De Amerikaanse miljardairsfamilie Sackler is als producent van de verslavende pijnstiller OxyContin in ongenade geraakt. Het ene na het andere kunstinstituut verwijdert nu de naam van deze royale schenkers aan de kunsten. Maar is dat wel de beste oplossing?
In april van dit jaar besteedde 360 Magazine aandacht aan het schandaal rond de pijnstiller OxyContin van Purdue Pharma die in een kwart eeuw alleen al in de VS vijfhonderdduizend mensenlevens heeft geëist en honderdduizenden verslaafd heeft gemaakt. Een aantal rechtszaken tegen de familie Sackler, eigenaar van Purdue Pharma, eindigde in september van dit jaar met miljardenschikkingen, maar sommige zaken lopen nog door.
CNN schreef in september over die schikkingen: ‘Drugsdealers in achterafstraatjes gaan naar de gevangenis als ze gepakt worden. Maar drugsdealers in bestuurskamers kunnen zich verschuilen achter faillissementen en zo het grootste deel van hun miljarden behouden als ze in de problemen komen. Dat is het nare resultaat van een onlangs goedgekeurde faillissementsregeling waardoor de meest beruchte drugsdealers in de geschiedenis, wier bedrijf Purdue Pharma het land verslaafd heeft gemaakt aan OxyContin, immuniteit krijgen voor toekomstige rechtszaken.’
‘De familie Sackler is nooit strafrechtelijk vervolgd’
‘De familie Sackler is nooit strafrechtelijk vervolgd. Ze zullen betalen; 4,3 miljard dollar voor individuele betalingen aan slachtoffers en voor verslavingsprogramma’s, vanwege een middel waarvan de verslavende werking door leidinggevenden werd gebagatelliseerd. Maar de familie zelf zal er niet veel onder lijden. Hun huidige vermogen bedraagt volgens Forbes ruim 11 miljard dollar.’
Desondanks begint de familie steeds grotere reputatieschade te lijden en het einde daarvan lijkt nog niet in zicht.
The Met
‘Het Metropolitan Museum of Art in New York [‘The Met’] heeft de naam Sackler uit het gebouw verwijderd’, schrijft Sarah Cascone op de kunstsite ArtNet. Ze noemt de stap een mijlpaal en ‘misschien wel de meest prominente verbreking van de banden in de museumwereld met de in ongenade gevallen familie’. Na een evaluatie van ruim een jaar besloot het museum in samenspraak met de familie ‘om The Met in staat te stellen zijn kernmissie voort te zetten’, aldus een gezamenlijke verklaring van de familie Sackler en de instelling.
De Sacklers namen de gelegenheid te baat om een publicitaire duit in het zakje te doen: ‘Onze familie heeft The Met altijd krachtig gesteund en we geloven dat deze stap in het belang is van het museum en de belangrijke missie die het dient’, aldus de familie in een verklaring. ‘Onze eerste giften werden bijna vijftig jaar geleden gedaan en nu geven we de fakkel door aan anderen die misschien naar voren willen komen om het museum te steunen.’
Gulle gevers als wapenhandelaren en oliemaatschappijen liggen inmiddels ook onder vuur
Volgens Cascone werden veel instellingen de afgelopen jaren geconfronteerd met toenemende druk om de betrekkingen met de Sacklers te verbreken. Ze ziet dat als onderdeel van een groeiende tendens om instellingen en andere culturele groepen verantwoordelijk te houden voor waar hun geld vandaan komt. Zo liggen ook gulle gevers als wapenhandelaren en oliemaatschappijen inmiddels ook onder vuur.
Maar liefst zeven grote zalen van het museum aan Fifth Avenue droegen de naam Sackler. De grootste was de Sackler Wing, die in 1978 werd geopend, die de Sackler Gallery for Egyptian Art en de Tempel van Dendur omvatte. In 1987 werden daar de Sackler Wing Galleries aan toegevoegd.
