360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
LITERATUUR – Bizarre wedloop door het Derde Rijk
Voorjaar 1945. Het Derde Rijk staat op instorten maar filmmaker Leni Riefenstal moet het nog zien gebeuren. Voor de dertiende keer zet Hitlers favoriete propagandiste de wedloop ‘Wir laufen für den Führer’ op touw. De deelnemers moeten in twintig dagen duizend kilometer afleggen, van Berchtesgaden naar Berlijn, dwars door het Duizendjarige Rijk. De winnaar wacht een exclusieve ontmoeting met Adolf Hitler, op diens verjaardag nog wel. En laat dat nou net een Joodse onderduiker zijn. Deze Harry Freudenthal, die meedoet onder de schuilnaam Paul Renner, maakt drie weken later de ontknoping van de Tweede Wereldoorlog mee in de bunker waar Hitler zich schuilhoudt en op de valreep in het huwelijk treedt met Eva Braun.
Overdreven? Een uit de hand gelopen grap? Peter Keglevic vindt van niet. Zo lang de feiten kloppen en de omstandigheden minutieus en waarheidsgetrouw worden weergegeven mag het verhaal best uit de bocht vliegen. Na twintig jaar research presenteerde de Oostenrijkse filmregisseur in september zijn boek Ich war Hitlers Trauzeuge (in november in het Nederlands uitgebracht als Hoe ik Hitlers getuige werd) en binnen de kortste keren sprak heel Duitsland erover. Critici beschouwen Keglevic’ literaire debuut als een schelmenroman waarin hilarische en ontroerende scènes elkaar voortdurend afwisselen. Of als alternatieve geschiedschrijving die qua sfeer doet denken aan de speelfilms Inglourious Bastards van Quentin Tarantino en La vita é bella van komiek Roberto Benigni. Historisch verantwoord en toch over the top. Uitstekend gedocumenteerd en tegelijkertijd volslagen absurd.
In Duitsland en Oostenrijk roept het boek dan ook extreme reacties op. Christian Mayer, recensent voor de Süddeutschen Zeiting, moest herhaaldelijk slikken en zat minstens zo vaak ‘luidkeels te schateren’ terwijl hij het bijna 600 pagina’s tellende boekwerk tot zich nam. Alexander Kluy spreekt in Buchkultur Österreich Spezial van een ‘opwindend debuut en een verbazingwekkende historische roman’. De meeste lezers kunnen niet wachten op de verfilming.
Hoe ik Hitlers getuige werd verschijnt op 9 november bij Thomas Rap.
FILM – Siberische hellevaart
Wie afgaat op de titel A gentle creature komt bedrogen uit. Maar met Krotkaya, zoals de film in het Russisch heet, trek je ook geen volle zalen, moet de distributeur hebben gedacht. In het Nederlands wordt dat De zachtmoedige, en dat komt al dichter in de buurt. Het gelijknamige verhaal van Fjodor Dostojevski ligt ten grondslag aan deze derde internationale speelfilm van de Oekraïense regisseur Sergei Loznitsa die op het filmfestival van Cannes werd overladen met complimenten.
Rusland op z’n somberst. Een alleenstaande jonge vrouw werkt op een tankstation, diep in het achterland. Omdat het postpakketje voor haar man consequent wordt terugbezorgd, besluit ze hem op te gaan zoeken. Daar moet ze voor naar Siberië waar hij een gevangenisstraf wegens moord uitzit. Onterecht, zo lijkt het. Het wordt een ‘ware tocht door het Inferno’, zoals Jacques Mandelbaum het in Le Monde omschrijft.
De figuren die haar pad kruisen zien er minstens zo akelig en ijzig uit als het voorbijglijdende landschap. De naamloze hoofdpersoon, in de geest van Dostojevski stoïcijns en deemoedig gespeeld door Vasikina Makovtseva, krijgt te maken met corrupte agenten, doorgedraaide patriotten en sadistische gevangenisbewaarders. In lange takes gaan de flessen van hand tot hand en drinken de personages op de uitzichtloosheid van het bestaan. Eenmaal in de gevangenis moet de heldin de gruwelijkste vernederingen ondergaan om duidelijkheid over het lot van haar geliefde te krijgen. ‘Alsof we ons in het Politburo van het Kwaad’ bevinden, schrijft filmrecensent Leslie Felperin in The Hollywood Reporter. Zij schat de kans op een commercieel succes voor A gentle creature ongeveer even groot in ‘als het overleven van een in de kas gekweekte orchidee in de Siberische winter’.
Peter Bradshaw vindt in The Guardian dat de metaforen en vergelijkingen tussen het huidige Rusland en het sovjettijdperk er nogal dik bovenop liggen, maar volgens hem ‘doet dat niets af aan Loznitsa’s talent en zeggingskracht’.
Geen film om vrolijk de bioscoop uit te lopen, linea recta naar de bar om een dubbele wodka achterover te slaan is waarschijnlijker.
MUZIEK – Meesterpianist met allure van een rockster
Beoordeel hem niet op zijn uiterlijk. Zou hij een paar weken zijn scheermes met rust laten, dan kan hij met zijn blonde paardenstaart gemakkelijk doorgaan voor het jongste neefje van Lenny Kravitz of Jon Bon Jovi. Maar Denis Kozukhin beoefent een ander muziekgenre. Hij is concertpianist, een uiterst begaafde bovendien.
Sinds hij in 2010 de prestigieuze Koningin Elisabethwedstrijd op zijn naam schreef, geldt Kozukhin als een absolute wereldster. Mét de allure en eigenzinnige trekjes die bij zo’n status horen. Toen hij drie jaar geleden debuteerde in de serie Meesterpianisten in het Amsterdamse Concertgebouw hadden de critici er unaniem vijf sterren voor over. Vooral door zijn onnavolgbare tempowisselingen. De ene keer fladdert hij even beheerst als nonchalant over de toetsen, dan weer krijgt zijn temperament de overhand en gaat hij woest en agressief tekeer. Tijdens sommige concerten moet hij zichtbaar moeite doen om op zijn kruk te blijven zitten. Niet voor niets wordt hij nogal eens vergeleken met een wervelwind.
Inmiddels ligt de wereld aan de voeten van de 31-jarige Rus. Platenmaatschappijen dingen naar zijn hand terwijl de beroemdste orkesten en concertzalen hem tot een contract proberen te verleiden. Maar aan een carrière moet hij niet denken, zo geeft hij zijn interviewers bij herhaling te verstaan. Laat hem maar lekker muziek maken en zijn eigen pad kiezen. Communicatie met het publiek, daar draait het om. Ook als de luisteraars het niet eens zijn met zijn muzikale interpretatie, is Kozukhin ervan overtuigd dat ze zijn uitvoering waarderen.
De internationale muziekpers is unaniem enthousiast over Kozukhins huidige wereldtournee. Volgens de Tagesspiegel ziet hij kans het door veel kenners onderschatte eerste pianoconcert van Rachmaninov haast achteloos uit de schaduw van ‘Rach 2’ te halen. The Chicago Tribune kreeg sterk de indruk dat de concertzaal zeker een meter boven de grondvesten zweefde tijdens zijn uitvoering van de tweede symfonie van Prokofjev. De criticus van The Financial Times zat in de concertzaal van het Zwitserse Bagnes waar Kozukhin zich ‘als een veroveraar op de verduiveld lastige solo in het tweede pianoconcert van Brahms stortte’.
De komende weken speelt Kozukhin werken van Brahms, Bartók, Debussy en Gershwin (Rhapsody in blue).
Auteur: Diederik Samwel