Het cannabisgebruik is nog nooit zo hoog geweest onder jonge Amerikanen. Volgens een vorige week maandag gepubliceerde studie van de Universiteit van Michigan zegt 43 procent van de negentien- tot dertigjarigen het afgelopen jaar marihuana te hebben gebruikt, tegenover 34 procent in 2016 en 29 procent in 2011, meldt The Washington Post. Het dagelijks gebruik is in tien jaar tijd bijna verdubbeld, van 6 procent in 2011 tot 11 procent in 2021.
Wat hallucinogene drugs betreft, zei 8 procent van de jongvolwassenen dat ze in 2021 lsd, MDMA (het actieve ingrediënt in ecstasy), mescaline, peyote, paddo’s of PCP hadden gebruikt, vergeleken met 5 procent in 2016 en 3 procent in 2011. De toename van het cannabisgebruik komt doordat het aantal staten dat de drug voor recreatief gebruik heeft gelegaliseerd de afgelopen jaren is toegenomen, aldus The Washington Post. Het gebruik van marihuana is legaal in negentien Amerikaanse staten en in het District Columbia.
In Thailand mag cannabis voortaan legaal worden geteeld en verhandeld, zo heeft de regering donderdag bepaald, aldus Bangkok Post. Volgens de nieuwe wet zijn productie, import, export, distributie, consumptie en bezit van cannabis en hennep formeel gelegaliseerd. Het gevolg is dat meteen diezelfde dag 150.000 mensen zich bij de Voedsel- en Warenautoriteit registreerden om cannabis te gaan telen.
De regering is zich ervan bewust is dat er misbruik kan ontstaan nu de plant van de verboden lijst is gehaald
Voor extracten met meer dan 0,2 procent tetrahydrocannabinol (THC), het actieve ingrediënt van cannabis, moeten de telers nog steeds extra toestemming vragen omdat het product als ze deze stof bevatten als verdovend middel wordt beschouwd. Ook het roken van wiet voor recreatief gebruik is nog steeds verboden, aldus The Guardian.
Minister van Volksgezondheid Anutin Charnvirakul zei dat de regering zich ervan bewust is dat er misbruik kan ontstaan nu de plant van de verboden lijst is gehaald. Er is een commissie ingesteld die de normen voor productie en controle moet vaststellen.
Legalisering van cannabis staat tegenwoordig op elke politieke agenda. Uruguay nam het voortouw. Canada en sommige staten in de VS volgden. Simon Kuper dook een Amsterdamse coffeeshop in om lering te trekken uit het Nederlandse gedoogbeleid.
Toen ik voor de krant wiet moest gaan roken in Amsterdam, vroeg ik een vriendin of ze me een goede ‘coffeeshop’ kon aanbevelen. Haar antwoord was heel Nederlands: ‘Ik ben nog nooit in een coffeeshop geweest.’ Ze koos de Paradox, de zaak die het dichtst bij de school van haar zoon was, zodat ze hem na afloop kon ophalen.
Nu zitten we in wat voelt als een gezellige huiskamer vol met kussens, omringd door keurige, goedgeklede twintigers van over de hele wereld. De café-eigenaar, Ludo Bossaert, die de Paradox 27 jaar geleden is begonnen, beveelt Pure Special Haze Mix aan, een joint van 5 euro. Volgens de uitgebreide menukaart van de zaak zorgt die voor een ‘super high’.
Waarschijnlijk ben ik de eerste klant in de geschiedenis van de Paradox die om een bonnetje vraagt. Ludo – een gedreven botanist, amateurnarcohistoricus en hasjsommelier – leert me eerst te zuigen voordat ik de joint opsteek, om van de zoete kaneelachtige smaak te genieten. Dan begin ik te roken. Hij steekt twee duimen op: ‘Dat noem ik nou onderzoeksjournalistiek!’
Belangrijk onderwerp
Iemand moet het doen, want cannabis is nu een belangrijk onderwerp geworden in de politiek. Op 17 oktober werd Canada de eerste grote economie die wiet legaliseerde voor recreatief gebruik, nadat Uruguay in 2013 het voortouw had genomen. Sinds 1 november kunnen artsen van de Britse National Health Service medicinale wiet voorschrijven. Dertig staten in de VS hebben medicinale cannabis al gelegaliseerd, terwijl negen recreatief gebruik toestaan.
Donald Trump heeft al aangegeven dat hij de decriminalisering ondersteunt. Cannabis zou in de Angelsaksische wereld binnenkort net zo bij het dagelijks leven kunnen horen als alcohol of koffie, en sigaretten vervangen, die sociaal onaanvaardbaar worden. Kunnen we na bijna vijftig jaar decriminalisering in Nederland zeggen dat dit een goede ontwikkeling is? En is wiet een goed middel tegen pijn en allerlei kwalen?
De cannabisplant wordt al minstens vijfduizend jaar door mensen gerookt, vaak als pijnstiller. Cannabispollen zijn aangetroffen in een 4200 jaar oud Nederlands graf. Zelfs koningin Victoria kreeg volgens John Hudak in Marijuana: A Short History ‘door de hofarts medicinale marihuana voorgeschreven als pijnstiller bij menstruatiekrampen’. Wiet werd in de VS voor het eerst controversieel in de jaren dertig, toen anti-immigratiepartijen marihuana (ze gebruikten bewust het Spaanse woord) in verband brachten met Mexicaanse immigranten.
Al snel na de beëindiging van de Drooglegging begon de VS in 1937 met de harde aanpak van wiet, schrijft Hudak. Eind jaren vijftig was marihuana definitief illegaal in Amerika. In 1961 zette de VN cannabis tussen de meest verslavende middelen op Lijst 1, waarmee de plant bijna overal in de illegaliteit werd gedreven.
Cannabis kan binnenkort net zo bij het dagelijks leven horen als koffie
Toen kwam Richard Nixons war on drugs – wiet, heroïne, alles. Zijn doelwit was niet zozeer de wiet als wel de langharige jongelui die het als een sacrament leken te vereren. ‘Als je hasj rookt, leer je je innerlijk kennen,’ zei Bob Marley, en Bob Dylan zong dat iedereen stoned moest worden.
In 1970 stelde president Nixon de commissie-Shafer in om advies in te winnen over de te volgen aanpak. Maar Shafers eindoordeel paste niet echt in zijn straatje: ‘De commissie is unaniem van mening dat het gebruik van marihuana niet zo’n ernstig probleem is dat mensen die marihuana roken [… ] onderworpen moeten worden aan criminele procedures.’ Dit advies schaarde zich in een reeks officiële Amerikaanse rapporten (te beginnen in 1944 met een rapport van de New Yorkse burgemeester Fiorello La Guardia) waarin werd geconcludeerd dat softdrugs niet echt een probleem vormden.
Nixon negeerde Shafer. Hij ondertekende wetten en richtte een bureau op voor de strijd tegen de wiet. Intussen werd overal agressief reclame gemaakt voor tabak en alcohol, de drugs van zijn ‘zwijgende meerderheid’. (Nixon zelf was een zware drinker, die op eigen houtje het anti-epilepsiemedicijn Dilantin gebruikte als kalmeringsmiddel.)
Onbedoeld zorgde Nixon ervoor dat cannabis cool werd. Veel Amerikaanse tieners wisten al uit eigen ervaring dat wiet waarschijnlijk niet je leven te gronde zou richten. Het werd een onschuldige vorm van rebellie.
Hollands pragmatisme
Terwijl de VS tegen de wiet streed, begon het slaperige Nederland de softdrug net te ontdekken. Waarschijnlijk was het eerste grote marihuanafeest buiten de Amsterdamse hippiekringen een popfestival in Rotterdam in 1970. Duizenden jongeren rookten ongehinderd softdrugs, terwijl politieagenten in burger rondliepen om hen in de gaten te houden.
Cees Ottevanger, destijds een jonge politie-inspecteur, vertelde tientallen jaren later in het Nederlandse televisieprogramma Andere tijden: ‘Met de beste wil van de wereld konden we niet melden dat het slecht, vreselijk of onaangenaam was. Want de sfeer was fantastisch en er was geen enkele reden om bang te zijn dat er iets zou gebeuren.’
De Nederlandse staat legaliseerde de cannabis niet, deels om de buurlanden niet voor het hoofd te stoten. Er werd echter wel besloten om gebruikers van softdrugs niet te vervolgen. De overheid vond niet dat blowen gevaarlijker was dan alcohol of koffie, en zelfs als dat wel zo was, vonden ze dat een drooglegging criminelen aan werk zou helpen.
Het is een misverstand te denken dat de Nederlandse staat voor softdrugs is of voor prostitutie (legaal in Nederland). De Nederlandse staat is eerder pragmatisch. Ze hebben liever dat dergelijke riskante activiteiten in het zicht blijven zodat ze die kunnen reguleren (en er belasting over kunnen heffen), terwijl andere landen ze de illegaliteit in duwen, waar verdere controle ontbreekt.
Ik heb het grootste deel van mijn puberteit in Nederland doorgebracht, van 1976 tot 1986. Waar ik woonde waren coffeeshops en een paar vrienden van mij zaten een tijdje in die scene, maar het was geen grote rage onder tieners. Op mijn middelbare school werd wiet niet geassocieerd met creativiteit en rebellie, maar met ongelukkige drop-outs. Sigaretten werden veel cooler gevonden.
We kregen les over harddrugs. Ik herinner me nog dat we de angstaanjagende Duitse film Christiane F. te zien kregen, over een jonge heroïneverslaafde die prostituee wordt. Toen de Nederlandse staat in 2009 een rapport uitbracht met een lijst van de gevaarlijkste drugs, was dit de top 4: 1. crack; 2. heroïne; 3. tabak; 4. alcohol. Cannabis stond op de tiende plaats.
Amerikanen van mijn generatie werden anders opgevoed. Nancy Reagan, de vrouw van de Amerikaanse president, voerde in de jaren tachtig oorlog tegen hard- en softdrugs met de kreet: ‘zeg gewoon nee’. Overal ter wereld zorgden paniek zaaiende, bekrompen types ervoor dat softdrugs de aantrekkingskracht van verboden vruchten kregen.
Dat besefte ik als student in Engeland toen ik twee voetbaltrips naar Amsterdam organiseerde. Mijn teamgenoten wilden niet het Amsterdamse studentenleven verkennen, met de prachtige cafés en alle romantische mogelijkheden. Liever slenterden ze iedere avond over de Wallen of zaten ze in een dubieuze coffeeshop waar toeristen enorm werden afgezet. Ik werd sloom van de wiet (vooral toen mijn teamgenoten mijn neus dichthielden zodat ik niet kon uitademen), maar als hyperactieve twintigjarige wilde ik niet sloom worden.
