Na zijn aantreden als president van Argentinië nam de ultrarechtse Javier Milei direct een reeks maatregelen, zoals de mogelijkheid om contracten af te sluiten in alle mogelijke valuta. Vlak voor kerst schreef zijn minister van Buitenlandse Zaken Diana Mondino op X: ‘We bekrachtigen en bevestigen dat het in Argentinië mogelijk zal zijn om contracten af te sluiten in bitcoin of in andere crypto en/of ruilmiddelen zoals kilo’s rundvlees of liters melk.’ Dat geldt ook voor het betalen van salarissen, schrijft El Ciudadano.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Mondino verwees naar artikel 766 van het Burgerlijke en Handelswetboek, dat onlangs per decreet is aangepast door Milei: ‘De schuldenaar moet het overeenkomstige bedrag in de afgesproken valuta leveren, ongeacht of die in de Republiek als wettig betaalmiddel geldt of niet.’ Op X reageerde iemand met de opmerking ‘Ik ga mijn huur betalen met hagedissenharen.’ Argentinië ging al eens eerder over tot ruilhandel: tijdens de economische crisis van 2001 werden goederen en diensten uitgewisseld zonder geld.
Op woensdag ondertekende de ultraliberale president van Argentinië een decreet dat bedoeld is om meer dan driehonderd wetten te wijzigen of in te trekken, waaronder die over huurprijzen, privatiseringen en arbeidswetgeving. ‘Milei ondertekende een decreet om duizenden rechten te schrappen’, kopt het Argentijnse dagblad Página 12.
‘Het doel is om te beginnen met de wederopbouw van het land, om vrijheid en autonomie terug te geven aan individuen en om te beginnen met het afbouwen van de enorme hoeveelheid regelgeving die de economische groei in ons land heeft tegengehouden, belemmerd en verhinderd,’ verklaarde Javier Milei in een toespraak die werd uitgezonden op radio en televisie.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Dit besluit ‘beperkt de functies van de staat en versterkt de marktkrachten’, merkt het Argentijnse dagblad. De tekst ‘trekt de wet in die de huurprijzen regelt, beperkt het arbeidsrecht en geeft het startsein voor de privatisering van overheidsbedrijven en voetbalclubs’, aldus de krant. Het decreet moet echter nog door het parlement, waar de partij van de president een minderheid heeft.
Na de toespraak van Milei gingen tegenstanders van zijn hervormingen de straat op in Buenos Aires en maakten lawaai door op potten en pannen te slaan en luid te claxonneren. Ook verzamelde een groep demonstranten zich voor het Congres om hun onvrede te uiten. Meer protesten zijn aangekondigd door de vakbonden.
De ultrarechtse econoom Javier Milei heeft zondag de Argentijnse presidentsverkiezingen gewonnen. ‘Argentinië maakt een sprong in het onbekende’, schrijft El País over de verrassend ruime overwinning van antisysteempoliticus Milei, die wordt vergeleken met Donald Trump en Jair Bolsonaro. Hoewel de peilingen een nek-aan-nekrace voorspelden met zijn tegenstander Sergio Massa, won de voorman van La Libertad Avanza (‘De vrijheid rukt op’) met een verschil van bijna drie miljoen stemmen. ‘Een ongekende nederlaag voor het peronisme’ – de regerende politieke stroming van vertrekkend minister van Economie Massa, analyseert de Spaanse krant.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
’Vandaag begint de wederopbouw van Argentinië, vandaag begint het einde van de decadentie. Er komt een einde aan het geld vretende model van de alomtegenwoordige staat. Vandaag keren we terug naar het omarmen van de ideeën van vrijheid’, zei Milei in zijn overwinningsspeech.
Milei is pas sinds twee jaar actief in de politiek, toen hij parlementslid werd. Als nieuwkomer belooft hij op onconventionele wijze de vastgelopen politiek in zijn land, dat te maken heeft met een inflatie van 142 procent op jaarbasis, vlot te trekken. Tijdens zijn campagne riep hij op om ‘de politieke kaste uit te roeien’, terwijl hij zwaaide met een motorzaag en ‘lang leve de vrijheid, verdomme’ schreeuwde.
