De Colombiaanse schrijver Héctor Abad vreest dat het enthousiasme over de op 1 december ingehuldigde president van Mexico gebaseerd is op luchtkastelen die geen andere basis hebben dan goede bedoelingen.
In Mexico hebben we vijf maanden lang, vanaf de verkiezingen op 1 juli tot de installatie van de nieuwe president, een soort tussenregering gehad. Maar je kunt niet zeggen dat die nieuwe president, Andrés Manuel López Obrador, oftewel AMLO, in deze maanden geen politieke beslissingen heeft genomen of zelfs geïmplementeerd. De corrupte Enrique Peña Nieto is niet gisteren opgehouden met regeren, maar al op 1 juli van dit jaar, toen zijn politieke partij, de PRI, een verpletterende verkiezingsnederlaag leed.
Verstoken van politiek kapitaal en met een absolute meerderheid voor AMLO in het Congres, konden Peña Nieto en zijn ministers alleen nog maar machteloos toekijken hoe de nieuwe regeringsleider zonder formele bevoegdheid de touwtjes in handen nam. De kiezers die op AMLO hebben gestemd deden dat grotendeels op grond van een wel erg riskante aanname, namelijk: ‘Met Mexico kan het niet slechter worden dan het al is.’
Ze willen iets heel nieuws uitproberen, het roer radicaal omgooien, dat wil zeggen het antisysteemdiscours hanteren, dat zowel links als rechts in zo veel landen aan de macht heeft geholpen. De kiezers hebben zo’n afkeer van de elite dat ze op elke kandidaat willen stemmen die tegen de gevestigde orde is. Voor iemand met linkse idealen is AMLO’s programma (goed pensioen, meer geld voor het openbaar onderwijs, bestrijding van corruptie en straffeloosheid, serieuze aanpak van geweld) heel wat aantrekkelijker dan dat van Bolsonaro.
Volksraadplegingen
Op die goede bedoelingen, en op het jeugdig enthousiasme van zijn volgelingen, is de hoop gebaseerd dat AMLO’s regering een zegen voor het land zal zijn. En als dat het geval is, dan zou dat heel goed zijn voor Latijns-Amerika, het zou heel goed zijn als hij zijn beloftes kon waarmaken. AMLO’s plannen om het drugsgeweld te bestrijden zijn het best uitgewerkt, en die hebben ook de meeste kans van slagen. Maar als we kijken naar de economie en het milieu, en vooral naar zijn dictatoriale houding en persoonlijkheidscultus, het feit dat hij lak heeft aan de scheiding der machten, dan ziet het er al veel minder rooskleurig, zelfs alarmerend uit, want de maatregelen die hij tot nog toe getroffen heeft zijn veelal arbitrair en ondemocratisch.
Het meest verontrustend zijn misschien wel zijn ‘volksraadplegingen’, die hij op eigen houtje in elkaar heeft geflanst. Het is frauduleus om over een groot bouwproject (een nieuw vliegveld) te laten beslissen door middel van een referendum waarbij hij zelf bepaalt wie eraan mee mag doen, waarvoor geen minimumpercentage vóórstemmers geldt en dat ook nog uitsluitend gehouden wordt op plaatsen waarvan hij weet dat hij er over een meerderheid beschikt. En eenzelfde illegaal plebisciet heeft hij onlangs gebruikt om de bouw door te drukken van een spoorlijn, dwars door het oerwoud van Yucatán, waarmee onnoemelijke ecologische schade wordt aangericht in dit archeologisch zo belangrijke gebied.
Het lijkt erop dat het enthousiasme van AMLO’s Mexicaanse volgelingen gebaseerd is op gebakken lucht, dat wil zeggen op messianistische retoriek – ‘Erger kan het niet worden en Hij is zo goed en smetteloos dat we het zeker beter zullen krijgen’ – en op luchtkastelen die geen andere basis hebben dan goede bedoelingen, morele beloften en een snuifje revanchistisch ressentiment. Maar de twijfelaars hebben heel goede redenen om pessimistisch te zijn. Al voordat AMLO officieel was geïnstalleerd zorgde elk nieuw besluit van hem voor devaluatie van de Mexicaanse peso, gevolgd door een kapitaalvlucht.
Het zou heel goed zijn als hij zijn beloftes kon waarmaken
Een samenzwering van het grootkapitaal tegen een linkse regering? De algoritmes waardoor internationale investeerders zich laten leiden zijn deels op subjectieve aannames gebaseerd, maar ze maken ook gebruik van harde cijfers. Als AMLO zegt dat geen enkele overheidsfunctionaris méér mag verdienen dan hij, en als hij dan ook nog eens zijn salaris naar 5000 dollar per maand verlaagt, dan kun je er zeker van zijn dat de top van de belangrijkste staatsondernemingen naar het buitenland zal vertrekken. Maatregelen treffen die, hoe populair ze ook mogen zijn, tot gevolg hebben dat de beste krachten van het land niet meer voor de overheid willen werken, is puur populisme.
Als alle beslissingen door één man worden genomen, zonder overleg met anderen, zonder overleg met experts, en als de harde kern van de mensen om hem heen meer ideologisch bevlogen dan praktisch gemotiveerd is, dan bestaat het grote risico dat de inefficiëntie tot chaos leidt en chaos weer tot economische crises en economische crises tot nog meer dictatoriale beslissingen.
Auteur: Héctor Abad
El Espectador
Colombia | dagblad | oplage 80.000
Een van de meest dynamische kranten van het land. De stellingname tegen de drugskartels bezorgde de krant een internationale reputatie. Financiële problemen dwongen _ El Espectador_ ertoe zich om te vormen tot weekblad, maar sinds 2008 verschijnt de krant weer als dagblad.
