België verzette zich tegen het gebruik van Russische tegoeden
Nadat het niet was gelukt een akkoord te bereiken over het gebruik van Russische activa voor de financiering van hulp aan Oekraïne, kozen de 27 landen uiteindelijk ‘voor een conventionele lening (…) gefinancierd met gezamenlijke schuld’, vat de Italiaanse krant La Repubblica samen.
Na urenlange, moeizame onderhandelingen kwamen de Europese leiders in Brussel in de vroege uren van 19 december overeen om Kyiv de komende twee jaar 90 miljard euro te lenen. Het betreft een renteloze lening, gefinancierd door de EU-begroting, een oplossing die aan het begin van de onderhandelingen werd afgewezen vanwege een gebrek aan consensus.
De 27 lidstaten moesten dringend een duurzame oplossing vinden om Oekraïne te financieren, dat al in het eerste kwartaal van volgend jaar zonder geld dreigt te komen zitten. In oktober hadden ze toegezegd het grootste deel van de financiële en militaire steun aan Kyiv in 2026 en 2027 te blijven verstrekken, na de door Donald Trump bevolen stopzetting van de Amerikaanse financiering.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De beslissing die vrijdag werd aangekondigd is ‘een bitterzoete overwinning voor de meest fervente aanhangers van Oekraïne’, die ‘liever de Russische activa hadden vrijgemaakt’ om de hulp aan Kyiv te financieren, aldus Politico Europe. ‘Het is zeker niet de ideale optie, maar het belangrijkste is dat de financiering van Oekraïne gegarandeerd is,’ vertelde een Europese regeringsfunctionaris aan het tijdschrift.
Een akkoord over het gebruik van Russische activa stuitte wekenlang op fel verzet van België, aangezien het grootste deel van deze tegoeden, zo’n 210 miljard euro, daar ligt opgeslagen. De Belgische premier Bart De Wever had in oktober al vrijwel onbeperkte garanties van zijn partners geëist om het risico op Russische represailles of vervroegde terugbetaling te beperken.
De door overheidssubsidies explosief gestegen huizenprijzen leiden in Rusland tot tweespalt aan de top. Met de verkiezingen in aantocht verwachten economen echter niet dat de regering de hypotheeksubsidies snel zal afbouwen, ondanks de nadelen die eraan kleven.
Als zoethoudertje voor burgers die de oorlog moe zijn deelt de Russische staat miljarden dollars aan goedkope leningen uit om een huis te kopen. Al dat geld leidt nu tot een economisch probleem dat maar weinigen hadden voorzien: een snelgroeiende vastgoedzeepbel. Terwijl in Oekraïne de strijd doorwoedt, zorgen de steeds hogere huizenprijzen en de snel stijgende inflatie voor verdeeldheid in de hogere Russische echelons. Aan de ene kant heb je de strenge centrale bank die over de financiële stabiliteit van het land moet waken, aan de andere kant het Kremlin, dat in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2024 vooral aan zijn populariteit werkt.
President Poetin zei vorige week dat hij zeker tot het einde van 2024 wil doorgaan met de populaire hypotheeksubsidies, waardoor gezinnen met kinderen goedkoper geld kunnen lenen. Maar Elvira Nabioellina, de president van de Russische centrale bank, roept juist op tot het afbouwen ervan; zij waarschuwt dat deze subsidies fnuikend zijn voor de pogingen van de centrale bank om de vraag te drukken en de inflatie af te remmen. Vorige week verhoogde de centrale bank de belangrijkste rentevoet naar 16 procent, meer dan het dubbele van afgelopen juni.
Russen staan van oudsher argwanend tegenover hypotheken, die in de volksmond worden betiteld als ‘schuldslavernij’; ze kopen hun huizen liever zonder te lenen. Dat begon te veranderen in 2020, toen de overheid hypotheeksubsidies voor nieuwbouw begon te verstrekken als steunmaatregel in de pandemie. Sinds de Russische inval in Oekraïne heeft de interesse voor dat programma een hoge vlucht genomen. Direct na de inval kelderde het aantal hypotheken aanvankelijk nog, maar dat veranderde toen banken minder eisen gingen stellen, de subsidies voor burgers werden verhoogd en rijkere Russen als gevolg van de sancties minder bestedingsmogelijkheden hadden voor hun geld.
Nieuw jaarrecord
Volgens cijfers van de centrale bank is het Russische hypotheekvolume tot oktober 2023 met 72 procent gegroeid tot bijna 70 miljard dollar, een nieuw jaarrecord. Dankzij de overheidssteun is het merendeel van die hypotheken verstrekt tegen een rente die ver onder het marktpercentage ligt. De bijbehorende nieuwbouw heeft de economie een impuls gegeven.
Rusland heeft de sancties beter doorstaan dan het Westen voor mogelijk had gehouden; in 2024 wordt er zelfs weer gerekend op economische groei. De pijlers waar deze economische activiteit op rust zijn de nog immer hoge olieopbrengsten, de enorme toename van de defensiebestedingen en cadeautjes voor de gewone burger in de vorm van pensioenverhogingen en goedkope leningen. Het hypotheekprogramma is daar een belangrijk onderdeel van.
Maar economen zien verontrustende signalen van oververhitting van de economie als gevolg van al die hoge uitgaven en leningen. Volgens de Russische krant Vedomosti rekent de regering voor dit jaar op een verviervoudiging van de kosten van het subsidieprogramma tot 454 miljard roebel, oftewel zo’n 5 miljard dollar. Dat ook de regering zich van de risico’s bewust is, blijkt uit het feit dat ze de verplichte eigen inleg bij de aanschaf van een huis heeft verhoogd van 20 naar 30 procent.
Rusland heeft de sancties beter doorstaan dan het Westen voor mogelijk had gehouden
Voor veel Russen is onroerend goed een van de weinige zaken waar ze hun spaargeld in kunnen steken ter bescherming tegen de hoge inflatie die al decennialang met tussenpozen in Rusland woedt. De economische sancties drukken de aandelenhandel, en door de deviezenbeperkingen en westerse maatregelen is het ook moeilijk om geld naar het buitenland te sluizen.
Maar door de versoepeling van de hypotheekeisen stijgen de nieuwbouwprijzen. Een nieuwbouwappartement is in Rusland nu gemiddeld 40 procent duurder dan een appartement dat wordt doorverkocht. Vóór de komst van het hypotheekprogramma bedroeg dat verschil nog geen 10 procent. En die grote kloof betekent dat mensen er geld op kunnen verliezen als ze hun nieuw gekochte woning proberen te verkopen. ‘De spaartegoeden van mensen worden door de hypotheekrentesubsidies weggevaagd,’ zegt Olga Bytsjkova van onderzoeksbureau Moody’s Analytics.
Met de betalingsachterstanden valt het tot nog toe mee; daarvan is volgens cijfers van de centrale bank slechts sprake bij 0,4 procent van de hypotheken. Maar economen vrezen dat er onder de oppervlakte toch sprake is van financiële stress. Volgens Bytsjkova besteedt pakweg de helft van de nieuwe hypotheeknemers 80 procent of meer van het inkomen aan het aflossen van hun schuld, bijna tweemaal zoveel als twee jaar geleden.
Een belangrijke groep burgers die deelt in de vastgoedhausse betreft de familie van gesneuvelde of gewond geraakte soldaten, zegt Alexandra Prokopenko, een voormalig medewerker van de Russische centrale bank die nu als extern onderzoeker verbonden is aan het Carnegie Russia Eurasia Center in Berlijn. Nabestaanden van in Oekraïne gesneuvelde soldaten kunnen rekenen op 5 miljoen roebel van de staat (circa 56.000 dollar), plus nog eens miljoenen aan steun van regionale overheden en uitkeringen van pensioenen en verzekeringen. Volgens Prokopenko gebruiken veel mensen dat geld om vastgoed mee te kopen. ‘Mensen voelen zich rijker,’ zegt ze. ‘Dat is een heel belangrijke politieke factor, dat mensen kunnen zien dat het ze beter gaat.’
Vastgoedcrisis
Prokopenko zegt dat er een vastgoedcrisis kan ontstaan als de overheid haar ruimhartige steunregelingen afschaalt of beëindigt. Dat kan tot betalingsachterstanden bij hypotheeknemers leiden en de banken opzadelen met oninbare schulden. ‘Die overheidssubsidies zijn niet voor eeuwig. Dat is een enorm risico,’ zegt ze. ‘Het is onduidelijk hoe mensen deze schulden over drie of vijf jaar moeten afbetalen.’
Hypotheeksubsidies worden door Rusland ook ingezet om mensen over te halen dienst te nemen in het leger, te gaan werken in bepaalde sectoren zoals de ICT, of te verhuizen naar regio’s die de overheid wil ontwikkelen, zoals het uiterste oosten en het poolgebied. Die subsidieprogramma’s worden vaak ook nog aangevuld met bedragen aan contant geld. In het kader van het programma ‘Wonen in de poolcirkel’ kunnen kopers van een huis in die regio tot wel anderhalf miljoen roebel (circa 17.000 dollar) krijgen.
Hypotheeksubsidies worden door Rusland ook ingezet om mensen over te halen het leger in te gaan
De hypotheekgroei komt voor een groot deel op het conto van steden als Moskou en Sint-Petersburg, maar ook in andere regio’s wordt druk geleend. Op de in 2014 door Rusland geannexeerde Krim, de regio die Oekraïne nu probeert terug te veroveren, is volgens cijfers van de centrale bank het volume aan hypothecaire leningen het afgelopen jaar verdubbeld. In Toeva, een afgelegen regio in Siberië, is het hypotheekvolume gestegen met 233 procent, al was het aanvangsvolume daar laag. Aangezien er in maart verkiezingen zijn, waarvoor Poetin in december zijn kandidatuur heeft bevestigd, verwachten economen niet dat de regering de hypotheeksubsidies snel zal afbouwen. Ze blijven ‘heel populair, dus ik verwacht vóór de verkiezingen geen grote veranderingen, ondanks de neveneffecten,’ zegt Vasily Astrov van het Weens Instituut voor Internationaal Economisch Onderzoek.
Las Warmi – een netwerk van 3600 vrouwen – beheren een succesvol microkredietsysteem in de Argentijnse Andes. Tachtig fondsen worden gefinancierd met ongeveer 40.000 euro. In tien jaar tijd zijn er vierduizend leningen verstrekt.
Op de Argentijnse hoogvlakte van het Andesgebergte, op ruim 3,5 kilometer hoogte, blinken de W’s op de opslagtanks van een pompstation je tegemoet. Een paar toeristen zijn gestopt om te tanken en vragen verbaasd welk merk dit is. ‘Las Warmi,’ zegt de pompbediende op een toon alsof het om een heel bekend benzinemerk gaat.
Dat is niet zo vreemd; deze vrouwen – die zichzelf Las Warmi Sayajsunqo noemen, wat in het Quechua ‘de doorbijtsters’ betekent – zijn een geregistreerd handelsmerk. Met Rosario Quispe als drijvende kracht hebben de vrouwen van Las Warmi een netwerk met 3600 leden op poten gezet. Ze verstrekken kleine leningen aan startende bedrijfjes zonder een zakelijk onderpand te vragen. Uitgangspunt voor hun organisatie is de Andescultuur.
Toen in 2001 de crisis in volle gang was, stonden de bedrijfscijfers van Las Warmi er goed voor. Het netwerk had een lening gekregen van de Stichting Avina, een non-profitorganisatie voor duurzame ontwikkeling. Ook hadden alle bij Las Warmi aangesloten onderneminkjes een positieve balans. Er was dus geld om te investeren, en het tankstation stond te koop. ‘Het voelde alsof we een vliegtuig kochten,’ vertelt Quispe aan La Nación. ‘Ineens waren we ondernemers. We hadden nog geen idee van de kopzorgen die het tankstation ons zou bezorgen. We waren alleen maar heel blij.’
Op de bedrijvenlijst van Las Warmi staat onder meer het eerste internetcafé – nu een klaslokaal – van Abra Pampa, de hoofdstad van de provincie Jujuy. Maar ook het zoutbewerkingsbedrijf Cerro Negro, de forelkwekerijen in Cusi Cusi en Alfarcito, en een aardappelteeltbedrijf in het Andesgebergte zijn aangesloten bij Las Warmi. Daarnaast hebben de vrouwen een centraal verkooppunt ingericht waar ambachtelijke producten worden verkocht van de 115 verschillende leefgemeenschappen in de Argentijnse Andes.
Quispe is trots op de sociale bedrijven die ze hebben opgericht. ‘Al doende en met vallen en opstaan leerden we hoe het moest.’ Soms viel het tegen. Eén bedrijf kwam niet van de grond, omdat de bedrijfskundigen de Andescultuur niet begrepen en eisen stelden waaraan ze ‘onmogelijk’ konden voldoen. Een ander bedrijf, dat lamaleer bewerkte, moesten ze vanwege ‘een principekwestie’ sluiten. Ook wezen ze een voorstel om in de hoogvlakte een bierbrouwerij neer te zetten van de hand. ‘Er is hier veel alcoholisme, en we wilden het probleem niet nog groter maken,’ aldus Quispe.
Oprichting en groei
In eerste instantie werd het Las Warmi-netwerk opgericht om de gezondheid van de vrouwen op de Andeshoogvlakte te verbeteren. Halverwege de jaren negentig ontdekte Quispe via een ziek familielid dat veel Andesvrouwen baarmoederhalskanker hadden. Ze zocht contact met artsen die de vrouwen kosteloos wilden behandelden. Toen de Stichting Avina dit hoorde, nam deze contact op met Las Warmi om de artsen alsnog voor hun werk te betalen. Zo werd de samenwerking tussen Las Warmi en Stichting Avina geboren. ‘Kanker is nog steeds een probleem,’ zegt Quispe. ‘Helaas konden we niet alles doen wat we van plan waren. We houden ons nu niet meer bezig met gezondheidszorg. De kosten zijn te hoog. Het is de verantwoordelijkheid van de overheid; zij moeten medische zorg naar de regio brengen. De Andesvrouwen gaan geen driehonderd kilometer reizen voor een bezoek aan het ziekenhuis,’ aldus Quispe.
Samenwerken met de mensen van Stichting Avina bleek een duwtje in de rug voor de verdere ontwikkeling van Las Warmi. Vooral bij het optuigen van het systeem van microkredieten en het beoordelen van de haalbaarheid van de ingediende projecten waren hun technische adviezen cruciaal.
Mirta Andrada, verantwoordelijk voor de financiën, legt uit dat Las Warmi op dit ogenblik tachtig fondsen beheren. Die worden gefinancierd met de 700.000 peso [zo’n 40.000 euro] die de organisatie in kas heeft. In tien jaar tijd zijn er vierduizend microkredieten verstrekt. Op dit moment bedraagt een lening gemiddeld tussen de 8000 en 10.000 peso.
Waar dient het geld voor? Dat kan van alles zijn: het afbouwen van een huisje, het aanschaffen van gereedschap of het omheinen van een erf. Een Andesleefgemeenschap dient een aanvraag in waarin staat hoe het geld hun levenskwaliteit zal verhogen. Ook moeten ze uitleggen hoe ze de lening gaan aflossen. Andrada verzekert dat alles tot op de laatste peso wordt terugbetaald, soms iets later dan afgesproken. ‘Alleen zo kunnen we kredieten blijven verstrekken,’ aldus de financieel directeur.
Quispe is ervan overtuigd dat Las Warmi moeten vasthouden aan hun sociale doelen, want er is nog veel te doen
Het systeem is gebaseerd op vertrouwen en mondelinge overeenkomsten. Er zijn geen garanties. Er worden afspraken gemaakt over de hoogte van het bedrag en de wijze van terugbetalen. Het model heeft veel weg van dat van de Grameen Bank voor microkredieten, opgericht door de Bengalese econoom Muhammad Yunus, die er de Nobelprijs voor de Vrede voor kreeg.
Nog steeds is Quispe verbaasd dat de Harvard-universiteit een aantal jaren geleden interesse toonde in hun werk. De vrouwen werden uitgenodigd om over hun microkredietennetwerk te vertellen. ‘Op Harvard wilden ze weten hoe we dat deden. Hoe het kon dat we geld leenden aan arme mensen en geen last hadden van wanbetalers. En dat we het werk dat er was onder elkaar verdeelden, zodat de mensen niet wegtrokken uit de regio. Want dat doe je als je niets hebt.’
Het bezoek aan Noord-Amerika bleek belangrijk. ‘Door er op Harvard over te vertellen en indianenstammen te bezoeken, begrepen we dat we op de goede weg zaten,’ zegt Quispe. ‘We zagen dat we het juiste deden om ervoor te zorgen dat de Andesgemeenschappen niet uit elkaar vielen.’
Het volgende doel van Las Warmi is het verplaatsen van de spinnerij van Palpalá naar de provinciehoofdstad Abra Pampa. Ze zijn hierover in gesprek met de leden van het netwerk. ‘We hebben geleerd hoe we de kwaliteit van de wol kunnen verbeteren. We hebben inpakmateriaal en dozen gemaakt om de producten in te vervoeren. Nu willen we dat de fabriek hiernaartoe komt, de plek waar we zijn geboren en waar we de kledingstukken maken.
Ze zijn eveneens aan het onderhandelen over een betere prijs voor hun wol. Dit jaar is de prijs voor lamawol erg laag. Daar komt bij dat ze vanwege de droogte dieren hebben moeten slachten. Een kilo lamawol brengt rond de 50 peso op, zo’n 3 euro (uit één lama haal je 60 kilo), terwijl een kilo vicuñawol veel meer opbrengt, zo’n 800 euro. ‘Men realiseert zich niet wat het kost om een lama te verzorgen, hoeveel tijd erin gaat zitten. En bijna niemand weet dat je het beest maar één keer in de anderhalf of twee jaar kunt scheren,’ zegt Quispe.
Quispe is ervan overtuigd dat Las Warmi moeten vasthouden aan hun sociale doelen, want er is nog veel te doen. ‘Op de hoogvlakte hebben we nog steeds primitieve schooltjes. De latrines in onze huizen zijn niet op het riool aangesloten. Bovendien hebben we wegen nodig om de spullen die we maken naar de stad te vervoeren.’
Werkgelegenheid en educatie zijn volgens Quispe doorslaggevend voor nog meer groei. Ze hoopt dat over drie maanden de theefabriek gaat draaien. De bladeren komen uit de Andeshoogvlakte en andere Argentijnse streken. ‘We maken theezakjes met onze W erop, die in heel Argentinië te koop zullen zijn!’ zegt Quispe trots.
De Argentijnse krant La Nacion (waarvan de oplage circa een vijfde van de totale krantenproductie in Argentinië beslaat) is een conservatief dagblad, opgericht in 1870 door de voormalige president Bartolomé Mitre, wiens naamgenoot en nazaat
op dit moment hoofdredacteur van het blad is.
Samen met concurrent Clarín (opgericht in 1945) kwam de krant enkele jaren geleden in aanvaring met de regering-Kirchner, in verband met de gezamenlijke overname in 1976 van de grootste papierfabriek van het land, Papel Prensa. Die was volgens de regering tot stand gekomen met steun van de toenmalige junta. Beide kranten zouden bovendien de papierprijzen voor hun concurrenten kunstmatig hoog houden.
Tot oud-medewerkers van La Nacion behoren schrijvers als Borges en Vargas Llosa. Er bestaat een iconische foto uit 1961 waarop Che Guevara verdiept is in een exemplaar van de krant.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
