Voor de behandeling van depressies zou psilocybine, het actieve bestanddeel van ‘magic mushrooms’ oftewel paddo’s, weleens de grootste doorbraak sinds antidepressiva kunnen zijn. ‘Patiënten zijn na een psilocybine-ervaring vaak beter in staat om in het moment te leven.’
Aaron Presley (34) had zich het grootste deel van zijn leven een sukkel gevoel, een stuk vuil. Hij zat gevangen in een realiteit die zo ongekend eentonig was dat hij ’s ochtends nauwelijks zijn bed uit kon komen. Maar toen, ineens, trok de drukkende, depressieve mist op en begon de meest intense ervaring van zijn leven.
Voor Presley kwam het keerpunt toen hij aan de Johns Hopkins-universiteit bij de psychiater op de divan lag, met een oogmasker voor en een koptelefoon op waaruit een Russisch kerkkoor klonk dat hymnen zong. Hij had een flinke dosis psilocybine genomen, het actieve bestanddeel van wat de meeste mensen kennen als paddo’s. Hij verkeerde in een toestand die het beste kan worden omschreven als een lucide droom. Beelden van zijn jeugd en zijn familie zetten overweldigende gevoelens van liefde in gang, waar hij lange tijd niet bij had gekund. ‘Een soort hemel op aarde,’ zegt hij zelf.
Presley was een van de vierentwintig vrijwilligers die deelnamen aan een kleinschalige studie om de effectiviteit in kaart te brengen van een combinatie van psychotherapie en deze krachtige, geestverruimende drug bij de behandeling van depressies – een aanpak die, als de resultaten positief zouden zijn, de grootste doorbraak in de geestelijke gezondheidszorg zou kunnen zijn sinds prozac in de jaren negentig.
Ruwweg een derde van de mensen met depressie reageert niet op conventionele behandelingen
Wereldwijd kampen 320 miljoen mensen met een depressie, die vaak gepaard gaat met het gevoel niets voor te stellen, en met een intense apathie, uitputting en aanhoudende somberte. In een gemiddeld jaar lijden in de Verenigde Staten grofweg zestien miljoen volwassenen, ofwel 7 procent van de bevolking, aan depressie-gerelateerde klachten zoals een ernstige depressie, een bipolaire stoornis of dysthymie [langdurige milde depressie]. Ruwweg een derde van de mensen die zich laten behandelen, reageert niet op gesprekstherapie of op een conventionele behandeling met medicijnen.
Behandeling met paddo’s kan hoop bieden in die uitzichtloze gevallen. In het onderzoek van de Johns Hopkins-universiteit dat vorig jaar is gepubliceerd in JAMA Psychiatry, bleek deze aanpak vier keer zo effectief als de traditionele antidepressiva. Bij twee derde van de deelnemers waren de symptomen van depressie al na één week met meer dan 50 procent afgenomen; een maand later was meer dan de helft van de patiënten in remissie, wat wil zeggen dat ze niet langer als depressief werden beschouwd.
Lees ook:
Grootschalige klinische trials in de Verenigde Staten en Europa zijn gericht op officiële goedkeuring. Twee trials, met meer dan driehonderd patiënten, in tien landen, kregen in 2018 en 2019 van de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) de status van baanbrekend onderzoek. De FDA maakt nu haast met de evaluatie van de uitkomsten. Als die evaluatie positief uitpakt zullen er snel nieuwe protocollen worden ontwikkeld om psilocybine in combinatie met gesprekstherapie binnen een klinische setting te gebruiken bij de behandeling van depressies. Die behandelingen kunnen dan al in 2024 in klinieken worden toegepast.
Sommige wetenschappers maken zich zorgen omdat het middel bij sommige mensen tot psychosen kan leiden
De rehabilitatie van psilocybine als medisch middel roept ook vragen op. Sommige wetenschappers maken zich zorgen omdat het middel, dat bij sommige mensen tot psychosen kan leiden, ook buiten klinische settings zo makkelijk verkrijgbaar is. Ze vrezen een herhaling van de jaren zestig, toen lsd in brede kringen recreatief werd gebruikt, wat veel schade heeft veroorzaakt en wat het onderzoek naar psychedelica een aantal decennia heeft teruggezet.
Maar veel wetenschappers binnen de geestelijke gezondheidszorg zijn van mening dat de risico’s niet opwegen tetegen de mogelijke voordelen: niet alleen effectieve behandelingen van depressie, maar ook nieuwe inzichten in de neurale basis van veel stoornissen op het gebied van de geestelijke gezondheid. ‘We zijn ervan overtuigd dat de effecten van deze middelen behoorlijk ingrijpend zijn, en dat het verhaal dat eraan vastzit van belang zal zijn voor een beter begrip van nieuwe manieren om hersenaandoeningen te behandelen,’ zegt Jerrold Rosenbaum, verbonden aan de Harvard Medical School, voormalig hoofdpsychiater van het Massachusetts General Hospital en nu hoofd van het nieuwe centrum voor de neurowetenschap van psychedelica van dat ziekenhuis.
De mogelijke voordelen van psilocybine behelzen niet alleen effectieve behandelingen van depressie maar ook nieuwe inzichten in de neurale basis van veel stoornissen op het gebied van de geestelijke gezondheid.
Lsd
Hoewel psychedelische drugs al duizenden jaren door inheemse volken worden gebruikt, zijn ze pas in 1943 op het netvlies verschenen van de westerse medische wetenschap, toen Albert Hofmann, een scheikundige bij de Zwitserse farmaceut Sandoz, per ongeluk wat lysergeenzuurdi-ethylamide innam, oftewel lsd. Hij kwam al snel in een ‘droomtoestand’ terecht en hallucineerde ‘een ononderbroken stroom van fantastische beelden, uitzonderlijke vormen met een intens, caleidoscopisch kleurenspel’. Hoffman raakte ervan overtuigd dat lsd van nut zou kunnen zijn voor de medische wetenschap en de psychiatrie.
Niet lang daarna reisde een bankier uit Manhattan, R. Gordon Wasson, naar Oaxaca in Mexico, probeerde een paar psilocybinepaddenstoelen en schreef een vijftien pagina’s tellende verslag over zijn psychedelische ervaringen voor het blad Life, waardoor het Amerikaanse publiek kennis kon nemen van de kracht van de paddo’s.
Al snel maakten psychiaters melding van therapeutische voordelen. In de jaren zestig van de vorige eeuw hadden ze er meer dan zevenhonderd alcoholisten mee behandeld, van wie de helft in ieder geval een paar maanden lang nuchter bleef. Andere onderzoekers kwamen tot de ontdekking dat het middel hielp tegen angsten, depressies, de existentiële angst van terminale kankerpatiënten en verschillende mentale stoornissen – mits het onder toezicht werd toegediend.
Lees ook:
Psychedelische drugs verloren hun legitieme status toen ze binnen de alternatieve scene werden gebruikt ter ontspanning, wat leidde tot een golf van zelfmoorden, zenuwinzinkingen en bad trips. De overheidssubsidies droogden op. Maar ondertussen gingen enkele wetenschappers in Amerika en daarbuiten door met hun experimenten op muizen, en zij brachten de merkwaardige capriolen op moleculair niveau in kaart die ervoor zorgen dat psilocybine de menselijke waarneming zo ingrijpend kan veranderen.
Neuronen die normaal gesproken niet zouden vuren gaan onder invloed van lsd en psilocybine tekeer als duizendklappers
Cruciaal hierbij is dat het middel zich kan binden aan een speciaal soort minuscule proteïnen die uit het oppervlak van veel hersencellen steken en die de aanwezigheid van chemische signalen oppikken – in dit geval de nan veel hersencellen steken en de aanwezigheid van chemische signalen oppikken – in dit geval de neurotransmitter serotonine. Dankzij een eigenaardigheid in hun geometrie zijn de actieve moleculen in lsd en psilocybine zo krachtig dat de chemicaliën in deze proteïnen – die bekendstaan als serotonine 5-HT2A-receptoren – uren blijven hangen in plaats van snel weer te verdwijnen, zoals normale neurotransmitters zouden doen. Zodra het stofje zich eenmaal heeft vastgezet in de receptoren, stuurt het de interne signalen van de cel in het honderd, waardoor sommige neuronen die normaal gesproken niet zouden vuren tekeergaan als duizendklappers, terwijl anderen juist stilvallen.
Deze inzichten geven slechts het begin van een antwoord op de diepgravende vragen die wetenschappers hebben over deze drug – waarom roept psilocybine bijvoorbeeld zulke spirituele ervaringen op? –, vragen die alleen konden opkomen dankzij de trials met mensen. In de jaren zestig, na een campagne van rechtszaken en lobby’s van voorvechters van psychedelica, keek de FDA opnieuw naar de psychedelische drugs en andere ‘schadelijke drugs’ en liet weten open te staan voor aanvragen om nader onderzoek te doen.
Mystieke ervaringen
Begin deze eeuw werd aan de New York-universiteit, de Universiteit van Californië in Los Angeles (UCLA) en de Johns Hopkins-universiteit klinisch onderzoek gedaan naar mystieke ervaringen, terminaal zieke kankerpatiënten en verslaving. Met behulp van hersenscans konden de opmerkelijke effecten van de drugs in de hersenen worden vastgelegd. De laatste jaren is er een steeds helderder beeld ontstaan van hoe de magie van deze drugs tot stand komt, en waarom psilocybine zou kunnen werken als therapie bij geestelijke stoornissen.
Zowel lsd als psilocybine zorgt voor een grondige verstoring van de normale patronen in de hersenen. Onderzoekers kunnen die veranderingen in kaart brengen met hersenscans die laten zien welke delen van de hersenen gelijktijdig of kort na elkaar actief zijn (wat een indicatie is van welke gebieden met elkaar communiceren). Psilocybine lijkt vooral te interfereren met de connectiviteit en het functioneren van netwerken van hersenstructuren die een rol spelen bij planning, besluitvorming en associatief denken – veel van de hogere circuits waarvan we afhankelijk zijn om de wereld om ons heen te kunnen duiden en begrijpen. De drugs lijken ook te interfereren met de werking van de nucleus reticularis thalami, een structuur dicht bij de kern van de hersenen die de hoeveelheid zintuiglijke signalen filtert en ons in staat stelt onze aandacht te richten op bepaalde prikkels en andere te blokkeren.
Veel patiënten ervaren na een psilocybinetherapie een herwonnen gevoel van vrede en zijn vastberaden de rest van hun leven te wijden aan de banden met hun dierbaren, vastberaden om alles uit het leven te halen.
Lees ook:
Robin Carhart-Harris, een neurowetenschapper die onlangs de overstap maakte van Imperial College in Londen naar de Universiteit van California in San Francisco, heeft een van de meest geciteerde theorieën ontwikkeld over de manier waarop de drug transformatieve ervaringen opwekt. Hij meent dat het komt doordat de drug op de een of andere manier een specifieke constellatie van hersenstructuren kan lamleggen die bekendstaat als het ‘defaultnetwerk’. Dit netwerk is actief wanneer onze gedachten afdwalen, wanneer we dagdromen. Het veroorzaakt het bekende stemmetje in ons hoofd, dat vaak heel actief is bij depressieve en angstige patiënten, die worden gekweld door negatieve gedachten en in een kringetje blijven ronddraaien.
De psilocybine snoerde het kritische, dwingende stemmetje in zijn hoofd de mond
Sommige wetenschappers zien het defaultnetwerk als het neurale correlaat van Freuds ‘ego’, dat deel van de menselijke persoonlijkheid dat we ervaren als het ‘ik’ dat zich dingen herinnert, dat evalueert, plannen maakt, dat helpt onze interne en externe werelden met elkaar te verenigen en dat zorgt voor het mentale filter waardoor we onze ervaringen van moment tot moment beleven en interpreteren. Aaron Presleys verhaal maakt duidelijk dat dit netwerk helemaal kan vastlopen. Voorafgaand aan zijn behandeling, zo herinnert Presley zich, hield hij zichzelf stelselmatig voor dat hij geen knip voor zijn neus waard was en dat er geen enkele hoop was dat dat ooit beter zou worden. Het koesteren van dit soort onproductieve gedachten die zich steeds herhalen, het ‘zogenaamd problemen oplossen,’ wordt binnen de psychiatrie ‘rumineren’ genoemd. Volgens Harvards Rosenbaum speelt rumineren een cruciale rol bij mentale problemen zoals depressie, verslaving en dwangneuroses.
Bij Presley hielp de psilocybine-ervaring om het contraproductieve rumineren een halt toe te roepen. De psilocybine snoerde het kritische, dwingende stemmetje in zijn hoofd de mond. Presley voelde een mate van zelfacceptatie en autonomie die hij niet voor mogelijk had gehouden.
Charles Raison, die als psychiater aan de Universiteit van Wisconsin gespecialiseerd is in depressie, legt dergelijke ervaringen uit in freudiaanse termen. Als het ego is uitgeschakeld, krijgt Freuds onbewuste alle vrijheid om zich te uiten en komen er vaak innerlijke waarheden en diepe inzichten naar boven, waarvan de mensen die deze drugs nemen normaal gesproken geen weet hebben.
‘Het idee dat psychedelica sommige van deze krachtige, diepere emotionele delen van de hersenen – de limbische gebieden die betrokken zijn bij herinnering en emotie – in staat stellen ook een duit in het zakje te doen, komt overeen met wat de proefpersonen beschrijven,’ zegt Raison, die ook aan het hoofd staat van het klinische onderzoek en het translatie-onderzoek aan het Usona Institute, een non-profitorganisatie waar klinisch onderzoek wordt gedaan naar psilocybine. ‘Mensen worden vaak overweldigd door die ongekend krachtige emoties die heel verrassend kunnen zijn, alsof ze van buitenaf komen, maar die tegelijkertijd volkomen geloofwaardig en overtuigend zijn. Die limbische gebieden hebben ineens de vrijheid om ook hun zegje te doen.’
‘Heilige graal’
Maar dit alles verklaart nog niet het aanhoudende mysterie van deze drugs – wat Raison ‘de heilige graal’ noemt en wat anderen ‘de zwarte doos’ van onze huidige wetenschappelijke kennis noemen.
‘Veel hersenaandoeningen worden gedefinieerd door een “versmald mentaal en gedragsmatig repertoire,” wat degenen die eraan lijden veroordeelt tot “suboptimale patronen” waaruit ze niet kunnen losbreken,’ aldus Matthew Johnson, hoogleraar psychiatrie en gedragswetenschappen aan de Johns Hopkins-universiteit en een van de coauteurs van het depressieonderzoek waaraan Aaron Presley deelnam. Deze ‘suboptimale patronen’ manifesteren zich als gedrag, zoals rumineren en een reflex om te denken dat alles verkeerd zal lopen, en ze manifesteren zich ook fysiek, als abnormale hersenactiviteit. Veel geestelijke aandoeningen worden gekenmerkt door afwijkende hersenactiviteit, waarbij groepen gespecialiseerde neuronen, die circuits worden genoemd, vastlopen in rigide communicatiepatronen en zo het vermogen verliezen om effectief te communiceren met andere hersencircuits. De hersenen verliezen de flexibiliteit en de wendbaarheid om op nieuwe situaties te reageren en die te duiden en overeenkomstig te handelen. We worden ziek.
Lees meer:
‘Als de drug begint uit te werken, leidt dat op de een of andere manier tot een reset, waarna deze hersennetwerken een gezonder patroon vertonen,’ zegt David Nichols, een gepensioneerde chemicus die was verbonden aan Purdue-universiteit Hij bestudeert al meer dan vijftig jaar de moleculaire biologie van psychoactieve drugs. ‘En dat is denk ik de belangrijkste vraag waar psychiaters zich lange tijd mee bezig zullen houden: Wat is precies dat resetmechanisme?’
De drugs zouden de hersenen er zelfs toe kunnen aanzetten zich te vernieuwen
De afgelopen jaren zijn wetenschappers op bewijzen gestuit van een wel heel opwindende mogelijkheid – dat de drugs de hersenen er op de een of andere manier toe aanzetten groeistoffen vrij te maken die méér doen dan alleen een globaal signaal afgeven dat de cellen van de hersenen in staat stelt zichzelf te resetten en nieuwe verbindingen aan te gaan. De drugs zouden de hersenen er zelfs toe kunnen aanzetten zich te vernieuwen.
Bij een van die onderzoeken, aan de Yale School of Medicine, werd een laserscannermicroscoop gebruikt om in de hersenen van muizen te kijken. Er werd specifiek gekeken naar de ‘dendritische spines’, de takachtige uitsteekseltjes die neuronen in staat stellen te communiceren met naburige hersencellen. We weten dat onder invloed van chronische stress en depressie het aantal van die neurale connectoren afneemt en de bestaande dendrieten verschrompelen. Toen de onderzoekers aan Yale een stel gestreste, depressieve muizen met verschrompelde dendrieten psilocybine toedienden, veerden hun dendrieten weer op.
Opmerkelijk genoeg lijkt al na een enkele dosis de nieuwe bedrading van de hersenen blijvend: na een maand hadden de muizen die psilocybine toegediend hadden gekregen, nog altijd 10 procent meer neurale verbindingen dan voordien. De toegenomen dichtheid van deze cruciale neurale connectoren had waarneembare voordelen: de muizen vertoonden gedragsverbeteringen en een toegenomen activiteit van neurotransmitters.
Structurele veranderingen
‘Deze nieuwe verbindingen zijn wellicht structurele veranderingen die de hersenen gebruiken om nieuwe ervaringen op te slaan,’ zegt Alex Kwon, universitair hoofddocent psychiatrie en neurowetenschap aan Yale en een van de auteurs van het artikel.
Andere groepen wetenschappers die in petrischaaltjes menselijke hersencellen hebben blootgesteld aan de drugs, melden ook een aangroei van nieuwe hersencellen – een proces dat ‘neurogenese’ wordt genoemd. Een theorie is dat de drugs in staat zijn de serotoninereceptoren ‘aan’ te zetten, wat op de een of andere manier voor langere tijd een reeks chemische reacties in gang zet waardoor neuronen hormoonachtige signalen afgeven die neurogenese stimuleren.
Als wetenschappers deze chemische reacties kunnen uitpluizen en in kaart brengen, aldus Rosenbaum van Harvard, kunnen ze niet alleen een nieuw licht werpen op wat er misgaat bij verschillende hersenaandoeningen, maar kunnen ze ook nieuwe behandelingen ontwikkelen voor hardnekkige en moeilijk te behandelen hersenaandoeningen.
Toen Presley bij zijn psychiater op de divan lag, was hij niet bezig met zijn florerende dendrieten of zijn Freudiaanse id. Hij was weer een zevenjarig jochie, dat op zondag met het hele gezin in de kerkbankjes zat. Zijn twee broers en hij probeerden elkaar aan het lachen te maken.
‘Ik had het gevoel alsof ik gebukt ging onder een enorme last. En van het ene op het andere moment was ik daarvan verlost’
‘Ik voelde mijn broers letterlijk naast me zitten – en ook hoe fijn dat was,’ zegt hij. ‘En ik voelde hoeveel ik van mijn broers en mijn ouders hou. Het was zo’n moment dat je bijna moet huilen van het lachen.’
De scène in de kerk ging over in andere taferelen. Presley zag zijn eigen begrafenis, die van zijn ouders en die van andere mensen die hem dierbaar zijn (en die allemaal nog in leven zijn). Hij zag een mogelijke toekomst voor zich met zijn vriendin. Hij moest zo hard huilen dat het leek alsof hij een trap in zijn maag had gekregen, en vervolgens voelde hij zijn lichaam volstromen met onvervalste vreugde en dankbaarheid. Presley wist dat het niet echt was, wat hij meemaakte. Maar de scènes waren zo gedetailleerd, zo doorvoeld en betekenisvol, dat ze echt leken.
Toen het allemaal achter de rug was en nadat hij alles had besproken met de mensen van Hopkins, was er echt iets veranderd. In de weken en maanden die volgden werden de visioenen die hem een glimp van geluk en zingeving hadden geboden, zijn leidraad. Hij sloot zich aan bij een koor omdat zingen hem plezier verschafte. Hij schoor zijn baard en zijn hoofdhaar af en nam weer deel aan het sociale leven. Hij probeerde de banden aan te halen met familie en oude vrienden. Met hulp van de Hopkins-therapeuten die klaarstonden om zijn ervaring te ‘integreren’ stelde hij lijstjes op wat hij zou kunnen doen als – of wanneer – de duisternis terugkeerde: Een vriend of een dierbare bellen, naar een klimhal gaan, gewichtheffen, zingen, piano spelen, contact zoeken met wetenschappelijke experts om met hen te praten over hun werk.
‘Ik was zo moe, echt uitgeput,’ herinnert hij zich de tijd voor de behandeling. ‘Ik had het gevoel alsof ik gebukt ging onder een enorme last. En van het ene op het andere moment was ik daarvan verlost. Een verschil van dag en nacht.’
Dergelijke transformaties zijn niet ongebruikelijk in de knusse, schaars verlichte ruimten van de zorgprofessionals met hun comfortabele banken, Boeddhabeelden en geschilderde landschappen. Mary Cosimano, die aan het hoofd staat van de gespreksgroepen aan het Johns Hopkins Center for Psychedelic and Consciousness Research, heeft voor klinische trials meer dan 475 sessies met vrijwilligers gehouden. De individuele ervaringen zijn heel verschillend maar er zijn enkele overeenkomsten.