Toen ik protesteerde, wees de Amerikaanse doelman me erop dat het een kick gaf om legaal wiet te kunnen roken. Aan de andere kant, mijmerde hij, was het voor de Amerikaanse adolescent juist een kick om stíékem bier te drinken en wiet te roken. Het legaliseren van softdrugs zou dat verpesten, zei hij. Maar toen leek legalisering in de VS onvoorstelbaar. In die tijd gaf Bill Clinton als eerste president toe dat hij wiet had gerookt (en daarbij niet had geïnhaleerd). Die bekentenis verplichtte hem ertoe Nixons oorlog krachtig voort te zetten.
De cannabisplant wordt al minstens vijfduizend jaar door mensen gerookt
Niet legaal, wel gedoogd
Het Nederlandse drugsbeleid komt ook voorbij in de gangsterfilm Pulp Fiction uit 1994 – met regie en scenario van Quentin Tarantino, die kort in Amsterdam heeft gewoond:
Vincent: ‘Ja, het komt hierop neer: je kunt het legaal kopen, je kunt het legaal in bezit hebben en als je de eigenaar van een hasjcafé bent kun je het legaal verkopen. Het is illegaal om het bij je te hebben, maar dat maakt eigenlijk niet uit, want als je in Amsterdam wordt aangehouden door de politie mogen ze je niet fouilleren…’
Jules: ‘O man! Ik ga erheen, punt uit. Ik ga er f**ing heen.’
In feite zijn softdrugs niet legaal in Amsterdam. Ludo vertelt over een ruzie met een politieagent die een inval deed in de Paradox.
Ludo: ‘Het is toch legaal?’
Agent: ‘Het is helemaal niet legaal!’
Ludo: ‘Dus het is illegaal.’
Agent: ‘Nee, dat ook niet.’
Ludo: ‘Wat dan?’
Agent: ‘Het wordt gedoogd.’
Spacecakes
Ludo mag vijf gram per klant per dag verkopen, waarover hij belasting betaalt, maar geen btw – ‘omdat het geen bestaand product is in Europa’, legt hij uit. De levering – de zogenaamde ‘achterdeur’ van Nederlandse coffeeshops – is officieel illegaal. ‘Omdat de aanvoer illegaal is, zijn de prijzen voor wiet hoog, want je betaalt voor het risico,’ zegt Ludo. Hij koopt alleen met contant geld, van betrouwbare thuistelers.
‘Ik geef de voorkeur aan kleine hoeveelheden die met liefde zijn gekweekt. Met grotere partijen zijn de betrokkenen vaak halfcrimineel.’ Legaal mag hij maar vijfhonderd gram op voorraad hebben, dus de hele dag komen mensen met een bestelbusje of op de fiets langs om de drugs af te leveren. De politie komt regelmatig controleren. Als ze minderjarigen in zijn zaak aantreffen, of harddrugs, of een te grote voorraad, kunnen ze de tent sluiten.
In 1995 waren er 350 coffeeshops in Amsterdam. Sindsdien is ongeveer de helft gesloten, vooral in een poging het drugstoerisme te ontmoedigen. Tot dusver heeft Ludo ervan geprofiteerd dat er concurrenten werden gesloten. Op een doordeweekse middag is elk tafeltje in de Paradox bezet.
Hij is gespecialiseerd in spacecake: een dunne plak cake die één gram wiet per stuk bevat. Een klant uit Shanghai heeft hem eens een brief gestuurd, versierd met origamitekeningen om hem te bedanken voor ‘het brood’. Ludo legt uit: ‘Ze bedoelde cake, maar in China moet je op je woorden letten.’
Spacecake is verraderlijk. Bij een joint wordt de wiet snel in je bloed opgenomen, waarna je stoned wordt en stopt met roken (een zelfbeperkingsmechanisme dat bij alcohol en tabak ontbreekt). Maar bij eetbare cannabis kan het uren duren voordat je het effect voelt, dus vaak nemen gebruikers te veel. De Amsterdamse gezondheidsdienst, die het zat was om Ludo’s bewusteloze klanten uit de goot te rapen, vroegen hem te stoppen met de verkoop van spacecake.
Hij ging ermee door, maar verpakt nu iedere plak met uitgebreide instructies: ‘Als je nog nooit cannabis hebt gerookt: eet een kwart plak en wacht twee uur op het effect’, enzovoorts.
Ingehaald
Ik hou het bij de joints. Ik inhaleer te weinig om een ‘super high’ te krijgen, maar langzaam leer ik snel twee keer achter elkaar te inhaleren en een onbekende sensatie daalt in. Uiteindelijk weet ik wat het is: ik voel me ontspannen.
‘Alles wordt zachter en ronder,’ legt Ludo uit.
Ik zie bleek, merkt mijn vriendin op.
‘Zijn bloedsuikerspiegel daalt,’ zegt Ludo. De budtender brengt een muntthee met honing, maar ik voel me vrolijk. Ik verlies elk besef van tijd en bekijk welwillend de andere klanten, van wie de meesten over hun schermpje gebogen zitten. Alles is rustig, tot buiten een auto toetert.
‘Willem, je taxi!’ roept een van de vaste klanten.
Willem is een oudere man in een rolstoel, die zich eerder in onze discussie over het Amerikaanse drugsbeleid heeft gemengd. Zijn ‘taxi’ is eigenlijk een busje speciaal voor gehandicapten, dat hem komt ophalen. Zoals altijd rolt Ludo Willem naar buiten en via een loopplank het busje in. Het is een typisch Amsterdams tafereel.
Al zo’n veertig jaar lang vormen de Amsterdamse coffeeshops de voorhoede van de mondiale cannabispolitiek. Eind twintigste eeuw werd in Nederland de toekomst uitgevonden. Ik groeide op met aparte fietsstroken op de weg; in 1999 bedachten de Nederlanders Big Brother, het eerste realitytelevisieprogramma; in 2001 waren ze de eersten met het homohuwelijk. Maar Nederland vindt niet langer de toekomst uit. Op het gebied van de cannabis is het Nederlandse gedoogbeleid inmiddels ingehaald door landen waar cannabis is gelegaliseerd.
‘Toen ik jong was, heb ik geïnhaleerd’, zei Barack Obama. ‘Daar ging het juist om’
In deze eeuw begon de VS op een gegeven moment zijn eigen oorlog tegen de wiet ter discussie te stellen. Ondanks de tientallen miljarden die aan handhaving werden uitgegeven en alle levens die kapot werden gemaakt door arrestaties en gevangenisstraffen, konden de meeste Amerikanen makkelijk aan softdrugs komen.
In 2008 bleek uit een data-analyse onder leiding van Louisa Degenhardt van het National Drug & Alcohol Research Centre van New South Wales dat langdurig cannabisgebruik in de VS en Nieuw-Zeeland (beide 42 procent) veel hoger was dan in andere landen. Het Nederlandse percentage was 20 (hoger dan de meeste andere Europese landen). Een gevolg van al dat blowen was dat jonge Amerikanen ontdekten dat softdrugs niet het grote kwaad waren.
Barack Obama werd tot president gekozen nadat hij had gezegd: ‘Toen ik jong was, heb ik geïnhaleerd. Daar ging het juist om.’ (In zijn memoires uit 1995 Dreams From My Father heeft hij waarschijnlijk overdreven hoe vaak hij heeft geblowd.) Toch, zo legt Hudak uit, had Obama’s carrière behoorlijk kunnen ontsporen als hij als tiener was gearresteerd wegens het bezit van softdrugs – het lot van talloze zwarte jongeren, gezien het raciale onderscheid dat wordt gemaakt bij het handhavingsbeleid.
De miljardairs George Soros en Michael Bloomberg hebben toegegeven dat ze wiet hebben gerookt. Nadat Elon Musk had getweet dat hij aandelen Tesla wilde terugkopen voor 420 dollar per stuk, beschuldigde de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC hem van fraude: ‘Musk verklaarde dat hij de prijs had afgerond op 420 dollar omdat hij onlangs had vernomen dat het een bekend getal was in de marihuanacultuur en dacht dat zijn vriendin “het wel grappig zou vinden”, wat natuurlijk geen geweldige manier is om een prijs vast te stellen.’ (‘420’ is Amerikaans slang voor cannabisgebruik.)
Therapeutisch effect
Kortom, wiet wordt algemeen aanvaard in Amerika. De overheid en veel staten zetten de strijd ertegen voort: in 2016 werden 587.700 Amerikanen gearresteerd voor het bezit van marihuana, meer dan alle andere geweldsmisdrijven bij elkaar. De minister van Justitie, Jeff Sessions, is een softdrugsbestrijder à la Nixon. Maar hij heeft de tijd niet mee. Trump is zich ervan bewust dat de meeste Amerikanen nu voor legalisering zijn. Ludo merkt op dat zijn Amerikaanse klanten blasé worden: Vroeger keken ze bewonderend naar mijn menukaart. Nu zeggen ze waarschijnlijk: “Die gast verkoopt maar vijf soorten wiet.”’
Ludo vindt het medicinale gebruik in Engeland een veelbelovend begin: ‘Totale legalisering zou ze goeddoen, dan zou die stiff upper lip eens wat ontspannen. En het schept meteen werkgelegenheid voor duizenden mensen.’
Als softdrugs worden gelegaliseerd in de Angelsaksische wereld zou dat Ludo’s bedrijf kunnen schaden. Maar hij hoopt dat daardoor ook het hoognodige medische onderzoek naar cannabis van de grond zal komen. Wetenschappers hebben de plant nooit intensief bestudeerd, uit angst voor een politie-inval in het lab. Voor zo’n algemeen gebruikte drug is het merkwaardig dat we er zo weinig van weten.
We beginnen net te begrijpen welk deel van de plant wat doet. Nu liggen er verdere ontdekkingen in het verschiet. Er is veel hoop gevestigd op het gebruik van cannabis bij allerlei kwalen, van pijn tot epilepsie tot multiple sclerose. Een eerste verkennende studie door Dame Sally Davies, Chief Medical Officer in Engeland [medisch hoofdadviseur van de regering], concludeerde dat er bewijs is dat medicinale cannabis gunstige therapeutische effecten heeft.
Schadelijk
Cannabis kan positieve effecten hebben, maar ook negatieve. Iemand die ik goed ken zag ik veranderen in een paranoïde futloze blower met een gat van tien jaar in zijn cv, waar hij lang nadat hij was gestopt met blowen nog last van heeft gehad. De Amerikaanse beroepsvereniging van longartsen waarschuwt dat ‘marihuana die wordt gerookt echt schadelijk [is] voor de menselijke long’ en dat ‘geregeld gebruik kan leiden tot chronische bronchitis en ervoor [kan] zorgen dat iemand met een verzwakt immuunsysteem vatbaarder is voor longinfecties’. Zware gebruikers hebben ook een grotere kans op het ontwikkelen van een psychose.