Patrick Radden Keefe, de auteur van de bestseller Empire of Pain: The Secret History of the Sackler Dynasty waarin het schandaal rond de pijnstiller gedetailleerd uit de doeken wordt gedaan, bezocht The Met op de dag van de aankondiging en zag dat de naam van de familie al was verwijderd. ‘Ik dacht dat dit misschien een leuke middag was voor een wandeling door The Met. Bleek dat toen The Met eerder vandaag aankondigde zich van de naam Sackler te ontdoen, dit al was gebeurd’, schreef hij op Twitter.
P.A.I.N.
De gerenommeerde kunstenaar Nan Goldin overwon haar eigen verslaving aan pijnstillers en richtte vervolgens de belangenorganisatie Sackler P.A.I.N. op. Daarmee werd zij de drijvende kracht achter alle pogingen om de Sacklers te ontdoen van de soft power die wordt geboden door het doen van filantropische giften.
Goldin en haar organisatie organiseerde zeer zichtbare protesten bij kunstinstellingen, waaronder The Met en het Louvre in Parijs, dat al in 2019 stilletjes de naam Sackler verwijderde van zowel de vleugel met oriëntaalse oudheden als de website. Acties bij het Solomon R. Guggenheim Museum in New York hadden nog geen succes; het Guggenheim is nog steeds de thuisbasis van het Sackler Center for Arts Education.
‘We zijn heel erg blij dat The Met heeft geluisterd naar P.A.I.N. en naar het eigen morele bewustzijn,’ liet Goldin weten aan ArtNet. ‘We zijn The Met dankbaar voor het leiden van de aanval en wachten tot andere musea dit voorbeeld volgen.’
‘De overlevenden van OxyContin-verslavingen en hun families, evenals instellingen, hadden gehoopt dat de schikking van 4,5 miljard dollar met de familie bepalingen zou bevatten die nonprofitorganisaties in staat zouden stellen om overeenkomsten met de Sacklers te beëindigen’, schrijft Carascone. ‘Maar dat heeft de definitieve voorwaarden van de schikking niet gehaald.’ Dat betekende volgens haar dat de Sacklers en The Met achter de schermen tot een overeenkomst moesten komen om de naam van de familie te kunnen laten vallen.
Lees ook:
Als onderdeel van de schikking is het de Sacklers gedurende negen jaar verboden om ook na donaties rechten te laten gelden op naamgeving. ‘The Met is gebouwd op filantropie van generaties donateurs en de Sacklers behoorden tot onze meest genereuze geldschieters’, liet Dan Weiss, voorzitter en CEO van The Met weten in een verklaring. ‘Dit gracieuze gebaar van de Sacklers helpt het museum om deze en toekomstige generaties te blijven dienen. We waarderen het enorm.’
The Met behoort tot een groep van musea die al sinds enige tijd donaties van de Sackler-familie begon af te wijzen. De National Portrait Gallery in Londen wees in 2019 een gift af van 1,3 miljoen dollar, nadat Goldin dreigde een geplande tentoonstelling daar te annuleren. De South London Gallery, het Tate Modern in Londen, het American Museum of Natural History en het Joods Museum in Berlijn hebben allemaal toegezegd geen geld meer van de familie aan te nemen.
‘The Met een voorbeeld is voor andere instellingen die overwegen de familienaam te laten vallen’
De naam Sackler is overigens niet volledig besmet, zo laat Carascone zien. ‘Er zijn drie takken van de familie Sackler, namelijk afstammelingen van de broers Mortimer, Raymond en Arthur Sackler’, schrijft ze. ‘Toen Arthur in 1987 stierf, vóór de uitvinding van OxyContin, kocht zijn broer zijn een derde aandeel in hun bedrijf Purdue Pharma.’ Arthur en zijn directe familie profiteerden niet direct van het verslavende medicijn, en ruimtes in musea die hun naam dragen, zoals het Elizabeth A. Sackler Center for Feminist Art in het Brooklyn Museum en Arthur M. Sackler Gallery in The Smithsonian in Washington zijn dan ook niet tot onderwerp van protesten geworden.
