360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen, of online te vinden zijn.
Dave Chappelle weet het luchtig te houden
Podcast en muzikale soundtrack ineen
PODCAST | ‘Het zou me niks verbazen als Dave Chappelle nog nooit een podcast had geluisterd voordat hij er zelf een maakte’, schrijft Carrie Battan van The New Yorker. The Midnight Miracle van de Amerikaanse komiek en satiricus is geen podcast in ‘talk-radio-stijl’, en ook geen verhalende show. ‘Chapelle doet niet aan overdreven preludes, introducties of wegwijzers. In plaats daarvan beweegt The Midnight Miracle van verhaal naar verhaal, subtiel afgewisseld door zorgvuldig geselecteerde muzikale intermezzo’s.’ Cultuursite NME spreekt zelfs van een muzikale soundtrack, bestaande uit onder andere Charlie Parker, Dizzy Gillespie, Thelonious Monk, D’Angelo, Heatwave featuring Johnnie Wilder en veel meer. Inspiratie op dit vlak is mede afkomstig van rappers Yasiin Bey (Mos Def) & Talib Kweli, met wie Chappelle de show samen maakt. In de woorden van entertaimentsite Deadline ‘verlegt [The Midnight Miracle] de grenzen van de podcast en ontstaat een audio-ervaring die luisteraars nooit eerder hebben gehoord’.
In de show komen naast muziek en humor ook maatschappelijke issues aan bod, van racisme tot eenzaamheid tot verslaving. Zo heeft Bey het in een van de afleveringen over Amy Winehouse, met wie hij bevriend was, en over het belang van niet oordelen wanneer anderen in nood zijn. Ook in zulke afleveringen, prijst Battan Chappelle, blijft de toon luchtig zonder dat de makers in algemeenheden vervallen.
Elke twee weken is een nieuwe aflevering van Midnight Miracle te beluisteren via verschillende podcastplatforms.
Laura Weeda
Wereldberoemd animefilmpje uitgewerkt tot boek
‘Hartverwarmend maar niet sentimenteel’
LITERATUUR / ANIME | In 1999 bedacht en regisseerde de Japanse Makoto Shinkai de animefilm Kanojo to kanojo no neko, beter bekend als She and Her Cat, een vijf minuten durend verhaal over de relatie tussen een kat en zijn baasje, verteld vanuit het perspectief van de kat. Shinkai maakte de film in een tijd dat hij in een klein appartement woonde met rondom telefoonpalen met elektrische draden. ‘Ook al was de omgeving een warboel van lelijke dingen, ik wilde de schoonheid vinden in de dingen om me heen’, vertelt hij aan Otaku in Review. ‘Ik was geïnspireerd door de games die ik destijds veel speelde, waarin de omgeving rijk en gedetailleerd is.’ De illustraties zijn van eigen hand, voor de 3D-scènes gebruikte hij Adobe After Effects. Het project, waaraan behalve de kat drie mensen meewerkten, groeide uit tot een internationaal succes en werd wereldwijd ruim 550 miljoen keer bekeken. Anime UK News prijst het verhaal als ‘hartverwarmend zonder overdreven sentimenteel te zijn’. Volgens Manga Bookshelf raakt de serie je ‘recht in het hart’ en wordt het verhaal knap verteld, waarbij ook het leven van de vrouw in de Japanse samenleving wordt belicht, stipt Anime Feminist aan.
Naruki Nagakawa, auteur van o.a. toneelstukken en manga’s, publiceerde in 2013 samen met Shinkai het gelijknamige boek. De geïllustreerde roman geeft, in de woorden van Nederlandse uitgever Meulenhoff, ‘een inkijkje in de belevingswereld van katten en de mensen op wier leven ze zo’n enorme impact hebben’.
Zij en haar kat verschijnt in augustus bij Meulenhoff, in een vertaling van Geert van Brem.
Laura Weeda
Volop spiegels aan de wand
Toeschouwer als deelnemer bij speelse installaties
KUNST | Voor de expositie Mirror | Mirror in Amersfoort heeft samensteller Judith van Meeuwen installaties van dertig nationale en internationale beeldend kunstenaars bij elkaar gebracht. Het thema is (zelf)reflectie in brede zin: vanuit wetenschappelijke, kunsthistorische of verhalende invalshoek. Het museum is gevuld met spiegels in de meest onverwachte en uiteenlopende verschijningsvormen. Een spiegel waarin je pas iets ziet wanneer je lacht, een spiegel die ’s winters het zonlicht weerkaatst of eentje die je met een hometrainer in beweging moet brengen om een nieuw perspectief te krijgen.
Het laatste kunstwerk, Mobile Mobile van de Deense kunstenaar Jeppe Hein, is voor het eerst te zien. Andere ontwerpen zijn van onder meer Kathrin Schlegel, Berk Ilhan en landschapskunstenaar Andy Goldsworthy.