Milei wil drastisch snoeien in de overheid. Zo heeft hij tijdens zijn campagne gezegd dat hij ministeries zoals Onderwijs en Volksgezondheid wil sluiten en sociale voorzieningen wil afschaffen, aldus El País. Op dit moment is in Argentinië de gezondheidszorg en het onderwijs gratis. Ook wil hij de wet uit 2020 die abortus legaliseerde weer intrekken en de Argentijnse peso vervangen door de dollar om de hoge inflatie tegen te gaan.
Zondag zijn de presidentsverkiezingen in Argentinië. Schrijver Martín Caparrós is diep teleurgesteld over de opkomst van de radicaal-rechtse kandidaat Javier Milei. ‘Het verbijsterendst is het idee dat er acht of tien miljoenen Argentijnen rondlopen die hem kennelijk als president willen.’
Keuze uit het archief
In Argentinië is het armoedecijfer nu de 50 procent overschreden. 52,9 procent van de Argentijnen leeft in armoede als gevolg van het bezuinigingsprogramma van de regering, aldus Financial Times, die spreekt van ‘een wake-up call voor president Javier Milei, wiens populariteit begint af te brokkelen’.
Dat was een jaar geleden wel anders: in dit artikel van El País van een jaar geleden beklaagt schrijver Martín Caparrós zich erover dat hij een van de weinige Argentijnen is die niet achter de extreemrechtse Milei aanlopen. De beroerde economische situatie in Argentinië hielp Milei in het zadel, maar de vraag is hoe lang hij nog in het zadel blijft zitten nu hij niet in staat blijkt te zijn het land uit het slop te trekken.
Ik herinner me die zondagavond in Medellín, een paar jaar geleden, na afloop van het door president Santos uitgeschreven referendum om ja of nee te zeggen tegen het vredesakkoord dat hij met de FARC had gesloten. Ik kende niemand die tegen was: iedereen die ik in die tijd tegenkwam steunde hem – wie was er nu tegen vrede? Toch bleek uit de binnenkomende resultaten die avond dat maar een derde van de bevolking zijn stem had uitgebracht en dat Nee won. De verwarring was groot. Ik herinner me vooral het ongemak bij velen toen ze ontdekten dat hun land anders was dan ze dachten en beseften dat ze zich almaar hadden vergist. Zoiets doet zich vaak genoeg voor, en het is altijd schokkend: het moment dat de mensen om je heen anders blijken te zijn dan je dacht dat ze waren. Dat je in zekere zin zelf anders was dan je dacht.
Dat heb ik nu, met permissie, met Argentinië. Iedereen heeft het over Milei, maar voor mij is hij niet het ergste. Dat is de bevreemding deel uit te maken van een land waar een derde – of zelfs de helft – van de bevolking bereid is de macht over te dragen aan een gestoorde geest. Het verbijsterendst is niet de verkiezingsuitslag maar de stemmers, het idee dat er acht of tien miljoenen Argentijnen rondlopen die hem kennelijk als president willen. Ik weet niet wie het zijn, ik snap de landgenoten niet die hem bij de eerste kiesronde van 22 oktober dreigen te kiezen. Natuurlijk snap ik dat ze wanhopig en ten einde raad zijn vanwege de armoede en de rechteloosheid; wat ik niet snap is dat ze geen beter alternatief zien om de problemen op te lossen. Ik snap dat zij – wij – ieder geloof in de politici en hun gesol met de democratie hebben verloren. Wat ik niet snap is dat ze een rare snuiter die met zijn dode hond praat, die iedereen beledigt die hem geen bwana noemt, die organen en wapens wil verkopen omdat de markt dicteert en die over straat gaat met een motorzaag, echt zien als de best denkbare – of enige – optie. Dat ze alles in feite kapot willen maken en er niet bij stilstaan dat er behoefte is aan opbouw.
Alles draait om hem en hem alleen. Deze week eindigt de lange provinciale verkiezingsronde die aan de landelijke voorafgaat en nergens hebben de kandidaten uit het kamp Milei meer dan 5 procent gehaald, ook niet op plekken waar hij zelf bij de voorverkiezingen 20 tot 30 procent haalde. De stemmen gaan dus niet naar de partij of haar rechts-populistische ideeën, ze gaan naar zijn dolzinnige getier. Het is deze operettefiguur die al die mensen in zijn ban heeft. (En die in het presidentsdebat van afgelopen zondag het lef had de woorden van stal te halen die admiraal Massera, het bloeddorstigste lid van de junta, sprak tijdens het proces waarbij hij in 1985 werd veroordeeld voor moord: de genocide van de militairen viel voor in ‘een oorlog, en dan heb je nu eenmaal excessen’, aldus de opperbevelhebber van de marine. Milei herhaalde het letterlijk.)
De stemmen gaan niet naar de partij of haar rechts-populistische ideeën, ze gaan naar zijn dolzinnige getier
Ik kan er niet bij met m’n verstand. Ik ben nooit peronist geweest maar ik begreep het peronisme: het bood miljoenen betere leefomstandigheden. Ik ben nooit een Kirchner-aanhanger geweest maar ik begreep haar politiek na een zeer diepe crisis. Ze wist de juiste toon te vinden en de hervorming van de welzijnszorg hield haar in het zadel. Ik ben nooit een Macri-fan geweest maar ik begreep zijn beleid: het herinnerde een heleboel Argentijnen aan het oude misverstand dat rijken kunnen regeren zonder te willen stelen. Ik begreep het, ik meende het te begrijpen. Deze keer niet.
En het valt me zwaar er werkelijk geen klap van te begrijpen. Het is voor iemand wiens globale wereldbeeld is gebaseerd op respect voor de meerderheid – zeg maar het volk – een hard gelag om te moeten erkennen dat hij niet begrijpt waar dat volk mee bezig is, waar die meerderheid voor kiest. Om te moeten accepteren dat hij niet meer weet wat hij dacht te weten, dat hij in het duister tast. En om diep in zijn hart, met permissie, te geloven dat wat al die mensen doen en kiezen een ramp is. Dat ze ons naar de afgrond voeren. Het verwart me en beschaamt me. Niets zo sneu of karikaturaal als beweren dat het volk een beroerde keus heeft gemaakt en dat proberen te rechtvaardigen vanuit de slechte invloed van de reclame, massamedia en sociale netwerken waarin de wereld bestaat uit blokjes van 20 seconden muziek en kleur, je reinste hersenspoeling. Of zeggen dat alles de schuld is van de marginalisering en achteruitgang van het onderwijs, de logische irritatie van wie geen uitweg of toekomst meer ziet, en beginnen over het zoeken naar een leider die zich onderscheidt van de verfoeide traditionele leiders en van een wereldwijde golf half gare schreeuwlelijken à la Trump, Bolsonaro, Poetin, Boris Johnson.
Minkukel
Ik denk namelijk niet dat genoemde factoren, hoe valide op zich ook, de keus kunnen rechtvaardigen van zo’n lachwekkende minkukel. Dus moet ik – mezelf – toegeven dat ik geen flauw idee heb hoe zulke mensen denken: hoe ze hier in hemelsnaam toe komen, hoe het bestaat dat ze kiezen voor een uitweg die de neergang van een land dat allang langzaam maar zeker naar de bliksem gaat definitief bevestigt. Vervolgens betrap ik me op de gedachte dat ze totaal de kluts kwijt zijn: dat ze niet op de hoogte zijn, niet weten wat ze zeggen, geen idee hebben van de mogelijke gevolgen. Het zijn veronderstellingen die me vat moeten geven op de zaak, maar ik verwerp ze. Ik weet dat ze een hopeloze karikatuur laten zien van de falende intellectueel die er niet uitkomt met zijn intellect, begrip of zucht naar verbinding. Toch lijkt het me even makkelijk om te begrijpen dat hun keus rampzalig is, als het me moeite kost om te bedenken waarom.