De naam Sackler van de in ongenade gevallen Mortimer- en Raymond-tak is overigens nog wel prominent aanwezig in tal van andere instellingen, zoals het Sackler Institute for Comparative Genomics en het Sackler Educational Laboratory van het Natural History Museum. In Londen heeft het British Museum de Raymond en Beverly Sackler Rooms; het Victoria and Albert Museum heeft de Sackler Courtyard; de National Gallery heeft de Sackler Room; en de Tate Modern heeft zowaar een Sackler-roltrap. En ook al heeft de Serpentine Gallery de naam Sackler van de website gehaald, op de noordelijke galerij prijkt nog steeds de naam Serpentine Sackler.
Met alle instellingen die Cascone in haar artikel noemt is contact opgenomen vanwege het besluit van The Met. Volgens haar was The National Gallery de enige instelling die op tijd reageerde en die verklaarde dat de naamgeving aan de Sacklers berust op ‘een historische schenking die teruggaat tot 1993’ en dat er daarom ‘momenteel geen plannen zijn om de naam van de zaal te veranderen’.
Een paar dagen na de publicatie van haar artikel reageerden er toch nog twee musea met betrekking tot ruimtes die de naam Sackler dragen. ‘We overwegen niet om bewegwijzering met betrekking tot vroegere of huidige donateurs te verwijderen’, zo liet een woordvoerder van The Victoria & Albert Museum weten. En lafjes bevestigde The British Museum alleen maar iets wat al bekend was, met de reactie dat het museum tussen de jaren negentig en 2013 ‘financiering ontving’ van de Raymond and Beverley Sackler Foundation. ‘Deze financiering heeft galerijen, onderwijsfaciliteiten, banen voor conservatoren en onderzoeksprojecten ondersteund.’
Cascone eindigt haar artikel met de opmerking dat ‘The Met een voorbeeld is voor andere instellingen die overwegen de familienaam te laten vallen.’ Het wachten is volgens haar dan ook op het moment dat anderen dit voorbeeld zullen volgen.
‘Behoud de naam’
Ondertussen laat Arwa Mahdawi in haar column voor The Guardian een ander, cynischer geluid horen. Niemand van de familie Sackler heeft een expliciete verontschuldiging aangeboden voor hun rol in deze crisis, schrijft ze, noch ingrijpende gevolgen ondervonden van hun daden: ‘de Sacklers zijn nog steeds miljardair en hebben zelfs immuniteit gekregen voor rechtszaken. Maar dat betekent niet dat we slecht over hen moeten denken. Kijk, de familie is ontzettend aardig geweest en heeft het Metropolitan Museum of Art in New York toestemming gegeven om de naam Sackler uit zijn zalen te verwijderen. In een verklaring vorige week prees The Met de Sacklers voor “dit gracieuze gebaar” en straalde over de genereuze steun van de familie. Er werd geen melding gemaakt van het menselijk lijden dat de verwijdering bespoedigde.’
Overigens: enkele dagen nadat Mahdawi haar artikel publiceerde, trok een Amerikaanse rechter de persoonlijke immuniteit van de Sacklers in: ‘Een federale rechter heeft een schikking van ruwweg 4,5 miljard dollar ongedaan gemaakt die leden van de familie Sackler, die beschuldigd worden van het helpen aanwakkeren van de Amerikaanse opioïde-epidemie, juridisch afschermde’, aldus Reuters.
‘Voeg gewoon een duidelijke plaquette toe die precies verklaart hoe de familie het geld heeft verdiend dat ze hebben geschonken’
Volgens Mahdawi wordt de stap van The Met op grote schaal bejubeld en de verwachting is dat andere openbare instellingen zullen volgen. Maar ze betwijfelt of dat een goede ontwikkeling is: ‘Ik weet niet zeker of het juist is om die familienaam uit musea te wissen. Ik was vorige week in Tate Britain en het zien van de naam Sackler maakte een diepe indruk op me: hij stemde meer tot nadenken dan veel van de kunst.
Behoud de naam in musea, zou ik zeggen. Voeg gewoon een duidelijke plaquette toe die precies verklaart hoe de familie het geld heeft verdiend dat ze hebben geschonken. Leg uit hoe de chronische onderfinanciering van de kunsten ervoor zorgt dat culturele instellingen zich genoodzaakt zien om onbetrouwbare filantropen te paaien. Laat iedereen die de naam ziet, weer vertrekken met het besef dat hebzucht een krachtige drug is.’
Lees ook: