Wat schrijven internationale commentatoren en opiniemakers over de vrijlating van Julian Assange? ‘De langdurige detentie van Assange is eindelijk voorbij, maar het gevaar dat zijn vervolging vormt voor de rechten van journalisten blijft bestaan.’
Thomas Kirchner – politiek redacteur
Süddeutsche Zeitung
‘Assange heeft ongemakkelijke feiten aan het licht gebracht, waaronder oorlogsmisdaden en corruptie tijdens de Amerikaanse interventies in Afghanistan en Irak, met gevaar voor zijn eigen vrijheid. (…) Assange hield echter een gebrek aan afstand tot autoritaire regeringen in het algemeen en in het bijzonder Rusland onder het bewind van Vladimir Poetin. Zo ontstaat een gespleten beeld van Assange. Voor sommigen is hij degene die democratisch-imperiaal despotisme en overmoed aan het licht heeft gebracht, voor anderen een volgzame helper of zelfs een nuttige idioot van een autoritaire macht die precies staat voor het tegenovergestelde van de transparantie en vrijheid die Wikileaks eigenlijk wilde bevorderen.’
Alan Rusbridger – werkte ooit als journalist samen met Assange
CNN
‘Julian Assange is in sommige opzichten een journalist. Hij is ook uitgever, ondernemer, activist, klokkenluider, informatieanarchist en hacker. Dat geldt voor veel van deze nieuwe generatie internetstrijders. (…) Voor veel journalisten is Assange echter geen echte “journalist” en ze zien niet echt in wat zijn lot te maken heeft met dat van hen. Ik denk dat dat een vergissing is. (…) Wie weet hoe Assange over een tientallen jaren zal worden gezien, maar zijn zaak is er een die journalisten zou moeten stimuleren om hem te steunen – al was het maar omdat het belang van de Pentagon Papers-zaak zo gemakkelijk kan worden teruggedraaid.’
Kenneth Roth – voormalig directeur Human Rights Watch
The Guardian
‘De langdurige detentie van Julian Assange is eindelijk voorbij, maar het gevaar dat zijn vervolging vormt voor de rechten van journalisten blijft bestaan. Zoals algemeen bekend is, dreigt de vervolging van Assange door de Amerikaanse overheid onder de Spionage Act gewone journalistieke praktijken te criminaliseren. Helaas hebben Assanges schuldbekentenis en zijn vrijlating uit de gevangenis niets gedaan om die dreiging te verminderen. (…) Als deze praktijken strafbaar zouden worden gesteld, zou ons vermogen om het handelen van de overheid te controleren ernstig worden aangetast.’
Srećko Horvat – filosoof
Al Jazeera
‘Terwijl we Julians vrijheid vieren, moeten we echter niet de ogen sluiten voor de ernstige misdaad die tegelijkertijd niet alleen tegen hem, maar ook tegen de journalistiek en de vrijheid van meningsuiting wordt begaan. Julian is gedwongen schuldig te pleiten voor een verzonnen “misdaad” na jaren van willekeurige detentie, maar degenen die verantwoordelijk zijn voor de echte misdaden die hij aan het licht bracht – onder andere het doden van Reuters-journalisten en Irakese burgers door Amerikaanse troepen – lopen nog steeds vrij rond.’
Julian Assange is weer thuis. De oprichter van Wikileaks, die afgelopen week op vrije voeten werd gesteld na schuldig te hebben gepleit aan het publiceren van geheime documenten, heeft voor het eerst in bijna vijftien jaar weer voet op Australische bodem gezet. Op beelden van de Australische omroep ABC is te zien hoe hij uit het vliegtuig stapt en zijn vrouw in de armen valt.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Stella Assange, de vrouw van Julian, vertelde de media dat hij al degenen die hem gesteund hadden dankbaar was, maar dat hij moe was en privacy met zijn gezin nodig had. ‘Julian heeft tijd nodig om te herstellen, om te wennen aan zijn pas herkregen vrijheid,’ aldus zijn vrouw, geciteerd door de Australische omroep ABC.
De advocaat van Assange, Jen Robinson, sprak van een ‘enorme overwinning voor Australië, dat onze premier verhaal kwam halen bij onze bondgenoot, de Verenigde Staten, en de terugkeer eiste van een Australisch burger’. Ook de premier zelf reageerde op Assanges terugkomst. ‘Ik ben erg blij dat deze saga voorbij is. En ik had eerder deze avond het geluk om met hem te spreken en hem thuis te verwelkomen,’ aldus premier Anthony Albanese.
Hij zat vast wegens het publiceren van geheime documenten
Julian Assange, de oprichter van WikiLeaks, is vrijgelaten nadat hij schuldig pleitte aan ‘een samenzwering om informatie met betrekking tot de nationale defensie te verkrijgen en openbaar te maken’, volgens rechtbankdocumenten die in de nacht van maandag 24 op dinsdag 25 juni openbaar zijn gemaakt. ‘Met dit schuldig pleiten komt er waarschijnlijk een einde aan een lange juridische saga en een trans-Atlantisch getouwtrek waarin nationale veiligheid tegenover persvrijheid werd gesteld’, vat The Washington Post samen.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De 52-jarige klokkenluider – die ervan werd beschuldigd tussen 2009 en 2011 geheime militaire en diplomatieke documenten te hebben gepubliceerd – moet woensdag voor een federale rechtbank op de Marianen-eilanden verschijnen, een Amerikaans territorium in de Stille Oceaan, waar hij zal worden veroordeeld tot de 62 maanden die hij achter de tralies heeft doorgebracht. Omdat zijn straf al is uitgezeten, kan hij daarna onmiddellijk terugkeren naar zijn land van herkomst, Australië.
‘Julian Assange is vrij’ en maandag verliet hij het Verenigd Koninkrijk en de zwaarbeveiligde gevangenis in de buurt van Londen waar hij opgesloten zat, bevestigde WikiLeaks. ‘Na meer dan vijf jaar in een cel van 2 bij 3 meter te hebben gezeten, 23 uur per dag geïsoleerd, zal hij binnenkort worden herenigd met zijn vrouw Stella en hun twee kinderen, die hun vader alleen achter de tralies hebben gekend.’ Zijn moeder Christine zei in een verklaring: ‘Ik ben dankbaar dat er eindelijk een einde komt aan de lijdensweg van mijn zoon. Deze ontwikkeling toont het belang en de kracht van stille diplomatie.’
Elke week pluist de redactie van 360 een actuele gebeurtenis voor je uit aan de hand van de internationale pers. Deze week kijken we naar het hoger beroep van Julian Assange. De WikiLeaks-oprichter dreigt door het VK uitgeleverd te worden aan de VS, die hem willen veroordelen voor spionage. Hiermee loopt hij het risico op een gevangenisstraf van 175 jaar. Kan Assange zijn uitlevering nog tegenhouden in de rechtszaal?
Dit artikel verscheen woensdag in de nieuwsbrief Buiten de grenzen, exclusief voor abonnees. Wil je elke week op de hoogte blijven? Neem dan een (proef)abonnement – al vanaf €5 per maand – op 360 Magazine en abonneer je op de nieuwsbrieven.
Waarom zit Assange in de gevangenis?
Julian Assange, die momenteel gevangenzit in het Verenigd Koninkrijk, probeerde op 20 en 21 februari in een hoorzitting een hoger beroep bij de Britse rechter af te dwingen om zijn uitlevering aan de Verenigde Staten tegen te houden. De 52-jarige Australische klokkenluider wordt in de Verenigde Staten vervolgd onder de spionagewet van 1917 voor het publiceren van meer dan 700.000 vertrouwelijke documenten over Amerikaanse militaire en diplomatieke activiteiten, waaronder de oorlogen in Afghanistan en Irak. De uitspraak van het Britse Hooggerechtshof volgt in de komende weken.
‘Stella Assange maakt meteen aan het begin duidelijk wat er op het spel staat: leven en dood’, schrijft Süddeutsche Zeitungin een reportage over de rechtszaak. ‘Het zou kunnen dat haar man Julian Assange “binnen enkele dagen” op een vliegtuig wordt gezet en naar de VS wordt gedeporteerd. En als dat gebeurt, “zal Julian sterven”.’ Stella Assange heeft twee kinderen met de WikiLeaks-oprichter gekregen terwijl hij zich schuil hield in de Ecuadoraanse ambassade.
Zoals gemeld door de speciale VN-rapporteur inzake foltering, is Julian Assange gediagnosticeerd met terugkerende depressies en heeft hij suïcidale neigingen. Dat is ook de reden dat hij niet aanwezig was bij de hoorzittingen.
Julian Assange wordt gevangengehouden in Belmarsh Prison, een zwaarbeveiligde gevangenis in het zuidoosten van Londen, sinds hij op 11 april 2019 door de Londense politie werd gearresteerd bij de Ecuadoraanse ambassade in de Engelse hoofdstad. Na verschillende hoorzittingen en een schijnbaar eindeloze procedure, die de Amerikaanse Rebecca Vincent van Verslaggevers zonder grenzen een ‘juridische tragedie’ noemt, moet het Hooggerechtshof in Londen nu eindelijk beslissen of de Britse regering Assange kan uitleveren aan de VS. In de VS wordt de WikiLeaks-oprichter beschuldigd van achttien strafbare feiten, waaronder het doorgeven van geheime overheidsinformatie. De totale straf kan oplopen tot 175 jaar, aldus zijn advocaten. Volgens de Amerikaanse regering is een straf van vier tot zes jaar echter waarschijnlijker, aldus de BBC.
‘Julian Assange is misschien wel de beroemdste gevangene ter wereld, maar zijn zaak dreigt de laatste tijd in de vergetelheid te raken, in ieder geval bij het grote publiek. Zoals vaak het geval is met ingewikkelde en langdurige zaken’, schrijft SZ.
Als de rechtbank Assange in het gelijk stelt, blijft hij in de gevangenis, maar dan mag hij een hoger beroep starten tegen het besluit van de toenmalige Britse minister van Binnenlandse Zaken van juni 2022, om hem uit te leveren. Als de rechtbank Assange in het ongelijk stelt, is er in het Verenigd Koninkrijk geen gerechtelijke instantie die zijn uitlevering nog kan tegenhouden. Hoewel de Amerikaanse president Joe Biden zijn veto over de beslissing zou kunnen uitspreken, lijkt het niet erg waarschijnlijk dat hij dat zal doen, gezien de houding van Bidens regering ten opzichte van Assange tot nu toe, aldus SZ. De zaak zou door de advocaten van Assange nog kunnen worden voorgeleid bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, maar de Britse regering kan dit voorkomen door Assange meteen na de uitspraak op het vliegtuig naar de VS te zetten.
Al in de jaren tachtig begon Assange met hacken. Toen hij nog een tiener was, viel de Australische politie het huis van zijn moeder binnen en nam ze zijn apparatuur in beslag. Assange studeerde later wiskunde, natuurkunde en computerwetenschappen in Melbourne. Hij kwam herhaaldelijk in conflict met de autoriteiten over zijn activiteiten als hacker en in 2006 richtte hij WikiLeaks op, een organisatie die zich richt op het onthullen van overheidsgeheimen.
In 2010 werden Assange en WikiLeaks wereldberoemd toen de organisatie – in sommige gevallen tegelijk met internationale media – enkele honderdduizenden documenten van de Amerikaanse overheid publiceerde die waren gelekt door ex-soldaat Chelsea Manning. De documenten en video’s documenteerden onder andere oorlogsmisdaden begaan door het Amerikaanse leger, bijvoorbeeld in Bagdad toen twee journalisten van Reuters werden doodgeschoten tijdens een luchtaanval, aldus Al Jazeera. ‘Het was het grootste beveiligingslek in de militaire geschiedenis van de VS.’
De Verenigde Staten begonnen Assange en WikiLeaks te vervolgen, maar de regering-Obama besloot dat de acties van Assange moesten worden behandeld als die van een journalist en zag daarom af van het indienen van een aanklacht. Pas onder president Donald Trump werd Assange uiteindelijk in 2019 officeel aangeklaagd, aldus The New York Times, en de regering van Joe Biden heeft die aanklacht tot op de dag van vandaag gehandhaafd.
In 2010, rond de tijd dat de gevoelige Amerikaanse documenten werden gepubliceerd, werd Assange in Zweden, waar WikiLeaks kantoor hield, beschuldigd van verkrachting en andere seksuele misdrijven. Assange zelf ontkende de beschuldigingen en omschreef ze als een ‘lastercampagne’ en een voorwendsel om hem te kunnen uitleveren aan de VS, aldus Al Jazeera. Op dat moment was hij nog niet aangeklaagd in de VS. Assange werd in Londen gearresteerd en op borgtocht vrijgelaten, en in 2012 vluchtte hij naar de ambassade in Ecuador om uitlevering aan Zweden te voorkomen. De Zweedse autoriteiten lieten de aanklacht tegen Julian Assange pas in 2019 vallen wegens onvoldoende bewijs.
In datzelfde jaar werd het politiek asiel van Assange door Ecuador beëindigd. De Londense politie werd op de ambassade uitgenodigd, arresteerde Assange en bracht hem naar Belmarsh. Hij werd op dat moment gearresteerd vanwege het schenden van zijn borgtochtvoorwaarden na het internationale arrestatiebevel uit Zweden toen hij in 2012 naar de ambassade vluchtte. Weken later onthulde het Amerikaanse ministerie van Justitie een aanklacht waarin Assange werd beschuldigd van achttien overtredingen van de spionagewet, door deel te nemen aan een criminele hackersamenzwering en door hackers aan te moedigen om geheim materiaal te stelen, aldus The New York Times.
Op basis waarvan gaat Assange in hoger beroep?
Op 20 en 21 februari ‘luisterden de rechters naar de argumenten van Assanges advocaten en Amerikaanse raadslieden, terwijl demonstranten in rijen dik voor de Britse rechtbank stonden’, schrijft Le Monde. Maar welke argumenten heeft Assange nog om zijn uitlevering tegen te houden?
In eerste aanleg, in januari 2021, weigerde de Britse rechtbank uitlevering door te wijzen op de psychische gezondheidstoestand van de oprichter van WikiLeaks en de moeilijke omstandigheden van detentie die hem in de Verenigde Staten te wachten stonden, maar zonder in te gaan op de grond van de zaak.
Bijna een jaar later werd deze eerste beslissing vernietigd door het Hooggerechtshof, dat zich baseerde op een reeks garanties van de Amerikaanse autoriteiten. Ze beloofden onder andere dat Assange goed zou worden behandeld in detentie en niet zou worden opgesloten in de zwaarbeveiligde ADX-gevangenis in Colorado, waar gedetineerden zeer geïsoleerd zijn. Het uitleveringsverzoek werd goedgekeurd door de Britse rechterlijke macht en vervolgens door de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken, Priti Patel.
Terwijl de eerste beslissing, in 2021, grotendeels gebaseerd was op de gezondheidstoestand van Julian Assange, brachten zijn advocaten vorige week opnieuw het recht op vrijheid van meningsuiting en persvrijheid naar voren, waarbij ze de bescherming benadrukten die zou moeten gelden voor klokkenluiders. De oprichter van WikiLeaks ‘heeft gewoon het werk van een journalist gedaan door juiste informatie te verspreiden die oorlogsmisdaden doet vermoeden’, vertelde zijn advocaat in Frankrijk, Antoine Vey, aan Le Monde.
De advocaten van Assange beschuldigden de Verenigde Staten ervan hem om politieke redenen te vervolgen, wat in strijd zou zijn met het uitleveringsverdrag tussen Londen en Washington, aldus de BBC in een verslag van de hoorzitting. Dit verweer werd verworpen door de advocaat van de Amerikaanse regering, Clair Dobbin. Zij beschuldigde Assange ervan ‘willens en wetens de namen te hebben gepubliceerd van personen die als informant dienden voor de Verenigde Staten’ en ‘te hebben samengewerkt met hackers’.
De advocaten voerden ook aan dat hun cliënt ‘een reëel risico loopt op verdere buitengerechtelijke acties (…) door de CIA [Central Intelligence Agency] of andere agentschappen’ – ‘een juridisch eufemisme voor het feit dat hij kan worden vermoord of schade kan worden aangedaan die verder gaat dan een strafrechtelijke sanctie na een eerlijk proces’, schrijft de BBC.
Zij beschuldigen de CIA ervan een moordaanslag op Assange te beramen tijdens de zeven jaar dat hij onderdak zocht in de ambassade van Ecuador in Londen, van 2012 tot 2019. Een van Assanges advocaten vertelde de rechters dat toenmalig president van de VS Donald Trump ‘gedetailleerde opties’ had opgevraagd om Assange te vermoorden.
‘Het was de eerste keer dat de beschuldiging werd genoemd in een hoorzitting over de uitlevering van Assange en zijn juridische team zei dat ze bewijs hadden van de gesprekken’, aldus The New York Times. Advocaten voor de Amerikaanse overheid voerden aan dat Assange een eerlijke en openbare hoorzitting zal krijgen en benadrukten dat Assanges publicatie van de lekken levens in gevaar heeft gebracht.
De Australische regering heeft opgeroepen om Assange, een Australisch staatsburger, naar zijn thuisland te sturen, waar het parlement vorige week een motie aannam waarin om zijn vrijlating werd gevraagd.
Wat zou zijn uitlevering aan de VS betekenen?
‘Niet alleen de toekomst van Julian Assange staat op het spel als hij wordt uitgeleverd aan de Verenigde Staten omdat hij de spionagewet van 1917 zou hebben overtreden. Het gaat om veel meer, het gaat om persvrijheid.’ Dat is, volgens El País, wat de hoofdredacteuren stellen die veertien jaar geleden de leiding hadden over Der Spiegel, Le Monde, The Guardian, The New York Times en El País, toen deze kranten in 2010 de de gelekte documenten over het buitenlands beleid van de VS publiceerden in samenwerking met WikiLeaks.
‘Soms verdedigen we niet in de eerste plaats een persoon en zijn daden, maar een principe,’ zegt Georg Mascolo, de toenmalige hoofdredacteur van het Duitse weekblad Der Spiegel,tegen El País. ‘Als dit [Assanges uitlevering en veroordeling in de VS] lukt, zie ik niet in waarom ikzelf of mijn collega’s bij El País, Le Monde, The Guardian of The New York Times niet aangeklaagd zouden kunnen worden.’
Zelfs critici van de werkwijze van Assange en WikiLeaks keren zich tegen uitlevering, zoals de conservatieve essayist James Kirchick in een opiniestuk voor The New York Times. Julian Assange is een zeer controversieel figuur, maar dat is geen reden om hem levenslang in de gevangenis te gooien, aldus Kirchick, die Assange beschrijft als ‘een man die ongezond bezorgd is over de tekortkomingen van democratieën en verdacht ongeïnteresseerd in de misdaden van dictaturen’. En toch, zegt hij, is de aanklacht tegen hem ‘een ernstige bedreiging voor het Eerste Amendement’, dat het recht op vrijheid van meningsuiting vastlegt in de Amerikaanse grondwet.
Dezelfde mening werd verkondigd door de Britse krant The Guardian, die schrijft dat dit verzoek om uitlevering niet alleen ‘een bedreiging voor Assange persoonlijk’ vormde, maar voor ‘de journalistiek als geheel’. De centrumlinkse krant richt zich op de Amerikaanse spionagewet en stelt dat deze ‘te vaak is gebruikt tegen lekkende journalisten’, waardoor de vrijheid om te informeren wordt ondermijnd. ‘Zelfs de nationale veiligheid van de Verenigde Staten weegt niet op tegen het publieke belang en het recht op informatie’, benadrukt het artikel.
Voor James Kirchick is het fundamentele probleem dat deze aanklacht tegen Assange betrekking heeft op ‘het dagelijks werk van journalisten, vooral diegenen die nationale veiligheidskwesties verslaan’, waaronder ‘praten met hooggeplaatste personen die toegang hebben tot geheime informatie, hen ertoe overhalen om deze informatie te delen en de vruchten van hun onderzoekswerk publiceren zodat burgers beter geïnformeerd zijn’.
De Britse nieuwswebsite UnHerd gaat verder en schrijft dat de passiviteit van de Britse regering en het gebruik van deze spionagewet alleen maar ‘bevestigt wat WikiLeaks al heeft onthuld’, namelijk dat bepaalde staten ‘bereid zijn om de wet te omzeilen of zelfs te overtreden om degenen die de status quo bedreigen, inclusief journalisten, het zwijgen op te leggen’. ‘Dit gaat niet alleen over het lot van één man. Het gaat erom of we in een maatschappij willen leven waar journalisten de misdaden van de machtigen aan de kaak kunnen stellen zonder bang te hoeven zijn voor vervolging en gevangenisstraf.’
Volgens de Britse journalist Duncan Campbell trekt de aanklacht tegen Assange de geloofwaardigheid van de VS in twijfel. ‘De Amerikanen hebben onlangs gepleit voor de vrijlating van Evan Gershkovich, de Wall Street Journal-verslaggever die vorig jaar werd gearresteerd in Jekaterinenburg ondanks het feit dat hij volledige persrechten had van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Geen wonder dat Vladimir Poetin de spot drijft met de pleidooien die de VS namens hem houden, terwijl ze tegelijkertijd Assange proberen op te sluiten op grond van even valse beschuldigingen van spionage’, schrijft hij in The Guardian.
Voor Julian Assange, de oprichter van WikiLeaks, die in de Verenigde Staten wordt vervolgd voor het massaal lekken van documenten, komt uitlevering ‘steeds dichterbij’. Dat schrijft The Washington Post nadat het Britse Hooggerechtshof maandag 14 maart weigerde een beroep van de Australiër te onderzoeken.
De rechters waren van oordeel dat het beroep ‘geen betwistbaar rechtskwestie’ opleverde. ‘Amerikaanse aanklagers beweren dat Assange heeft geholpen bij het hacken van geheime informatie en duizenden pagina’s militaire dossiers en diplomatieke memo’s over de oorlogen in Afghanistan en Irak heeft gepubliceerd, waardoor levens in gevaar zijn gebracht’, aldus de krant.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
