag in een staat van verloren utopie verkeert, zo schrijft de Zweedse site Hasselblad, begonnen de kunstenaars zich te verdiepen in de betekenis van die utopie, die in de adolescentie zou kunnen worden beleefd. Ze richtten zich dan ook op ‘een jongere generatie vluchtelingen’, citeert The Guardian Gorfer: ‘Een groep meisjes die normaal gesproken niet wordt gehoord.’

    Cooper en Gorfer vroegen hun protagonisten om een kledingstuk mee te nemen dat deel uitmaakt van hun familie en cultuur. Door hun abrupte verhuizing hadden veel vrouwen niet veel meer kunnen redden dan wat ze in hun zakken konden stoppen: een sleutel uit Damascus, een sjaal van een grootmoeder. ‘Zoals een utopische samenleving zou worden gedeconstrueerd en herbouwd, werden ook de meisjes gedemonteerd en herbouwd, waarbij ze zichzelf uit een denkbeeldige utopische wereld sneden en er weer in plakten’, omschrijft Hasselblad het creatieve proces.

    ‘Wat betekent het om deel uit te maken van verschillende culturen, maar tot geen ervan volledig te behoren?’

    Pas na vele gesprekken volgden de foto’s, waarin de vrouwen ‘het verleden, het heden en de toekomst’ belichamen, aldus CNN Style. ‘Elke vrouw heeft zich moeten aanpassen aan een nieuwe cultuur. Uit hun portretten, die ruim 1,80 meter hoog zijn, spreekt een verenigd gevoel van menselijkheid.’

    ‘Wat betekent het om ontheemd te zijn? Wat betekent het om deel uit te maken van verschillende culturen, maar tot geen ervan volledig te behoren?’ verwoordt The Swarthmo Review de vragen die Cooper en Gorfers tentoonstelling Between These Folded Walls, Utopia oproept. Sommige portretten doen denken aan de dagboekschilderijen van Frida Kahlo, vindt The Guardian, zoals Segal and the Tiger, waarop een jonge vrouw over haar schouder reikt om voor ons half verborgen aantekeningen te maken. 

    Veel van de foto’s zijn geïnspireerd op klassieke schilderijen, en ook het ­zestiende-eeuwse maniërisme wordt als belangrijke invloed genoemd. CNN Style maakt ten slotte een verwijzing naar het Latijns-Amerikaanse magisch realisme van Gabriel García Márquez en Isabel Allende. 

    Between These Folded Walls, Utopia, t/m 18 mei in museum CODA, Apeldoorn.

    anonymous landscape at between these folded walls utopia sarah cooper and nina gorfer stirworld 210324012534

    Noorse jongensbende in de Tweede Wereldoorlog

    De vage grens tussen helden en schurken

    Literatuur – Voor zijn roman De onwaardigen verdiepte bestsellerauteur Roy Jacobsen, die met De onzichtbaren in 2017 als eerste Noor de shortlist van de Booker Prize haalde, zich in de ruim driekwart van zijn landgenoten die ‘onverschillig’ waren tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. ‘Maar wat waren ze dan aan het doen, degenen die noch schurken noch helden waren?’, luidt volgens Ingrid Bentzrud van Dagbladet de hamvraag in ‘een boek van een verbluffend goede verteller, dat leest als een thriller’. In Göteborgs-Posten antwoordt Johan Werkmäster dat het in deze ‘warme en vermakelijke roman’ draait om een groep ‘ondeugende’ jongens uit een arbeidersmilieu die ‘hun tijd besteden aan stelen en het plegen van misdaden die geld en voedsel opleveren’. Gaandeweg komt het tot gewapende overvallen en zelfs moorden. ‘Bij gebrek aan morele richtlijnen wordt het steeds moeilijker om uit elkaar te houden wie deelneemt aan het verzet en wie verraad pleegt.’ Daarmee zet Jacobsen ‘de deur open naar een deel van de werkelijkheid dat niet strookt met de geschiedschrijving’, schrijft Johanne Boesdal voor de Deense literaire site BOG. ‘Hij probeert te vertellen hoe complex de oorlogsomstandigheden waren, zonder duidelijke slachtoffer- of schurkenrollen.’ 

    ‘Hij probeert te vertellen hoe complex de oorlogsomstandigheden waren, zonder duidelijke slachtoffer- of schurkenrollen’ 

    Niels Dichov Lund van het Deense POV International zijn vooral de ‘briljant gedetailleerde stemmings- en situatiesignalen van een gedreven en stijlbewuste auteur’ bijgebleven. Wel betrapt hij Jacobsen op ‘te veel einddrama’ en moet die oppassen voor ‘een belerende toon’. Hij concludeert dat ‘hedendaagse oorlogen ons er voortdurend aan herinneren dat buitensporige omstandigheden en mentale turbulentie niet alleen tot het verleden behoren.’ ‘Realistische oorlogsliteratuur’, vindt Jytte Kjær Schou van Historie Online. Ze vermoedt dat Jacobsen zich zo ‘volledig kan onderdompelen in deze wereld en vertrouwd is met geweld en zorg voor elkaar’, omdat hij zelf ooit deel uitmaakte van een jongensbende.  

    De onwaardigen van Roy Jacobsen is in een vertaling van Maud Jenje verschenen bij De Bezige Bij.

    Jacobsen Roy Headshot Square

    Schotse rockers gaan er ouderwets tegenaan

    Geen revolutie, maar een heerlijke madeleine

    POPMUZIEK – Twintig jaar geleden vergaarde de Schotse band Franz Ferdinand wereldfaam met stevige, aanstekelijke rock vol tempowisselingen. Na zeven jaar stilte verscheen onlangs hun zesde album, The Human Fear

    Volgens Guy Stevens van Het Nieuwsblad staat er geen vervaldatum op Franz Ferdinand: ‘De Schotten vliegen er opnieuw als bezetenen in, met dansbare gitaren en pakkende refreinen. Ze schieten raak zoals ze op hun debuut deden.’ In The Observer constateert Phil Mongredien dat het inbrengen van ‘vers bloed’ frontman Alex Kapranos en bassist Bob Hardy hoorbaar goed heeft gedaan: ‘Het bruist van de ideeën, manische energie en een frisheid die op vorige albums afwezig was. Sommige nummers verdienen het om de dansvloer te vullen.’

    Een korte, pittige maar uiteindelijk ongelijke collectie nummers’

    Amélie Revert schrijft voor Le Devoir dat de band trouw aan zichzelf is gebleven: ‘Dit album brengt geen revolutie teweeg, maar heeft het effect van een heerlijke madeleine van Proust. Sterker nog, ­misschien hebben we meer waardering voor de geruststellende dan voor de avontuurlijke nummers.’

    ‘Een korte, pittige maar uiteindelijk ongelijke collectie nummers’, vindt John Meagher in The Irish Independent: ‘Een paar tracks blijven in de tweede versnelling hangen, maar er zit nog steeds genoeg goudstof tussen.’ 

    Franz Ferdinand, The Human Fear (V2 Records). Concerten: 1 maart, Antwerpen; 3 maart, Amsterdam.

    franzferdinand humanfear colroedvinyl