Ik zou dus lang kunnen praten – of schrijven – over het ondoorgrondelijke karakter van de heer Milei en de gevaren die een regering onder zijn leiding met zich mee zou brengen, maar eigenlijk heb ik alleen vragen over zijn miljoenen aanhangers: wat bezielde hen, wat bezielde ons? Waren we altijd al zo, zijn we nu zo, zijn we niet zo? Wat willen we? En, vooral, wat voor ellende staat ons te wachten als we zijn waar het op lijkt?
Laten we hopen dat we niet zo zijn, al lijken zeer velen overtuigd van wel. En maar een paar van niet, wat eens te meer het oude vraagstuk van de ‘voorhoede’ opwerpt: is het ergens goed voor dat er een kleine kern is die wel kennis van zaken heeft, die voorziet wat uiteindelijk kan gebeuren? Er zijn door de bank genomen twee opties: of niemand slaat acht op hen – zo gaat het meestal – of dat gebeurt wel, en dan komen ze aan de macht, wat bijna altijd leidt tot despotisme met als voorwendsel meer kennis dan de rest. Hoe speel je het dan klaar belangrijke veranderingen voor te stellen en door te voeren? Dat is momenteel de vraag. Het enige wat ik zeker weet is dat het antwoord niet Javier Milei is en door dit te zeggen verwijder ik me meer en meer van die miljoenen. Ik begrijp mijn eigen land niet meer en het maakt me bang.
De extreemrechtse Javier Milei scoorde lager dan verwacht
De regerende coalitie in Argentinië heeft zondag voor een grote verrassing gezorgd: de huidige minister van Economie Sergio Massa kreeg bijna 37 procent van de stemmen. Dat schrijft La Nación.De extreemrechtse Javier Milei kreeg ruim 30 procent van de stemmen en zal het tegen Massa opnemen in de tweede ronde.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De conservatieve Patricia Bullrich, van de oppositie onder leiding van oud-president Macri, kreeg zo’n 24 procent van de stemmen. Wat het electoraat van Macri gaat doen in de tweede ronde, is de grote vraag. Macri is oppositie van de huidige regering, maar gaf eerder aan niet met Milei te zullen samenwerken.
Massa, een gematigde politicus, heeft beloofd niet aan de subsidies en sociale vangnetten in het land te komen. De uitslag toont de kracht van de peronisten in Argentinië, die de verkiezingen wonnen hoewel de inflatie voor het eerst sinds 1991 driedubbele cijfers bereikte.
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar Argentinië, dat aan de vooravond van presidentsverkiezingen staat. De radicaal-rechtse Javier Milei staat er goed voor in de peilingen en kan de verkiezingen gaan winnen. Wat weten we over deze ‘Trump van Argentinië’?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Wie is Javier Milei?
Als één regio goed is voor spraakmakende verkiezingen, dan is het Latijns-Amerika wel. Met de presidentsverkiezingen in Argentinië in aantocht, op 22 oktober, belooft het ook daar een spektakel te worden, afgaande op de voorverkiezingen van 13 augustus.
Javier Milei, van de partij La Libertad Avanza, won deze voorverkiezingen, en zowel de regeringskandidaat Sergio Massa als de kandidaten van oppositiecoalitie Juntos werden verslagen. Het was een verrassing: Milei gold als een controversiële, extreemrechtse kandidaat, maar kreeg zo’n 30 procent van de stemmen. Ondanks wat de peilingen vooraf aangaven, is één ding duidelijk geworden: Milei kan de nieuwe president van Argentinië worden.
‘De dreiging is reëel’, schrijft antropoloog Alejandro Grimson in El Diploover de opkomst van Milei. Volgens Grimon heeft de presidentskandidaat ‘een antipluralistische ideologie, [oftewel een antidiversiteitspolitiek] verdedigt hij niet de vrijheid van degenen die anders denken dan hij en maakt hij deel uit van een internationaal netwerk dat de hele extreemrechtse wereld omvat’.
Zoals de Braziliaanse oud-president Jair Bolsonaro de ‘Trump van de tropen’ werd genoemd, zo noemt The Global AmericansMilei de ‘Trump van de pampa’s’. Volgens de website zijn er overeenkomsten tussen Trump, Bolsonaro en Milei vanwege ‘hun gebruik van populistische retoriek (…) en hun conservatieve kijk op sociale kwesties. Ook hebben ze dezelfde tactiek om het socialisme, momenteel gemanifesteerd als “cultureel marxisme”, neer te zetten als hun voornamelijke tegenstander’.
Milei ziet dat anders. De econoom noemt zichzelf in een interview met The Economist een ‘anarcho-kapitalist’, waar hij zichzelf eerder nog zag als een ‘recalcitrante neoclassicist’. Maar zijn economische plannen, onder meer om de Amerikaanse dollar tot belangrijkste munteenheid in de Argentijnse economie in te voeren en sterk in te zetten op digitale valuta, lijken vooralsnog niet aan te slaan bij vakgenoten. Tweehonderd economen kwamen in een open brief in het verweer tegen zijn plannen, schrijftEl Confidencional. Toch slaan de ideeën van Milei bij een groot deel van de Argentijnen goed aan.
Waarom doet juist Milei het zo goed?
Verschillende analisten, experts en politici hebben zich over de vraag gebogen waarom juist Milei het zo goed doet bij de kiezers. De verklaring lijkt eenduidig: de beroerde economische situatie in het Zuid-Amerikaanse land. Vooral zijn plannen rond het hervormen van de staat en het terugdringen van de overheidsuitgaven, de afschaffing van de Centrale Bank en de dollarisering van de economie doen het goed in het land dat kampt met een jaarlijkse inflatie van meer dan 120 procent.
‘Opeenvolgende regeringen van beide kanten zijn er niet in geslaagd om het economische disfunctioneren van het land op te lossen’, schrijft Americas Quarterlyover de huidige regering van Alberto Fernández en diens voorganger Macri. ‘Het is duidelijk waarom veel Argentijnen een derde optie willen, en Milei’s aanklacht tegen de “politieke elite” van het land – zowel de regerende peronisten als de traditionele centrumrechtse oppositie’ – slaat aan.
De Argentijnse econoom Juan Grabois zegt grotendeels hetzelfde tegen The Guardian. ‘Kiezers moeten wel over een onmogelijke politieke volwassenheid beschikken om opnieuw te stemmen op politici die hen zo volledig in de steek hebben gelaten’, aldus Grabois. ‘De muziek van de rattenvanger klinkt zoet voor mensen die alle hoop hebben verloren. Maar het heeft geen zin om kiezers of de rattenvanger zelf daarvan de schuld te geven.’ Volgens Grabois is de huidige politiek schuldig aan de opkomst van Milei.
Alejandro García Magos, docent aan de faculteit voor politieke wetenschappen van de Universiteit van Toronto, trekt de opkomst van Milei in een interview met The Dialoguebreder. ‘Of het nu Milei in Argentinië is, Bukele in El Salvador of AMLO [Andrés Manuel López Obrador] in Mexico, deze politiek leiders zijn in staat om de emoties van het volk te kanaliseren – zowel als ze in de oppositie als in de regering zitten. Dit geldt ongeacht hun politieke voorkeur. Het is belangrijk om te erkennen dat deze politieke figuren niet spontaan ontstaan. Er heerst een diepe ontevredenheid over de economische en sociale situatie in onze landen, die een vruchtbare bodem vormt voor proteststemmen.’
In een column in El Paísis de Argentijnse schrijver en journalist Leila Guerriero nóg duidelijker. ‘Een vriend van me zei: “Mensen zijn moe van beloftes. En dan komen er dit soort neanderthalers die zeggen: ‘Ik ga jullie niets geven, maar ik zal de politici die jullie naaien een schop onder hun kont geven.’ Dat voorspelt een nog grotere teleurstelling, maar wat mensen willen is wraak.”’
Wie zijn de andere kanshebbers om de verkiezingen te winnen?
De opkomst van Milei zegt dus veel over de staat waarin de economie, politiek en maatschappij van Argentinië zich bevinden. Toch is het een verre van uitgemaakte zaak dat Milei ook daadwerkelijk de presidentsverkiezingen gaat winnen. Er zijn andere kandidaten, en in de peilingen liggen ze allemaal dicht bij elkaar.
Een van de andere favorieten is Sergio Massa, minister van Economie in de huidige regering. Hij krijgt de steun van maatschappelijke organisaties, schrijft Página12.Hij is progressief, links en momenteel hard bezig met nieuwe economische steunpakketten en hervormingen, volgens analisten om kiezers lekker te maken in aanloop naar de verkiezingen.
De derde kandidaat is Patricia Bullrich, die wordt gesteund door de centrumrechtse oppositie en oud-president Macri. Ze heeft onlangs een boek geschreven, en volgens Infobae biedt dat een uitstekend inkijkje in de plannen voor haar presidentschap. Ze wil iets doen tegen de bureaucratie in Argentinië, onder meer door innovatie en technologie te stimuleren. Ook zij praat over het snijden in de staatsuitgaven, maar wil tegelijkertijd belastingverlagingen.
Massa en Bullrich zijn in de ogen van Milei de kandidaten van de elite, en de peilingen tonen aan dat Argentinië deze elite beu is. Hij krijgt vooral steun van mannen, jongeren en minder welvarende groepen. Volgens Perfilstaat Milei er best voor in de laatste peilingen, met 31,1 procent van de stemmen, tegenover 28,1 procent voor Massa en 21,2 procent voor Bullrich.
In een andere peiling krijgt Milei zelfs 35 procent van de stemmen, met 25 procent voor Massa en 23 procent voor Bullrich. Het lijkt echter op een tweede ronde aan te komen, aangezien een kandidaat 45 procent van de stemmen nodig heeft om in de eerste ronde van 13 augustus te winnen. Die tweede ronde vindt dan plaats in november. Voor de huidige regering en de rechtse oppositie kan dat een lastige spagaat worden: samenwerken tegen Milei of ongemakkelijke akkoorden sluiten met de controversiële kandidaat?
Milei rekent af met de traditionele politieke partijen
‘Argentinië heeft gestemd voor de kandidaat die het best de woede verwoordde die zich in jaren van sociaaleconomische achteruitgang heeft opgehoopt: Javier Milei,’ schrijft El País. Milei behaalde een ‘verrassende overwinning’ in de Argentijnse voorverkiezingen van zondag, aldus het dagblad Clarín. De ultraliberale econoom, die zichzelf ‘anarcho-kapitalist‘ noemt, tegen abortus is en klimaatverandering als ‘een hoax’ van links beschouwt, kreeg, met meer dan 96 procent van de stemmen geteld, 30,1 procent van de stemmen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Milei zal het in de presidentsverkiezingen van 22 oktober opnemen tegen Patricia Bullrich, voormalig minister van Veiligheid en aanvoerder van de rechtse oppositie, en Sergio Massa, minister van Economie, namens de regerende peronistische partij. Al jaren wordt de Argentijnse politiek gedomineerd door twee blokken: het peronisme en het rechtse blok. De opkomst van Milei brengt daar verandering in, aldus El País. ‘Met de belofte om een “einde te maken aan de politieke kaste” dwingt Milei de traditionele politieke partijen om zich te bezinnen.’
Argentinië bevindt zich in zwaar economisch weer, met een inflatie die is opgelopen tot 115,6 procent. De zeer impopulaire vertrekkende president, Alberto Fernández, koos ervoor om zich dan ook niet herkiesbaar te stellen.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