In de VS heeft het legaliseren tot een lichte stijging van het aantal blowers geleid. Sinds deze week mogen op Facebook cannabisgerelateerde bedrijven vermeld worden in de zoekresultaten van gebruikers.
De opkomende Amerikaanse cannabisindustrie heeft er, net zoals de tabaksindustrie en het casino, baat bij om zware gebruikers aan te moedigen. Typisch wellicht dat de VS van massale opsluiting in gevangenissen kan overgaan op gelegaliseerde overconsumptie.
Ik begrijp het gevaar en toch verlaat ik de Paradox als een bekeerling. Een vriend van me die veel van drugs afweet, adviseerde me eens: ‘Je bent zo hyper, ga nooit cocaïne gebruiken. Jij hebt wiet nodig.’ In het late namiddagzonnetje wandelend langs de Amsterdamse grachten, begrijp ik wat hij bedoelde.
Cannabis zou prachtig passen bij mijn overvolle leven als veertigjarige met druk werk en een gezin. Ik heb geen tijd om heel alternatief ’s middags stoned op een sofa te liggen (tenzij de krant me meer van deze opdrachten geeft). Ik wil gewoon af en toe ’s avonds een joint opsteken om te ontspannen (te unwinden, zoals Ludo het in Nederengels noemt). Softdrugs lijken een gezondere methode dan wijn.
David Nutt, hoogleraar neuropsychopharmacologie aan het Imperial College London, voorspelt: ‘Het zal medicinaal breed worden ingezet, maar voor verschillende medicijnen.’ Volgens hem had de epidemische vormen aannemende verslaving aan opiaten in de VS voorkomen kunnen worden als artsen cannabis in plaats van opiaten hadden voorgeschreven.
Ludo is met name enthousiast over een stofje in cannabis dat CBD (cannabidiol) heet. Het is niet psychoactief, maar het kalmeert en helpt je in slaap te vallen, zegt hij. ‘Mensen geven het aan hun kinderen, hun hond.’ Keurige mensen zoals zijn tandarts en accountant vragen hem ernaar. Coca-Cola verklaarde vorige maand dat ‘ze nauwkeurig de ontwikkeling van het non-psychoactieve CBD volgen om het eventueel als ingrediënt te gebruiken in specifieke gezondheidsdrankjes.’ Cannabidiol zou dan maatschappelijk weleens aanvaardbaarder kunnen worden dan suiker.
Headshop
Voor ik Amsterdam verlaat, bezoek ik nog een headshop om een speciaal pijpje te kopen (ik vond joints te bitter). Ik neem echt geen wiet mee naar huis in Frankrijk, waar het illegaal is; ik zal het kopen bij een vriend van me in de buurt van Parijs, die regelmatig iets in huis heeft.
Bij een Nederlandse drogisterij kocht ik een pakje CBD-pillen uit een grote kast met cannabidiolproducten. ‘Niet verslavend’ staat er demonstratief op de verpakking.
In Tunesië draai je zomaar een jaar de gevangenis in voor het roken van een joint. Een nieuwe wet, bedoeld om de situatie te verbeteren, maakt deze volgens activisten juist erger.
‘Ik werd op straat besprongen door tien agenten, nadat ik vloeitjes had gekocht,’ zegt de 27-jarige gitarist Matmati in een café in Tunis. Hij vertelt hoe zijn leven op die avond in december 2014 tot stilstand kwam. De politie fouilleerde hem, vond de vloeitjes en arresteerde hem, waarna er op het politiebureau cannabis in zijn portemonnee werd gevonden.
Matmati had die dag niet gerookt, maar gebruikte wel geregeld marihuana. Hij besloot zich niet te verzetten tegen een urinetest. ‘Die viel positief uit.’ Matmati werd veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf.
Onder ‘Wet 52’ worden Tunesische drugsgebruikers veroordeeld tot een gevangenisstraf van een tot vijf jaar en een boete die kan oplopen tot 1250 euro. In 2016 zaten er meer dan zesduizend mensen vast wegens drugsgebruik. Matmati zat acht maanden van zijn straf uit en kwam na een presidentieel pardon vrij.
Daarna viel het hem moeilijk om zijn leven weer op te bouwen. Muziek was zijn passie en hij hoopte ermee zijn brood te kunnen verdienen. Maar na zijn arrestatie kon hij geen vergunning krijgen als professioneel musicus, en die heb je nodig om te mogen optreden.
‘Het is een middel om de bevolking te pesten, vooral de jongeren’
Wet 52 werd in 1992 aangenomen onder dictator Zine el-Abidine Ben Ali. Voor die tijd konden drugsgebruikers alleen veroordeeld worden als ze op heterdaad werden betrapt, legt Ghazi Mrabet uit. Hij is advocaat en oprichter van Al Sajin 52 (Gevangene 52), een groep activisten die zich inzetten voor de hervorming van Wet 52.
Onder de nieuwe wet mocht de politie urinetesten uitvoeren om drugsgebruik te bewijzen, en dat leidde tot veel arrestaties die alleen op vermoedens waren gebaseerd.
‘Het is een middel om de bevolking te pesten, vooral de jongeren,’ zegt Mrabet. ‘Er werden veel artiesten gearresteerd, vooral rappers, omdat rap een boodschap van bevrijding en verandering uitdraagt.’ Hij hamert erop dat de wet inefficiënt is en komt met cijfers van het ministerie van Justitie die aantonen dat 54 procent van de veroordeelden blijven gebruiken. Volgens het ministerie van Volksgezondheid rookt 13,6 procent van de mannen en 0,4 procent van de vrouwen in Tunesië cannabis.
Al Sajin 52 en organisaties als Human Rights Watch pleiten ervoor gevangenisstraffen voor drugsgebruikers te vervangen door soepeler alternatieven als boetes en taakstraffen. Het debat over de drugswetten begon na de revolutie in 2011 toen Slim Amamou, toentertijd staatssecretaris voor Jeugdzaken, opriep de repressieve wet af te schaffen. In 2012 eisten demonstranten de hervorming van Wet 52 nadat drie rappers waren gearresteerd wegens marihuanagebruik. Tijdens zijn verkiezingscampagne in 2014 beloofde president Beji Caid Essebsi Wet 52 te hervormen om ‘de toekomst van verdachten, vooral diegenen die nog studeren en bij hun families wonen, te beschermen’.
In december 2015 werd er een nieuwe wet opgesteld. Op 3 januari 2017 begonnen de discussies erover in het parlement. Maar het debat nam een onverwachte wending waardoor de parlementsleden, volgens mensenrechtenorganisaties, uiteindelijk voor een wet konden stemmen die juist nog repressiever is. ‘Het ministerie van Justitie kwam met een gewijzigde versie waarin sommige potentiële verbeteringen in het oorspronkelijke concept zijn herzien,’ zei Human Rights Watch op 19 januari. Bovendien zouden drugstesten onder de verbeterde wet nog steeds blijven bestaan, maar met een onverwacht nieuwigheidje: een half jaar gevangenisstraf voor iedereen die de test weigert.
Een van die wijzigingen is de introductie van de overtreding ‘aanzetting tot gebruik’. Amna Guellali, directeur van Human Rights Watch Tunesië, verklaarde dat deze maatregel de vrijheid van meningsuiting kan ondermijnen. Ze is teleurgesteld in de nieuwe wetsversie. Volgens haar is die een achteruitgang en zal ze niet helpen om het drugsgebruik terug te dringen. ‘In deze wet komt preventie nauwelijks aan de orde.’
Dr. Abdelmajid Zahaf, hoofd van de Tunesische vereniging die strijdt tegen soa’s, aids en drugsmisbruik, vertelde dat er op dit moment geen afkickcentra in het land bestaan. Maar zijn vereniging opent binnenkort dagcentra om verslaafden in de steden Gabes en Djerba te helpen.
Intussen verklaarde Hassouna Nasfi, vicevoorzitter van de parlementaire commissie voor algemene wetgeving, dat het nog minstens een maand zal duren voor er over de wet zal worden gestemd. Sommige parlementsleden vinden dat drugsgebruik alleen kan worden tegengegaan door strafmaatregelen; anderen zijn het daar niet mee eens. Guellali van Human Rights Watch, die een rapport publiceerde over misstanden met betrekking tot Wet 52, zei dat de gevangenen in ellendige omstandigheden leven. ‘Het is een hel.’
Overvol en smerig
Isam Absy (31) is uitsmijter in nachtclubs en rapt in het cultuurcollectief Gam7. Na een vechtpartij in een club werd hij gearresteerd. Er werd meteen maar een drugstest gedaan, waarna hij werd veroordeeld tot een jaar in de gevangenis. Daar was het overvol en smerig. ‘Soms zaten we met 125 mensen in de cel. Er waren bedwantsen, ratten en ander ongedierte…’
Mensenrechtenadvocaten en -activisten zeggen dat ze zich zullen blijven verzetten. ‘Ik hoop dat we binnenkort een nieuwe, moderne wet zullen krijgen die de menselijke waardigheid respecteert,’ zegt advocaat Mrabet. ‘Als we naar de ontwikkeling van de wetgeving in de grote democratieën kijken, dan zien we dat die meer en meer de kant op gaat van lichtere straffen voor drugsgebruikers.’
In sportclub Box & Weed in het Chileense Curicó wordt gebokst onder het genot van een jointje en heavy metal. ‘Een jonko roken en gaan trainen is te gek. Je beeldt je in dat je de beste bent, je bent supergeconcentreerd.’
Het is vrijdagavond als het achterplaatsje van een sportschooltje in Curicó zich vult met mensen die komen voor een boksles. Een enkeling rekt zijn spieren en maakt een praatje terwijl ze met z’n allen in een kring gaan staan, een vast ritueel waar growshopeigenaar Edgardo (35) twee flinke, sterk ruikende joints voor heeft gedraaid. ‘Dit is Mazar, de cannabis indica, waar je een lichamelijke boost van krijgt, ideaal dus voor de training,’ zegt hij, een enorme rookwolk uitblazend. Met de bluestonen van Muddy Waters op de achtergrond geeft de trainer instructies voor de training van vandaag. Hij onderbreekt zichzelf slechts om een joint door te geven nadat hijzelf eerst een flinke haal heeft genomen. Als ook de peukjes zijn opgerookt en er flink wordt gelachen, kondigt hij luid aan: ‘Oké, genoeg. Iedereen warmlopen!’
Zo beginnen alle trainingen van sportclub Boxing & Weed, in het leven geroepen door een stel inwoners van Curicó, allemaal liefhebbers van vechtsport en marihuana. Oprichter is Felipe Goren (30), arts en sinds zijn negentiende amateurbokser. Tot nu toe heeft hij twintig mannen en vier vrouwen om zich heen verzameld die zijn methode nauwgezet volgen. De groep bestaat onder andere uit een advocate, ingenieurs, landbouwkundigen en studenten, en varieert in leeftijd van 18 tot 54 jaar. Ze komen vier keer per week bij elkaar.
‘Het is de mooist denkbare combinatie: een contactsport en een ontspannen houding die je nodig hebt om alert en soepel tegenover je tegenstander te staan. Blowen helpt niet alleen tegen de vermoeidheid van de twintig minuten durende warming-up, het maakt dat je de hele les gefocust bent. Zo krijg je de techniek goed onder de knie,’ zegt Goren, terwijl hij de stootbewegingen van zijn sporters in de gaten houdt. ‘Marihuana heeft dezelfde uitwerking als opioïden,’ legt hij uit. ‘Het is een spierverslapper die inwerkt op het parasympatische zenuwstelsel. Het lichaam ontspant zich, waardoor je je ademhaling, bloeddruk en hartslag beter onder controle hebt.’
‘Toen ik me aanmeldde had ik gemengde gevoelens over blowen, maar dat was gewoon een vooroordeel dat je als kind met de paplepel krijgt ingegoten’
In 2014 gaf Goren zijn zoektocht naar een sportschool waar hij zich thuis voelde op. Met een paar maten ging hij trainen en blowen op het binnenplaatsje van zijn huis onder begeleiding van harde heavy metal. Rondjes rennend merkten ze dat ze als ze stoned waren het kilometers achter elkaar volhielden. Ze besloten bij elke sessie een joint op te steken. ‘Marihuana vergroot je uithoudingsvermogen en je kunt door je pijngrens heen, waardoor je beter wordt,’ licht de arts zijn theorie toe, die inmiddels een groeiend aantal adepten heeft in de stad. Ze begonnen met z’n achten, nu staat de teller al op vierentwintig, en er blijven mensen bij komen.
Tijdens de les is heavy metal verplichte kost, dus dreunt Slayer door de kleine ruimte waarover de veertien leden die vandaag naar les zijn gekomen beschikken. Het eerste deel, de warming-up, is een afmattend trainingscircuit: korte looppasjes, hoge sprongen, tien keer opdrukken en snel weer opstaan en de serie herhalen. Zo op het eerste gezicht wekken de leerlingen niet de indruk dat ze high zijn, al verraden hun verwijde pupillen en rode ogen een staat van concentratie waarin ieder op zijn eigen ritme traint, zonder druk van buitenaf. Vooral oudere leden vinden dit fijn.
Hernan Neira (45), eigenaar van een metaalwerkplaats, had nog nooit van zijn leven gebokst. Nu komt hij drie keer per week. De keren dat hij marihuana had gerookt waren op de vingers van één hand te tellen. ‘Toen ik me aanmeldde had ik gemengde gevoelens over blowen, maar dat was gewoon een vooroordeel dat je als kind met de paplepel krijgt ingegoten.’ Neira biecht op dat hij jarenlang depressief was door zijn echtscheiding, op een gegeven moment woog hij wel 107 kilo. In de vier maanden dat hij in het boksklasje zit is hij veertien kilo afgevallen. ‘Sport in combinatie met wiet, het bleek een soort van therapie. En: ik luisterde weer naar heavy metal, waar ik vroeger zo van hield. Het is een onbeschrijflijke ervaring geweest,’ zegt Neira, terwijl hij zijn bokshandschoenen aantrekt.
De werktuigkundige vindt dat de overheid de drug moet legaliseren. ‘Het is een plant, een van de vele. Waarom zou hij geen deel kunnen uitmaken van ons dagelijks leven, zodat we er plezier van hebben? Aan leeftijdsgenoten en ouderen raad ik dit soort trainingen aan, je traint er je geest en je lichaam mee. Niet bang zijn, nergens voor nodig,’ zegt Neira voordat hij met zijn sparringpartner aan een setje combinatiestoten begint. Wel wil hij nog even kwijt dat hij zijn zoon mee zal vragen als hij achttien is, zo kunnen ze meer tijd met elkaar doorbrengen.
Het begon als een puur mannending, maar al vrij snel nodigden ze vrouwen uit om zich aan te melden. ‘Dat was toen de campagne tegen seksueel geweld “Ni una menos” (Dit was het laatste slachtoffer) volop in de belangstelling stond. Je kunt je als vrouw beter leren verdedigen dan achter een slogan aan lopen. Voor vrouwen is het een hele geruststelling om over straat te lopen zonder lastig te worden gevallen door een of andere kerel,’ zegt Goren.
De clubleden zijn het er allemaal over eens dat Dani Miranda (22) de meest constante is en het meeste talent heeft. Ze zal binnenkort de boksring wel instappen, voorspellen ze. Miranda werkt als serveerster in een café en had nog nooit gebokst, nu slaat ze het snelst van iedereen. ‘Ik heb altijd al willen leren hoe je iemand tegen de vlakte kunt meppen, maar heb nooit op een vechtsport gezeten. In het begin voelt het stom om met je vuisten in de lucht te slaan. Als de lessen niet zo ontspannen en prettig waren geweest was ik er nooit aan begonnen,’ zegt ze schaduwboksend. Door de marihuana focus je op je ademhaling, op hoe je beweegt en ontwijkt. Je geest is vrij, je bent niet onzeker, wat je aan het doen bent, telt, verder niets.
Miranda heeft geprobeerd haar vriendinnen over te halen, maar die lopen niet echt warm voor boksen. ‘De meeste vrouwen verstijven bij een aanval, maar met de juiste training reageert het lichaam automatisch. Je moet jezelf kunnen verdedigen, het is gevaarlijk voor vrouwen op straat. Het zou je leven kunnen redden,’ merkt Miranda op.
Trippen
Goren zet een nummer op van Suicidal Tendencies, draait een joint en moedigt zijn pupillen aan het laatste half uurtje alles te geven. ‘Kom op, doorgaan, doorgaan. Pijn hoort erbij, niet stoppen!’ schreeuwt hij terwijl hij iemand bij zich roept om aanwijzingen te geven. Hij zet de joint aan de lippen van de jongen die met zijn bokshandschoenen aan het ding niet kan beetpakken en laat hem een trekje nemen.
Bij de lessen krijgt de trainer assistentie van zwaargewicht profbokser Álex Álvarez (27). Hij doet sinds zijn dertiende mee aan wedstrijden en werd in 2005 tweede bij de Chileense kampioenschappen boksen in het middengewicht. Álvarez kampt met een blessure, maar hoopt over een paar maanden de boksring weer in te kunnen. Hij noemt zichzelf de grootste gebruiker van iedereen. ‘Het idee is dat boksen ons fysiek en wiet ons mentaal sterk maakt. Een jonko roken en gaan trainen is te gek, je begint echt te trippen. Je beeldt je in dat je de beste bent, je bent supergeconcentreerd. Als ik bang ben gebruik ik het om alert te zijn, met wiet kan ik ermee dealen,’ aldus Álvarez.
‘Hier stappen we uit de normale wereld en meten we onszelf een oorlogsmentaliteit aan. We trainen keihard, maar denken altijd positief. Want het is niet zo dat je een joint rookt en vervolgens doodleuk de ring in stapt. Blowen helpt om je geestelijk voor te bereiden. Je visualiseert waar je naartoe wilt werken en omdat je stoned bent kost dat geen enkele moeite,’ vertelt de bokser. Sinds drie jaar noemt Álvarez zichzelf geheelonthouder. Hij rookt liever een stevige joint dan dat hij een borrel drinkt, want van drank wordt hij agressief. ‘Een dronken vechtsporter is het slechtste wat je kunt hebben. Als je bij een knokpartij je handen niet thuishoudt kun je er een behoorlijke zooi van maken. Mensen mogen vinden dat ik een drugsgebruiker ben, ik weet dat het met mij beter gaat dan met boksers die niks gebruiken,’ zegt hij zelfverzekerd.
De laatste oefening van de dag wordt door Goren gegeven. Op de beats van de muziek van heavymetalband Pantera gaat iedereen gearmd in een kring staan. Ze beginnen te draaien, totdat Goren een bevel schreeuwt. Dan, als in de mosh pit bij een heavymetalconcert, duwt en trekt iedereen aan elkaar terwijl ze proberen overeind te blijven staan. ‘Het is een goede stabiliteitsoefening: op elkaar inbeuken, naar de tering gaan, terugkomen en opnieuw als een dolle aanvallen. Bovendien is het waanzinnig om te doen,’ vindt Juan Pablo (28), landbouwkundige en een van de oprichters. Gevraagd naar waar ze de marihuana vandaan halen zegt hij dat drugs verkopen illegaal in Chili is, iedereen moet dus een portie meenemen voor de training.
De leerlingen klappen aan het eind van de training en complimenteren elkaar met hun vorderingen. Het moment van de rituele afsluiting is aangebroken: opnieuw gaat iedereen in een kring staan, iemand haalt een waterpijp tevoorschijn, die van hand tot hand gaat, terwijl ideeën en meningen worden uitgewisseld. Goren legt uit dat dit laatste rondje, die bij menigeen een hoestbui veroorzaakt, werkt als een uiterst effectieve pijnstiller en ontstekingsremmer. Bovendien krijg je er serieuze honger van, dus kleedt iedereen zich aan en kijkt reikhalzend uit naar het derde deel van de avond. Vanavond is het friet, gebakken eieren, vlees en bier.
De vermoeidheid is op alle gezichten te lezen, maar dat belet hen niet om voor de deur van het restaurant de laatste joint van de avond te roken
‘We willen ons zo ontwikkelen dat we een club worden die kan deelnemen aan de officiële bokscompetitie. Dat is ons doel voor 2017: de boksring instappen,’ zegt de arts terwijl hij gulzig zijn friet eet. De vermoeidheid is op alle gezichten te lezen, maar dat belet hen niet om voor de deur van het restaurant de laatste joint van de avond te roken. ‘Dit is pas therapie. Je denkt aan alle shit van de dag, wat je beter niet had kunnen zeggen en hoe je het morgen beter kunt doen. Je goed voelen over jezelf en erkennen dat je bent wie je bent. En al je problemen door de plee trekken,’ weet Miranda alvorens ze aankondigt naar huis te gaan. ‘Het is een ideale methode voor neuroten, oftewel het overgrote deel van de Chileense bevolking. Er is niks mooiers dan als heren met elkaar sparren en daarna een fijne joint delen,’ verzekert Goren, terwijl hij een grijze rookwolk uitblaast.
The Clinic is een satirisch onderzoekstijdschrift dat zijn onderwerpen diepgravend en kritisch behandelt. De naam komt van The Londen Clinic, waar de Chileense dictator Pinochet in oktober 1988 werd gevangengenomen. Het groeide uit van 4 pagina’s in de begintijd tot 40 nu.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