Vredig gevoel
Een vrijwilliger die deelnam aan een onderzoek naar het gebruik van psilocybine bij de behandeling van anorexia had het gevoel te worden vastgehouden en geaccepteerd door een hoger wezen – ‘gekoesterd in de armen van God’ – wat haar een vredig gevoel gaf en wat wellicht precies was wat ze nodig had om af te komen van het gevoel dat ze haar leven op allerlei vlakken onder controle moest houden. Een andere vrijwilliger beschreef dat ze zich zo waardeloos voelde dat ze op haar werk tegen niemand iets durfde te zeggen. In een van de sessies had ze een visioen van zichzelf op het werk. Ze zag haar collega’s steeds kleiner worden, ‘echt piepklein’, waarna zij hen opat. Die ervaring gaf haar het gevoel dat ‘we allemaal verbonden zijn, dat we allemaal één zijn.’ Toen ze weer op haar werk kwam, voelde ze zich niet langer minder dan haar collega’s en kon ze op voet van gelijkheid met hen omgaan.
Dr. Charles Grob, hoogleraar psychiatrie en gedragswetenschappen aan UCLA, die begin deze eeuw veel met terminale kankerpatiënten heeft gewerkt, zegt dat zijn patiënten na de psilocybine-ervaring vaak beter in staat waren in het moment te leven.
Het merendeel van zijn patiënten kampte aanvankelijk in sterke mate met existentiële stress, uitzichtloosheid, depressie en angsten. Na de psilocybinebehandelingen voelden ze zich vaak vrediger en waren vastbesloten de tijd die hun nog restte zo goed mogelijk te besteden en de banden met dierbaren aan te halen.
Patiënten ‘worden vaak overweldigd door die ongekend krachtige emoties, die heel verrassend zijn, alsof ze van buitenaf komen, maar die tegelijkertijd volkomen geloofwaardig en overtuigend zijn’.
‘Je voelt je niet langer afgesneden en geïsoleerd van je oude zelfbewustzijn’
Als we ernstig ziek worden, legt hij uit, ‘verliezen we dat deel van onze identiteit dat zo essentieel is voor ons functioneren, en dit soort behandelingen lijkt het gevoel van zingeving en identiteit te herstellen dat zit verankerd in wie we in het verleden waren’, zegt hij. ‘Je voelt je niet langer afgesneden en geïsoleerd van je oude zelfbewustzijn. We zijn tot de ontdekking gekomen dat dit in meerdere opzichten een existentieel medicijn is.’
Cosimano benadrukt dat de trip zelf gewoon deel uitmaakt van het klinische protocol. Op de Johns Hopkins-universiteit, en in de meeste onderzoeken die momenteel plaatsvinden, is wat er daarna gebeurt minstens zo belangrijk. Na afloop van de sessies wordt de vrijwilligers gevraagd een ‘sessieverslag’ te schrijven, soms niet meer dan een puntsgewijze opsomming van wat ze hebben ervaren. Vervolgens lezen ze dat verslag voor aan hun begeleiders, die de vrijwilligers helpen uitzoeken wat de ervaring voor hen heeft betekend en hoe ze de nieuwe inzichten kunnen toepassen in het leven van alledag.
‘Als je niets doet met wat je ervaart, ben je straks weer terug bij af,’ zegt Cosimano. ‘Het is een kwestie van discipline. Je moet bereid zijn een commitment aan te gaan.’
Onder supervisie
Wil de drug ooit tot de markt worden toegelaten en patiënten kunnen helpen, moeten de voorvechters de fouten uit het verleden zien te vermijden. Veel van diegenen die deze therapieën promoten zijn van mening dat het belangrijk is onderscheid te maken tussen het gebruik van de drugs in een privésituatie en het gebruik ervan in een strikt gereguleerde, veilige, therapeutische omgeving, onder supervisie.
Dit mandaat drukt zwaar op George Goldsmith, een van de oprichters van Compass Pathways, een in Londen gevestigd, beursgenoteerd biotechnologiebedrijf dat een onderzoek uitvoert op 22 plaatsen in 10 landen met 223 patiënten die voldoen aan de diagnostische criteria voor een ‘behandelingsresistente’ depressie. Goldsmith heeft een grote persoonlijke betrokkenheid bij het onderzoek: Hij en zijn vrouw Ekaterina Malievskaia stuitten op de psychedelische therapie toen ze op zoek waren naar een remedie voor haar zoon, die kampt met mentale problemen, en vervolgens stelden ze zich ten doel hier meer bekendheid aan te geven.
Goldsmith en Malievskaia en zetten het onderzoek op in nauw overleg met de instanties – sterker nog, het was een Britse instantie die opperde dat ze zich in hun eerste onderzoek zouden richten op geneesmiddelenresistente depressies. Ze hebben ook een bestuur aangesteld van gerespecteerde adviseurs zoals Tom Insel, voormalig hoofd van het U.S. National Institute of Mental Health, Paul Summergrad, voormalig hoofd van het American Psychiatric Institute, en Alasdair Breckenridge, voormalig hoofd van het Britse Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency.
Honderden nieuwe biotechnologiebedrijven maken geld vrij voor therapieën
‘Ik ben van mening dat er op dit terrein behoefte is aan innovatie,’ zegt Insel. Hij maakt zich zorgen dat hun inspanningen zullen worden ingehaald door andere ontwikkelingen. Een Amerikaanse beweging voor het decriminaliseren van psilocybine wint steeds meer terrein en de kiezers in Denver, Oakland, Santa Cruz, Washington D.C., en Somerville en Cambridge in Massachusetts, hebben zich erachter geschaard.
Hoewel de drugs onder de federale wetgeving nog altijd zijn verboden, maakt hij zich zorgen wat er kan gebeuren als ze breed aftrek vinden buiten een klinische omgeving. Zonder toezicht kunnen psychedelica de eerste symptomen van een psychose in de hand werken bij mensen die daar gevoelig voor zijn. Dat kan leiden tot het soort tragedies en de negatieve publiciteit die de drug in het verleden parten hebben gespeeld.
Maar de goudkoorts voor behandelingen is al begonnen. Honderden nieuwe biotechnologiebedrijven maken geld vrij voor therapieën en het aantal groepen dat onderzoek doet naar de bestanddelen voor klinisch gebruik is geëxplodeerd, tot inmiddels ver over de honderd.
De therapie die Compass voorstaat bestaat onder meer uit een protocol om te garanderen dat de drug veilig gebruikt kan worden, en er zijn specialisten in de buurt voor als het een patiënt te veel mocht worden. Patiënten worden gescreend, moeten voorbesprekingen houden met een therapeut, staan onder supervisie, worden gemonitord tijdens de sessies waarin ze doses psilocybine krijgen toegediend en hebben achteraf gesprekken die zijn bedoeld om hun ervaringen te integreren in het leven van alledag.
‘Een bad trip hoeft volgens mij niet meteen een slechte ervaring te zijn. Het is een uitdagende ervaring’
Als de FDA de therapie goedkeurt, zal dat vermoedelijk zijn met als speciale voorwaarde dat de drugs niet buiten de klinische omgeving mogen worden gebruikt, dat ze zorgvuldig worden gecontroleerd en dat ze alleen kunnen worden toegediend door een geschoolde zorgprofessional.
‘We zien vaak dat de ervaring zelf nogal uitdagend is, maar dat mensen er toch veel baat bij hebben,’ zegt Goldsmith. ‘Een bad trip hoeft volgens mij niet meteen een slechte ervaring te zijn. Het is een uitdagende ervaring. Je wilt misschien niet al te diep op de inhoud ingaan, maar eigenlijk kan het heel heilzaam zijn om dat wel te doen. En daarom is het ook zo belangrijk dat er een therapeut aanwezig is. God mag weten wat er in het wild allemaal kan gebeuren.’
Maar binnen de juiste klinische setting zou de therapie ook van nut kunnen zijn voor mensen op wie andere therapieën geen vat kregen. Drie jaar na zijn ervaring aan Hopkins slaat Aarons depressie nog weleens toe. Maar als dat het geval is, wordt hij er niet langer door overweldigd en weet hij wat hij moet doen om het tij te keren. De ervaring heeft hem ertoe aangezet de band met zijn ouders en zijn broers aan te halen. Hij is opener en hij praat meer over persoonlijke dingen die hij vroeger voor zich zou hebben gehouden, zegt hij.
‘Ik ben gaan inzien dat ik kan terugvallen op een reeks handelingen en activiteiten, in precies de goede verhouding en volgorde, die voor mij ideaal uitpakken. En ik ben bij machte om dat in gang te zetten. Ik heb mijn passies hervonden, wat me diep van binnen enorm motiveert.’
Lees meer: