Met onder andere:
» ‘De oorlog in Oekraïne herinnert ons eraan wat de gevolgen van een illiberale dictatuur zijn’
» De voorbeeldige culturele integratie van döner kebab
» Omwenteling in de kunsthandel
» Wat gebeurt er allemaal in El Salvador?
Illiberalisme
Redactioneel
Het kan grootmoedig zijn om de hand in eigen boezem te steken, maar ook een verkapte blijk van vermeende morele superioriteit, zo maakt de Poolse auteur en journalist Katarzyna Wężyk ons duidelijk via een vlijmscherpe column in het links-liberale dagblad Gazeta Wyborcza. Ze fileert berichten van denkers als Naomi Klein, Yanis Varoufakis, Jeffrey Sachs en onthult wat daaraan ten grondslag ligt: een neerbuigende, postkoloniale kijk op Oost- en Centraal-Europa, waarmee de auteurs in sommige gevallen zelfs klakkeloos de propaganda van het Kremlin overnemen. ‘Blijkbaar kunnen sommige vertegenwoordigers [van politiek links] geen twee simpele dingen tegelijk: ze zijn niet in staat én het Amerikaanse imperialisme aan de kaak te stellen én het Russische imperialisme te zien voor wat het is’, concludeert ze fel.
Met een Westen dat kritiek uit op de eigen daden maar er ondertussen alles aan doet vooral de eigen vrijheid in stand te houden, neemt de afstand tot de zogenaamde rest van de wereld enkel toe, zo luidt de boodschap. In een uitvoerig essay benadrukt Fukuyama dan ook het belang van een ‘liberale wereldorde’, die we al haast voor lief waren gaan nemen. Het begrip liberalisme, legt hij uit, is langzaam uitgehold en ‘wordt het meest gewaardeerd als mensen ervaren hoe het is om te leven in een illiberale wereld’.
Wie chronisch moe is, is minder politiek betrokken, uitgesloten van veel maatschappelijke activiteiten en blootgesteld aan risico’s
Een kloof waar minder vaak bij stil wordt gestaan is die tussen degenen met een goede nachtrust en de chronisch vermoeiden. Programma’s als Nachtdieren en De slapenlozen tonen weliswaar erkenning voor het feit dat niet ieders ritme feilloos aansluit op dat van de maatschappij, maar Jonathan White richt zich in zijn artikel in het onvolprezen Aeon op degenen die hierin niets te kiezen hebben. Uberchauffeurs die een paar uur slapen op een parkeerterrein, artsen die tussen operaties door noodgedwongen in de personeelsruimte gaan liggen. De gevolgen zijn groot. Wie chronisch moe is of ’s nachts werkt is minder politiek betrokken, uitgesloten van veel maatschappelijke activiteiten en blootgesteld aan risico’s. Het komt voor dat werknemers na een lange shift achter het stuur in slaap vallen, of zelfs tijdens een dutje tussen ploegendiensten door een hartaanval krijgen.
Whites voorstellingen van een wereld waarin deze ‘slaapkloof’ is gedicht, waarin ‘de uitgerusten het voor de onuitgerusten opnemen’, lezen als een futuristische, soms haast naïeve roman. En toch zijn ze niet onmogelijk. Zoals ook het scenario dat The Economist ons voorrekent niet ondenkbaar is, waarin Oekraïne uiteindelijk ‘beter’ zal worden opgebouwd dan het voor de oorlog was; welvarender, gelijker, minder corrupt. Liberaler.
Laura Weeda
weeda@360international.nl