Ingeborg Ruthe schrijft in de Berliner Zeitung dat Hein, ‘kort na de eeuwwisseling een van de meest succesvolle internationale kunstenaars’, veel lichtere werken maakt nadat hij was hersteld van een totale burn-out. Pas na tussenkomst van een boeddhistische non kwam hij er weer bovenop. ‘Tegenwoordig is hij, juist vanuit zijn drukke omgeving in Berlijn, voortdurend op zoek naar het speelse en alledaagse.’
Volgens Gabriela Angeleti, recensent van The Art Newspaper, ligt het accent bij Hein nu nog meer op meditatieve en interactieve kunst: ‘Tijdens het maken en ontwerpen komt hij weer op adem en dat probeert hij over te brengen op de toeschouwer.’
‘Het is Hein altijd te doen om het concept waarin de kijker iets in gang zet, waarna het kunstwerk de controle overneemt’, schrijft Kaytie Johnson in het Artpulse Magazine. ‘Zo is de museumbezoeker toeschouwer en deelnemer tegelijk.’
Hannah Jane Parker van The Guardian kan nog wel waardering opbrengen voor het idee achter de slimme lachspiegel van Berk Ilhan: het opvrolijken van kankerpatiënten. Maar de criticus noemt het ‘idioot’ om het product voor een paar duizend dollar op de markt te brengen: ‘Wie kanker heeft en nog niet doodmoe is geworden van het advies om positief te blijven, kan vast beginnen met sparen.’
De tentoonstelling Mirror | Mirror is tot en met 29 augustus te zien in Kunsthal KAdE in Amersfoort.
Diederik Samwel
De teloorgang van een bergdorp in Lesotho
Staalkaart van menselijk uithoudingsvermogen
FILM | Het bergdorpje Nasaretha in het door Zuid-Afrika omsloten Lesotho dreigt onder water te verdwijnen als het plan van de overheid voor een grote stuwdam werkelijkheid wordt. De oude en wijze vrouw Mantoa wil koste wat het kost voorkomen dat de begraafplaats en daarmee de hele dorpscultuur wordt weggespoeld en leidt de opstand van het dorp. Dat is het op feiten gebaseerde uitgangspunt van de speelfilm This is not a burial, it’s a resurrection van de in Lesotho geboren regisseur Lemohang Jeremiah Mosese.
John Lynn van de internationale filmsite International Cinephile Society is vol bewondering voor het kleurgebruik en de kadrering en vond het de mooiste film van het afgelopen jaar. ‘De camera maakt een levend organisme van een dorpsgemeenschap en laat haarscherp zien hoe moderne ontwikkelingen onze cultuur bedreigen.’
In Los Angeles Times beschrijft Robert Abele de film als ‘poëtisch en schilderachtig’ en vindt hij het ‘een schande’ dat Mosese er geen Oscarnominatie aan overhield. Wel vraagt hij zich af wat er van de film was geworden zonder hoofdrolspeelster Mary Twala Mhlongo: ‘Met haar verweerde gezicht, tere maar ongebroken postuur en bewonderenswaardige vasthoudendheid vormt ze een staalkaart van het menselijk uithoudingsvermogen.’
Volgens Andy Crump van het Amerikaanse Paste Magazine is het vooral ook een film over leven en dood: ‘Mosese maakt duidelijk dat je leeft in het land waar je geliefden zijn begraven. Noch de levenden, noch de doden kunnen dat ongestraft achter zich laten.’
Criticus Anthony Lane van The New Yorker kan zich voorstellen dat sommige kijkers de bredere context missen. Want in werkelijkheid is in Lesotho een veelomvattend meerjarenplan uitgevoerd om de lokale bevolking van water en stroom te voorzien. Maar daar gaat het Mosese niet om, schrijft Lane: ‘Hij wil de invloed van politiek en bestuur tot mythische proporties brengen. Letterlijk, door natuur en gemeenschap als een Grieks koor op te voeren, inclusief klaagzangen.’
Guy Lodge heeft op een vergelijkbare manier naar de film gekeken, schrijft hij in Variety: ‘De film brengt het aardse bestaan samen met een mystieke droomwereld.’ Hij vindt dat deze ‘avant-garde Zuid-Afrikaanse vertelling’ ook buiten het art house circuit de volle aandacht verdient. Lodge noemt het een ‘onvoorspelbare film met een hoekige sound design die dialogen doet verstommen. Door de natuurlijke lichtinval en het kleurenpalet wordt de kijker aan de grond genageld en dan meegevoerd naar een magisch-realistische sfeer.’
This is not a burial, it’s a resurrection van Lemohang Jeremiah Mosese is vanaf 29 juli te zien in de bioscoop.
Diederik Samwel
