Hij kreeg een kritische vraag over de moord op Khashoggi
Het Witte Huis rolde dinsdag ‘letterlijk de rode loper uit’ voor Mohammed bin Salman, meldt Al Jazeera. De de facto heerser van het Saoedische koninkrijk, die werd ontvangen met een paardenwacht, een saluutschot en overvliegende straaljagers, zag hoe de Amerikaanse president hem dinsdag te hulp schoot nadat een journalist van ABC hem had ondervraagd over de moord op journalist Jamal Khashoggi in 2018.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Amerikaanse inlichtingendiensten hadden eerder gewezen op de directe verantwoordelijkheid van de kroonprins, waardoor de betrekkingen met de Verenigde Staten een tijdlang vrijwel bevroren waren. MBS ‘wist er niets van’, verklaarde Trump, en beschuldigde de journalist ervan dat hij de man, die hij een ‘zeer goede vriend’ noemt, ‘in verlegenheid wilde brengen’. De Saoedische leider ontving zelfs lof van de Amerikaanse president voor zijn ‘ongelooflijke staat van dienst op het gebied van de mensenrechten’.
De kroonprins ontving ook verschillende gunsten van Trump, zoals de benoeming van Saoedi-Arabië tot ‘belangrijke niet-NAVO-bondgenoot’, evenals de belofte van een ‘toekomstige’ levering van F-35-straaljagers, nauwere samenwerking op het gebied van civiele kernenergie en toegang tot geavanceerde Amerikaanse AI-technologieën.
De Amerikaanse president Donald Trump verraste dinsdag vriend en vijand tijdens zijn bezoek aan Saoedi-Arabië toen hij verklaarde dat hij de Amerikaanse sancties tegen Syrië zou stopzetten. Dat zei hij vlak voor een korte ontmoeting met de Syrische interim-president Ahmed al-Sharaa. Naar eigen zeggen had hij besloten de sancties op te heffen op aandringen van zijn gastheer, de Saoedische prins Mohammed bin Salman. Damascus heeft aangegeven blij te zijn met dit ‘beslissende keerpunt’ in de verhoudingen tussen de VS en Syrië.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
Volgens The Wall Street Journal was de ‘belangrijkste boodschap’ die Trump tijdens zijn bezoek op dinsdag overbracht, dat ‘de Verenigde Staten betrokken en dichtbij’ zullen blijven bij het Midden-Oosten ‘zolang er geld uit die regio naar de Amerikaanse economie stroomt’. De miljardair werd met alle respect ontvangen in Riyad en ondertekende dinsdag een ‘strategisch economisch partnerschap’ met de kroonprins, dat onder meer de verkoop van ‘geavanceerd’ Amerikaans militair materieel omvat. Washington schat het bedrag dat naar de VS gaat op 600 miljard dollar.
Saoedi-Arabië deelt zware straffen uit voor kritiek op sociale media
Saoedi-Arabië heeft een middelbare scholiere veroordeeld tot achttien jaar gevangenisstraf en een reisverbod voor het plaatsen van tweets waarin ze steun betuigt aan politiek gevangenen. Dat onthulde de mensenrechtengroep ALQST, die mensenrechtenschendingen in Saoedi-Arabië documenteert. Het Saoedische Strafhof heeft de straf in augustus uitgesproken tegen de achttienjarige Manal al-Gafiri, die slechts zeventien jaar was ten tijde van haar arrestatie, schrijft Middle East Eye.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De Saoedische rechterlijke macht, de facto onder het bewind van kroonprins Mohammed bin Salman, heeft verschillende zware gevangenisstraffen uitgesproken wegens onlineactivisme en het gebruik van sociale media voor het bekritiseren van de regering, aldus MEE. Zo werd Mohammed al-Ghamdi, een gepensioneerde leraar, recent ter dood veroordeeld voor uitlatingen op Twitter en YouTube, en werd Salma al-Shebab, promovenda aan de Universiteit van Leids, veroordeeld tot 34 jaar vanwege kritische tweets.
De kroonprins bevestigde de veroordeling van Ghamdi tijdens een uitgebreid interview met Fox News op woensdag. Hij gaf de schuld aan ‘slechte wetten’ die hij niet kan veranderen. Saoedische mensenrechtenactivisten betwisten echter Mohammed bin Salmans woorden en zeggen dat het hardhandig optreden tegen socialemediagebruikers is toegenomen sinds zijn machtsovername.
Met een combinatie van uiterst autoritair optreden en drastisch moderniseren heeft kroonprins Mohammed bin Salman het ‘dewahabiseringsproces’ van Saoedi-Arabië in gang gezet. Te oordelen naar het succes van de hervormingen is de bevolking, die voor twee derde uit mensen van onder de vijfendertig bestaat, rijp voor deze revolutie.
Het nieuwste stedelijke megaproject van Mohammed bin Salman, bijgenaamd MBS, de kroonprins van Saoedi-Arabië: de Mukaab, een gigantisch bouwwerk in de vorm van een kubus met een hoogte, breedte en diepte van vierhonderd meter, moet het icoon van Riyad worden. Een soort Saoedische Eiffeltoren of Big Ben, maar dan in XXL-formaat, met een grondoppervlakte van twee miljoen vierkante meter, die plaats moet bieden aan een armada van hotels, winkelcentra en zelfs een immersief theater. Volgens berekeningen van de Amerikaanse pers belooft de mastodont twintig keer zo groot te worden als het Empire State Building.
Dit Babylonische project is afkomstig uit de koker van ‘MBS’, de zoon van koning Salman die samen met hem de scepter zwaait over Saoedi-Arabië. Hij wil een revolutie in het koninkrijk ontketenen door te breken met de sociaal-religieuze ouderwetsheid en de economie, die nu nog volledig afhankelijk is van olie-inkomsten, te diversifiëren.
Voordat hij zijn Mukaab-plan lanceerde heeft deze overactieve dertiger, die is opgegroeid met videogames, andere projecten geïnitieerd die al net zo opzienbarend zijn: Neom in het noordwesten van het land, een megalopolis met robotbedienden, vliegende taxi’s en een kunstmaan; The Line, een klimaatneutrale stad die zich in een rechte lijn van 170 kilometer lang uitstrekt door de woestijn; Qiddiya, een gigantisch entertainmentproject aan de rand van Riyad dat drie keer zo groot moet worden als Parijs; Trojena, een prestigieus skiresort in de bergen boven de stad Tabuk, waar naar verwachting de Aziatische winterspelen van 2029 zullen worden gehouden; het Rode Zee-project, een keten van ultraluxueuze hotels aan de oevers van de Rode Zee, et cetera.
Wie de promotiefilmpjes voor deze projecten bekijkt, die veel weghebben van trailers voor sf-blockbusters, zal misschien zijn schouders erover ophalen, of er de draak mee steken. Grillen van een megalomane postpuber? Pogingen om veel minder flatteuze acties in het vergeetboek te doen raken, zoals de rampzalige oorlog in Jemen of de moord op journalist Jamal Khashoggi, die in 2018 in het Saoedische consulaat in Istanboel met een botzaag van zijn ledematen werd ontdaan?
Autocratie
De werkelijkheid is complexer. Naar alle waarschijnlijkheid zal maar een deel van deze zeer grote bouwwerken het daglicht zien, geheel in lijn met andere half voltooide, nooit echt van de grond gekomen megaprojecten als de Economische Stad van koning Abdoellah, de voorganger van Salman, die daarmee een eiland van liberalisme wilde stichten aan de oevers van de Rode Zee. Het faraonische karakter van de projecten is bedoeld om het imago van de Saoedische kroonprins op te vijzelen. Ze zijn bedoeld om een ander verhaal te vertellen, ter meerdere glorie van de jonge prins die zich meer dan ooit als een ondernemer van de toekomst presenteert, naar voorbeeld van zijn grote idool Elon Musk, de baas van SpaceX, die Mars wil koloniseren.
Maar als deze overdreven grote projecten de aandacht blijven trekken, dan is dat omdat ze passen in de wezenlijke ambitie van Saoedi-Arabië om op ongekende schaal veranderingen door te voeren. Ze zijn een teken voor de rest van de planeet, en in het bijzonder voor investeerders, dat het koninkrijk wel degelijk bezig is zich aan zijn verstarring te ontworstelen. MBS wil een nieuw Saoedi-Arabië creëren en het lijdt geen twijfel dat hij daarin slaagt, aldus Bertrand Besancenot, voormalig Frans ambassadeur in Riyad, die er in 2015 getuige van was hoe het nieuwe fenomeen MBS zijn intrede deed op het Saoedische politieke toneel. MBS ziet zichzelf als de nieuwe Ibn Saoed, de eerste koning van het moderne Saoedi-Arabië, die het koninkrijk in 1932 tot een eenheid smeedde. Hij wil van zijn land een van de tien machtigste ter wereld maken.
Deze kentering begon in 2016, met de inperking van de bevoegdheden van de zedenpolitie. De Muttawa, die een sinistere reputatiegenoot, was belast met de handhaving van de geboden van het wahabisme, de ultrapuriteinse stroming binnen de islam die lange tijd de staatsgodsdienst van Saoedi-Arabië was. In de jaren daarna heeft MBS de weke en collegiale dictatuur waarvan lange tijd sprake was weliswaar vervangen door een ultra-autoritair bewind, maar is hij doorgegaan met het doorbreken van taboes: het toestaan van muziekuitvoeringen (2016), opheffing van het autorijverbod voor vrouwen (2017), heropening van de bioscopen (2018), beëindiging van het apart zetten van mannen en vrouwen in restaurants (2019), toestemming voor winkels om open te blijven gedurende gebedstijden (2021) et cetera.
De karikaturaalste symbolen waardoor het Saoedische koninkrijk in westerse ogen lange tijd het ultieme toonbeeld van conservatisme is geweest, leggen stuk voor stuk het loodje. Het dewahabiseringsproces is in gang gezet en te oordelen naar het succes van de hervormingen is de bevolking, die voor twee derde uit mensen van onder de 35 bestaat, rijp voor deze revolutie. Het proces is des te moeilijker te stoppen omdat MBS ervan verzekerd is dat hij na de dood van zijn vader, die 87 is, de troon zal bestijgen en dat hij, rekening houdend met zijn jonge leeftijd van 37 jaar en mits er geen ongelukken gebeuren, nog drie of vier decennia zou moeten kunnen regeren.
’MBS is de opperheerser die alle regels aan zijn laars lapt, goedschiks of kwaadschiks’
‘We zijn in feite getuige van de geboorte van de vierde Saoedische staat,’ zegt politicoloog Stéphane Lacroix, gespecialiseerd in de geschiedenis van het Arabische schiereiland. Eerst was er het emiraat Diraja, dat duurde van 1727 tot 1818, toen het emiraat Nadjd, van 1824 tot 1891, en daarna het koninkrijk dat in 1932 door Abdoel Aziz al-Saoed werd gesticht. ‘Dit idee van een vierde staat was een geliefd thema van de Saoedische oppositie, die lange tijd heeft gedroomd van de stichting van een constitutionele monarchie,’ aldus Lacroix. ‘Maar MBS is bezig met de verwezenlijking van een heel ander project, namelijk een door moderniseringsdrift en grootheidswaanzin bezielde autocratie. Hij is de opperheerser die alle regels aan zijn laars lapt, goedschiks of kwaadschiks.’
Met dit hervormingsproces is langzaam maar zeker een begin gemaakt in de tijd van koning Abdoellah. Behalve de Economische Stad is ook de toegang van vrouwen tot de Majlis al-Shura, het Saoedische surrogaatparlement, aan hem te danken, evenals het staatsmonopolie op fatwa’s en de eerste investeringen in toerisme en mijnbouw, de twee belangrijkste sectoren waarmee MBS de afhankelijkheid van olie wil verminderen. Maar de macht in Saoedi-Arabië was in die tijd nog sterk verdeeld en de pogingen van Abdoellah liepen al snel spaak.
Mohammed bin Salman heeft lering getrokken uit deze mislukkingen en besloten dat het systeem alleen kan worden veranderd door het ten val of op zijn minst aan het wankelen te brengen. Vandaar zijn grootschalige arrestatiecampagnes, zowel onder islamisten als liberalen, en zowel binnen de koninklijke familie als binnen de grote zakenfamilies en geestelijke kringen. Zo wil hij een verticale machtsstructuur creëren en het reële of denkbeeldige verzet tegen zijn grootse plannen breken.
Monddood
Vooral op religieus gebied heeft hij opvallend veel succes geboekt. De wahabitische geestelijkheid die, in ruil voor haar trouw aan koning Saoed, de hele maatschappij haar obscurantistische credo oplegde, is volledig monddood gemaakt. De islamitische toon wordt inmiddels door MBS zelf gezet, die zich heeft ontpopt als een voorvechter van de ‘iitidal’, de religieuze gematigdheid. Tijdens een interview met de zender Al-Arabiya in 2021 had de kroonprins de traditionalisten zelfs tot het uiterste getergd door op te roepen Mohammed ibn Abdul-Wahab, de imam die het wahabisme in de achttiende eeuw had gesticht, niet langer als een heilige te vereren.
Deze modernisering wordt niet alleen ingegeven door imago-overwegingen. In een recent boek, L’Arabie saoudite. De l’or noir à la mer Rouge, legt historicus en diplomaat Louis Blin, die de Franse consul in Djedda is geweest, uit hoe het ‘antimodernisme’ van de fundamentalisten, gevoegd bij de verslaving aan het zwarte goud, de industriële ontwikkeling van Saoedi-Arabië heeft gedwarsboomd. ‘Het welslagen van de post-wahabitische gok van de kroonprins staat of valt met zijn vermogen om het rentenierssysteem dat door de salafisten wordt gesteund te vervangen door een productie-economie,’ aldus Blin.
Maar de productiviteit van de Saoedische bevolking, die gewend is aan een uiterst genereuze staatsruif, is notoir zwak. De kroonprins weet dat. Het succes van zijn plannen is afhankelijk van een ontwikkeling van het arbeidsethos en een integrale hervorming van het plaatselijke onderwijssysteem. Het bekeren van de Saoediërs tot het mondiale materialisme, het onuitgesproken doel van Mukaab, Trojena en andere soortgelijke projecten, zal niet volstaan om het koninkrijk te hervormen.
De Mukaab is het zoveelste megalomane stedelijke project uit de koker van Mohammed bin Salman, alias MBS, de zoon van koning Salman die samen met zijn vader de scepter zwaait over Saoedi-Arabië. MBS wil de economie diversifiëren, want die is nu nog volledig afhankelijk van olie-inkomsten.
Het nieuwste stedelijke megaproject van Mohammed bin Salman, bijgenaamd ‘MBS’, de kroonprins van Saoedi-Arabië: de Mukaab, een gigantisch kubusvormig bouwwerk met een hoogte, breedte en diepte van 400 meter. Het moet het symbool van Riyad worden. Een soort Saoedische Eiffeltoren of Big Ben, maar dan in XXL-formaat, met 2 miljoen vierkante meter aan vloeroppervlak, die plaats moet bieden aan een armada van hotels, winkelcentra en zelfs een ‘immersief theater’. Volgens berekeningen van de Amerikaanse media belooft deze mastodont twintig keer zo groot te worden als het Empire State Building.
Dit Babylonische project is afkomstig uit de koker van MBS, de zoon van koning Salman die samen met zijn vader de scepter zwaait over Saoedi-Arabië. Hij wil een revolutie ontketenen in het koninkrijk door te breken met ouderwetse sociaal-religieuze aspecten en door de economie, die nu nog volledig afhankelijk is van olie-inkomsten, te diversifiëren.
Voordat hij zijn plan voor de Mukaab lanceerde, had deze overactieve, met games opgegroeide dertiger al andere projecten geïnitieerd die minstens zo opzienbarend zijn: Neom in het noordwesten van het land, een megalopolis met robotbedienden, vliegende taxi’s en een kunstmaan; The Line, een klimaatneutrale stad die zich in een lijn van 170 kilometer lang uitstrekt door de woestijn; Qiddiya, een reusachtig entertainmentproject aan de rand van Riyad dat drie keer zo groot moet worden als Parijs; Trojena, een prestigieus skiresort in de bergen boven de stad Tabuk, waar naar verwachting de Aziatische Winterspelen van 2029 zullen worden gehouden; het Red Sea Project, met een reeks super-de-luxe hotels aan de Rode Zee, et cetera.
Imago opvijzelen
Grillen van een megalomane postpuber? Pogingen om minder flatteuze acties in het vergeetboek te doen geraken, zoals de rampzalige oorlog in Jemen of de moord op journalist Jamal Khashoggi, die in 2018 in het Saoedische consulaat in Istanboel met een botzaag in stukjes werd gesneden? De werkelijkheid is complexer. Naar alle waarschijnlijkheid zal maar een deel van deze enorme bouwwerken het daglicht zien, geheel in lijn met eerdere half voltooide megaprojecten. Zo is de Koning Abdoellah Economische Stad, waarmee de voorganger van Salman een eiland van liberalisme wilde stichten aan de oevers van de Rode Zee, nooit echt van de grond gekomen. Het faraonische karakter van de projecten is bedoeld om het imago van de Saoedische kroonprins op te vijzelen. Ze moeten een ander verhaal vertellen, dat van de jonge prins die zich meer dan ooit als ondernemer van de toekomst presenteert, naar het voorbeeld van een van zijn idolen, Elon Musk, de baas van SpaceX die Mars wil koloniseren.
De productiviteit van de Saoedische bevolking, die gewend is aan een uiterst genereuze staatsruif, ligt notoir laag
Deze projecten zijn een teken voor de rest van de planeet, en in het bijzonder voor investeerders, dat het koninkrijk daadwerkelijk bezig is zich aan zijn verstarring te ontworstelen. ‘MBS wil een nieuw Saoedi-Arabië creëren, en het lijdt geen twijfel dat hij daarin slaagt,’ zegt Bertrand Besancenot, voormalig Frans ambassadeur in Riyad, die in 2015 zag hoe het nieuwe fenomeen zijn intrede deed op het Saoedische politieke toneel. ‘Hij ziet zichzelf als de nieuwe Ibn Saoed (de eerste koning van het moderne Saoedi-Arabië, die het koninkrijk in 1932 tot een eenheid smeedde) en wil van zijn land een van de tien machtigste ter wereld maken.’
Deze kentering begon in 2016, met de inperking van de bevoegdheden van de zedenpolitie. De muttawa, die een sinistere reputatie genoot, was belast met de handhaving van de geboden van het wahabisme, de ultrapuriteinse stroming binnen de islam die lange tijd de staatsgodsdienst van Saoedi-Arabië was. In de jaren daarna heeft MBS de zachte dictatuur waarvan lange tijd sprake was weliswaar vervangen door een ultra-autoritair bewind, maar is hij doorgegaan met het doorbreken van taboes, door muziekuitvoeringen toe te staan (2016), het verbod op autorijden voor vrouwen op te heffen (2017), bioscopen te heropenen (2018), de scheiding tussen mannen en vrouwen in restaurants op te heffen (2019), winkels toestemming te geven om tijdens gebedstijden open te blijven (2021) et cetera.
Vierde Saoedische staat
Het dewahabiseringsproces is in gang gezet, en te oordelen naar het succes van de hervormingen is de bevolking, van wie tweederde jonger is dan 35, rijp voor deze revolutie. Het proces is des te moeilijker te stoppen doordat MBS ervan verzekerd is dat hij na de dood van zijn vader, die nu 87 is, de troon zal bestijgen; rekening houdend met zijn jonge leeftijd (37) zou hij, mits er geen ongelukken gebeuren, nog drie of vier decennia moeten kunnen regeren.
‘We zijn in feite getuige van de geboorte van de vierde Saoedische staat,’ zegt politicoloog Stéphane Lacroix, gespecialiseerd in de geschiedenis van het Arabisch Schiereiland. Eerst was er het emiraat Diriyah, dat duurde van 1727 tot 1818, toen het emiraat Nadjd, van 1824 tot 1891, en daarna het koninkrijk dat in 1932 door Abdoel Aziz al-Saoed werd gesticht. ‘Dit idee van een vierde staat was een geliefd thema van de Saoedische oppositie, die lange tijd heeft gedroomd van de stichting van een constitutionele monarchie,’ aldus Lacroix. ‘Maar MBS is bezig een geheel ander project te verwezenlijken: een door moderniseringsdrift en grootheidswaanzin bezielde autocratie. Hij is de opperheerser die alle regels aan zijn laars lapt, goedschiks of kwaadschiks.’
Vrouwen
Met dit hervormingsproces was al langzaam maar zeker een begin gemaakt in de tijd van koning Abdoellah. Aan hem is, behalve de Economische Stad, ook de toegang van vrouwen tot de Majlis al-Shura (het Saoedische surrogaatparlement) te danken, evenals het staatsmonopolie op fatwa’s en de eerste investeringen in toerisme en mijnbouw – de twee belangrijkste sectoren waarmee MBS de afhankelijkheid van olie wil verminderen. Maar de macht in Saoedi-Arabië was in die tijd nog sterk verdeeld en de pogingen van Abdoellah liepen vaak al snel spaak.
Mohammed bin Salman heeft lering getrokken uit deze mislukkingen en besloten dat het systeem alleen kan worden veranderd door het ten val of op z’n minst aan het wankelen te brengen. Vandaar zijn grootschalige arrestatiecampagnes, zowel onder islamisten als liberalen, en zowel binnen de koninklijke familie als binnen vooraanstaande zakenfamilies en geestelijke kringen. Zo wil hij een verticale machtsstructuur creëren en het – al dan niet reële – verzet tegen zijn grootse plannen breken.
Vooral op religieus gebied heeft hij opvallend veel succes geboekt. De wahabitische geestelijkheid die in ruil voor haar trouw aan koning Saoed de hele maatschappij haar obscurantistische credo oplegde, is volledig monddood gemaakt. De islamitische toon wordt inmiddels gezet door MBS zelf, die zich heeft ontpopt als een voorvechter van de iitidal, de religieuze gematigdheid. Tijdens een opzienbarend interview met de zender Al-Arabiya in 2021 tergde de kroonprins de traditionalisten zelfs tot het uiterste door op te roepen om Mohammed ibn Abdul-Wahhab, stichter van het wahabisme, niet als een heilige te vereren.
Deze modernisering wordt niet alleen ingegeven door imago-overwegingen. In een recent boek, L’Arabie saoudite. De l’or noir à la mer Rouge, beschrijft de Franse historicus en diplomaat Louis Blin, voormalig consul in Djedda, hoe het ‘antimodernisme’ van de fundamentalisten, gepaard met de verslaving aan het zwarte goud, de industriële ontwikkeling van Saoedi-Arabië heeft gedwarsboomd. ‘Het welslagen van de postwahabitische gok van de kroonprins staat of valt met zijn vermogen om het rentenierssysteem dat door de salafisten wordt gesteund te vervangen door een productie-economie,’ aldus Blin.
Maar de productiviteit van de Saoedische bevolking, die gewend is aan een uiterst genereuze staatsruif, ligt notoir laag, en de kroonprins weet dat. Het succes van zijn plannen is afhankelijk van een ontwikkeling van het arbeidsethos en een integrale hervorming van het lokale opleidingsstelsel. Het bekeren van de Saoediërs tot het wereldwijde materialisme, het onuitgesproken doel van Mukaab, Trojena en andere soortgelijke projecten, zal niet volstaan om het koninkrijk te hervormen.
Diplomatieke breuk ontstond na tweet Canadese minister
Saoedi-Arabië en Canada hebben aangekondigd dat ze hun diplomatieke betrekkingen hervatten, waarmee een einde komt aan een bitter geschil uit 2018 over mensenrechten. In afzonderlijke verklaringen zeggen de twee landen dat ze ‘het niveau van diplomatieke betrekkingen’ zullen herstellen dat vóór de ruzie van 2018 bestond, schrijft Al Jazeera.
360 aanbieding: 3 maanden digitaal voor maar 15 euro.
De diplomatieke banden werden in 2018 verbroken nadat Saoedi-Arabië verschillende prominente vrouwelijke mensenrechtenactivisten arresteerde. De Canadese minister van Buitenlandse Zaken riep op Twitter op tot de vrijlating van de activisten. Dit schoot in het verkeerde keelgat van de Saoedi’s, die het Noord-Amerikaanse land beschuldigde van bemoeienis met binnenlandse aangelegenheden, waarop het Saoedi-Arabië de banden verbrak.
De aanleiding voor het opnieuw aanknopen van de diplomatieke betrekkingen waren gesprekken tussen de Canadese premier Justin Trudeau en de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman tijdens het Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) Forum in november. Canada noemde ‘wederzijds respect en gemeenschappelijke belangen’ als motivatie voor de hernieuwde banden.
De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman is dinsdag benoemd tot premier. ‘Het is een besluit dat de macht van degene die momenteel de dagelijkse zaken van het land beheert nog wat meer consolideert’, merkt Financial Times op. Koning Salman blijft staatshoofd, maar de ambitieuze kroonprins, die een plan heeft opgesteld om de economie van het land te hervormen, promoveert van vicepremier tot regeringsleider.
De zeer invloedrijke prins, die dinsdag bij koninklijk besluit tot hoofd van de ministerraad werd benoemd, erfde een positie die traditioneel door de koning zelf wordt bekleed. De laatste jaren zijn er steeds meer geruchten over de gezondheid van de zesentachtigjarige monarch, die volgens persberichten dit jaar twee keer in het ziekenhuis is opgenomen, voor het laatst in mei. Prins Mohammed, die vorige maand zevenendertig werd, is de eerste in lijn om zijn vader op te volgen.
Met een reeks megalomane projecten die dwars door de bergen en de woestijn lopen, wil prins Mohammed bin Salman de economie van zijn Saoedisch koninkrijk minder afhankelijk maken van olie.
Toen de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman opdracht gaf het dorre land in het noordwesten van het koninkrijk in ontwikkeling te brengen, wilde hij iets wat even ambitieus was als de piramides van Egypte. Als reactie kwamen stedenbouwkundigen met plannen voor het grootste bouwwerk ter wereld: twee gebouwen van 490 meter hoog die zich over een lengte van 120 kilometer evenwijdig aan elkaar uitstrekken door kustgebied, bergen en woestijn en verbonden zijn door overdekte loopbruggen. Een vertrouwelijk document van enkele honderden bladzijden onthult voor het eerst de details van het ontwerp.
De Mirror Line is de uitwerking van een eerder aangekondigd voornemen van prins Mohammed om een lineair woongebied te ontwikkelen. Naar verwachting zullen de kosten 1 biljoen dollar bedragen en zal het project na voltooiing woonruimte bieden aan zo’n vijf miljoen mensen.
Bewoners zullen van voedsel worden voorzien door middel van verticale landbouw, geïntegreerd in de gebouwen
Uit het ontwerp, dat dateert van afgelopen herfst, blijkt dat er onder de gespiegelde gebouwen een hogesnelheidstrein zal rijden. De bewoners zullen van voedsel worden voorzien door middel van verticale landbouw, geïntegreerd in de gebouwen. Voor ontspanning zal er op 300 meter hoogte een stadion verrijzen. Ook komt er een jachthaven die gelegen is onder een boog in de twee gebouwen.
Topontmoeting
De Mirror Line is onderdeel van Neom, een reeks prestigieuze projecten voor een grondgebied ter grootte van de Amerikaanse staat Massachusetts, waarmee prins Mohammed de economie van het koninkrijk minder afhankelijk van olie wil maken. Neom is eigendom van het Saoedische koningshuis en wil buitenlandse investeerders aantrekken en duizenden nieuwe banen creëren.
Maar het aantrekken van buitenlandse investeerders verloopt tot nu toe moeizaam omdat veel westerse landen en bedrijven het koninkrijk en prins Mohammed, de feitelijke machthebber, sinds de moord op de journalist Jamal Khashoggi door Saoedische commando’s in 2018, boycotten vanwege de vele mensenrechtenschendingen in Saoedi-Arabië. Aan dat door het Westen gecreëerde isolement kwam enkele weken geleden een voorlopig einde toen de Amerikaanse president Biden een topontmoeting had met prins Mohammed, waarmee misschien de weg wordt vrijgemaakt voor meer buitenlandse investeringen in Neom.
Belangrijk is ook dat het koninkrijk de wind in de zeilen heeft vanwege de hoge olieprijs, wat prins Mohammed in staat heeft gesteld in versneld tempo verder te gaan met ambitieuze projecten als Neom en daarmee van zijn land een van de aantrekkelijkste bestemmingen ter wereld te maken. De plannen voor het project kunnen overigens nog veranderen.
Als Saoedi-Arabië erin slaagt de Mirror Line te realiseren, zal het bouwwerk met niets ter wereld vergelijkbaar zijn. Voor de stedenbouwkundigen die het ontwerpen is het een grote uitdaging. Zo kijken ze aan tegen de deadline 2030 en moeten ze nog vele vragen oplossen, bijvoorbeeld hoe het moet met de trekroute van miljoenen vogels die door de Mirror Line zal worden doorsneden.
Volgens een eerste rapport uit januari 2021 zou de ontwikkeling van de Mirror Line in fases moeten verlopen en vijftig jaar kunnen duren. Neom-werknemers spraken in het rapport de vrees uit dat mensen na de pandemie niet meer in hoge gebouwen zouden willen wonen en dat de omvang van het bouwwerk de dynamiek van de grondwaterstroom in droge rivierbeddingen zou veranderen en de bewegingsvrijheid van vogels en andere dieren zou beperken.
Bouwwoede
Het ontwerp van de Mirror Line doet denken aan de bouwwoede die voor de wereldwijde financiële crisis heerste in het naburige Dubai, een stad die door prins Mohammed is geprezen vanwege zijn snelle en ambitieuze ontwikkeling. Het emiraat bouwde de hoogste toren ter wereld (829,80 meter); een palmvormig eiland met villa’s en appartementen en een archipel in de vorm van de wereldkaart.
Maar net als in Dubai hoeven niet alle plannen in Saoedi-Arabië per se te worden gerealiseerd. Tijdens de laatste oliehausse wilde Saoedi-Arabië de hoogste wolkenkrabber ter wereld bouwen, een plan dat later in de ijskast is gezet. Neom heeft al heel wat masterplannen versleten en tal van buitenlandse werknemers zien vertrekken uit frustratie over het ontwikkelingstempo en de managementcultuur.
Het volledige lineaire plan met een totale lengte van 168 kilometer is ‘The Line’ gedoopt
De Mirror Line is ontworpen door het Amerikaanse bureau Morphosis Architects, opgericht door de gelauwerde architect Thom Mayne, en er werken minstens negen andere ontwerp- en ingenieursbureaus aan mee, waaronder WSP Global in Montreal en Thornton Tomasetti in New York. Zij willen het bouwwerk in fases bouwen door het aaneenkoppelen van 800 meter lange modules van maximaal 490 meter hoog, hoger dan het Empire State Building. Morphosis, WSP en Tomasetti waren niet bereikbaar voor commentaar, maar volgens Javier Quintana de Uña, leidinggevende van de in Chicago gevestigde non-profitorganisatie Tall Buildings and Urban Habitat, ‘gaan ze iets doen wat nooit eerder is vertoond’.
Na voltooiing zal de Mirror Line vanaf de Golf van Akaba een bergketen doorsnijden die zich uitstrekt langs de kust. Hij zal verder lopen in oostelijke richting, in de bergen een vakantieoord huisvesten en in de woestijn uitgroeien tot een ‘luchtstad’ van woontorens.
Het volledige lineaire plan met een totale lengte van 168 kilometer is ‘The Line’ gedoopt. Het is een idee waarvoor stedenbouwkundigen al meer dan een eeuw warm lopen. In 1882 stelde de Spaanse architect Arturo Soria y Mata al voor een langgerekte stadswijk te bouwen die de inspiratie vormde voor de wijk Ciudad Lineal in Madrid.
‘Ik wil mijn piramides bouwen’
Prins Mohammed onthulde zijn idee voor een lineaire stad zonder auto’s noch enige andere vorm van vervuiling in januari 2021. In een video noemde hij het idee het toppunt van menselijk vernuft, vergelijkbaar met de uitvinding van penicilline en de maanlanding, en een manier om geen levens meer verloren te laten gaan door vervuiling en verkeersongelukken. ‘Het project The Line is een revolutionaire ontwikkeling in de beschaving die mensen op de eerste plaats zet,’ zei hij in de video.
Nog maar een jaar eerder kreeg Neom kritiek van mensenrechtenorganisaties omdat het veiligheidstroepen inzette om stammen met geweld van hun land te verdrijven, waarbij een dode viel. In de video zei Prins Mohammed dat The Line een miljoen bewoners in staat moet stellen elkaar dagelijks te ontmoeten binnen een loopafstand van maximaal vijf minuten en om in twintig minuten van het ene uiteinde naar het andere te reizen. Het project zou groene energie gebruiken en de natuur in het ongerepte noordwesten beschermen. Details daarover zouden nog volgen.
Bewoners zullen een vast bedrag betalen voor ontbijt, lunch en diner
Aanvankelijk voorzagen stedenbouwkundigen ook de bouw van woonwijken her en der langs The Line. Maar tijdens een privéontmoeting zei de prins tegen mensen die aan The Line werkten dat ze groot moesten denken. ‘Ik wil mijn piramides bouwen,’ zou hij vorig jaar volgens The Wall Street Journal tegen hen hebben gezegd.
Stedenbouwkundigen zinnen al op manieren om het aantal bewoners van The Line te verhogen naar zes miljoen, waaronder vijf miljoen in de gebouwen van de Mirror Line. Voor de voedselvoorziening zal groente ‘autonoom worden geoogst en naar gemeenschappelijke kantines en keukens’ worden vervoerd. Bewoners zullen een vast bedrag betalen voor ontbijt, lunch en diner.
Een van de grootste uitdagingen voor een constructie van twee hoge gebouwen die evenwijdig aan elkaar lopen is de schaduw die daarmee wordt gecreëerd. Gebrek aan zonlicht zou schadelijk voor de gezondheid kunnen zijn, staat in de plannen. Ook krijgt het project te maken met een uitdaging waarmee bouwers nooit eerder hebben gekampt: de kromming van de aarde. Omdat die kromming een kleine 8 centimeter per kilometer bedraagt, aldus de plannen, stellen de ontwerpers voor een uitsparing aan te brengen in de top van de 800 meter lange modules om ze te laten ‘meebuigen’ met de wereld.
Biden negeert belofte na moord Khashoggi voor lagere olieprijzen
De Amerikaanse president brengt tegen het einde van de maand een bezoek aan de Saoedische kroonprins, meldden Amerikaanse media donderdag. Voor zijn verkiezing had Joe Biden daarentegen aangekondigd dat hij de omstreden leider als een ‘paria’ zou behandelen, na de moord op journalist Jamal Khashoggi.
Het besluit komt nadat de OPEC+, het kartel van olie-exporterende landen onder leiding van Riyad, donderdag heeft toegezegd de olieproductie op te voeren. Dit gebeurt na maanden van afwachten ondanks de sterk stijgende prijzen, waarmee gehoor werd gegeven aan oproepen uit het Westen.
‘Biden plaatst zijn behoefte om de olieprijzen omlaag te brengen en zo Rusland te straffen voor de invasie van Oekraïne, boven zijn standpunt over mensenrechten’, merkt The Guardian op over het Saoedische staatsbezoek van de president.
De vorming van een Israëlisch-soennitisch front tegen Iran is cruciaal voor de veiligheid van Israël, volgens deze journalist. Maar een akkoord met het autocratische en corrupte Saoedische koninkrijk van Mohammed bin Salman kan ook verkeerd aflopen.
Neem twee Joodse Amerikanen. De ene heet Jared Kushner en is de schoonzoon en speciaal adviseur van de voormalige Amerikaanse president Donald Trump. De andere heet Steven Mnuchin en is de voormalige minister van Financiën van de regering-Trump. Sinds de regeringswisseling in Washington zijn deze twee mannen weer actief in de privésector en inmiddels danken ze een deel van hun immense fortuin aan twee nieuwe bedrijven met ronkende namen, en vooral aan Saoedi-Arabië.
Kushner heeft de wereldwijd actieve investeringsmaatschappij Affinity Partners opgezet en Mnuchin heeft zich aan een soortgelijk avontuur gewaagd met zijn onderneming Liberty Strategic Capital. Het kapitaal van Kushner is voornamelijk afkomstig van het publieke investeringsfonds PIF (Public Investment Fund) van het Saoedisch koninkrijk en bedraagt maar liefst twee miljard dollar, terwijl Mnuchin zich moet ‘tevredenstellen’ met een miljard dollar.
Volgens een onderzoek dat op 10 april jongstleden werd gepubliceerd door The New York Times heeft de raad van bestuur van PIF, bestaande uit Saoedische economen en ervaren westerlingen, Saoedi-Arabië aanvankelijk afgeraden in het bedrijf van Kushner te investeren. De bezwaren van PIF golden ‘de onervarenheid van de directie van Affinity Partners’, de mogelijkheid dat het koninkrijk direct verantwoordelijk zou worden voor ‘het gros van de investeringen en risico’s’, de matige financiële resultaten van de jonge onderneming, de ‘excessieve’ beheerskosten (lees: commissies) en ‘risico’s op het gebied van public relations’ vanwege de rol die Kushner eerder had gespeeld als belangrijkste adviseur en schoonzoon van de voormalige Amerikaanse president.
Mohammed bin Salman
PIF wordt geleid door de Saoedische kroonprins en feitelijke monarch Mohammed bin Salman, beter bekend onder de initialen MBS. Deze heeft klaarblijkelijk maar enkele dagen nodig gehad om de raad van bestuur over te halen om Kushner de twee miljard dollar te verstrekken die hij vroeg.
Je hoeft geen financieel expert te zijn om de logica achter deze beslissing te begrijpen: op deze manier danken de leiders van het Midden-Oosten de buitenlanders die hen in het verleden hebben gesteund, en op deze manier investeren ze in de toekomst van toekomstige politieke leiders. Als Trump en Kushner op een dag het Witte Huis heroveren, zullen ze zich herinneren wie hen heeft gesteund.
De Saoedische kroonprins gokt op de politieke perspectieven van Kushner, niet op zijn financiële
De Saoedische kroonprins gokt op de politieke perspectieven van Kushner, niet op zijn financiële. De politieke perspectieven in de Verenigde Staten zijn wel enkele miljarden waard. Dat heeft MBS beter begrepen dan de financiële hyena’s.
De twee begunstigden zijn niet alleen verklaarde Joden. Ze staan ook openlijk en volledig achter Israël, en de relaties die ze inmiddels onderhouden met de Saoedische kroonprins zouden misschien een officieel proces van normalisering tussen het Saoedische koninkrijk en de Joodse staat op gang kunnen brengen.
Ook al laten de Israëlische premier Naftali Bennett en zijn minister van Buitenlandse Zaken Yaïr Lapid zich liever niet openlijk over de kwestie uit, ze zijn zich allebei bewust van het belang ervan. Ze zijn ervan overtuigd dat als Saoedi-Arabië besluit het voorbeeld van de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein te volgen door een vredesakkoord met Israël te tekenen, het Midden-Oosten een belangrijke verandering zou ondergaan die de status van Israël in de regio blijvend zou versterken.
Gevaarlijke figuur
Het probleem is dat Saoedi-Arabië, net als zijn meeste buren, een autocratisch en corrupt regime kent en dat de leider een avontuurlijke, onstabiele en gevaarlijke figuur is – de moord op journalist Jamal Khashoggi in oktober 2018 herinnerde daar nog maar eens aan. Een Amerikaan die MBS kent vertelde me dat hij hem een keer had gevraagd waarom hij honderden miljoenen dollars uitgaf aan kunstwerken die hem niet aanspraken en luxueuze jachten die aan de kade bleven liggen. De Saoedische prins had droogjes geantwoord: ‘Omdat ik het me kan permitteren.’
Een Israëlisch-soennitisch front is cruciaal voor de veiligheid van Israël
Israël heeft alle reden om samen te werken met MBS, kroonprins Mohammed bin Zayed van Abu Dhabi, de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, de Egyptische president Abdel Fattah al-Sisi en andere leiders in de regio. De vorming van een Israëlisch-soennitisch front tegen Iran is cruciaal voor de veiligheid van Israël, en zelfs voor het voortbestaan van het land. Maar laten we nooit de ware aard van deze regimes vergeten. Wat goed is voor Jared Kushner, is niet per se goed voor de staat Israël.
We moeten samenwerken met deze regimes, maar we moeten vooral niet besmet raken met hun normen. Dit dilemma wordt geïllustreerd door de ambigue relaties van Israël met Qatar. Aan de ene kant helpt het geld van Qatar Israël om de spanningen in de Gazastrook te verminderen en het terrorisme op afstand te houden. Aan de andere kant verleent deze Golfstaat politieke steun aan terroristische Palestijnse groeperingen. Iedereen doet zaken met Qatar, zelfs de Iraniërs. Israëlische zakenlieden en gepensioneerde hoge officieren zijn financieel zeer actief in het Qatarese schimmenspel. Het is begrijpelijk waarom dat van belang is voor de leiders van Qatar, maar wat zegt het over onze eigen normen?
Lucratieve relaties
De oudsten onder ons herinneren zich nog de lucratieve relaties tussen Israël en de dictatuur van de sjah van Iran. De Joodse staat zond militaire adviseurs naar Teheran die terugkeerden als multimiljonair. Op diezelfde manier kleefde er in de ogen van sommige Israëliërs iets heroïsch, om niet te zeggen romantisch aan de relaties met de christelijke facties tijdens de Libanese burgeroorlog, maar dat strookte niet met de werkelijkheid. De falangistische leiders manipuleerden de Israëliërs gewoon. Een officier van het Israëlisch leger zei me destijds: ‘Een Thaise generaal omkopen kost een miljoen dollar, maar in Jounieh [een christelijke stad ten noorden van Beiroet] kunnen Israëliërs toe met een eenvoudig bord humus.’
Sinds zijn ontstaan heeft het zionisme altijd gepretendeerd te willen integreren in het Midden-Oosten. Dat blijft een loffelijk streven. Maar dan niet volgens de methode-Kushner.
Deze website gebruikt cookies. Door de site te gebruiken gaan we er vanuit dat je ze accepteert. OK
Manage consent
Over onze cookies
Deze website gebruiks cookies die de gebruikservaring verbeteren. De cookies die we als noodzakelijk categoriseren worden opgeslagen door je browser en zijn essentiëel voor een goede werking van de basisfuncties van deze website. We gebruiken ook third-party cookies die ons helpen te analyseren hoe deze website gebruikt wordt. Deze cookies kunnen ook voor marketingdoeleinden worden gebruikt. Ze worden alleen door je browser opgeslagen als je daar toestemming voor geeft.
Onze noodzakelijke cookies zijn essentiëel voor het goed functioneren van deze website. De basisfuncties en beveiliging van deze website zijn hiervan afhankelijk. Deze cookies slaan geen persoonlijke informatie op.
