360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.
Dansbaar protest tegen het stigma van de menopauze
Niet pauzeren maar vrolijk doorknallen
In 2001 scoorde de Engelse zangeres Sophie Ellis-Bextor (46) een wereldhit met het uiterst dansbare, retro-discoachtige Murder On The Dancefloor dat twee jaar geleden opnieuw de charts bestormde dankzij de soundtrack van de speelfilm Saltburn. Onlangs verscheen Ellis-Bextors achtste album Perimenopop, waarmee ze volgens critici afrekent met leeftijdsdiscriminatie van oudere vrouwelijke muzikanten.
In Musikexpress stelt Christina Mohr dat Ellis-Bextor met deze plaat kiest voor de ‘enige juiste reactie op de schandalige biologische aanfluiting van de menselijke waardigheid die “menopauze” heet. Door niet te pauzeren maar vrolijk door te knallen.’
Haar collega van RTV Suisse legt uit dat Ellis-Bextor heeft besloten ‘de perimenopauze, de hormonale overgangsfase die voorafgaat aan de menopauze, frontaal aan te pakken. In plaats van het te stigmatiseren, maakt ze er het centrale thema van haar album van en viert ze die periode van het vrouwenleven met humor en lichtheid.’ Tegelijkertijd ‘markeert de plaat een terugkeer naar haar roots: naar het dance-popgenre dat haar begin deze eeuw zoveel succes bracht’.
Roisin O’Connor schrijft in The Independent dat Ellis-Bextor wil bewijzen dat, ‘hoe onze vrouwenhatende muziekindustrie er ook tegenaan kijkt, vrouwen na hun vijfentwintigste uitstekend in staat zijn om knallers te maken. Daar slaagt ze in, en spectaculair ook. Ze levert een huzarenstukje met deze uitstekend geproduceerde en gedurfde plaat.’
Matt Collar noteert voor AllMusic dat de zangeres een paar ‘heerlijke nummers heeft gemaakt die haar dansvloerelan laten zien en haar coole, chique accent tegen pulserende disco-grooves. Gelukkig heeft ze de kunstzinnige lyriek van haar vorige, goed ontvangen barokpopalbums niet volledig verlaten.’ In Clash Magazine is Maddy Smith alleen al onder de indruk van de grootheden die aan het album hebben meegewerkt: van wie bassist en producer Nile Rodgers (voorheen Chic), de Amerikaanse ster Selena Gomez en de Britse singer-songwriter MNEK de bekendste zijn. Het leidt, ‘afgezien van momenten die wat flauw aanvoelen’, onder meer tot ‘funky anthems, een mix van jaren 80 synths met club-geïnspireerde muziek en een hele reeks van met dance doordrenkte popgenres, met Ellis-Bextors suikerzoete zang als statement’.
Onverwacht poëtisch
Het kleine grote verhaal van Emily
Met Emily Forever bevestigt Maria Navarro Skaranger haar reputatie als schrijver die ‘met klein materiaal groot weet te raken’, meent Aftenposten. De Noorse krant typeert de roman als intiem en beeldschoon, ‘gedragen door een opvallend milde, invoelende blik’; ‘Skaranger beschrijft zonder sensatiezucht, maar met precisie, hoe een jonge vrouw haar weg zoekt in een benauwd bestaan.’
Hoofdpersoon Emily, afkomstig uit een niet al te welvarend milieu, is negentien jaar oud en zwanger, en de vader van het kind is niet van plan om zich met haar of het leven van het ongeboren kind bezig te houden. Emily’s moeder besluit om bij haar dochter in te trekken en haar voor en na de bevalling te helpen. Ondertussen dienen zich andere mannen aan in Emily’s omgeving, maar ze heeft geen tijd, of geen zin, om hun aandacht te registreren. De roman gaat over hoe Emily wordt gezien door anderen, en hoe die lijken te denken te weten wie ze is.
De Noorse krant Adresseavisen prijst de manier waarop Skaranger haar verhaal overbrengt. Dat dit een allesbehalve somber boek is, schrijft recensent Ole Jacob Hoel, is te danken aan de ‘eigenzinnige verteller die tastend, speels en licht ironisch’ observeert en daarmee een ‘onverwacht poëtische’ toon weet te vangen.
Ook bij NRK Bok valt vooral Skarangers stijl in de smaak: ‘met vitaliteit, ironie en poëzie schrijft ze over zwangerschap, bevalling en kraamtijd en bovendien over klasse, wat tot uiting komt in de materiële details en de subtiele manier waarop over zorg en afhankelijkheid wordt geschreven’. Die combinatie levert, aldus de recensent, een compacte, gelaagde en geslaagde roman op.
Morgenbladet onderstreept dat de auteur ‘innig’ schrijft over een richtingloos bestaan – grijze dagen, televisie die de leegte moet vullen, zware gedachten – en dat het vertelperspectief niet alleen origineel is, maar bovendien een grote solidariteit met Emily opwekt.
Ook in Zweden zijn de besprekingen positief. Upsala Nya Tidning noemt Emily Forever ‘een stille, stralende kleine roman’: fragmentarisch maar trefzeker, klein in gebaar en groot in effect. Het Poolse cultuurplatform Wrocławski Portal Kulturalny benadrukt hoe Skaranger de thema’s moederschap, kwetsbaarheid en een sociaal precair bestaan zonder sentimentaliteit benadert. Juist dat het verhaal geen pathetisch tintje heeft en Emily niet tot slachtoffer wordt gemaakt, maakt het resultaat volgens de recensent ontroerend. ‘(…) het is (…) Skarangers’ onverzettelijke aandringen dat iedereen zijn eigen persoon is die het [boek] zo menselijk maakt. Prachtige literatuur,’ besluit het Deense Information.
Emily Forever verscheen in september bij Uitgeverij Oevers in een vertaling van Liesbeth Huijer.
Subtiel of toch overgestileerd?
Het regiedebuut van actrice Kristen Stewart
De memoires van de Amerikaanse schrijver Lidia Yuknavitch (1963) naar het grote scherm brengen is geen geringe opgave, meent cultuurmagazine I-D. Toch zijn veel recensenten lyrisch over de verfilming door Kristen Stewart. De Californische actrice zou met The Chronology of Water ‘glansrijk [slagen] achter de camera’, met een eerste speelfilm die I.D. ‘ambitieus en abstract’ noemt. Het autobiografische relaas waarop de film is gebaseerd ‘is het meedogenloze verslag van seksueel geweld in haar [Yuknavitchs] jeugd, gevolgd door jaren van vlucht (in drugs, hyperseksualiteit en zelfdestructief gedrag), waarna de auteur (…) haar pijn kanaliseert in de literatuur’, beschrijft The Hollywood Reporter.
Volgens Variety slaagt Stewart waar velen faalden: ‘Als regisseur balanceert ze op een koord: ze maakt een film die vrijwel uitsluitend over bewustzijn gaat, en laat ons alles zien zonder ooit té expliciet te zijn.’
Hierbij spelen zowel de audio als het camerawerk een grote rol, die beide de kijker tot de psyche van de hoofdpersoon doen doordringen. Ook wordt het acteerwerk van onder andere Imogen Poots geprezen. ‘Zoals te verwachten haalt Stewart het beste uit haar acteurs,’ aldus Variety. Het duo zou erin slagen Lidia ‘niet te reduceren tot een optelsom van pijnlijke herinneringen’ maar haar in al haar nuances en complexiteit te verkennen, volgens Rolling Stone. Het magazine noemt de manier waarop de regisseur ons onomwonden in het verhaal stort een beetje ‘punk’.
Die aanpak overtuigt niet iedereen; vooral uit het VK klinkt stevige kritiek. Time Out prijst Stewarts ambitie, maar vindt de film ‘te lang en herhalend’. The Upcoming struikelt over ‘clichés’, ‘overgestileerde opnamen’ en een pretentieuze toon die het emotionele gewicht zou ondergraven. The Arts Desk meent dat de vorm het gevoel overvleugelt, Radio Times noemt de film ‘zelfgenoegzaam en naïef’, en The Guardian prijst weliswaar de intense, zintuiglijke regie en het sterke spel van Poots, maar bekritiseert tegelijk ‘jeugdig indie-gehannes’ en clichématige stileringen die vertragend werken. Zelf zal Stewart misschien niet al te veel over deze kritiek inzitten; fouten, zegt ze in een interview naar aanleiding van de film, zijn ‘fucking hot’.
The Chronology of Water verschijnt januari 2026 in de bioscoop.
De onverzoenlijke misselijkheid van het bestaan
Iraanse regisseur grossiert in prijzen
In It was just an accident herkent garagehouder Vahid de bestuurder van een auto die met pech komt aanrijden. Kan niet missen: het vreemde loopje en het geluid van zijn prothese; Eghbal, zijn voormalige beul in de beruchte Evin-gevangenis in Teheran. Vahid besluit hem te gijzelen en wil hem levend begraven – tot hij gaat twijfelen. Vervolgens gaat hij op zoek naar getuigen die Eghbals identiteit kunnen bevestigen. ‘Jafar Panahi, Iraans meest prominente en gerespecteerde filmmaker, maakte een wonder van een film omdat er zo veel misging’, schrijft Barry Hertz in The Globe and Mail. Daarmee verwijst hij naar de zeven maanden dat Panahi zelf in de Evin-gevangenis zat. ‘Het maakt zijn nieuwste productie tot een bewijs van vindingrijkheid en moed, terwijl het ook een stille, woedende reactie is op het Iraanse regime.’
‘Grappig, ontroerend en weerzinwekkend,’ vindt Hubert Heyrendt in La Libre. ‘Een oogverblindende getuigenis van Panahi’s talent. Hij maakt nu deel uit van de zeer selecte kring van regisseurs die de Gouden Palm, Leeuw en Beer hebben gewonnen.’
Volgens David Ehrlich van IndieWire wordt het hart van de film gevormd door ‘de onverzoenlijke misselijkheid van het bestaan in een land waar de getraumatiseerde slachtoffers van het regime gedwongen worden als buren te leven naast de mensen die het mogelijk blijven maken’.
It was just an accident van Jafan Panahi draait vanaf 6 november in de bioscoop.