De aanhangers van de beweging die onder leiding van hun president Amerika weer groot willen maken, richten zich vooral op het aanwakkeren van woede en wrok.
De ‘Make America Great Again’-beweging is het kloppende hart van de Grand Old Party [bijnaam van de Republikeinse Partij], de dominante politieke partij in de Verenigde Staten. Daarmee is MAGA de belangrijkste politieke beweging ter wereld, en dat maakt bepaalde recente ontwikkelingen binnen die beweging zo zorgwekkend.
In maart stelden de College Republicans of America (CRA), een van de oudste jeugdorganisaties die gelieerd zijn aan de Republikeinse Partij, Kai Schwemmer aan als politiek directeur. Schwemmer had in het verleden banden met Nick Fuentes, antisemiet en aanhanger van witte suprematie, en diens beweging Groyper, een los netwerk van wit-nationalistische activisten en internettrollen die zich verzamelen rond online-influencers, met name Fuentes.
‘WOKE meute’
Martin Bertao, de voorzitter van de CRA, verdedigde de aanstelling op X door te schrijven dat hij over de beslissing had nagedacht en ervoor koos ‘aan NIEMAND excuses aan te bieden’, om eraan toe te voegen: ‘CRA zal nooit zwichten voor de WOKE meute!’ Schwemmer vertelde op zijn beurt aan Fox News Digital dat CRA en hij ‘het zat zijn om mee te werken aan de cancelcultuur die verdeeldheid zaait en alleen maar linkse mensen bevoordeelt’.
Het geval van Schwemmer staat nauwelijks op zichzelf. Afgelopen jaar berichtte Politico over gelekte Telegram-chats tussen leiders van Republikeinse jeugdafdelingen in meerdere staten gedurende een periode van zeven maanden. Het ging om voorzitters, vicevoorzitters en commissieleden die racistische en antisemitische berichten met elkaar uitwisselden.
Terwijl sommige figuren binnen de Republikeinse Partij kritiek hadden op die uitingen, nam vicepresident JD Vance het voor de jeugdafdelingen op door te zeggen dat ‘kinderen nu eenmaal stomme dingen doen, vooral jongens’. Hij vervolgde: ‘Ze vertellen elkaar grappen die op het randje zijn, of net erover. Dat doen kinderen.’ Maar de grofste opmerkingen waren meer dan eens afkomstig van dertigers.
Een paar maanden later onthulde The Miami Herald dat gelekte chats van een Republikeinse groepering aan Florida International University lieten zien hoe deelnemers racistische beledigingen hadden geuit. Zo hadden ze meerdere malen hun wens kenbaar gemaakt om gewelddadige aanvallen te plegen op zwarte mensen en hadden ze vrouwen ‘hoeren’ genoemd. In de chatberichten stonden grappen over gaskamers, slavernij en verkrachting. In talloze berichten werd Adolf Hitler geprezen. Dat gebeurde zo vaak dat de groep op een bepaald moment werd omgedoopt tot ‘Nazi Heaven’.
Normalisering
Dergelijke incidenten geven blijk van de normalisering van suprematistische en neonazistische retoriek onder jonge Republikeinse activisten.
Onder de oudere generaties binnen de MAGA-beweging woedt een felle strijd tussen vooraanstaande media en politieke persoonlijkheden, onder wie enerzijds mensen als Tucker Carlson, Candace Owens en Matt Walsh en anderzijds Ben Shapiro en Mark Levin. Er is ook een strijd gaande tussen Laura Loomer en Elon Musk, Musk en Steve Bannon, Bannon en Dinesh D’Souza, en D’Souza en Carlson. Het gaat maar door, zonder dat er een einde in zicht is. De MAGA-beweging is, net als eerdere radicale politieke bewegingen, bezig zichzelf te verslinden.
In januari 2016 was ik nog een trouwe Republikein die had gediend in de regeringen van Reagan, George H.W. Bush en George W. Bush. Die maand schreef ik in The New York Times dat Republikeinen onder geen beding voor Trump moesten stemmen, zelfs niet als Hillary Clinton zijn tegenstander was. Ik omschreef hem als een ‘kwaadaardige combinatie van onkunde, emotionele instabiliteit, demagogie, solipsisme en rancune’. Maar ik ging nog een stapje verder. Trumps nominatie, schreef ik, zal een bedreiging vormen voor de toekomst van de Republikeinse Partij, want hoewel Clinton de partij bij de verkiezingen kon verslaan, zou alleen Trump haar kunnen herdefiniëren. Ik voegde eraan toe: ‘De aanwezigheid van Trump bij de verkiezingen van 2016 heeft al schadelijke effecten gehad, maar dat is niets bij wat er gebeurt als hij de vaandeldrager van de Republikeinen zou worden. De genomineerde is immers de leider van de partij, hij geeft haar vorm en inhoud. Als Trump de Republikeinse Partij aanvoert, zal ze niet langer een conservatieve partij zijn, maar een boze, bevooroordeelde, populistische partij. Trump zou een dramatische breuk met en een fundamentele aanval op de beste tradities van de partij betekenen.’
de ranzigheid van de MAGA-beweging valt niet alleen Trump te verwijten
In de afgelopen tien jaar hebben we gezien dat die grootste angsten zijn uitgekomen. Voor de duidelijkheid: de ranzigheid van de MAGA-beweging valt niet alleen Trump te verwijten. De ideeën die we nu naar buiten zien komen bestonden al lang voordat hij de politiek inging. Maar die ideeën waren voor het grootste deel beperkt tot de marge. Republikeinse presidenten en andere politieke leiders deden wat ze konden om dat zo te houden.
