360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
Waarom het Westen wegkijkt
Israëlisch geweld in Gaza en het koloniale verleden
Literatuur – In The world after Gaza bekijkt de Indiase journalist Pankaj Mishra het Israëlisch-Palestijnse conflict vanuit een niet-westers perspectief. Oliver Farry noemt het in Irish Times een ‘stimulerend en briljant onderzocht’ boek. ‘Geen opruiende polemiek, maar een sobere en uitgebreid gedocumenteerde verhandeling over het ontstaan van de huidige situatie.’
Volgens Farry toont Mishra aan hoe Israël na de Tweede Wereldoorlog werd ‘opgenomen als onderdeel van westerse geopolitieke belangen’, wat in ‘niet-westerse landen als voortzetting van koloniale praktijken werd gezien’. Mishra’s betoog maakt indruk op de criticus ‘omdat hij eerst vertelt dat hij Israël steunde, iets wat vanzelf sprak in het Indiase brahmaanse milieu waarin hij opgroeide, maar later, na een reis naar de Westelijke Jordaanoever in 2008, zijn mening moest herzien’.
‘Een protest tegen de systematische ontkenning door de westerse wereld van de morele verontwaardiging die de Gaza-oorlog vormt,’ schrijft Indranil Banerjie voor Asian Age. Voor Mishra vormen de Israëlische vergeldingsacties ‘een aanval op de hele mensheid en haar morele fundamenten’.
‘Geen opruiende polemiek, maar een sobere en uitgebreid gedocumenteerde verhandeling over het ontstaan van de huidige situatie’
Ben Hubbard vindt in The New York Times dat Mishra is ‘bezield door een verontwaardigde, postkoloniale houding’. En al verwerkt de auteur ‘acht decennia van de wereldgeschiedenis, het boek leidt niet tot nieuwe inzichten in het geweld in het Midden-Oosten’.
Volgens Tabish Khair in The Hindu bespreekt Mishra de ‘implicaties van het grotendeels genegeerde genocidale geweld tegen Palestijnen voor degenen die niet in het Westen zijn opgegroeid’. Khair noemt het ‘een belangrijk boek’ waarin duidelijk wordt ‘dat er niet op de veelgeroemde democratische instellingen van het Noorden kan worden vertrouwd om de rechten van niet-witte en gemarginaliseerde volkeren te beschermen’.
Voor Muhammad Nadeem van het Indiase nieuwsmagazine Kashmir Life doet Mishra ‘indringend onderzoek naar de morele tegenstellingen van het westerse liberalisme’. Het resultaat is ‘een meesterlijke analyse’ en een ‘overtuigend kader om te begrijpen hoe historische trauma’s selectief worden herinnerd of onderdrukt om hedendaagse politieke doelstellingen te dienen’. In zijn beschrijving van Duitslands transformatie van Holocaust-dader tot zelfbenoemd bewaker van Joodse belangen, laat Mishra de complexe wisselwerking zien tussen collectief geheugen, politieke identiteit en buitenlands beleid’.
Pankaj Mishra, De wereld na Gaza, vertaald door Rogier van Kappel, Atlas Contact, verschenen op 27 februari
Fantasiebiopic Poetin is een hit in de Duitse pers
De Poolse regisseur schept ‘de perfecte illusie’
FILM – Patrick Vega staat bekend als de ‘enfant terrible’ van de Poolse cinema. Over zijn nieuwste film Poetin (2025), een fantasiebiopic, schrijft een recensent van het conservatieve Poolse dagblad Rzeczpospolita: ‘Ik zou de bioscoop na vijf minuten hebben verlaten, maar ik heb mezelf opgeofferd om het publiek te waarschuwen.’ De Poolse mediasite Onet noemt Vega een specialist in ‘vunzigheid’ en ‘grofheid’.
Maar in met name de Duitse pers is er volop aandacht voor de film, die speelt in Rusland in 2026. Het land wordt geteisterd door hongersnood terwijl aan de grenzen westerse legers de Russen terugduwen. Vladimir Poetin ligt op sterven. Aan het begin van de film verschonen verpleegsters zijn vuile lakens. ‘De camera blijft, nou ja, niet met plezier, maar toch opvallend lang hangen bij de uitwerpselen van de president,’ beschrijft Süddeutsche Zeitung.
Een dictator aan het einde van zijn leven, wanneer zijn lichaam hem in de steek laat, is een bekend thema. Maar, schrijft Der Tagesspiegel, ‘verraderlijk in deze eerste scène is het gezicht van Poetin, dat werd gereconstrueerd met behulp van AI. Voor een moment is de illusie perfect.’
Vega probeert met zijn film in Poetins hoofd te kruipen, om zo zijn manier van denken en ook zijn zwakheden te kunnen onthullen
De film volgt de Russische leider sinds zijn jeugd in de straten van Leningrad (nu Sint-Petersburg), waar hij zich aansluit bij straatbendes. Daarbij neemt Vega de feiten ‘heel ruim’, waarschuwt Süddeutsche Zeitung. ‘Subtiliteit behoort niet tot de kwaliteiten van deze omstreden regisseur,’ erkent ook Der Tagesspiegel. Frankfurter Allgemeine Zeitung spreekt van ‘een poging tot moord door middel van cinema’. De regisseur zelf omschrijft wat hij maakte in een interview met Frankfurter Rundschau als ‘live geschiedenis’.
Vega probeert met zijn film in Poetins hoofd te kruipen, om zo zijn manier van denken en ook zijn zwakheden te kunnen onthullen. Werkt dat? ‘(…) vernedering is misschien wel het laatste wapen van de machtelozen,’ zegt Der Tagesspiegel. Helaas werkt de satire uiteindelijk totaal niet, oordeelt Süddeutsche Zeitung: ‘Het is allemaal rumoer (…) er is niets echt onthullends aan. Poetin zou er in de bioscoop niet zo gemakkelijk vanaf moeten komen.’
Andere Duitstalige kranten grijpen Poetin wel degelijk aan om de Russische leider beter te begrijpen. Volgens FAZ herinnert de film er op zijn minst aan hoe onvoorspelbaar Poetin is ‘voor een westerse politieke wereld die zich altijd laat voorstaan op rationaliteit’. Volgens de Oostenrijkse Der Standard kan de film voor westerse leiders dan ook een ‘grote bron van inspiratie’ vormen.
Empathie voor permanent foeterende huisvrouw
De gemeenste vrouwelijke hoofdrol ooit
Speelfilm – Er deugt weinig in het leven van huisvrouw Pansy, de door Marianne Jean-Baptiste gespeelde hoofdpersoon uit Hard Truths, de nieuwe speelfilm van de Britse regisseur Mike Leigh (82). Ze wordt geplaagd door nachtmerries en heeft het zwaar te verduren met haar ongeïnteresseerde, depressieve en met overgewicht kampende zoon Moses en haar zwijgzame man Curtley, die de kost verdient als loodgieter. Vandaar dat Pansy foetert op alles en iedereen: of het nu vrolijk grijnzende voorbijgangers zijn of honden met een jasje aan.
‘Toch is de film verbazingwekkend gevoelig voor een portret van iemand die zich vaak monsterlijk gedraagt,’ schrijft Shirley Li voor The Atlantic. ‘Een sierlijke karakterstudie waaruit blijkt hoe iemands vermogen tot warmte uitgeput kan raken.’
‘De hardste waarheid van de film is waarschijnlijk is dat de omgeving de pijn van een ander nooit volledig kan zien of begrijpen’
Die paradox is volgens Andreas Köhnemann van Kino Zeit de verdienste van de regisseur en de actrice, die er aan de hand van ‘haar biografische verhaal in slagen begrip te kweken voor Pansy, zonder haar vrij te pleiten van alle verantwoordelijkheid voor haar onaangename manier van doen’. De criticus denkt dat ‘de hardste waarheid van de film waarschijnlijk is dat de omgeving de pijn van een ander nooit volledig kan zien of begrijpen’.
Diego Batlle schrijft voor Otros Cines dat Leigh na een paar ‘mislukte’ historische films een ‘geslaagde terugkeer’ maakt naar het sociaal realisme: ‘Misschien minder subtiel dan zijn meesterwerk Secrets and Lies, maar nog altijd met het vermogen tot observatie, zijn humanistische blik, empathie en de gevoeligheid om de arbeidersklasse te portretteren.’
‘Zonder meer de gemeenste vrouwelijke hoofdrol ooit,’ vindt David Sexton in The New Statesman. ‘Desondanks vraagt Leigh de kijker om mededogen op te brengen voor deze vrouw.’ Dat de film ‘geen plot heeft en het lijden van Pansy geen uitlaatklep vindt’, kan volgens Sexton alleen maar betekenen dat ‘dergelijke situaties in het echte leven ook alleen maar pijnlijk zijn’.
Hard Truths, vanaf 6 maart in de bioscoop
Een ufo in de Britse raphemel
Het geniale eclecticisme van John Glacier
MUZIEK – ‘Like a Ribbon is een ufo in de Britse raphemel,’ verkondigt The Guardian. Het Britse dagblad is lyrisch over het op 14 februari uitgebrachte album van John Glacier. De in Jamaica geboren Londense artiest groeide op in Hackney, een wijk in Oost-Londen die bekendstaat om zijn diverse migrantenpopulatie. Haar eerste nummers maakte ze in haar slaapkamer en postte ze op Soundcloud.
Tijdschrift DIY spreekt van ‘de perfecte catharsis, die je opzuigt en vervolgens bevrijdt’.
Voor tijdschrift Clash is het ‘onmogelijk om je niet te laten meevoeren’, aangezien het album een persoonlijk verhaal vertelt over de onzekerheden en ontwikkeling van een muzikant die terugblikt op haar jaren als twintiger.
‘Er zitten zo veel ideeën in deze dertig minuten dat één keer luisteren niet genoeg is’
‘Er zitten zo veel ideeën in deze dertig minuten dat één keer luisteren niet genoeg is, het is een plaat om op repeat te zetten,’ aldus The Guardian. Ook het ‘bedwelmende eclecticisme’ (tijdschrift Dork) draagt hieraan bij: ‘Electro, Lo-Fi piano’s, elektrische gitaar, hiphop, UK garage, grime en drum-‘n-bass; Glacier schakelt met gemak tussen stijlen en ritmes.’
Mede daardoor behoudt Like a Ribbon ondanks de rode lijn ‘een sluier van mysterie’, aldus The Guardian – ‘en dat is juist het geniale ervan. Je bereikt nooit echt het einde.’
