Tag: influencers

Auteur Taylor Lorenz: ‘Het internet is gebouwd door en voor vrouwen’

De pioniersrol van vrouwelijke bloggers, vooral moeders, wordt volledig onderschat, zegt de Amerikaanse auteur en journalist Taylor Lorenz. Der Spiegel interviewde haar over deze misvatting, de opkomst van de creator economy en hoe de scheiding van Hollywoodsterren en influencers steeds verder vervaagt.

Lorenz wordt beschouwd als chroniqueur van het socialmediatijdperk. De journalist, die vanuit Los Angeles over internetcultuur schrijft voor The Washington Post, begon haar carrière als blogger op Tumblr en werkte later voor magazine The Atlantic en voor The New York Times. Sinds de vroege jaren tien hield ze de opkomst van YouTube- en TikTok-sterren bij, alsook de veranderingen die deze nieuwe makers teweegbrengen in de entertainmentindustrie. In haar boek Extremely Online beschrijft ze hun geschiedenis sinds de beginjaren van het internet.

Der Spiegel: Mevrouw Lorenz, is het tegenwoordig makkelijker dan ooit om beroemd te worden?

Lorenz: Ja. We leven in een hyperverbonden wereld waarin veel mensen een soort van microberoemdheid worden, op zijn minst voor korte tijd en vaak in een kleine niche op sociale media. Er zijn veel meer mensen in het openbare leven actief dan vroeger.

Der Spiegel: Wat is er de laatste tijd veranderd?

Lorenz: Er is een nieuwe vorm van ondernemerschap ontstaan die we de Creator Economy noemen. Om beroemd te worden op Instagram of TikTok heb je niet veel meer nodig dan de camera op je mobiele telefoon. Daarnaast is de manier van geld verdienen compleet veranderd. In de beginjaren van het internet waren bedrijven op zoek naar de juiste influencers om hun producten aan de man te brengen. Maar tegenwoordig bouwt iemand als MrBeast met stuntvideo’s eerst een aanhang op van bijna 200 miljoen mensen op YouTube, om vervolgens zijn producten op de markt te brengen, zoals hamburgerrestaurants of chocoladerepen.

Der Spiegel: In uw boek zijn de pioniers van deze zogeheten Creator movement de ‘Mama Bloggers’ – vrouwen die begin jaren negentig schreven over hun dagelijks leven als moeder. Wat was er zo bijzonder aan hen?

Lorenz: Het waren vrouwen die thuis zaten met hun kinderen en dus uitgesloten waren van de arbeidsmarkt. Ze waren online op zoek naar een gemeenschap en een plek om hun dagelijks leven op een eerlijke, onverbloemde manier met de wereld te kunnen delen. Ze spraken over problemen met borstvoeding, postnatale depressie of wijn drinken terwijl de kinderen bij de buren aan het spelen waren.

‘De glossy vrouwenbladen uit die tijd waren extreem ouderwets en vrouwonvriendelijk’

Der Spiegel: Waarom werden deze onderwerpen niet behandeld in vrouwenbladen?

Lorenz: De glossy vrouwenbladen uit die tijd waren extreem ouderwets en vrouwonvriendelijk: ze idealiseerden het moederschap en verwezen elk probleem dat moeders hadden naar de privésfeer. Als reactie daarop begonnen deze moeders hun eigen blogs, en daarmee vonden ze een gigantisch publiek. Ze wilden hun eigen ervaringen delen en eerlijk advies krijgen. Veel Mama Bloggers werden een merk.

Der Spiegel: Bloggers zoals Rebecca Woolf of Heather Armstrong behoorden tot de eersten die geld verdienden met advertenties op hun blogs. Tegenwoordig kent bijna niemand hen meer, zelfs niet in de VS; de meeste bloggers uit die tijd hebben zich weer teruggetrokken in hun privéleven.

Lorenz: Ze zijn grotendeels uit de geschiedenis van de sociale media geschreven. Er bestaan talloze boeken over Mark Zuckerberg en de oprichting van Facebook. Alle verhalen over Silicon Valley zijn bedoeld om ons te laten geloven dat het internet is gemaakt door mannen. Toch waren het vooral vrouwen die deze Creators-industrie met een omzet van een half miljard dollar hebben opgebouwd. Iedereen in Silicon Valley weet dat je sociale netwerk een succes wordt als meisjes, jonge vrouwen en jonge moeders er gebruik van gaan maken. Zij hebben de meeste sociale contacten en de hoogste betrokkenheid. Het internet is gebouwd door vrouwen en voor vrouwen.

Der Spiegel: De dominante socialemediaplatforms zijn ooit opgericht door mannen, te beginnen met MySpace, Facebook, YouTube en TikTok. Wat zijn de gevolgen van deze tegenstelling?

Lorenz: Het is zeker geen toeval dat veel platforms lange tijd geworsteld hebben met hun sterren – met uitzondering van YouTube. MySpace verbood zijn makers om geld te verdienen met hun content. Het videonetwerk Vine weigerde überhaupt te communiceren met zijn grootste sterren. Het live audioplatform Clubhouse, dat kortstondig succes had tijdens de pandemie, promootte liever de talkshows van zijn investeerders dan zijn sterren. De meeste platforms moesten met veel pijn en moeite hun weg zien te vinden.

Der Spiegel: Maar waarom? Influencers zorgden toch voor hun relevantie?

Lorenz: Die platforms hebben vaak een probleem met gebruikers die macht hebben en eisen stellen. Eigenlijk zouden ze partnerschappen moeten ontwikkelen. In feite belemmeren ze het succes van hun eigen sterren, bijvoorbeeld door succesvolle video’s bewust niet grootschalig onder de aandacht te brengen. Waarschijnlijk ook omdat in veel gevallen het werk van vrouwen laag werd gewaardeerd.

Der Spiegel: Veel vrouwelijke pioniers van sociale media werden aangevallen toen ze geld wilden verdienen met hun blogs. Degenen die zichzelf als merk wilden vestigen werden uitgemaakt voor ‘aandachtshoeren’.

Lorenz: Er is altijd met twee maten gemeten, voor een deel tot op de dag van vandaag. Die domme vrouwen met hun opmaaktips die gewoon beroemd willen zijn! Content die vrouwen voor vrouwen maakten, werd belachelijk gemaakt.

Der Spiegel: Het internet is een ruige plek, niet alleen vrouwen ervaren dat. Is er echt een verschil?

Lorenz: Absoluut. Zelfs het woord aandachtshoer is een misogyne term.

‘Er is niets dat socialemediaplatforms ervan weerhoudt om hun vaak minderjarige talent uit te buiten’

Der Spiegel: Is Elon Musk een aandachtshoer?

Lorenz: Natuurlijk is hij dat. Maar niemand zou hem zo noemen. Zijn fans noemen hem een marketinggenie. Een goeroe die de aandacht van de wereld weet te trekken met één enkele tweet. Zelfs zijn tegenstanders zouden hem op zijn best een ster in zelfpromotie noemen. Maar het gaat verder dan woorden: een vrouw zou nooit wegkomen met het gedrag dat Elon Musk vertoont. Ze zou hysterisch en gestoord worden genoemd.

Der Spiegel: Musk kocht Twitter, doopte het om tot X en verdeelt het geld onder een aantal makers met grote aantallen volgers. Heeft hij begrepen hoe je een sociaal platform runt?

Lorenz: Integendeel. Geen enkel platform is ooit zo vijandig geweest tegenover zijn makers als Twitter onder Musk. Hij ontsloeg het team dat verantwoordelijk was voor partnerschappen met makers. Hij blokkeert Creator-accounts die het niet met hem eens zijn. Daarmee begaat hij de kardinale fout die bijna elke Silicon Valley-ondernemer in de geschiedenis van de sociale media heeft gemaakt: hij wil bepalen wie populair is op zijn platform. Daarom manipuleert hij het ‘aanbevolen’-algoritme en gebruikt hij zijn eigen volgers om extreemrechtse accounts te promoten. Maar de waarde van een platform wordt afgemeten aan de waarde die gebruikers creëren voor andere gebruikers. Daarom zoeken velen elders een nieuw onderkomen; ze hebben Twitter afgeschreven.

Der Spiegel: Wie doet het beter?

Lorenz: TikTok heeft de distributie van content geperfectioneerd. De app laat je precies zien wat je wilt zien, in tegenstelling tot Twitter, waar je content krijgt opgedrongen die de eigenaar wil verspreiden. YouTube creëerde al heel vroeg een stabiel bedrijfsmodel door advertentie-inkomsten te delen met makers.

Der Spiegel: Zelfs entertainmentgiganten als Disney wisten lange tijd niet wat ze aanmoesten met de nieuwe internetberoemdheden. Waarom?

Lorenz: Entertainmentbedrijven beschouwden het internet als van secundair belang. Pas als je het echt niet redde als manager of agent in Hollywood, stapte je over op de sterren van het internet. Later werd geprobeerd de nieuwe business in oude sjablonen te persen. Er werden films met YouTubers gemaakt die volledig flopten. Of bedrijven kochten zogenaamde multichannelnetwerken, waar talloze YouTubers werden gemanaged zonder dat individuele makers serieus werden ondersteund. Men zag niet onder ogen dat dit ecosysteem volgens heel andere regels werkt.

‘Zelfs als we het hebben over beroemde mensen, veranderen algoritmes hen in gig workers – vergelijk het met Uber-chauffeurs’

Der Spiegel: Bestaat het scherpe onderscheid tussen internetberoemdheden enerzijds en tv- of filmsterren anderzijds nog steeds?

Lorenz: Steeds minder. Socialemediasterren zoals Charli D’Amelio kunnen sinds twee jaar ook lid worden van de acteursvakbond, die momenteel staakt in Hollywood. Omgekeerd zijn auteurs, producenten of acteurs tegenwoordig meer digitaal onderlegd dan de generaties voor hen. Zendaya of Lukas Gage spelen de hoofdrol in HBO- en Netflix-series en zijn ook heel handig op sociale media. Olivia Rodrigo is een van de grootste popsterren ter wereld en zou dat niet zijn zonder TikTok.

Der Spiegel: Heeft Hollywood sociale netwerken tegenwoordig meer nodig dan andersom?

Lorenz: De films van vandaag hebben viraal succes nodig om een kassucces te kunnen worden. Daarom zien we fenomenen als ‘Barbenheimer’: Barbie en Oppenheimer kwamen in hetzelfde weekend uit en brachten veel mensen naar de bioscoop, juist vanwege deze competitieve situatie en de online grappen erover. Daarom worden ook indiefilms [Independent films, buiten de grote studio’s om geproduceerd] als Cocaine Bear, waarin TikTok-sterren voorkomen, kleine hits. Of de horrorfilm M3GAN, waarin de gelijknamige moordpop een dansje doet dat veel mensen op TikTok hebben gedaan. De staking in Hollywood zal deze trends versterken, aangezien steeds meer Hollywood-creatieven zich tot online platforms wenden.

Der Spiegel: Met deze staking vechten acteurs tegen de studio’s. De makers op internet daarentegen zijn ongeorganiseerd en lijken overgeleverd aan de algoritmes van de onlineplatforms.

Lorenz: De arbeidsomstandigheden van de makers worden de komende tien jaar een van de belangrijkste kwesties in de entertainmentindustrie. Er is niets dat socialemediaplatforms ervan weerhoudt om hun vaak minderjarige talent uit te buiten. Zelfs als we het hebben over beroemde mensen, veranderen algoritmes hen in gig workers – vergelijk het met Uber-chauffeurs. Een app dicteert het tempo van hun leven en straft diegenen genadeloos af die niet de juiste content in het gewenste tempo leveren. Dat begint al wanneer ze even op vakantie gaan.

Der Spiegel: Dus de techbedrijven – en niet de makers – hebben de macht?

Lorenz: Het einde van Twitter nadert – veel mensen realiseren zich dat ze daar geen controle hebben over hun publiek. Een platform hoeft maar de regels te veranderen en het kan al verloren zijn. Daarom bouwen veel makers hun eigen databases met e-mailadressen van fans. Ze schrijven nieuwsbrieven of gebruiken diensten waarmee fans hen direct kunnen betalen. Deze trend is het verst gevorderd onder extreemrechts.

Der Spiegel: Waarom?

Lorenz: Platforms zoals YouTube hebben rechtse makers eruit geschopt of ervoor gezorgd dat ze niet langer konden profiteren van reclame-inkomsten. Toch duiken velen weer op, bijvoorbeeld op Rumble, het rechtse YouTube-alternatief. De Nelk Boys, die nauw verbonden zijn met Donald Trump, kunnen geen geld meer verdienen op YouTube, maar ze promoten er wel hun eigen drankmerk. Alleen al in 2021 verdienden ze ongeveer 70 miljoen dollar met hun producten.

Der Spiegel: Wat kunnen andere makers leren van deze rechtse accounts?

Lorenz: Hoe ze onafhankelijker kunnen worden van platforms. Die accounts zijn ook heel goed in het trekken van aandacht en het domineren van het nieuws.

Der Spiegel: Hoe ziet het entertainmentbedrijf van de toekomst eruit? Zit de Walt Disney van de toekomst vandaag op TikTok?

Lorenz: Zeker. De komedie- en sport-YouTubers Dude Perfect hebben net hun eerste pretpark geopend. Ik denk dat je zelfs verder moet denken dan Disney. MrBeast begint restaurants, de Nelk Boys hebben hun eigen sportschoolketen. Ze hoeven alleen maar te bedenken wat bij hun merk past. Mode? Een politieke carrière? Als je genoeg aandacht hebt online, kun je alles doen wat je maar wilt.

24 oktober 2025
Wereldnieuws: Sherpa’s strijden voor erkenning & meer

Oude kaas, 3500 jaar gerijpt

Chinese wetenschappers zeggen dat ze ’s werelds oudste kaas hebben ontdekt. De kaasresten zijn ongeveer 3500 jaar oud en lagen begraven naast mummies in het Tarimbekken in het uiterste westen van China. Dat schrijft South China Morning Post. Het team vond geiten-DNA en fermenterende microben uit zuivelmonsters uit de bronstijd verspreid rond de nek van mummies in doodskisten op de Xiaohe-begraafplaats, een bekende archeologische vindplaats in de autonome regio Xinjiang.

Tot nu toe werd gedacht dat kefir uitsluitend afkomstig was uit de Noordelijke Kaukasus in het huidige Rusland

Het zou gaan om een soort kefirkaas. Tot nu toe werd gedacht dat kefir uitsluitend afkomstig was uit de Noordelijke Kaukasus in het huidige Rusland en zich van daaruit naar Europa en Azië verspreidde. Volgens de wetenschappers achter deze nieuwe ontdekking suggereren de aangetroffen sporen van de melkdrank in Xinjiang dat dat ook een mogelijke verspreidingsroute van kefir zou kunnen zijn. Volgens de onderzoekers was de Xiaohe-bevolking daarnaast lactose-intolerant en hielp het fermentatieproces van de kefir om het lactosegehalte in hun melk te verlagen.

Spiegelbollen

De gerenommeerde Japanse kunstenaar Yayoi Kusama heeft haar tot nu toe grootste publieke werk – gemaakt in opdracht van het Crossrail Art Programme – onthuld in het Liverpool Street Station in Londen, aldus My Modern Met.

De bollen zijn een knipoog naar het haar kenmerkende gebruik van stippen

De sculptuur Infinite Accumulationis bijna 10 meter hoog en 12 meter breed en verbindt honderden roestvrijstalen spiegelbollen met dansende, kronkelende lijnen. De bollen zijn een knipoog naar het haar kenmerkende gebruik van stippen, die de eenheid en de instabiliteit van de kosmos weerspiegelen. Kusama zet een indrukwekkende architecturale vorm neer die tot in lengte der dagen forenzen en reizigers eenmoment van ‘onderdompeling’ aanbiedt in een wereld zonder grenzen, te zien in de eindeloze reflecties van de spiegelende bollen.

Namibië zet vol in op olie

‘280 kilometer uit de kust van Namibiëwe melt de zeebodem van het Orange Basin, dicht bij een keten van oude onderwatervulkanen, van het zwarte goud’, schrijft Le Monde. In 2022 werd hier door het Franse TotalEnergie een enorm olieveld ontdekt, geschat op meer dan 3 miljard vaten. Na verder onderzoek wordt ervan uitgegaan dat de oliereserves voor de kust van het Afrikaanse land optellen tot zo’n 11 miljard vaten.

De autoriteiten beweren dat de olieproductie het bbp van Namibië tegen 2040 zou kunnen verdubbelen

De oliewinning die vanaf 2030 van start zal gaan, biedt dit uitgestrekte land met een bevolking van slechts 2,5 miljoen mensen het vooruitzicht op een ongekende economische groei. De autoriteiten in Windhoek beweren dat de olieproductie het bbp van Namibië tegen 2040 zou kunnen verdubbelen. De oliewinning, die 500.000 vaten per dag zou kunnen bedragen, zou van Namibië de op vier na grootste olieproducent van Afrika maken, na Nigeria, Libië, Angola en Algerije.

Sherpa’s strijden voor erkenning

Nima Rinji Sherpa werd op 9 oktober met achttien jaar de jongste persoon die de veertien hoogste toppen ter wereld – allemaal hoger dan 8000 meter – heeft beklommen. Het ging de Nepalese bergbeklimmer niet alleen om het vestigen van het record, zei hij tegen The Guardian. ‘Ik wilde laten zien dat sherpa’s volwaardige topatleten zijn en dezelfde erkenning verdienen als westerse bergbeklimmers. ’Sherpa’s zijn een etnisch Tibetaanse gemeenschap die in Nepal woont.‘

Door hun vaardigheden als topbergbeklimmers en hun kennis van de Himalaya zijn ze al tientallen jaren veelgevraagde gidsen voor ’s werelds gevaarlijkste beklimmingen. Ze zijn echter ook lange tijd uit de geschiedenis en krantenkoppen geschreven en krijgen zelden dezelfde erkenning, lucratieve sponsordeals en veiligheidstrainingen als de westerse klimmers die ze regelmatig naar de top helpen,’ legt de Britse krant uit. Nima Rinji Sherpa wil daar verandering in brengen. ‘Er is zo veel talent en vakmanschap onder mijn collega-sherpa’s die nog steeds niet goed worden erkend.’

Sherpa had geen sponsors, noch kreeg hij professionele training om zich voor te bereiden op de beklimmingen

Sherpa komt uit een familievan grensverleggende bergbeklimmers. Zo was zijn vader Tashi Lakpa Sherpa op negentienjarige leeftijd de jongste persoon die zonder zuurstof de Mount Everest beklom. En zijn ooms waren de eerste broers die samen de veertien hoogste toppen ter wereld bedwongen. Sherpa had geen sponsors, noch kreeg hij professionele training om zich voor te bereiden op de beklimmingen. In plaats daarvan werd hij geholpen door zijn familie, die een van de meest gevestigde bergbeklimmers- en gidsenorganisaties in Nepal leidt. Hij beklom de toppen vaak met groepen klimmers en hielp onderweg als gids, schrijft de Britse krant.

Zelfs nadat hij de veertien hoogste toppen ter wereld heeft beklommen, weet Sherpa niet van ophouden en maakt hij zich alweer op voor zijn volgende uitdaging: de Nepalese berg Manaslu in het holst van de winter te beklimmen zonder zuurstof of touwen.

Politie-influencers in de politiek

‘Als hij niet achter criminelen aan zit in de gevaarlijke buurten van São Paulo, bespreekt politieluitenant Flavio Gonçalves da Costa zijn riskante politieoperaties op YouTube’, zo opent Rest of World een reportage over het groeiend aantal politieagenten in Brazilië dat een grote volgersschare heeft opgebouwd op sociale media en nu een politieke carrière ambieert. Gonçalves da Costa is een van hen, want naast zijn baan als agent voert hij campagne als gemeenteraadslid in São Paulo, een stad met 11,5 miljoen inwoners. Meer dan zesduizend politieagenten hebben zich verkiesbaar gesteld in de Braziliaanse gemeenteraadsverkiezingen van 6 oktober en minstens 45 van hen hebben meer dan tienduizendvolgers op YouTube, Facebook en Instagram, aldus de technieuwssite.

‘Invloed van militairen op de politiek is schadelijk voor de democratie’

Onder experts groeit de bezorgdheid over de invloed van de politie en het leger op de Braziliaanse politiek. ‘Een grotere aanwezigheid van militairen, politieagenten of veiligheidsagenten in lokale wetgevende organen kan leiden tot een normalisering van geweld,’ zegt Marcos César Alvarez, een onderzoeker van het Centrum voor Geweldstudies van de Universiteit van São Paulo. De Braziliaanse senator Marcelo Castro heeft een wetsvoorstel ingediend om te voorkomen dat militairen of politieagenten binnen vier jaar na hun carrière als wetshandhaver een politieke functie kunnen vervullen. ‘Invloed van militairen op de politiek is schadelijk voor de democratie,’ lichtte de senator toe

Sacharovprijs

Vorige maand ontvingen de Venezolaanse oppositieleiders María Corina Machado en Edmundo González de belangrijkste mensenrechtenprijs van de EU: de Sacharovprijs. De prijs wordt uitgereikt door het Europees Parlement en is ‘een steunbetuiging aan de oppositie en een teken van afwijzing van het regime van Nicolás Maduro en de manier waarop de verkiezingen van afgelopen juli, die werden gekenmerkt door onregelmatigheden, werden gehouden,’ schrijft El País.

De Europarlementariërs belonen Machado (57) en González (75) voor hun strijd voor ‘herstel van vrijheiden democratie’ in Venezuela. In 2017 kende het Europees Parlement de Venezolaanse democratische oppositie al een keer de Sacharovprijs toe.

31 oktober 2024
Generatie Z, ingeklemd tussen fast fashion en duurzaamheid

Ze hebben het over duurzaamheid én dromen van privéjets. Er is geen klantengroep die ondernemingen meer hoofdbrekens bezorgt dan Generatie Z. Waar geven jongeren hun geld aan uit? En hoe kun je ze bereiken zonder dat ze het cringe vinden?

Als Sally Özcan, een influencer van 34 jaar, uitlegt hoe haar wereld eruitziet, komen zelfs keukenbedrijven als Miele, Vitra en Bosch naar haar luisteren. Ook managers van andere traditionele bedrijven zijn naar München gekomen om iets van haar op te steken. Het gaat erom hip en aantrekkelijk te worden voor een jonge doelgroep, wier wensen niet meer worden begrepen. Ze heeft een hand-out meegenomen, een to-do-list voor de nieuwe tijd. Het allerbelangrijkste is volgens haar de app die je gebruikt.

Facebook? De mensen daar zijn ‘oud en koopkrachtig’ en die zijn het gemakkelijkst te bereiken met nostalgie, met slogans in de trant van ‘Vroeger was alles beter’. Generatie Z moet je elders zoeken, vertelt Özcan. Op feelgoodsite Pinterest bijvoorbeeld (‘veel geld, veel vraag’) of op TikTok (‘laag inkomen, korte aandachtsspanne’). Om de heel jonge consumenten te bereiken moet de bedrijfstak in elk geval zijn oude reclamespotjes overboord gooien. Wat voor hen telt, is geloofwaardigheid. ‘Dat is wat Generatie Z zoekt. Ze willen geen reclame, ze willen transparantie.’

Geloofwaardigheid

Via haar website Sallys Welt (shop, blogs, filmpjes) bereikt Özcan miljoenen kijkers. Op YouTube bakt ze Schwarzwälder Kirschtorte, op TikTok legt ze uit hoe een spuitzak werkt, op Facebook post ze foto’s van haar boekhouding. Ook al hoort ze daar zelf niet bij, voor Generatie Z – de mensen die geboren zijn tussen 1995 en 2010 – is Özcan een ster. Zij weet hoe je de ‘zoomers’ moet aanspreken.

‘Fabrikanten kopen bij ons geloofwaardigheid’

Om de maand maakt ze een ‘grote keukeninrichtingsvideo’ voor het dure merk Nobilia. Ze werkt samen met KitchenAid en Bosch, waarvan ze producten gebruikt om taarten en quiches te bakken. Sallycon Valley, dat ze samen met haar man runt in Waghäusel in Baden, heeft een miljoenenomzet en bijna honderdvijftig werknemers. Haar simpele formule: ‘Fabrikanten kopen bij ons geloofwaardigheid,’ zegt Özcan. En dat mag wat kosten.

Inmiddels proberen bijna alle ondernemingen de jonge klanten aan zich te binden, maar de manier waarop ze dat doen komt vaak nogal hulpeloos over. Meubelfabrikant XXXLutz gebruikt jongerentaal in zijn reclamespots. Deutsche Telekom probeert met behulp van een jonge vrouwelijke rapper van zijn dure imago af te komen. Ryanair gooit het over een andere boeg en steekt op de sociale netwerken de draak met ontevreden klanten.

Generatie Z is op de consumentenmarkt inmiddels de grootste machtsfactor. Over een paar jaar zal ze de millennials als grootste kopersgroep voorbijstreven. Business Insider schat haar koopkracht in de VS nu al op 360 miljard dollar. Jonge mensen kopen meer nieuwe kleding en elektronica dan voor de pandemie en zetten trends die hun leeftijdsgroep overstijgen: recession core, bijvoorbeeld, minimalistische beige mode voor een leven in crisistijd. Met traditionele middelen zijn ze intussen nauwelijks nog te bereiken. Meer dan een derde van de Duitse Generatie Z kijkt geen tv en verdeelt reclamespotjes in twee categorieën: belachelijk of irritant.

Is marketing ook mogelijk zonder dat het cringe, oftewel totaal gênant wordt?

Het grootste probleem voor ondernemers is dat de vertegenwoordigers van deze generatie zo tegenstrijdig lijken. Volgens een enquête vindt bijna twee derde van hen het belangrijk zijn winkelwagen te vullen met duurzame producten. Tegelijkertijd zijn veel van de populairste producten heel schadelijk voor het milieu. Wegwerp-e-sigaretten van ELFBAR: van plastic. Fast fashion van Shein: uit China. Bontgekleurde fidget toys met plopeffect: gekocht uit verveling. Wat wil deze generatie nou echt? Hoe kunnen bedrijven zo’n ambivalente leeftijdsgroep bereiken? En is marketing ook mogelijk zonder dat het cringe wordt, dat wil zeggen: zonder het risico te lopen dat het totaal gênant wordt?

Volgens Mathias Horsch wel. Hij is 28 – Patagoniahemd, Birkenstocks, Apple Watch – en start-up-ondernemer. Met zijn vrienden Fredi en Philipp heeft hij een paar jaar geleden Holy opgericht. In het begin maakten ze gaming boosters: energydrinks in poedervorm die de prestaties bij videogames moeten verbeteren. Highscores door cafeïne, een absolute hit bij jonge gamers. Tegenwoordig is het bedrijf in Berlijn gespecialiseerd in softdrinks in poedervorm. Horsch ziet Red Bull en Coca-Cola als zijn belangrijkste concurrenten, hij krijgt er per maand 15.000 nieuwe klanten bij. Dat kan alleen als je concessies doet.

‘Onze producten zijn suikervrij, maar er zit natuurlijk wel een zoetstof in omdat ze anders niet smaken,’ zegt hij; veel klanten vinden dat ongemakkelijk. De kakelbonte Holy-verpakking moet duurzaam zijn, maar er moet wel een plastic deksel op omdat het poeder anders hard wordt. Horsch zucht en bestelt een curryworst – van vlees, maar met vegan mayo.

Concessies

Het zijn concessies die vermoedelijk elk jong bedrijf moet doen. Maar Holy heeft ze in zijn eigen voordeel leren gebruiken. Zijn concept: radicale nabijheid. Horsch en zijn medeoprichters leggen op Instagram continu uit wat ze doen, ze rijden met een omgebouwde frietkar door het hele land en laten leden van de Holy Squad, zoals de hardcore-klanten zich noemen, stemmen over toekomstige varianten. ‘Er is zo veel oninteressant spul op de markt,’ zegt Horsch. Als je jongeren wilt bereiken, moet je eerlijk zijn. ‘Dan zijn ze ook authentiek gehypet.’

Traditionelere producenten hebben het daar moeilijk mee. Thomas Wlazik leidt het marketingteam van TikTok voor de Duitstalige markt. Hij moet bedrijven telkens weer leren op hun apps geen klassieke tv-spots te gebruiken. Dat zou gewoon te gênant zijn.

‘Op spoor 11 komt binnen het Tik Tok-kanaal van Deutsche Bahn. Met drie jaar vertraging’

Als voorbeeld van een bedrijf dat de boodschap heeft begrepen, noemt hij Deutsche Bahn. ‘Hun posts zitten vol zelfspot en laten gewoon de werkelijkheid zien,’ zegt hij. In de eerste video van DB is een aankondiging te horen: ‘Op spoor 11 komt binnen het Tik Tok-kanaal van Deutsche Bahn. Met drie jaar vertraging.’

Merken die bij Generatie Z scoren, zijn vooral de merken die zich door een persoon laten presenteren. Meer dan de helft van de jongvolwassenen vindt influencers geloofwaardiger dan klassieke reclamespotjes.

Zelfs het blauwe mosterdpotje van Bautz’ner wordt nu op de markt gezet via content creators die in de camera grijnzen terwijl ze mosterd naar binnen lepelen. Het doel is de mosterd neer te zetten als de ‘zelfironische love brand van Gen Z’, schrijft reclamebureau WeCreate, zonder ‘de vaste klanten (met name in Oost-Duitsland) van zich te vervreemden’.

‘Bedrijven moeten zijn waar wij zijn, namelijk op onze telefoon’

Wanneer je als merk niet heel vroeg in iemands leven aanwezig bent, ben je gewoon nooit aanwezig, zegt Yaël Meier: ‘Bedrijven moeten zijn waar wij zijn, namelijk op onze telefoon.’ Meier weet waar ze het over heeft: grote concerns bellen haar als ze in verband met Generatie Z weer eens met de handen in het haar zitten. De 22-jarige Zwitserse is een soort exegeet voor gearriveerde marketingafdelingen; samen met haar levenspartner runt ze het managementadviesbureau Zeam in Zürich; ‘team’, maar dan met een z.

Als ze met bedrijven praat, moet ze vaak vooroordelen uit de weg ruimen, zegt Meier terwijl ze van haar matchathee nipt. Bijvoorbeeld dat jonge mensen nauwelijks geld hebben om uit te geven. ‘Dat klopt niet,’ zegt ze. ‘Jongeren hebben geen vermogen, maar wel geld. En dat geven ze graag uit, liefst aan luxe zaken.’ Aan Rolexhorloges, kleren van Yves Saint Laurent of een peperdure haardroger van Dyson. Ook BMW, zegt Meier, is ongelooflijk populair bij Gen Z, ‘omdat het merk erin is geslaagd aansluiting te vinden bij de digitale wereld’. Het automerk uit München zet inmiddels inderdaad zijn logo op gamestoelen en computermuizen. Een sportwagen past nu eenmaal niet in de kinderkamer.

First class

Ook luxe reizen zijn bij Generatie Z ongelooflijk in opkomst, beweert Meier. ‘In mijn Instabubbel is het tegenwoordig absoluut trendy om business of first class te vliegen.’ Bedrijven als Solutions Holding, dat wereldwijd meer dan vijftig hotels exploiteert of beheert, profiteren daarvan. Ronja Gerhard (37), erfgename van het bedrijf, ontwikkelde een half virtuele, half analoge avonturenreis voor jonge vrouwelijke vakantiegangers: Sisters of Paradise.

De kern ervan is een soort speurtocht met websitebegeleiding, waarbij je een bende meisjes helpt die op zoek gaan naar hun verdwenen broer. Op elke vakantielocatie van Gerhard wordt een nieuw hoofdstuk van de participatieroman geactiveerd. Een trip die het midden houdt tussen rollenspel en voorleesboek. Juist jonge mensen, zegt Ronja Gerhard, willen geen doorsneehotels, maar een story.

‘De nieuwe hardheid in de wereld drukt ook haar stempel op Generatie Z’

Zulke trends zorgen bij veel bedrijven voor verwarring. Was het niet deze generatie die niet van straat weg te krijgen was omdat ze opkwam voor het klimaat? Hadden ze het niet zojuist nog over vliegschaamte?

Marc Herz (41), marktonderzoeker en partner bij het strategiebureau K’UP in Berlijn, heeft begrip voor deze ambivalentie: ‘De nieuwe hardheid in de wereld drukt ook haar stempel op Generatie Z.’ Over elkaar heen buitelende crises zijn deel van het dagelijks leven van deze leeftijdsgroep, die is opgegroeid met corona, de klimaatcrisis en de Russische oorlog tegen Oekraïne. En die nu ook weleens wat anders wil. Bij een deel constateert Herz een ‘vlucht naar schoonheid’, die af en toe doorslaat naar verspilling.

Uit onderzoek blijkt dat 20 procent van de jongeren tussen 14 en 29 jaar schulden heeft.

Herz ziet dat deze generatie in een zingevingscrisis zit. Jongeren zijn zich bewust van hun verantwoordelijkheid en zouden vaak ook meer aan biologische producten willen uitgeven. En dan moeten ze voor zichzelf verantwoorden dat ze geen weerstand kunnen bieden aan snelle modetrends. ‘Dan zeggen ze dat iedereen het immers doet en dat je toch niets goed kunt doen,’ zegt Herz. Een kwart van de 18- tot 25-jarigen vindt het in eerste instantie een taak van de overheid om milieuproblemen aan te pakken, slechts 13 procent geeft zichzelf de schuld. Chinese webwinkels als AliExpress en Temu, razend populair bij Generatie Z, passen in dit beeld: hier speelt een schoon geweten dan even geen rol.

Jongere consumenten die het anders willen doen, zie je op zaterdagochtend in Kulturkirche Altona in Hamburg. Start-up Vinokilo verkoopt er vintage kleren; de rekken hangen vol geruite overhemden, spijkerrokjes en bloemetjesjurken. De clou is dat je hier per kilo betaalt, de prijzen liggen tussen de 40 en 55 euro. Zo’n honderd jongvolwassenen verdringen zich tussen de rijen. Sehraa (20) stopt kleren in een fruitkrat die op een weegschaal staat. ‘Vijf kilo?’ zegt ze lachend en ongelovig. Ze duwt haar metgezel twee jassen in handen en weegt alle items nog eens, een voor een. Ze heeft al zo veel kleren, zegt ze. Ze koopt ze toch.

Achter Vinokilo zit ondernemer Robin Balser (33), die al als student een soort kledingruilbeurs runde. Sinds 2017 verkoopt hij beroepsmatig tweedehands spullen en heeft hij het oude idee van verkoop per kilo voor een nieuwe generatie aantrekkelijk gemaakt. Sehraa en andere klanten hebben het evenement ontdekt op Instagram. ‘Don’t let fashion rule you,’ schrijft Vinokilo daar. Dat past bij hun levensstijl: wie vintage koopt, draagt zowel individualiteit als duurzaamheid uit.

De influencerscultuur heeft een druk gecreëerd om ‘iedere dag iets anders aan te trekken’

In de ogen van de kopers, zegt Robin Balser, is tweedehands kleding van een soort vodden veranderd in een premium product. De influencerscultuur heeft een druk gecreëerd om ‘iedere dag iets anders aan te trekken’. Zo’n driekwart van Generatie Z zegt wel eens tweedehands kleding te hebben gekocht. De koopzucht wordt in elk geval niet minder, ze verandert alleen. Neem Henri, negentien jaar, die met zijn vingers snel door de mannenoverhemden gaat. Minder consumeren is belangrijk voor hem, zegt hij. ‘Maar nog belangrijker is hoe dingen eruitzien.’

Het lijkt alsof deze generatie klem zit tussen twee uitersten: fast fashion en slow vintage, verspilling en duurzaamheid. Maar er is een derde weg en ook die is allang een trend geworden. Met deinfluencing willen jonge mensen corrigeren wat influencers hebben aangericht. Ze gaan voor een camera zitten, laten allerlei producten van Amazon of Chinese webwinkels zien en zeggen wat niemand anders zegt: ‘Dit heb je helemaal niet nodig.’

28 augustus 2023
Succesvolle Chinese app helpt vrouwen al shoppend op weg naar het perfecte leven

Lees ook het andere kort nieuws uit de buitenlandse pers van vandaag:

» Costa Rica: moordcijfer stijgt schrikbarend door bendegeweld

» VS: werknemers van Starbucks leggen het werk neer

Platform Xiaohongshu heeft 200 miljoen actieve gebruikers

Xiaohongshu, oftewel ‘het kleine rode boekje’, is een Chinees platform dat vooral vrouwelijke gebruikers antwoorden helpt vinden op allerlei vragen. Wat moet je bestellen bij die populaire nieuwe theesalon? Welke medicijnen helpen tegen menstruatiekrampen? Hoe maak je valse wimpers schoon? Hoe maak je het uit zonder iemand pijn te doen?

Jessica Tian bijvoorbeeld, tijdschriftredacteur in Beijing, gebruikte het platform om haar verlovingsring te kiezen maar ook bij de keuze voor kattenvoer, elektrische auto en vloertegels voor haar nieuwe appartement. ‘Ik vertrouw niet meer op iets dat niet door iemand is beoordeeld op Xiaohongshu,’ zegt Tian tegen technieuwsplatform Rest of World.

Voor veel jonge, welvarende en overwegend vrouwelijke stadsbewoners is Xiaohongshu de primaire zoekmachine is geworden

Xiaohongshu, opgericht in 2013, is uitgegroeid tot een platform met 200 miljoen maandelijks actieve gebruikers. Ze delen tips over van alles en nog wat, uiteenlopend van diëten en dating tot taalcursussen. De informatie is zo overvloedig en divers dat de app voor veel jonge, welvarende en overwegend vrouwelijke stadsbewoners de primaire zoekmachine is geworden. Ze zien het als een vrouwvriendelijke leidraad om het perfecte leven bij elkaar te kunnen kopen, schrijft Rest of World.

Het bedrijf achter dit lucratieve bedrijfsmodel dat sociale media en e-commerce samenbrengt, omschrijft zichzelf als een ‘lifestyle bijbel’. De tijdlijn van de app bevat een oneindige stroom Instagram-achtige berichten, voorzien van TikTok-achtige aanbevelingen, vaak van influencers. Adviezen van shoppers die elkaar vertellen wat ze moeten kopen, gaan vergezeld van glamoureuze foto’s, schattige emoji’s en enthousiaste kreten.

‘Xiaohongshu is een platform dat de consumptiecultuur bewierookt’

Maar critici zien een keerzijde en noemen het een valstrik voor consumenten, die jongeren opzadelt met onrealistische verwachtingen. ‘Xiaohongshu is een platform dat de consumptiecultuur bewierookt,’ zegt Jia Guo, promovendus aan de Universiteit van Sydney die Xiaohongshu-influencers bestudeert. ‘Het houdt gebruikers een gepolijst, bourgeois, middenklasse leven voor.’ De nadruk op het belang van fysieke schoonheid en individueel succes kan schadelijk zijn. Onderzoek heeft al uitgewezen dat de zwaar geretoucheerde foto’s die door Xiaohongshu-influencers worden gepost, jonge vrouwen ongelukkiger maken over hun eigen lichaam.

Lees ook:

Te weinig kansen, te veel lockdowns – waarom Chinese jongeren het land massaal verlaten

31 maart 2023
Hoe Beijing buitenlandse influencers beïnvloedt

Volgens gegevens uit een groot internationaal onderzoek krijgen buitenlandse influencers in China betaald om positieve berichten over het land te verspreiden, waarbij gevoelige onderwerpen worden vermeden. Zelf zeggen de youtubers uit eigen beweging te handelen.

De YouTube-filmpjes van Lee en Oli Barrett over hun uitstapjes in China trekken miljoenen kijkers. Vader en zoon Barrett logeren in hotels op exotische locaties, bezichtigen afgelegen dorpjes, proeven plaatselijke lekkernijen op drukke inheemse markten of laten daar op traditionele wijze hun oorsmeer verwijderen. Dit zijn exponenten van een nieuwe generatie socialemediasterren die een opgeruimd beeld schetsen van het leven als buitenlander in China – en ondertussen ook weerwoord bieden aan de kritiek op het autoritaire beleid, de behandeling van etnische minderheden en de aanpak van corona in het land.

Het zijn filmpjes die er ongedwongen en zelfgemaakt uitzien. Maar wat er vaak achter zit, is een heel apparaat van ambtelijke coördinatoren, staatsmedia en andere steun vanuit de overheid, allemaal in het kader van het groeiende streven van Beijing om pro-Chinese boodschappen de wereld in te helpen. Staatsmedia en lokale overheden organiseren en financieren de reizen van pro-Chinese influencers, zo blijkt uit documenten van de overheid en uitlatingen van de influencers zelf. De overheid biedt aan om voor de filmpjes te betalen en krikt de kijkcijfers op door ze met miljoenen volgers te delen op YouTube, Twitter en Facebook. Met de steun van officiële staatsmedia kunnen de makers bovendien filmen in regio’s van China waar de autoriteiten buitenlandse journalisten het werk juist onmogelijk maken.