Maar vanaf het moment dat Trump in de zomer van 2015 zijn kandidaatschap aankondigde, heeft hij zijn best gedaan om de lelijkste hartstochten binnen de Republikeinse Partij aan te wakkeren en aan te moedigen door de smeulende haat met kerosine te overgieten. Een van de ingrijpendste gevolgen daarvan is dat hij het temperament en het karakter van vrijwel de hele Republikeinse Partij heeft misvormd. Het was opvallend om te zien: juist die kanten van Trump waarbij Republikeinen, onder wie evangelische en fundamentalistische christenen, zich voorheen ongemakkelijk voelden, zijn sindsdien door hen geaccepteerd en omarmd. Trump heeft hun morele kompas opnieuw afgesteld.
Ik wil niet suggereren dat de Republikeinse Partij vóór het Trump-tijdperk ook maar in de buurt van perfectie kwam. Net als elke andere politieke partij had ze haar gebreken en beschikte ze over een wisselvallige staat van dienst. Maar onder Trump is ze een totaal andere partij geworden, met veel meer kwaad in de zin. In alle gelederen van de partij heeft Trump wreedheid en grensoverschrijdend gedrag acceptabel gemaakt. En ondertussen heeft hij ook het Amerikaanse conservatisme de das omgedaan.
Trump heeft veel aloude conservatieve beleidsprincipes overboord gegooid: steun voor vrijhandel, hervorming van sociale voorzieningen, steun aan buitenlandse hulp om levens te redden en Amerikaanse belangen te behartigen, steun aan de NAVO, verzet tegen Russische onderdrukking in eigen land en agressie in het buitenland. Maar de diepere en langdurigere schade die hij heeft aangericht, betreft het conservatisme als ideologie.
Een van de belangrijkste figuren uit de geschiedenis van het conservatisme is Edmund Burke, een Ierse staatsman en filosoof uit de achttiende eeuw. In zijn beroemdste werk, Reflections on the French Revolution (Bespiegelingen over de revolutie in Frankrijk), waarschuwt hij voor de gevaren van een revolutionair enthousiasme dat een beschaving totaal op de schop wil nemen. Terecht was Burke bang dat dit destructieve driften en gruwelijk geweld zou ontketenen. Hij geloofde dat de rede alleen niet verheffend was. Hij waarschuwde dat wanneer de ‘decent drapery of life’ zou worden afgerukt, barbaarsheid het gevolg zou zijn.
Een paar jaar later, in Letters on a Regicide Peace, schreef Burke: ‘Omgangsvormen zijn belangrijker dan wetten. Daarvan zijn wetten voor een groot deel afhankelijk. Met de wet hebben we slechts hier en daar en zo nu en dan te maken. Het zijn de omgangsvormen die ons irriteren of kalmeren, bederven of zuiveren, verheffen of verlagen, barbaars maken of beschaven, met een constante, gestage, onmerkbare werking, zoals die van de lucht die we inademen.’
Terecht was Burke bang dat een revolutie destructieve driften en gruwelijk geweld zou ontketenen
Burke geloofde dat omgangsvormen en zeden, gewoonten en normen, gedragscodes en schoonheid zelf het leven menselijker maakten. Hij had zijn critici, zoals Mary Wollstonecraft, die meende dat zijn pleidooi voor de schoonheid van traditie erop gericht was om onderdrukking en ongelijkheid draaglijk te maken. Maar Burkes belangrijkste inzicht was dat wanneer je beschavingen van hun schoonheid en gevoel voor eerbied beroofde, dit zou leiden tot geestelijke verarming en uiteindelijk tot terreur. En net als zijn tijdgenoot Adam Smith geloofde hij dat het cultiveren van menselijke empathie, inclusief het vermogen om het lijden van anderen te voelen, essentieel was voor een goede samenleving.
Zo’n anderhalve eeuw na Burke betoogde de invloedrijke Britse filosoof Michael Oakeshott in zijn essay On Being Conservative dat conservatisme ‘geen geloofsovertuiging of doctrine is, maar een gezindheid’. Voor Oakeshott betekent conservatief zijn dat je geneigd bent op een bepaalde manier te denken en handelen. De conservatieve gezindheid, zo schreef hij, ‘wekt verbondenheid en genegenheid op’.
‘De mens met deze gezindheid,’ aldus Oakeshott, ‘begrijpt dat het de taak van een regering is om hartstochten niet aan te wakkeren en van nieuwe voeding te voorzien, maar om in de activiteiten van reeds al te hartstochtelijke mensen een element van gematigdheid aan te brengen; om te beteugelen, te temperen, te kalmeren en te verzoenen; niet om het vuur van verlangens op te stoken, maar om het te dempen. En dit alles niet omdat hartstocht een ondeugd is en gematigdheid een deugd, maar omdat gematigdheid onmisbaar is als gepassioneerde mensen willen voorkomen dat zij verstrikt raken in wederzijdse frustratie.’
Brits conservatisme
Het Britse conservatisme verschilt enigszins van het Amerikaanse. Dat laatste is van oudsher iets vooruitstrevender, iets meer gericht op rechten en ideologie, en meer gefocust op het individu dan op de gemeenschap. Maar er zijn veel overeenkomsten, zoals respect voor traditie en orde, het belang van instituties, de rechtsstaat en de complexiteit van de menselijke samenleving, samen met een wantrouwen tegen radicale verandering. En beide erkennen het belang van karaktervorming, het cultiveren van fatsoen en het beteugelen van duistere hartstochten. MAGA staat niet alleen haaks op het conservatisme; het is ermee in oorlog.
Het is belangrijk te erkennen dat veel gewone MAGA-stemmers niet bewust het conservatisme dat ik beschrijf hebben verworpen. Zij stemden op Trump en hebben zich om uiteenlopende redenen, waaronder economische ontwrichting en gevoelens van culturele vervreemding, aangesloten bij de MAGA-beweging. Maar al lang geleden werd duidelijk waar zij zich bij aansloten. In de kern van het MAGA-project en het trumpisme liggen ontwrichting en vernietiging, het delegitimeren en afbreken van instituties, en een gewelddadige houding tegen opponenten. De leider ervan, de president, misbruikt zijn macht, doet onschuldigen kwaad aan en bespot de doden nog voordat hun familie is begonnen met rouwen.
Direct nadat het overlijden van Robert Mueller was bekendgemaakt, schreef Trump op Truth Social: ‘Mooi, ik ben blij dat hij dood is. Nu kan hij geen onschuldige mensen meer kwaad doen!’ Enkele maanden daarvoor had Trump uitgehaald naar Hollywoodacteur en -regisseur Rob Reiner – ‘Ik was helemaal geen fan van hem. Hij was gestoord’ – nadat Reiner en zijn vrouw in hun huis waren doodgestoken.
Ontmenselijking
De MAGA-ethiek verheerlijkt ontmenselijking. Ze is wetteloos, grof en strijdlustig. Het hele ecosysteem – sociale media, podcasts en radio – is gericht op het verspreiden van leugens en complottheorieën, op het aanwakkeren van woede en wrok. De aanhangers van de beweging kenmerken zichzelf veel meer door wat ze haten dan door wat ze liefhebben. Met revolutionair fanatisme voeren zij een cultuurstrijd, terwijl ze tegelijkertijd onze maatschappelijke cultuur vernielen.
Als een publieke figuur vandaag de dag zou spreken zoals conservatieven dat ooit deden – over de deugd van mededogen, het belang van een goed karakter bij onze leiders en het weerstaan van onze oerdriften, over de noodzaak om beleefdheid en fatsoen aan te moedigen en omgangsvormen en moraal te verfijnen – zou hij worden bespot, en ‘woke’ worden genoemd, of een zwakkeling, een cuck [slapjanus, vaak gebruikt voor mensen met gematigde of progressieve denkbeelden].
De MAGA-beweging vertegenwoordigt het verraad aan de temperamentvolle traditie van het conservatisme. En als gevolg van de misvorming van de Republikeinse Partij is het conservatisme politiek dakloos geworden. Dat is een groot verlies voor de Republikeinen, en een nog groter verlies voor Amerika.
Zelfs mensen die zich niet als conservatief identificeren en blinde vlekken zien binnen die traditie, kunnen volgens mij de bijdragen van het conservatisme in zijn beste vorm erkennen: de omarming van bescheidenheid als het gaat om de eigen waarneming en scepsis tegenover utopisch denken; het belang dat het hecht aan instituties en het maatschappelijk middenveld; de prioriteit die het geeft aan karaktervorming en het instinct om datgene te behouden wat anderen radicaal willen veranderen. De conservatieve denker Yuval Levin zegt dat conservatisme begint met een visie op wat we liefhebben in de wereld, en wordt gedreven door de verdediging van wat het beste is aan die wereld.
Trump en de sleutelfiguren binnen de MAGA-beweging hebben het conservatisme niet verworpen omdat ze het niet goed genoeg begrepen, maar omdat ze het juist maar al te goed begrepen. Als het conservatisme ooit weer een thuis vindt binnen de Republikeinse Partij, zal dat komen doordat de partij besluit dat het ware, het goede en het schone inderdaad het behouden waard zijn. Op dit moment is ze daar lichtjaren van verwijderd, en wie het conservatisme koestert zou dat ook moeten uitspreken.