‘De mensen zijn heel aardig en doen gewoon hun werk, leiden hun leven’

De meeste van deze youyubers wonen al jaren in China en zeggen dat ze tegenwicht willen bieden aan de steeds negatievere westerse beeldvorming over het land. En de Communistische Partij dicteert hun niet waar ze filmpjes over moeten maken, zeggen ze, dat bepalen ze zelf. Maar ook al zien deze influencers zichzelf niet als onderdeel van een propagandacampagne, ze worden door Beijing wel zo gebruikt. Chinese diplomaten en andere officiële vertegenwoordigers vertonen deze filmpjes op nieuwsconferenties en promoten ze op sociale media. Zes van de populairste van deze influencers hebben op YouTube bij elkaar al meer dan 130 miljoen views en meer dan 1,1 miljoen abonnees verzameld.

Het YouTube-kanaal van Lee en Oli Barret.

Welwillende buitenlandse stemmen zijn een onderdeel van Beijings steeds ambitieuzere pogingen om het debat over China wereldwijd te beïnvloeden. De Communistische Partij schakelt diplomaten en staatsmedia in om haar eigen verhaal te brengen en kritiek te smoren, vaak geholpen door een heel legertje aan schimmige accounts die het bereik van deze berichten op sociale media vergroten. Podia als Twitter en YouTube, door China in eigen land geblokkeerd om de verspreiding van ongewenste informatie tegen te gaan, worden door Beijing zo in feite als megafoon gebruikt om Chinese propaganda de wereld in te sturen.

‘China is de nieuwe supermisbruiker van de mondiale sociale media,’ zegt Eric Liu, een voormalig Chinese internetmoderator. ‘Het doel is daarbij niet om een debat te winnen, maar om chaos en achterdocht te zaaien, tot er van echte waarheid geen sprake meer is.’

Een date met China

Raz Gal-Or begon met het maken van grappige filmpjes toen hij in Beijing studeerde. Inmiddels kijken miljoenen abonnees met de jonge Israëliër mee wanneer hij zowel gewone Chinezen als landgenoten interviewt over hun leven in China. Afgelopen voorjaar bracht hij een bezoek aan de katoenvelden in Xinjiang om beschuldigingen over dwangarbeid in die regio te ontkrachten. ‘Het gaat er hier heel alledaags aan toe,’ zegt hij in zijn reisverslag, nadat hij met een paar van de arbeiders een grote vleesspies heeft gegeten. ‘De mensen zijn heel aardig en doen gewoon hun werk, leiden hun leven.’ Hij rept met geen woord over de interne overheidsdocumenten, getuigenverklaringen en verslagen van journalisten waaruit blijkt dat in Xinjiang honderdduizenden moslims door de autoriteiten in heropvoedingskampen zijn opgesloten.

Het YouTube-kanaal van Raz Gal-Or.

En hij zegt ook niets over de zakelijke banden van hem en zijn familie met de Chinese staat. Want de bestuursvoorzitter van Gal-Ors videobedrijf YChina is zijn vader Amir, een investeerder wiens beleggingsfonds volgens zijn eigen website gegarandeerd wordt door de China Development Bank, een staatsbank. En volgens de website van het door Amir Gal-Or opgerichte Innonation behoren twee Chinese staatsmedia tot de klanten van Ychina. Het hoofdkantoor van YChina bevindt zich in het gebouw van Innonation in Beijing. In e-mails aan ons laat Raz Gal-Or weten dat YChina geen ‘zakelijke contracten’ met staatsmedia heeft en dat de informatie op de website van Innonation ‘onjuist’ is. Hij zegt dat hij in Xinjiang niet door overheidsinstanties is betaald of rondgeleid. De reisverslagen die hij daar maakte gaan volgens hem over ‘het leven, het welzijn en de dromen van gewone mensen’. En ‘wie daar iets politieks in ziet, heeft ongetwijfeld zijn eigen agenda’, voegt hij eraan toe.

‘Ze betalen de reis, de accommodatie, het eten. Maar ze dicteren absoluut niet wat wij moeten zeggen’

Andere influencers geven wel toe dat ze financiële steun van de staat hebben gekregen, al zijn ze daarmee naar hun mening nog geen spreekbuis van Beijing. De in China woonachtige Canadees Kirk Apesland noemt zijn YouTube-kanaal Gweilo 60. (Gweilo is een Kantonees woord voor buitenlander.) Hij weerspreekt daar berichten over de repressie in Xinjiang en voert zijn eigen positieve ervaringen aan als tegenvoorbeeld voor de bewering dat de Chinezen worden onderdrukt. Nadat wij contact met Apesland hadden gezocht, plaatste hij een filmpje getiteld ‘New York Times vs Gweilo 60’. Daarin erkent hij dat hij gratis hotelovernachtingen en geld van gemeentelijke en provinciale overheden accepteert. Hij vergelijkt het met het werk van een promotor. ‘Krijg ik geld voor wat ik doe? Natuurlijk,’ zegt hij. ‘Dit is werk. Ik bereik honderdduizenden mensen met deze video.’ Ook Lee Barrett erkende zoiets in een van zijn video’s. ‘Ze betalen de reis, de accommodatie, het eten,’ zegt hij. ‘Maar ze dicteren absoluut niet wat wij moeten zeggen.’ Oli Barrett heeft niet op onze vragen gereageerd.

Volgens een document waarnaar verwezen wordt in een nieuw rapport van het Australian Strategic Policy Institute (ASPI) heeft de Chinese internetwaakhond circa 30.000 dollar betaald aan een mediabedrijf in het kader van een campagne getiteld ‘Een date met China’, waarin met behulp van ‘buitenlandse internetsterren’ het succes van Beijings armoedebestrijding wordt geprezen. ASPI, dat gefinancierd wordt door onder meer de Australische en Amerikaanse overheid en diverse bedrijven, waaronder leveranciers van militair materieel, heeft al verschillende rapporten over China’s repressieve beleid in Xinjiang gepubliceerd.

Iets complimenteus

Wanneer de YouTubers op kosten van de staat reizen, bepalen hun reisleiders wat ze te zien en te doen krijgen. Lee Barrett en een andere influencer, Matt Galat, voerden onlangs een gelivestreamd gesprek met twee YouTubers uit Mexico over hun stedentrip naar Xi’an voor de staatsomroep China Radio International. De organisatoren van de reis hadden Galat gevraagd iets complimenteus te zeggen over een plek die hij nog niet gezien had, zo vertelde hij in dat gesprek. Dat had hij geweigerd. En tijdens een ander onderdeel van de reis was hij teleurgesteld dat het bezoek aan een heilige berg uit het programma was geschrapt. ‘Ze moesten ruimte maken voor meer propagandabezoekjes,’ zei hij. Galat heeft de stream van het gesprek later weer van zijn kanaal verwijderd. Hij wil niet zeggen waarom.

Het is onduidelijk hoeveel inkomsten dit de makers oplevert. Maar naast geld hebben de Chinese overheidsinstanties ook iets te bieden dat voor een sociale mediaster minstens zo belangrijk is: bezoekersverkeer. De advertentie-inkomsten op YouTube hangen af van het aantal kijkers. En hoe meer kijkers, hoe meer kans de influencers maken op sponsorcontracten van grote merken, zoals een aantal van deze pro-Chinese YouTubers die al in de wacht hebben gesleept.

‘Dictatoriale landen kunnen hun inzichten in het algoritme bundelen en aanwenden om al hun kanalen te promoten’

Gal-Or zette zijn video over de katoenvelden in Xinjiang op 8 april op YouTube, kort nadat Nike, H&M en andere merken in China onder vuur kwamen te liggen omdat ze hun zorg hadden uitgesproken over berichten omtrent Chinese dwangarbeid. Luttele dagen later werd zijn filmpje met Italiaanse ondertitels op Facebook gezet door de Chinese ambassade in Italië, die op Facebook bijna 180.000 volgers heeft. In de weken daarna werden dit filmpje en andere clips van Gal-Or in Xinjiang door minstens vijfendertig accounts van Chinese ambassades en officiële nieuwsdiensten op Facebook en Twitter gedeeld, zo blijkt uit door ASPI verzamelde gegevens die door ons zijn geverifieerd. In totaal hebben al die accounts bij elkaar zo’n vierhonderd miljoen volgers. En de algoritmes van YouTube en Google geven meer gewicht aan video’s die op sociale media breed worden gedeeld.

‘Dictatoriale landen kunnen hun inzichten in het algoritme bundelen en aanwenden om al hun kanalen te promoten,’ zegt Guillaume Chaslot, een oud-medewerker van Google die daar heeft meegewerkt aan de ontwikkeling van het aanbevelingsalgoritme van YouTube. Volgens Darren Linvill, die aan Clemson University onderzoek doet naar desinformatie in de sociale media, werd de video van Gal-Or op Twitter gedeeld door heel veel accounts met een verdacht kaal profiel. Dat is volgens hem kenmerkend voor een gecoördineerde actie om de verspreiding te bevorderen. Van de 534 accounts die het filmpje van april tot eind juni retweetten, had twee vijfde hooguit tien volgers, zag Linvill. Een op de negen had er nul. En voor negen accounts was dit de allereerste tweet. Op deze manier wordt de digitale voetafdruk van Gal-Or en andere makers vergroot.

Joshua Lam en Libby Lange, studenten aan de universiteit van Yale, hebben een analyse uitgevoerd op een steekproef van bijna 290.000 tweets uit de eerste helft van 2021 waarin Xinjiang werd genoemd. Zo zagen ze dat zes van de tien meest gedeelde YouTube-video’s in de tweets afkomstig waren van de pro-Chinese influencers. YouTube laat ons weten dat het geen aanwijzingen heeft dat deze makers ‘betrokken waren bij gecoördineerde beïnvloedingsoperaties’. YouTube is onderdeel van Google en haalt geregeld kanalen uit de lucht als die op repetitieve of gecoördineerde wijze een bepaalde boodschap uitdragen. Maar daarnaast eist YouTube dat de kanalen voor hun kijkers duidelijk maken welke sponsorcontracten of andere commerciële banden ze met bedrijven hebben. Gevraagd hoe het dan zit met gratis reisjes en betalingen door Chinese staatsmedia laat YouTube weten dat het deze makers op hun verplichtingen zal wijzen.

Transparantie

YouTube probeert de transparantie ook te bevorderen door kanalen van door overheden gefinancierde nieuwsorganisaties als zodanig aan te merken. Maar, zo laat YouTube weten, dat geldt niet voor privékanalen van de werknemers van zo’n organisatie. Zo kunnen sommige YouTubers verhullen dat ze voor Chinese staatsmedia werken. Li Jingjing neemt haar abonnees bijvoorbeeld mee naar de koraalriffen in de Zuid-Chinese Zee en bespreekt de westerse pogingen om China daar een halt toe te roepen. Maar op haar kanaal staat niet vermeld dat ze voor de staatsomroep China Global Television Network (CGTN) werkt.

Net zoals op The China Traveler, het YouTube-kanaal van Stuart Wiggin, nergens te lezen staat dat hij een medewerker is van de Chinese krant People’s Daily. Toch werd hij door een andere Chinese staatskrant, China Daily, als zodanig benoemd in hun reportage over de ‘Date met China’-campagne. In zijn filmpjes uit Xinjiang is Wiggin lyrisch over de regionale keuken en interviewt hij bewoners over de mate waarin hun leven erop vooruit is gegaan. Onderwerpen zoals de heropvoedingskampen komen niet ter sprake. Li en Wiggin hebben geen van beiden op onze vragen gereageerd.

Het YouTube-kanaal van Stuart Wiggin

Galat was een van de populairste pro-Chinese YouTubers, maar heeft het land dit jaar verlaten om op zijn kanaal over andere landen te kunnen berichten. Momenteel doet hij verslag van zijn reizen in de Verenigde Staten. Hij zegt desgevraagd geen spijt te hebben van zijn Chinese filmpjes. Al voor de coronapandemie had de uit Detroit afkomstige Galat vanuit zijn Chinese woonplaats Ningbo een aardige schare kijkers opgebouwd met zijn opgewekte reisverslagen. Toen de piek van de pandemie in China voorbij was, begon hij van allerlei lokale overheden en staatsmedia uitnodigingen voor reisjes te krijgen. Het land probeerde in die tijd de westerse kritiek op de Chinese reactie op de pandemie te pareren. Galat zegt zich ook aan die kritiek te hebben geërgerd.

‘Mensen ervaren graag dramatische en agressieve gevoelens over dingen, en veel van die content trok meer kijkers dan mijn gewone reisverslagen’

Zijn YouTube-filmpjes begonnen politieker te worden. Hij vroeg zich hardop af of het virus misschien uit de Verenigde Staten kwam. Hij trad op als gespreksleider in een discussie over de westerse campagne tegen de Chinese techgigant Huawei. ‘Mensen ervaren graag dramatische en agressieve gevoelens over dingen, en veel van die content trok meer kijkers dan mijn gewone reisverslagen,’ zegt hij. Hij kreeg steeds meer volgers, dit jaar zat hij al ruim over de honderdduizend. Hij erkent dat de hulp van de Chinese staatsmedia heeft bijgedragen aan die groei. En toen zijn reizen voor die media langer werden, kreeg hij er ook voor betaald, zegt hij. Hij wil niet zeggen hoeveel.

De afgelopen zomer heeft hij een reis gemaakt naar Xinjiang die georganiseerd was door de staatsomroep CGTN. ‘Even voor de mensen die China met nazi-Duitsland willen vergelijken,’ zegt hij in een videoverslag van een bezoek aan een museum over de cultuur van de Oeigoerse minderheid. ‘Dacht je dat er in Duitsland voor de oorlog ook musea over de Joodse cultuur waren?’

De kijkcijfers voor zijn filmpjes zijn gedaald sinds ze niet meer over China gaan. Dat vindt hij niet erg, zegt hij. Zijn kanaal zal in de toekomst waarschijnlijk niet meer zo politiek zijn. ‘Ik voel me er niet echt goed bij,’ zegt hij, ‘om een spreekbuis voor grote thema’s te worden.’

Lees ook:

CCP wil nieuwe generatie Chinezen vormen

9 maart 2022
TikTok Japan betaalde influencers voor sluikreclame op Twitter

Lees ook het andere kort nieuws uit de buitenlandse pers van vandaag:

» Myanmarese junta dreigt met doodstraf voor stakers

» VS: golf van bommeldingen op ‘historisch zwarte’ universiteiten

Influencers maakten heimelijk reclame voor TikTok

De Japanse tak van TikTok, de populaire app voor het delen van video’s van het Chinese bedrijf ByteDance, erkent influencers op sociale media te hebben betaald om bepaalde video’s via Twitter te verspreiden. De influencers deden dit zonder daarbij te vermelden dat ze ervoor werden betaald, bericht The Japan Times. Aangenomen wordt dat gebruikers de video’s hebben aangezien voor reguliere berichten, terwijl het eigenlijk om heimelijke marketing ging, gericht op het vergroten van de bekendheid van de app.

ByteDance Japan ontkende aanvankelijk dat de praktijk, die tot afgelopen december werd gehandhaafd, bedoeld was om het aantal downloads van de app te vergroten. Het bedrijf dacht daarom niet verplicht te zijn aan te geven dat het pr-activiteiten betrof. Ook weigerde het de periode van betalingen en bedragen bekend te maken, verwijzend naar contractverplichtingen met de influencers.

In een verklaring zegt ByteDance Japan nu dat het gedrag appgebruikers en andere betrokkenen zou kunnen misleiden en dat het daarom de nodige maatregelen zal nemen om te voorkomen dat iets vergelijkbaars opnieuw gebeurt.

Lees ook:

TikTok: geen club voor ‘lelijke mensen’

1 februari 2022
Poseren met een babycheeta. Omdat het kan

Bekend is dat op sociale media in exotische, meestal illegale (huis)dieren wordt gehandeld. Bellingcat onderzocht hoe beroemdheden en influencers een gevaarlijke miljoenenindustrie in stand houden door op Instagram met een tijgerwelpje te poseren.

Het aapje kronkelt terwijl een vrouw het met één hand zonder commentaar ophoudt naar de camera. De korte TikTokvideo heeft geen beschrijving; het enige geluid is het gekir van het babyaapje. Andere filmpjes op sociale media tonen jonge tijgers, leeuwen, cheeta’s en poema’s, maar ook aapjes, luiaards en stokstaartjes, allemaal zonder commentaar.

Toen afgewerkte dierenhuiden nog onomstreden waren, hulden actrices en modellen zich graag in bont. Marcelle Ranson (l) en Marie Daëms poseren met een chinchilla en een babytijger voor de lancering van een nieuwe creatie van bontwerker Fredy Weil. – © AFP

Steeds vaker worden deze jonge dieren door influencers en beroemdheden gebruikt om hun socialemediapagina’s mee op te leuken. Rappers, filmsterren, grote ondernemers, tv-presentatoren, modellen, vloggers en zelfs een voortvluchtige crimineel posten beelden waarop ze met de dieren poseren. Onderzoek laat zien dat de individuele dieren te herleiden zijn tot een kleine groep van anonieme personen die exotische dieren illegaal verhuren en mogelijk zelfs verhandelen.

De handel in exotische dieren is een miljoenenindustrie. Net als auto’s en horloges doen exotische dieren het goed als statussymbool, vooral in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Schijnbaar geeft niemand erom dat het niet goed is voor leeuwen, tijgers en andere wilde dieren om als ‘huisdier’ te fungeren: erger nog, het brengt ze fysieke en mentale schade toe.

Bovendien is het verboden en werkt het stroperij en georganiseerde misdaad in de hand. In 2017 werd in de VAE een wet van kracht die het verbiedt om gevaarlijke of exotische dieren als apen en grote katten te bezitten, te verhandelen of te transporteren. Sindsdien hebben dierentuinen en fokbedrijven met sterke beperkingen te maken gekregen.

Ondanks deze nieuwe wet gaat de handel gestaag door. Nog steeds laten socialemediasterren hun miljoenen volgers foto’s en filmpjes van tijgers, cheeta’s en apen zien. Daarmee maken ze gratis reclame voor illegale handelaars – met als enige voordeel dat ze onderzoeksjournalisten de kans bieden om met opensourcetechnieken meer te weten te komen over deze duistere handel.

Vooral foto’s met leeuwen- of tijgerwelpjes doen het goed. Meestal vinden de fotosessies plaats als zo’n welpje pas een paar maanden oud is. Tijgerwelpjes zijn niet alleen peperduur om aan te schaffen, maar ook om te verzorgen. Wanneer ze wat ouder zijn, worden ze al snel gevaarlijk.

Het meest gewild zijn misschien wel witte tijgers. Eigenlijk zijn dit Bengaalse tijgers met een pigmentaandoening die extreem zeldzaam is in het wild. Ze zijn dan ook het product van inteelt in gevangenschap, waardoor ze niet zelden ernstige genetische aandoeningen hebben.

In augustus 2019 trakteerde de Indiase filmactrice en fotomodel Esha Gupta haar 5 miljoen Instagramvolgers op een foto waarop ze een witte tijgerwelp in de armen houdt. De foto is inmiddels alweer gewist maar is nog terug te vinden in Google’s cache en op Pinterest.

Diezelfde maand postte Moe Money, een socialemediamanager die veel beroemdheden bijstaat en zelf ook 400.000 Instagramvolgers heeft (@moemoneyofficial), een aantal beeldverhalen waarin een tijgerwelp figureert.

En op 1 september 2019 zette MoVlogs, die wel 10 miljoen abonnees heeft op YouTube, een video op het platform met als titel ‘Swimming with babytigers’. Er zijn een witte tijger met welpje in te zien en hij is opgenomen bij hem thuis.

Strepen van tijgers veranderen hun hele leven niet. We konden daarom vrij eenvoudig nagaan of het één en hetzelfde welpje is dat in deze drie video’s voorkomt. Verschillen in belichting, resolutie en camerahoek daargelaten, zouden de strepen en vlekken, naast de kleur van de ogen en de snorhaarstippen, identiek moeten zijn.

En dat zijn ze. Het patroon van alle strepen, hoe vaag ook, komt duidelijk overeen, net als dat van de snorhaarstippen en het vlekje op de neus.

MBE.777

Behalve het feit dat hetzelfde welpje erin voorkomt, hebben deze drie filmpjes nog iets met elkaar gemeen. Bij alle drie stond MBE.777 getagd in de posts, het verhaal of de beschrijving. MBE.777 is de naam van een privé-Instagramaccount waar ook veel naar wordt verwezen in andere posts en verhalen van beroemdheden over tijgers, leeuwen en cheeta’s.

Zo poseerden de Britse rapper Fredo (1,1 miljoen volgers), de Saoedische beroemdheid Dyler (2,7 miljoen volgers) en de Egyptische tv-presentator Sara Khalifa (738.000 volgers) allemaal in november 2019 met weer een andere witte tijgerwelp. Deze Instagramposts zijn gemarkeerd met MBE.777, wat feitelijk neerkomt op gratis reclame voor dit account bij de vele volgers van deze beroemdheden. De witte tijgerwelp is in alle drie de Instagramposts dezelfde.

Niet alleen beroemdheden verwijzen naar dit account, ook fotografen doen dat, schijnbaar huren zij exotische dieren in om hun fotosessies mee op te fleuren.

Wereldwijd leverbaar, tegen contante betaling bij ontvangst

In dezelfde maand dat deze beelden van een tweede witte tijgerwelp op Instagram verschenen, schreef de Britse krant de Birmingham Mail dat de Britse voortvluchtige crimineel Zahid Khan, terwijl hij zich schuilhield in Dubai, met een witte tijgerwelp poseerde. Khan was in Groot-Brittannië wegens fraude bij verstek veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf; de Britse autoriteiten hebben de Verenigde Arabische Emiraten om zijn uitlevering gevraagd.

En al noemt Khan MBE.777 niet in zijn post, aan het uiterlijk van de welp is duidelijk te zien dat het om hetzelfde dier gaat dat eerder op de foto’s van de drie beroemdheden te zien was.

Deze twee welpen bezorgden deze beroemdheden duizenden – voor hen zeer welkome – views. Maar waar komen ze eigenlijk vandaan?

Over MBE.777 is weinig bekend – en dat wil hij blijkbaar graag zo houden. Op zijn Instagramposts is nooit zijn gezicht te zien of zijn stem te horen. Deze zorgvuldig in stand gehouden anonimiteit suggereert dat hij de wetten in de Verenigde Arabische Emiraten over het houden van exotische en gevaarlijke dieren maar al te goed kent.

Ondanks dat het om een besloten account gaat, heeft MBE.777 bijna 15.000 Instagramvolgers. Zijn volgers vragen vaak ‘hoeveel?’ Als antwoord worden ze uitgenodigd voor een privéchat.

Op foto’s met exotische dieren worden illegale dierenhandelaars getaggd, zoals MBE.777.

De tijger die Humaid Albuqaish in zijn privédierentuin houdt.

Continue aanvoer

MBE.777 houdt al zeker sinds oktober 2019 dieren: er is een continue aanvoer van leeuwen- en tijgerwelpen en andere exotische dieren. Foto’s en filmpjes die MBE.777 op sociale media zet zijn steeds opgenomen in dezelfde kamers. Ondanks MBE.777’s hang naar privacy verraden andere personen in zijn netwerk toch details over hem. Soms staan deze mensen samen met hem getagd, ze posten vanaf dezelfde locatie of zijn op de achtergrond te zien, soms alleen in een ruit of een spiegel.

Alhoewel MBE.777 alleen binnenshuis te zien is, kunnen we deze ruimtes toch lokaliseren dankzij de socialemediapost van een Russische vrouw die schijnbaar tot zijn intimi behoort. De foto’s die zij op sociale media zet zijn genomen in dezelfde kamers, met exact dezelfde meubels erin.

Zijn volgers vragen vaak ‘hoeveel?’ Als antwoord worden ze uitgenodigd voor een privéchat

Op een van de foto’s is door het raam een blauw reclamebord op het gebouw ernaast te zien. Het laat zich herkennen als een twintig verdiepingen hoge flat op Jumeirah Beach Residence in Dubai.

De meubels en de tags van MBE.777 maken het ook mogelijk om gebruikers te identificeren die dit appartement bezochten om met tijger- en leeuwenwelpen te poseren. Dezelfde bank en hetzelfde model televisie zijn, opnieuw getagd met MBE.777, te zien op foto’s van de Indiase beroemdheid Adnaan Shaikh (13.4 miljoen Tiktokvolgers), de Duitse ondernemer Saygin Yalcin (717.000 Instagramvolgers) en de Indiase ‘mode-influencer’ Shadan Farooqui (4.2 miljoen Instagramvolgers). Uit de overeenkomstige locatie en de tijdspanne tussen de posts valt af te leiden dat MBE.777 de jonge dieren weken achtereen in het Dubaise appartement moet hebben gehouden. Daarnaast blijken de dieren ook geregeld naar andere locaties of huizen te worden getransporteerd voor fotosessies met beroemdheden.

Wereldwijd leverbaar

MBE.777 organiseert niet alleen fotosessies maar lijkt de dieren die hij in zijn Dubaise appartement houdt ook te verkopen. Een Instagramaccount met de toepasselijke naam Exotic Pets Dubai [Exotische Huisdieren Dubai] helpt MBE.777 zo te zien bij de verkoop. In de beschrijving van het account lezen we dat de dieren die in de post voorkomen wereldwijd leverbaar zijn, tegen contante betaling bij ontvangst. Het account valt aan MBE.777 te koppelen doordat er in de post afbeeldingen en filmpjes te zien zijn van dieren die ook figureren in afbeeldingen en filmpjes van MBE.777. Ze zitten of liggen op dezelfde meubels.

‘Veel geluk, schat, bij je nieuwe familie’

Ook op andere accounts in MBE.777’s netwerk is sprake van handel. De Russische vrouw die MBE.777 goed lijkt te kennen deelt afbeeldingen van dezelfde dieren, maar geeft er meer informatie bij. Zo deelde zij op VKontakte [een Russische socialemediasite] een foto van een cheetawelp. Cheeta’s staan als kwetsbaar aangemerkt op de rode lijst van de IUCN [International Union for the Conservation of Nature]. Naar schatting leven er nog maar achtduizend in het wild, een aantal dat door de dierenhandel aanzienlijk daalt. Net als leeuwen gelden ze in de Golfstaten en in Saoedi-Arabië als statussymbool.

Toen een gebruiker haar vroeg of de cheeta van haar was, antwoordde ze: ‘Was van mij, maar is nu verkocht.’ Op Instagram deelde ze een video van dezelfde welp en schreef ze erbij dat ze zat te wachten op een oudere cheeta.

Een andere gebruiker vroeg haar of een anderhalve maand oude welp op een foto haar huisdier was. Zij antwoordde dat het welpje de nacht bij hen had doorgebracht en nu naar een ander land was gevlogen. De vraagsteller zei te hopen dat ‘de kat het goed maakt’, waarop zij antwoordde met een verdrietig biddende emoji.

Ze kan bidden wat ze wil, maar met deze dieren gaat het absoluut niet goed. Tijgers hebben in gevangenschap veel ruimte, specialistische zorg en een gebalanceerde voeding nodig.

MBE.777 wordt gevolgd door een Saoedische man die zelf ook in exotische dieren handelt. Ruim een jaar geleden postte hij een foto van dode dieren, waaronder een witte tijgerwelp en een leeuwenwelp, die op plastic zakken lagen. ‘Van de hitte,’ schreef hij erbij.

Iemand anders uit de omgeving van MBE.777, die vaak dezelfde dieren toont, deelde een filmpje van twee leeuwen. Een van de twee zit in een kleine kooi, de ander is vastgeketend en lijdt aan lensluxatie. Deze medische aandoening, waar honden ook vaak aan lijden, is op zich geen teken van slechte behandeling, maar er moet wel door een arts naar worden gekeken.

Andere exotische dieren die eerder in het netwerk van MBE.777 te zien waren, doken later als huisdieren op bij andere instagrammers.

Op 27 maart 2020 postte MBE.777 een video van een servalwelp. De serval is een bedreigde wilde katachtige die in de recente wet van de Verenigde Arabische Emiraten ook expliciet als ‘gevaarlijk’ wordt vermeld, een dier dat je niet mag verhandelen en niet als huisdier mag houden. Toch vraagt een van de gebruikers in het commentaar naar de prijs. Drie dagen later, op 30 maart, verschijnen op het Instagramaccount van ene Dubai_Serval, een volger van MBE.777, video’s van een dier dat er precies zo uitziet.

Een (bedreigde) serval op het account van MBE.777. Onder: dezelfde serval op het account van iemand die door de handelaar wordt gevolgd.

De welp in handen van MoVlogs, Esha Gupta en MoeMoney. Omdat strepen van tijgers hun leven lang niet veranderen, is het eenvoudig aan te tonen dat het om steeds hetzelfde welpje gaat.

Tijger- en leeuwenwelp

Is het inderdaad dezelfde serval? Verschillen qua resolutie, camerahoek en belichting daargelaten, lijkt het vlekkenpatroon identiek. Ook de stippen bij de snorharen komen overeen. Nog voordat hij twee maanden oud was, werd deze serval schijnbaar vanuit MBE.777’s appartement overgebracht naar het huis van iemand anders en leeft hij daar nu al tien maanden als huisdier.

Dit is maar één voorbeeld; een ander geval betreft een Chinese vrouw die MBE.777 volgde en later een tijger- en een leeuwenwelp als huisdier nam.

Zo te zien is het dezelfde tijgerwelp als op de eerdere foto’s van de Russische vrouw uit MBE.777’s naaste omgeving. In de beschrijving schreef ze: ‘Veel geluk, schat, bij je nieuwe familie.’ Een nauwgezette vergelijking van het strepenpatroon en de snorhaarstippen laat zien dat het dier op de foto’s inderdaad hetzelfde is.

Ergens moeten ook de moederdieren aanwezig zijn. Volwassen cheeta’s en tijgers kun je moeilijk in een appartement houden, dus er moet een ruimere faciliteit bestaan waar die worden gehouden. Alhoewel MBE. 777 zijn gezicht zorgvuldig verborgen houdt, is zijn contactenlijst niet geheim. Veel van deze personen staan geregeld naast MBE.777 getagd. Zo postte een van zijn contacten, die ook het appartement bezocht, een Instagramverhaal waarin een andere man getagd is die een welpje vasthoudt. Zou dit soms MBE.777 zijn? Het zou dezelfde man kunnen zijn die op de achtergrond in een video van MoVlog te zien is wanneer de welpen arriveren. Op beide foto’s had hij de zuigfles in de hand die ook op het profiel van MBE.777 te zien is.

Ook een andere man komt vaak in de fotosessies voor. In een video van MoVlog draait de camera opeens weg als de tijger wegloopt, waardoor onbedoeld de mensen achter de schermen te zien zijn.

Op een fotosessie van Rohit Roy (@doncasanova), een autoverzamelaar die zeer actief is op Instagram, zijn dezelfde twee personen te zien. Een gaat schuil achter het account Safari_Dubai, waarop, naast veel selfies, foto’s staan van jonge dieren. Volgens zijn Instagramprofiel is zijn voornaam Abdulla.

Abdulla’s digitale voetafdruk is veel groter dan die van MBE.777. Ten eerste werd zijn Instagrampseudoniem ooit in de Daily Mail genoemd, in een artikel uit augustus 2019 waarin een beroemdheid beschuldigd werd van dierenmishandeling nadat hij geposeerd had met een leeuwenwelp. Ten tweede tagden gebruikers soms MBE.777 en Safari_Dubai in dezelfde Instagramverhalen.

Wie is Safari_Dubai?

Anders dan zijn naam doet vermoeden, heeft Abdulla niets met safari’s van doen. Wel hield hij openlijk jonge dieren in kooien in een vrij kleine tuin, dieren die elkaar snel opvolgden. Op 3 maart 2002 merkte een verslaggever in een kort televisie-interview met hem op dat het een dure hobby is om dieren groot te brengen. Hij vroeg of Abdulla van plan was om bezoekers en toeristen toe te laten. Abdullah antwoordde dat hij dat niet nodig heeft, dat het zijn huis is en hij gewoon graag dieren fokt en traint.

In een interview met de krant Al-Ittihad op 22 januari van dit jaar vertelt Abdulla, die zegt voluit Abdulla bin Sabd te heten, dat zijn hobby dieren fokken is, wat volgens de wet uit 2017 nog gewoon mag. Op dit moment houdt hij twee jonge volwassen leeuwen; de ouders van de welpen die hij eerder hield (waaronder tijgers, witte tijgers en witte leeuwen) zijn nergens te zien.

In een van zijn Instagramposts vermeldt Abdulla zijn mobiele nummer. Dit nummer uit de Verenigde Arabische Emiraten is ook terug te vinden op onlinemarktplaatsen waar dieren worden verhandeld. In een van deze advertenties staan jonge hyena’s te koop voor iets meer dan negenhonderd euro. De foto bij deze advertentie is identiek aan het openingsshot van een filmpje dat hij op dezelfde dag op zijn Instagrampagina plaatste, maar waarop zijn hoofd onherkenbaar is gemaakt.

Ook hyena’s gelden volgens de wet uit 2017 als gevaarlijke dieren. De gestreepte hyena, waar Abdulla er een van vasthoudt, is een bijna-bedreigde diersoort die steeds zeldzamer wordt.

In andere Instagramposts waarop leeuwenwelpen te zien zijn, vragen volgers herhaaldelijk naar de prijs van de dieren. Net als MBE.777 antwoordt Abdulla steevast door een privéchat voor te stellen. Uit andere berichten op sociale media blijkt dat Abdulla in contact staat met privédierentuinen die een vergunning hebben voor het houden van exotische dieren.

Herinner je je die eerste witte tijgerwelp die in augustus 2019 door meerdere beroemdheden werd geknuffeld, allemaal getagd met MBE.777? Dezelfde welpen verschenen in juli 2019 op Safari_Dubai’s Instagramaccount.

In mei 2020 was dezelfde tijger te zien in de privédierentuin van ene Humaid Albuqaish, een Instagraminfluencer uit de Emiraten die bekendstaat om zijn weelderige levensstijl. Albuqaish zette meerdere foto’s van hemzelf op sociale media met de tijger aan een lijn, staand naast zijn huis, auto’s en boot. Opnieuw valt uit de vlekken en strepen op te maken dat het dezelfde tijger is die wederom van hand is gewisseld.

Safari_Dubai houdt ook leeuwen, individuen die figureren op socialemediaposts van beroemdheden. Weliswaar hebben leeuwen geen strepen, maar je kunt ze heel goed identificeren aan de hand van hun snorhaarstippen. Dit unieke stippenpatroon blijft het hele leven van een leeuw onveranderd. Gebruikmakend van een door Living with Lions ontwikkelde methode, kunnen we nagaan of sommige beroemdheden wellicht dieren van Safari_Dubai en MBE.777 gebruikten zonder ze te taggen.

Memphis Depay

Zo kreeg de Nederlandse voetbalster Memphis Depay kritiek omdat hij op sociale media en in zijn muziekvideo Dubai Freestyle had geposeerd met een leeuwenwelp. We kunnen de welp die in deze muziekvideo voorkomt vergelijken met een jonge leeuw die Safari_Dubai in juli 2020 filmde. Gezien de algehele gelijkenis (naast de vlek op de neus en de kleur van de ogen), lijkt het om dezelfde leeuw te gaan – eentje die Depay huurde van Safari_Dubai.

Volgens de Nederlandse website Voetbal Primeur liet Depay op Instagram weten dat hij de welp van een ‘privédierentuin’ geleend had. Schijnbaar was hij er zich niet van bewust waar deze welpen en leeuwen eerder waren geweest.

Een jonge hyena is te koop voor iets meer dan negenhonderd euro

Beroemdheden en rijke mensen poseren met tijger- en leeuwenwelpen en taggen MBE.777 en Safari_Dubai in hun posts. MBE.777 houdt al geruime tijd welpen in zijn appartement in een torenflat en het lijkt erop dat hij ze online verkoopt en verhuurt.

Safari_Dubai, zo blijkt, fokt openlijk wilde dieren. Het is goed mogelijk dat hij dit legaal doet en dat tenminste een van zijn tijgers in een privédierentuin is beland. Wel kunnen we vraagtekens zetten bij de onlineadvertenties waarin exotische dieren te koop worden aangeboden en waarin hij te zien is. Bovendien suggereert zijn aanwezigheid op de achtergrond van meerdere foto’s dat Safari_Dubai samenwerkt met MBE.777. De twee mannen hebben dezelfde welpen in handen gehad.

Het is gevoeglijk bekend dat op sociale-media in exotische dieren gehandeld wordt en hoe gevaarlijk deze industrie is. Nauwelijks bekend echter is de rol die beroemdheden en influencers hierin spelen. Door te poseren met leeuwen- en tijgerwelpen en deze accounts te taggen, maken socialemediasterren onder hun miljoenen volgers reclame voor een netwerk dat online exotische dieren verhandelt. Sommige van deze dieren worden meerdere keren per maand gebruikt voor fotosessies en eindigen vaak als huisdier bij privépersonen.

Dit heeft niet alleen juridische consequenties en bedreigt het welzijn van deze dieren, maar maakt ook wilde populaties kwetsbaarder voor stroperij. Experts waarschuwen dat zelfs als deze dieren gefokt worden en niet gevangen, hun rol als statussymbool de handel een impuls geeft. Fans en volgers kunnen dat tegengaan door de relatie tussen Instagramfoto’s en deze handel te benoemen. Dit maakt de posts verdacht en dat kan indirect een positief effect hebben op populaties wilde dieren.

‘Ons team heeft gemerkt dat zich online een gedragsverandering voltrekt: steeds meer mensen spreken zich uit tegen de eigenaars van exotische huisdieren. Ze zijn zich bewuster van de negatieve gevolgen van het houden van een wild dier, voor de eigenaar, de mensen om hem heen en ook voor het natuurlijk leefmilieu van het dier,’ vertelt Elsayed Mohamed van het IFAW, het Internationale Fonds voor Dierenwelzijn. Mohamed prijst daarom de Verenigde Arabische Emiraten voor de nieuwe, strenge wetgeving op dit gebied.

Bellingcat vroeg MBE.777 en Safari_Dubai of zij zich bewust waren van de wet uit 2017, of zij de dieren die te zien zijn op hun foto’s verkopen en waar ze vandaan komen. Geen van beiden heeft geantwoord.

In januari 2021 veranderde MBE.777 zijn Instagrampseudoniem naar_79797_ en wiste een flink aantal volgers. Niet lang na ons verzoek om commentaar verwijderde MBE.777 ook de laatste van zijn foto’s op Instagram. Safari_Dubai blokkeerde ons op meerdere kanalen.

7 mei 2021

Tag: influencers

Auteur Taylor Lorenz: ‘Het internet is gebouwd door en voor vrouwen’

Wereldnieuws: Sherpa’s strijden voor erkenning & meer

Oude kaas, 3500 jaar gerijpt

Spiegelbollen

Namibië zet vol in op olie

Sherpa’s strijden voor erkenning

Politie-influencers in de politiek

Sacharovprijs

Generatie Z, ingeklemd tussen fast fashion en duurzaamheid

Ze hebben het over duurzaamheid én dromen van privéjets. Er is geen klantengroep die ondernemingen meer hoofdbrekens bezorgt dan Generatie Z. Waar geven jongeren hun geld aan uit? En hoe kun je ze bereiken zonder dat ze het cringe vinden?

Geloofwaardigheid

Concessies

First class

Succesvolle Chinese app helpt vrouwen al shoppend op weg naar het perfecte leven

Platform Xiaohongshu heeft 200 miljoen actieve gebruikers

Hoe Beijing buitenlandse influencers beïnvloedt

Volgens gegevens uit een groot internationaal onderzoek krijgen buitenlandse influencers in China betaald om positieve berichten over het land te verspreiden, waarbij gevoelige onderwerpen worden vermeden. Zelf zeggen de youtubers uit eigen beweging te handelen.

Een date met China

Iets complimenteus

Transparantie

TikTok Japan betaalde influencers voor sluikreclame op Twitter

Influencers maakten heimelijk reclame voor TikTok

Poseren met een babycheeta. Omdat het kan

Bekend is dat op sociale media in exotische, meestal illegale (huis)dieren wordt gehandeld. Bellingcat onderzocht hoe beroemdheden en influencers een gevaarlijke miljoenenindustrie in stand houden door op Instagram met een tijgerwelpje te poseren.

MBE.777

Continue aanvoer

Wereldwijd leverbaar

Tijger- en leeuwenwelp

Wie is Safari_Dubai?

Memphis Depay